Aşama 6: SOC · Ders 6.9
Analist için zararlı yazılım triyajı: özetler, kum havuzu, statik işaretler
Şüpheli bir dosyayı kendinize ve ağa zarar vermeden ele alabilir, özetini çıkarıp sorgulayabilir, statik işaretlerini ve kum havuzu raporunu okuyarak bir karara varabilir ve bulduğunuz göstergeleri tespit kuralına çevirebilirsiniz.
Bir kullanıcı şüpheli bir eki bildirdi ya da uç nokta aracı bir dosyayı karantinaya aldı. Soru şudur: bu zararlı mı, ne yapabilir, burada ne yaptı, başka nerede var? Bu ders tersine mühendislik (reverse engineering) dersi değildir; amaç bir saat içinde bir karara ve paylaşılabilir göstergelere varmaktır. Dosyaya güvenle dokunmayı, özetini (hash) sorgulamayı, çalıştırmadan statik işaretlerine bakmayı, kum havuzu (sandbox) raporunu okumayı ve bulguları tespite çevirmeyi göreceksiniz. Uç noktadaki sürecin nasıl yakalandığı bir önceki ders olan Uç nokta tespiti'nde, göstergelerin dış kaynaklarla paylaşılması ve zenginleştirilmesi bir sonraki ders olan Tehdit istihbaratı'nda, davranış kuralları ise Tespit kuralları (Sigma) dersindedir.
Triyajın amacı: karar ve göstergeler
Zararlı yazılım triyajı (malware triage), şüpheli bir dosyayı kısa sürede sınıflandırma işidir. Tıptaki triyaj gibi, her hastayı ameliyat etmez; kimin acil olduğunu söyler. Bir SOC analistinin bu aşamada vermesi gereken çıktı üç parçadır:
- Karar: zararlı, şüpheli, temiz ya da bilinmiyor. 'Bilinmiyor' dürüst bir cevaptır; yeter ki neden bilinmediği ve bir sonraki adım yazılsın.
- Göstergeler (IOC, indicator of compromise): dosyanın özetleri, bağlandığı alan adları ve IP adresleri, oluşturduğu dosya yolları, kayıt defteri anahtarları, mutex adları.
- Kapsam: dosya kaç makinede görüldü, çalıştı mı, çalıştıysa ne yaptı. Bu soruyu dosya değil, göstergelerle yapılan aramalar cevaplar.
Tersine mühendislik ise kodu bir ayrıştırıcıda (disassembler) okuyup dosyanın tam olarak nasıl çalıştığını çıkarmaktır; günler sürebilir ve ayrı bir uzmanlıktır. Dosya paketlenmişse, kum havuzu bir şey göstermiyorsa ya da olay büyükse dosya bu uzmana iletilir (escalation); analist ona özeti, kaynağı, görüldüğü makineleri ve bulduklarını eksiksiz verir.
Triyaj ucuz adımdan pahalıya yürür: özeti sorgulamak (saniyeler), çalıştırmadan bakmak (dakikalar), kum havuzunda çalıştırmak (on dakikalar). Kesin bir sonuç sonraki adımı gereksiz kılabilir; ama 'sonuç yok' hiçbir adımda 'temiz' demek değildir.
Güvenli çalışma: örnek dosyaya nasıl dokunulur
Şüpheli dosya, ne olduğu kanıtlanana kadar canlı bir zararlı gibi ele alınır. Kuralların hiçbiri isteğe bağlı değildir.
- Asla kendi makinenizde ya da kurum bilgisayarında açmayın. Çift tıklamak, hatta önizleme bölmesinde görmek bile kodu tetikleyebilir.
- Yalıtılmış bir analiz sanal makinesi (analysis VM) kullanın. Temiz bir anlık görüntüden (snapshot) başlar ve her incelemeden sonra ona döner. Paylaşılan klasör ve pano kapalıdır; ağ ya kesiktir ya da kurum ağından ayrı, gözlem için düzenlenmiştir.
- Dosyayı parolalı bir arşivde taşıyın. Amaç gizlilik değildir: virüsten korumanın dosyayı yolda silmesini, posta filtresinin düşürmesini ve kazayla çift tıklanmasını önlemektir. Bu yüzden parola herkesin bildiği bir sözcüktür; örneğin abuse.ch'nin MalwareBazaar hizmeti SSS sayfasında arşivlerinin parolasını
infectedolarak verir. - Adları etkisizleştirin (defang). Kayıtta ve raporda adresler tıklanamaz yazılır:
hxxp://indir.example[.]net/a.php,203.0.113[.]45. Dosya uzantısı da değiştirilir:fatura.exe_gibi. - Ham dosyayı kanıt olarak koruyun. İlk iş SHA-256 özetini kayda yazmaktır; elinizdeki dosyanın makineden alınanla aynı olduğunu böyle gösterirsiniz.
Herkese açık bir analiz hizmetine dosya yüklemek, onu paylaşmaktır. VirusTotal, belgelerinde gönderilen dosyaların içeriğinin ücretli (premium) müşterileriyle de paylaşılabileceğini yazar. Kurum içi bir belgeyi ya da hedefli bir saldırının örneğini yüklemek hem veri sızıntısıdır hem de saldırgana 'fark edildin' haberidir. Önce yalnızca özeti sorgulayın.
Özetler: dosyanın parmak izi
Özet (hash), bir dosyanın içeriğinden hesaplanan sabit uzunlukta bir değerdir. İçerikte tek bir bayt değişse özet tamamen değişir; dosyanın adı ya da uzantısı değişse özet aynı kalır, çünkü ad dosyanın içeriğinde değil, dosya sistemindedir. Bu yüzden özet, bir dosyayı adından bağımsız olarak tanımlamanın yoludur.
Üç algoritmayı tanımanız gerekir: MD5 128 bit (onaltılık 32 karakter), SHA-1 160 bit (40 karakter), SHA-256 256 bit (64 karakter). MD5 ve SHA-1 için çakışma (collision), yani aynı özeti veren iki farklı dosya üretmek pratikte mümkündür. NIST, SHA-1'den çıkışın 31 Aralık 2030'a kadar tamamlanmasını istemektedir. Microsoft'un Get-FileHash belgesi de MD5 ve SHA1'in artık güvenli sayılmadığını yazar ve komutun varsayılanı SHA256'dır. Göstergeleri paylaşırken ve aratırken SHA-256 kullanın; eski kaynaklarda MD5 ile karşılaşırsanız onu da aratın, ama kararınızı ona dayandırmayın.
Özeti bir tehdit istihbaratı kaynağında aratmak ilk adımdır. Dosya zararlı olarak biliniyorsa çoğu zaman aile adı ve göstergeler de gelir; iş kapsamı bulmaya kayar. Temiz olarak biliniyorsa yine de nereden geldiğine bakılır. Sonuç yoksa bu yalnızca 'o kaynak bu dosyayı hiç görmedi' demektir: dosya yeni olabilir, size özel hazırlanmış olabilir ya da her kurbana yeniden paketlenip farklı bir özetle gönderiliyor olabilir. Sonucun olmaması temizlik kanıtı değildir; statik ve dinamik analize geçmenin işaretidir.
Kesin özetin zayıflığı: saldırgan tek baytı değiştirip yeni bir özet elde eder. Bunun için bulanık özetler (fuzzy hash) vardır. ssdeep, bağlama göre parçalı özet (context triggered piecewise hashing, CTPH) yöntemiyle benzerliği 0 ile 100 arası bir puanla verir; yüksek puan daha benzer demektir. TLSH (Trend Micro Locality Sensitive Hash) bir uzaklık verir: 0 neredeyse aynı demektir, sayı büyüdükçe dosyalar uzaklaşır. imphash, PE dosyasının içe aktardığı (import) DLL ve işlev adlarının sıralı listesinden hesaplanan özettir; aynı koddan ya da aynı araç zinciriyle üretilmiş örnekleri gruplamaya yardım eder. Paketlenmiş dosyada yalnızca paketleyicinin kısa listesini yansıtır. Üçü de benzerlik ipucu verir, kanıt vermez.
Statik işaretler: çalıştırmadan bakmak
Statik analiz (static analysis), dosyayı çalıştırmadan yapısına ve içeriğine bakmaktır. Güvenlidir ve hızlıdır; analistin en çok baktığı işaretler şunlardır:
- Gerçek dosya türü: Uzantı bir addır, kanıt değildir. Dosyanın ilk baytları, yani sihirli baytlar (magic bytes), türünü söyler. Adı
fatura.pdfolan ama PE yürütülebilir dosyasının imzasıyla başlayan bir dosya tek başına güçlü bir işarettir. Windows'un bilinen uzantıları gizlemesi yüzündenfatura.pdf.exekullanıcıyafatura.pdfgörünür. - PE başlığı: Windows yürütülebilir dosyalarının (EXE, DLL) biçimi PE (Portable Executable)'dir. Başlık; işlemci türünü, derleme zamanını, bölümleri (section) ve içe aktarılan işlevleri gösterir.
- Entropi (entropy): Baytların ne kadar rastgele olduğunun ölçüsüdür; bayt başına 0 ile 8 bit arasındadır. Sıkıştırılmış ya da şifrelenmiş veri 8'e çok yaklaşır. Kod bölümünün 8'e yakın olması dosyanın paketlendiğini (packing) düşündürür: asıl kod yalnızca çalışırken bellekte açılır (ATT&CK T1027.002 Software Packing).
- İçe aktarmalar (imports): Dosyanın Windows'tan istediği işlevler ne yapabileceğini ele verir: başka sürecin belleğine yazmak, tuş dinlemek, dosya indirmek. Paketlenmiş dosyalarda bu liste tuhaf biçimde kısadır.
- Dizgiler (strings): Dosyadaki okunabilir metin: adresler, dosya yolları, kayıt defteri anahtarları, komutlar. CySA+ hedeflerinde araç olarak geçen
stringsbu işi yapar. - Dijital imza (digital signature): İmzalanmış mı, imza geçerli mi, imzadan sonra dosya değişmiş mi?
Yürütülebilir olmayan dosyaların da işaretleri vardır: makrolu Office belgeleri, kodlanmış betikler, arşivler ve masum bir simgenin arkasında powershell.exe çağıran LNK kısayolları (Derinlemesine bölümünde).
Dinamik analiz: kum havuzunda çalıştırmak
Kum havuzu (sandbox), dosyayı yalıtılmış, gözlenen bir sanal makinede çalıştırıp ne yaptığını kaydeden ortamdır. CySA+ hedefleri iki örnek adlandırır: Joe Sandbox ve Cuckoo Sandbox. EDR ve e-posta ağ geçitlerinin çoğu da şüpheli eki kendiliğinden bir kum havuzuna gönderir. Rapor genellikle şunları kaydeder:
- Süreçler: hangi süreç hangisini başlattı, komut satırları neydi. Süreç ağacı raporun en değerli parçasıdır.
- Dosyalar: oluşturulan, değiştirilen, silinen dosyalar; özellikle kullanıcı profiline bırakılan yeni yürütülebilir dosyalar.
- Kayıt defteri (registry): kalıcılık için
Runanahtarları ve hizmet kayıtları. - Ağ: DNS sorguları, IP adresleri ve portlar, HTTP istekleri, çoğu zaman bir paket yakalaması (PCAP).
- Ekran görüntüleri: sahte bir hata iletisi, bir fidye notu, bir parola penceresi.
- Etiketler: ürünün gördüğü davranışlara koyduğu adlar ('kendini başlangıca ekliyor'); bazıları bellekten dosya da çıkarır.
Kum havuzunun sınırlarını bilmek, raporu doğru okumanın yarısıdır. Zararlılar sanal ortamda olduklarını anlamaya çalışabilir ve anladıklarında hiçbir şey yapmadan çıkar. ATT&CK bunu T1497 Virtualization/Sandbox Evasion olarak adlandırır ve üç alt tekniğe ayırır: sistem denetimleri (sanal makineye özgü aygıt ve sürücü izleri), kullanıcı etkinliği denetimleri (fare hareketi, açık belge var mı) ve zamana dayalı denetimler (uzun bekleme). Buna zaman bombası (time bomb, logic bomb) eklenir: kod belirli bir tarihten ya da olaydan önce çalışmaz. Kum havuzu birkaç dakika çalıştığı için on dakika bekleyen dosya masum görünür.
Raporun en önemli kuralı: davranış görmemek, davranış olmadığını kanıtlamaz. Rapor boşsa süreç gerçekten çalıştı mı, hemen mi kapandı, ağ isteği yanıtsız mı kaldı diye bakılır; karar statik bulgularla birlikte verilir.
Göstergelerden tespite ve bir örnek
Göstergeler listesi kendi başına koruma sağlamaz; her gösterge bir araca girer: özet EDR'ye, alan adı DNS ve proxy engeline, IP güvenlik duvarına, dosya yolu ve kayıt defteri anahtarı SIEM sorgusuna, dizgiler YARA kuralına. Her biri iki iş görür: ileriye (bundan sonra görülürse engelle ya da uyar) ve geriye (geçmiş günlüklerde daha önce görüldü mü). Geriye arama kapsamı bulur.
Özet tek bayt değişince, IP günler içinde işe yaramaz hale gelir; alan adı biraz daha uzun yaşar. Davranışı, örneğin 'Office süreci PowerShell başlatıyor', değiştirmek saldırgan için en zorudur. Bu yüzden atomik göstergelerle hızlı engel konurken davranış da kurala çevrilir (Tespit kuralları dersi).
Örnek bir triyaj, adım adım:
- Kullanıcı
a.yilmaz,fatura_2026-11.pdf.exeadlı bir eki bildirdi. Dosya analiz makinesine parolalı ZIP içinde alınır, SHA-256 özeti kayda yazılır. - Özet tehdit istihbaratı kaynağında aratılır: sonuç yok. Bu, temiz demek değildir; dosya yeni ya da hedefli olabilir.
- Statik bakış: dosya PE imzasıyla başlıyor, yani PDF değil. İmzasız. Bir bölümünün entropisi 7,9; içe aktarma listesi birkaç işlevden ibaret. Paketlenmiş olması çok olası.
- Kum havuzu: dosya kendini
%APPDATA%altına başka bir adla kopyalıyor,Runanahtarına yazıyor,cdn-update.example.netadresine 60 saniyede bir HTTP POST gönderiyor. - Karar: zararlı; davranış sınıfı uzaktan erişim aracı ya da bilgi hırsızı olabilir. Göstergeler: iki özet (ilk dosya ve kopya), alan adı, IP, dosya yolu,
Rundeğeri, mutex adı. - Tespit: özet EDR'de engellenir, alan adı DNS'te kara listeye alınır, SIEM'de son 30 günün proxy ve DNS günlüklerinde alan adı aranır. Aynı adresle konuşan başka iki makine çıkarsa kapsam bir makineden üçe çıkar ve olay müdahale ekibine iletilir.
Akılda kalsın
- Şüpheli dosya kendi makinenizde asla açılmaz: yalıtılmış, anlık görüntüye dönebilen bir analiz sanal makinesi, parolalı arşivle taşıma ve etkisizleştirilmiş (defang) adresler kuraldır; herkese açık bir hizmete dosya yüklemek onu paylaşmaktır.
- Göstergelerde SHA-256 kullanılır (64 onaltılık karakter); MD5 ve SHA-1'de çakışma pratikte mümkündür. Özet sorgusunda sonuç çıkmaması 'temiz' değil, 'bilinmiyor' demektir; bulanık özetler (ssdeep, TLSH, imphash) benzerliği gösterir, kanıt vermez.
- Statik triyaj: sihirli baytlar uzantıyı yalanlar mı, PE başlığında derleme zamanı (güvenilmez), bölümlerin entropisi ve bayrakları (yazılabilir ve çalıştırılabilir), kısa içe aktarma listesi (paketleme), yetenek gösteren içe aktarmalar, dizgiler ve imza durumu.
- Geçerli imza yalnızca dosyanın değişmediğini ve imzanın bir güvenilen köke bağlandığını gösterir, imzalayanın iyi niyetini değil; HashMismatch dosyanın imzadan sonra değiştiğini söyler.
- Kum havuzu süreçleri, dosyaları, kayıt defterini, ağı ve ekranı kaydeder; ama ortam denetimi ve zaman bombası yüzünden 'davranış yok' temizlik kanıtı değildir. Çıkan göstergeler araçlara girer: ileriye engel, geriye arama; davranış ise ayrı bir kurala çevrilir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Zararlı yazılım triyajı | Malware triage | Şüpheli bir dosyayı kısa sürede sınıflandırıp karar ve göstergeler üretme işi; tersine mühendislik değildir. |
| Tersine mühendislik | Reverse engineering | Bir programın kodunu ayrıştırıp nasıl çalıştığını ayrıntısıyla çıkarma; ayrı bir uzmanlık. |
| Uzlaşma göstergesi | IOC (indicator of compromise) | Bir saldırının izini taşıyan gözlenebilir değer: özet, alan adı, IP, dosya yolu, mutex. |
| Özet | Hash | İçerikten hesaplanan sabit uzunlukta değer; tek bayt değişince tamamen değişir, ad değişince değişmez. |
| Çakışma | Collision | İki farklı girdinin aynı özeti vermesi; MD5 ve SHA-1'de pratikte üretilebilir. |
| Bulanık özet | Fuzzy hash (ssdeep, TLSH) | Benzer ama aynı olmayan dosyaların benzerliğini ölçen özet türü. |
| İçe aktarma özeti | Imphash | Bir PE dosyasının içe aktardığı işlev listesinden hesaplanan özet; benzer derlemeleri gruplar. |
| Analiz sanal makinesi | Analysis VM | Örneklerin incelendiği, ağdan ve ana makineden yalıtılmış, anlık görüntüye dönebilen sanal makine. |
| Etkisizleştirme | Defanging | Adres ve alan adlarını tıklanamaz yazma: hxxp, [.] gibi. |
| Sihirli baytlar | Magic bytes (file signature) | Dosya türünü belirten başlangıç baytları; PE için 4D 5A. |
| Taşınabilir yürütülebilir biçim | PE (Portable Executable) | Windows EXE, DLL ve sürücü dosyalarının biçimi. |
| Bölüm | Section | PE dosyasında adı, boyutu ve izin bayrakları olan kod ya da veri bloğu (.text, .data, .rsrc). |
| Entropi | Entropy | Baytların rastgeleliği; bayt başına 0 ile 8 bit arası, sıkıştırılmış ya da şifreli veride 8'e yakın. |
| Paketleme | Packing | Asıl kodu sıkıştırıp ya da şifreleyip yalnızca çalışırken açma; ATT&CK T1027.002. |
| İçe aktarmalar | Imports (import table) | Dosyanın Windows DLL'lerinden kullandığı işlevlerin listesi; yetenek ipucu verir. |
| Dizgiler | Strings | Dosya içindeki okunabilir ASCII ve UTF-16 metin parçaları. |
| Kod imzalama | Code signing (Authenticode) | Yürütülebilir dosyanın yayıncı sertifikasıyla imzalanması; gömülü ya da katalog imzası. |
| Katalog imzası | Catalog signing | Dosyanın kendisi yerine özetini listeleyen ayrı bir katalog dosyasının imzalanması; Windows sistem dosyalarının çoğu böyle doğrulanır. |
| Kum havuzu | Sandbox | Dosyayı yalıtılmış ortamda çalıştırıp davranışını kaydeden analiz sistemi. |
| Kum havuzundan kaçma | Sandbox evasion | Zararlının sanal ortamı fark edip davranışını gizlemesi; ATT&CK T1497. |
| Mutex | Mutex (mutual exclusion object) | Zararlının aynı makinede iki kez çalışmamak için oluşturduğu adlandırılmış nesne; güçlü bir gösterge. |
| YARA kuralı | YARA rule | meta, strings ve zorunlu condition bölümlerinden oluşan, dosyaları desenlerle sınıflandıran kural. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.3: Given a scenario, use tools to determine malicious activity (File analysis: Strings, VirusTotal, YARA; Sandboxing: Joe Sandbox, Cuckoo Sandbox; Decoding/parsing: CyberChef)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.2: Given a scenario, analyze indicators of potential malicious activity (Host-related indicators: unauthorized software, suspicious or rogue processes, file system changes)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.4: Explain threat intelligence and threat-hunting concepts (Indicator of compromise (IoC): collection, analysis, application/usage; types: atomic, behavioral)
- CompTIA CySA+ CS0-004 3.3: Given a scenario, implement incident response techniques (Evidence gathering: data integrity validation, preservation)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.5 (taslak hedef listesi): Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (Malware attacks: ransomware, trojan, spyware, rootkit, keylogger, logic bomb, fileless malware; Indicators of compromise: hash, IP address, domain, malicious processes, file system artifacts, plaintext strings)
- CompTIA Security+ SY0-801 1.3 ve 4.1 (taslak hedef listesi): Hashing algorithms, Digital signatures; Sandboxing, Code signing
- MITRE ATT&CK v20: T1497 Virtualization/Sandbox Evasion (Stealth, Discovery), T1027.002 Software Packing, T1553.002 Code Signing, T1486 Data Encrypted for Impact, T1485 Data Destruction
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- Microsoft Learn: PE Format
- YARA documentation: Writing YARA rules
- Microsoft Learn: Get-FileHash (Microsoft.PowerShell.Utility)
- Microsoft Learn: SignatureStatus Enum (Get-AuthenticodeSignature sonuçları)
- ssdeep API documentation: fuzzy.h (fuzzy_compare)
- Microsoft Open Specifications [MS-SHLLINK]: ShellLinkHeader
- NIST: NIST Transitioning Away from SHA-1 for All Applications
- MITRE ATT&CK: T1497 Virtualization/Sandbox Evasion
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Sihirli baytlar: uzantıya değil içeriğe bakmak
İddia edilen tür (uzantı, simge, e-postadaki açıklama) dosyanın başındaki baytlarla karşılaştırılır; Oltalama analizi dersindeki yöntem budur, burada PE başlığının içine kadar gidilir. Yeni Office belgeleri ZIP ile aynı baytlarla başlar; betiklerin sihirli baytı yoktur.
Aşağıdaki çıktı zararsız bir sistem dosyasının, notepad.exe'nin ilk satırlarıdır. Windows PowerShell 5.1'deki Format-Hex uzaklık ve sayı parametresi almaz; çıktıyı Select-Object -First ile kısaltın.
| Tür | İlk baytlar (onaltılık) | ASCII görünümü | Not |
|---|---|---|---|
| Windows PE (EXE, DLL, SYS) | 4D 5A | MZ | PE imzası daha ileride, 0x3C'deki uzaklıkta |
| Linux ELF | 7F 45 4C 46 | .ELF | Linux yürütülebilir ve kitaplık dosyaları |
| 25 50 44 46 | Sürüm numarası arkasından gelir | ||
| ZIP ve yeni Office (docx, xlsx, docm) | 50 4B 03 04 | PK.. | Türü anlamak için arşivin içine bakılır |
| Eski Office (doc, xls), MSI | D0 CF 11 E0 A1 B1 1A E1 | - | OLE2 bileşik dosya biçimi |
| Windows kısayolu (LNK) | 4C 00 00 00 | L... | HeaderSize 0x0000004C; ardından sabit LinkCLSID |
| Betik (ps1, js, vbs, bat) | Yok | Düz metin | Uzantı ve içerikten anlaşılır |
PS> Format-Hex -Path C:\Windows\System32\notepad.exe | Select-Object -First 5
Path: C:\Windows\System32\notepad.exe
00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 0A 0B 0C 0D 0E 0F
00000000 4D 5A 90 00 03 00 00 00 04 00 00 00 FF FF 00 00 MZ.............
00000010 B8 00 00 00 00 00 00 00 40 00 00 00 00 00 00 00 ¸.......@.......
00000020 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 ................
00000030 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 F8 00 00 00 ............ø...
00000040 0E 1F BA 0E 00 B4 09 CD 21 B8 01 4C CD 21 54 68 ..º..´.Í!¸.LÍ!ThDikkat: 0x3C uzaklığındaki dört bayt (burada F8 00 00 00, yani 0xF8) PE imzasının yerini söyler; değer dosyadan dosyaya değişir. 0x40'tan sonrası DOS saplamasıdır (MS-DOS stub); son satırda başlayan metin 'This program cannot be run in DOS mode' iletisidir.
PE başlığı alan alan
Microsoft'un PE biçimi belgesine göre dosya şu sırayla ilerler: MS-DOS başlığı ve saplaması, 0x3C'de yazan uzaklıkta 4 baytlık PE\0\0 imzası ('P', 'E' ve iki sıfır bayt), 20 baytlık COFF dosya başlığı, isteğe bağlı başlık (optional header; adına rağmen yürütülebilir dosyalarda zorunludur) ve bölüm tablosu. Tablo, triyajda bakılan alanları verir.
Derleme zamanı neden güvenilmez? TimeDateStamp, oluşturulma anını 1 Ocak 1970'ten beri geçen saniye olarak tutan 32 bitlik bir alandır; ama bağlayıcının (linker) yazdığı bir sayıdır ve imzayla korunmaz. Saldırgan onu değiştirebilir, bazı derleyiciler sabit bir değer yazar, yeniden üretilebilir derleme (reproducible build) kullanan yazılımlar tarih yerine içerikten türetilmiş bir değer koyar; belge de 0 ve 0xFFFFFFFF'nin gerçek tarih olmadığını söyler. Gelecekteki ya da 1992 gibi bir tarih şüphe uyandırabilir; makul bir tarih hiçbir şey kanıtlamaz.
| Alan | Yeri | Değerler ve anlamı | Triyajda ne söyler |
|---|---|---|---|
| e_magic | Uzaklık 0, 2 bayt | 4D 5A ('MZ') | Dosya bir PE adayıdır |
| e_lfanew | Uzaklık 0x3C, 4 bayt | PE imzasının uzaklığı | Başlığın geri kalanına götürür |
| Signature | e_lfanew'de, 4 bayt | 50 45 00 00 ('PE\0\0') | Gerçekten PE dosyasıdır |
| Machine | COFF + 0, 2 bayt | 0x14c Intel 386, 0x8664 x64, 0xaa64 ARM64 | 32 ya da 64 bit; analiz makinesini seçtirir |
| NumberOfSections | COFF + 2, 2 bayt | Bölüm sayısı | Çok az ya da çok fazla bölüm dikkat çeker |
| TimeDateStamp | COFF + 4, 4 bayt | 1970'ten beri saniye | İpucu verir, kanıt vermez |
| Characteristics | COFF + 18, 2 bayt | 0x2000 IMAGE_FILE_DLL | EXE mi DLL mi |
| Magic (isteğe bağlı başlık) | Optional + 0, 2 bayt | 0x10b PE32, 0x20b PE32+ | 32 bit ya da 64 bit biçim |
| Subsystem | İsteğe bağlı başlıkta | 2 Windows GUI, 3 Windows CUI (konsol) | Pencereli mi konsol mu |
| Certificate Table | Veri dizini girdisi | Authenticode imzasının dosyadaki yeri | Gömülü imza var mı |
PS> $b = [IO.File]::ReadAllBytes('C:\Windows\System32\notepad.exe')
PS> $o = [BitConverter]::ToInt32($b, 0x3C); '{0:X}' -f $o
F8
PS> [Text.Encoding]::ASCII.GetString($b, $o, 2)
PE
PS> '{0:X}' -f [BitConverter]::ToUInt16($b, $o + 4)
8664
PS> [BitConverter]::ToUInt16($b, $o + 6)
8
PS> '{0:X}' -f [BitConverter]::ToUInt16($b, $o + 24)
20BDikkat: Uzaklıklar sizin dosyanızda farklı çıkabilir; her Windows sürümünün notepad.exe dosyası ayrıdır. Yöntem aynıdır: 0x3C'den uzaklığı oku, oraya git, 'PE' imzasını doğrula; imzadan 4 bayt sonra COFF başlığı, COFF başlığından 20 bayt sonra isteğe bağlı başlık başlar.
Bölümler, entropi ve paketleme işaretleri
Her PE bölümünün (section) bir adı, dosyadaki boyutu (raw size), bellekteki boyutu (virtual size) ve izin bayrakları vardır. Yaygın adlar: .text (kod), .rdata (salt okunur veri), .data (yazılabilir veri), .rsrc (simge, sürüm bilgisi gibi kaynaklar), .reloc (yer değiştirme bilgisi). Adlar yalnızca gelenektir; Windows bölümü bayraklarına göre yükler.
Önemli bayraklar: IMAGE_SCN_MEM_EXECUTE (0x20000000), IMAGE_SCN_MEM_READ (0x40000000), IMAGE_SCN_MEM_WRITE (0x80000000). Derleyici kodu çalıştırılabilir ama yazılamaz, veriyi yazılabilir ama çalıştırılamaz yapar. Hem yazılabilir hem çalıştırılabilir bölüm, kodun çalışırken kendini değiştirdiği, yani bir paketleyicinin açtığı yerdir.
Paketleme işaretleri tek tek değil, birlikte değerlendirilir:
- Bir bölümün entropisi 8'e çok yakın (7,9 gibi).
- Bir bölümün dosyadaki boyutu 0, bellekteki boyutu büyük: dosya yüklenince bu alan açılacak kodla doldurulur.
- Bölüm adları derleyici geleneğine uymaz; örneğin açık kaynaklı UPX paketleyicisinin bıraktığı
UPX0,UPX1adları ya da anlamsız harf dizileri. - İçe aktarma listesi çok kısadır ve neredeyse yalnızca
LoadLibraryA,GetProcAddress,VirtualProtectgibi, başka işlevleri çalışırken bulmaya ve bellek iznini değiştirmeye yarayan işlevlerden oluşur. - Dizgiler neredeyse yok; dosyada okunabilir metin çok azdır.
Paketleme tek başına zararlılık kanıtı değildir; meşru yazılımlar da paketlenir. Ama imzasız, e-postayla gelmiş, PDF gibi görünen ve paketlenmiş bir dosyada tablo açıktır. Asıl içerik statik olarak görülmez; kum havuzu ya da tersine mühendislik devreye girer. Paketi açmak triyajın işi değildir.
Dikkat: Entropi için kesin bir 'zararlı' eşiği yoktur. Sıkıştırılmış resimler, gömülü arşivler ve kurulum paketleri de yüksek entropi verir. Entropiyi her zaman bölüm adı, bayraklar, boyutlar ve içe aktarmalarla birlikte okuyun.
İçe aktarmalar ve dizgiler: dosya ne yapabilir?
İçe aktarma tablosu dosyanın hangi DLL'den hangi işlevi kullanacağını listeler: ne yaptığını değil, ne yapabileceğini söyler. Tablodaki işlevlerin hepsi meşru yazılımda da bulunur; anlam birliktelikten gelir. Bir hata ayıklayıcı da WriteProcessMemory kullanır; fatura görünümlü bir dosyanın bunu CreateRemoteThread ile birlikte içe aktarması başka bir hikâyedir.
Dizgiler iki biçimde aranır: tek baytlık ASCII ve karakter başına iki baytlık UTF-16LE (YARA'da wide). Yalnızca birine bakan yarısını kaçırır. Aranacaklar: URL, alan adı, IP, dosya yolları, kayıt defteri anahtarları (Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run), mutex adları, kullanıcı aracısı (user agent) metinleri, komut satırları (powershell -enc), PDB hata ayıklama yolu. İki sınırı vardır: paketlenmiş dosyada asıl dizgiler görünmez ve saldırgan sahte dizgi bırakabilir; bir adresin gerçekten kullanıldığını kum havuzunun ağ kaydı gösterir.
| Yetenek | Örnek içe aktarmalar | Analistin sorusu |
|---|---|---|
| Başka sürece kod yerleştirme | OpenProcess, VirtualAllocEx, WriteProcessMemory, CreateRemoteThread | Kendini meşru bir sürecin içine saklıyor mu? |
| Tuş ve ekran izleme | SetWindowsHookExW, GetAsyncKeyState, GetForegroundWindow | Kullanıcının yazdıklarını topluyor mu? |
| İndirme ve ağ | InternetOpenUrlW, WinHttpSendRequest, URLDownloadToFileW | Nereye bağlanıyor, ne indiriyor? |
| Kalıcılık | RegSetValueExW, CreateServiceW | Yeniden başlatmada kendini çalıştıracak mı? |
| Şifreleme | CryptEncrypt, BCryptEncrypt | Dosyaları şifreleyecek mi (fidye yazılımı)? |
| Ortam denetimi | IsDebuggerPresent, GetTickCount, Sleep | Analiz edildiğini anlamaya mı çalışıyor? |
| Çalışırken işlev bulma | LoadLibraryA, GetProcAddress (tek başına) | Asıl içe aktarmalar gizlenmiş mi, paketlenmiş mi? |
Belgeler, betikler, arşivler ve LNK dosyaları
Office makroları. Makrolu yeni biçimli belgelerin uzantısında 'm' vardır (.docm, .xlsm); VBA kodu ZIP'in içinde ayrı bir parçadadır. Eski .doc ve .xls makroyu OLE2 yapısında taşır, uzantıdan anlaşılmaz. Makro metni belge açılmadan çıkarılır (örneğin oletools paketindeki olevba ile). Bakılanlar: kendiliğinden çalışan yordamlar (AutoOpen, Document_Open, Workbook_Open), Shell ve CreateObject çağrıları, gizlenmiş uzun dizgiler, URL'ler. Web İşaretinin (Mark of the Web) makroyu nasıl engellediği Oltalama analizi dersindedir; triyajda Zone.Identifier akışı yalnızca dosyanın internetten geldiğini gösteren bir kanıttır.
Betikler. PowerShell'in -EncodedCommand (-enc) parametresi UTF-16LE metnin base64 kodlamasını alır; böyle bir dizgi çalıştırılmadan, örneğin CyberChef ile çözülür. JavaScript, VBScript ve HTA dosyaları wscript.exe, cscript.exe, mshta.exe ile çalışır; bu süreçlerin bir ekten ya da indirme klasöründen başlaması başlı başına işarettir.
Arşivler ve disk görüntüleri. ZIP, RAR, 7z, ISO ve IMG yükü bir kat içeri saklar; neden kullanıldıkları Oltalama analizi dersindedir. Triyajda içteki her dosya ayrı bir örnektir: özeti ayrı alınır, türü ayrı doğrulanır.
LNK dosyaları. [MS-SHLLINK] belgesine göre kısayol dosyası, değeri 0x0000004C olması gereken 4 baytlık HeaderSize alanıyla ve 00021401-0000-0000-C000-000000000046 sınıf kimliğiyle başlar. Simgesi belge simgesi olabilir; ama hedefi ve bağımsız değişkenleri powershell.exe -w hidden ..., cmd.exe /c ... ya da mshta.exe gösteriyorsa kısayol bir başlatıcıdır. Hedef ve bağımsız değişkenler dosya açılmadan okunur.
Dikkat: Makrosu engellenmiş bir belgeyi açmak ile makroyu çalıştırmak aynı şey değildir; Office sürecinin bir alt süreç başlatıp başlatmadığını uç nokta günlüğü gösterir.
Dijital imza: ne kanıtlar, ne kanıtlamaz
Windows yürütülebilir dosyaları Authenticode ile imzalanır. İmza iki yerde durabilir: dosyanın içinde (PE başlığındaki Certificate Table veri dizininin gösterdiği yerde, PKCS#7 SignedData yapısı olarak) ya da ayrı bir katalog dosyasında (catalog). Windows'un kendi dosyalarının çoğu katalogla imzalanır; dosyanın içinde imza yoktur ama sistemdeki bir katalog, dosyanın özetini imzalı olarak listeler.
PowerShell'de Get-AuthenticodeSignature imzayı denetler. Status alanının alabileceği değerler ve Microsoft'un tanımları tablodadır. En önemli satır ilkidir: belge Valid için açıkça 'yalnızca imzanın sözdizimsel olarak geçerli olduğu anlamına gelir, hiçbir biçimde güven anlamına gelmez' der.
Geçerli imza iki şeyi kanıtlar: dosya imzadan sonra değişmemiştir ve imza, sistemin güvendiği bir köke bağlanan bir sertifikayla atılmıştır. İmzalayanın iyi niyetini kanıtlamaz. Saldırganlar çalınmış ya da sahte bilgilerle alınmış sertifikalarla imza atar; ATT&CK bunu T1553.002 Code Signing (Defense Impairment taktiği) olarak izler. Bu yüzden 'geçerli mi' sorusunun arkasından 'kim imzalamış, bu yayıncının dosyası burada ne arıyor' sorusu gelir; zaman damgası, sertifikanın iptal durumu ve imzalayan adının iddia edilen üreticiyle uyuşması da denetlenir.
| Status | Microsoft'un tanımı (özet) | Triyajda anlamı |
|---|---|---|
| Valid | İmza sözdizimsel olarak geçerli; güven anlamına gelmez | Dosya değişmemiş; imzalayana ayrıca bakın |
| NotSigned | Dosyada imza yok | İmzasız; e-postayla gelen bir EXE için şüpheyi artırır |
| HashMismatch | Dosyanın özeti imzayla saklanan özetle uyuşmuyor | Dosya imzadan sonra değiştirilmiş: güçlü işaret |
| NotTrusted | Sertifika, sistemin güvenmediği bir yayıncı tarafından imzalanmış | Kendinden imzalı ya da bilinmeyen kök |
| UnknownError | Dosyanın imzası geçersiz | İmza bozuk ya da denetlenemedi |
| NotSupportedFileFormat | Dosya türü imzalama işlemleri için desteklenmiyor | Bu tür için imza denetimi yapılamaz |
| Incompatible | İmza bu sistemle uyumsuz olduğu için doğrulanamıyor | Başka bir sistemde denetleyin |
PS> Get-AuthenticodeSignature C:\Windows\System32\notepad.exe | Format-List Status, StatusMessage, SignatureType, IsOSBinary Status : Valid StatusMessage : Signature verified. SignatureType : Catalog IsOSBinary : True
Dikkat: Sık yapılan hata: System32 dışında bir klasörde, örneğin kullanıcının AppData klasöründe duran ve adı bir Windows dosyasına benzeyen bir EXE'de NotSigned görüp 'Microsoft dosyası, katalogla imzalıdır' diye geçmek. Katalog imzası dosyanın özetine bağlıdır; değiştirilmiş ya da başka bir dosya o katalogda geçmez.
YARA: kuralın yapısı ve küçük bir örnek
YARA, dosyaları dizgi ve bayt desenleriyle sınıflandıran bir araçtır. Bir kural üç bölümden oluşur: meta açıklayıcı bilgileri taşır ve eşleşmeyi etkilemez; strings $ ile başlayan adlarla desenleri tanımlar; condition kuralın ne zaman eşleşeceğini söyleyen mantıksal ifadedir ve zorunlu olan tek bölümdür.
Aşağıdaki kural bu ders için uydurulmuş bir işareti arar. Satırların anlamı YARA belgesine göredir:
ascii wide: metnin hem tek baytlık hem iki baytlık (UTF-16) biçimi aranır; yalnızcawideyazılsaydı tek baytlık biçim aranmazdı.nocase: büyük küçük harf farkını yok sayar.{ 4F 52 4E 45 4B ?? 37 37 }: onaltılık dizgi;??herhangi bir bayt demektir.uint16(0) == 0x5A4D: dosyanın 0 uzaklığındaki iki bayt, küçük uçlu (little endian) okunduğunda 0x5A4D, yani dosya 'MZ' ile başlıyor. YARA belgesi PE dosyalarını bu yolla tanır.filesize < 2MB:filesizetaranan dosyanın boyutudur;MBson eki 2 üzeri 20 ile çarpar.2 of ($mutex, $hex, $ua): parantez içindeki üç desenden en az ikisi bulunmalı.
Kural adı harf, rakam ve alt çizgi içerebilir, rakamla başlayamaz ve en fazla 128 karakterdir. Yorumlar C biçimindedir (// ve /* */).
Yayına almadan önce iki sınama yapılır: bilinen örneklerde eşleşiyor mu (doğru pozitif) ve temiz dosyalardan oluşan geniş bir kümede, örneğin bir System32 klasöründe, eşleşmiyor mu (yanlış pozitif). YARA dosya sunucularında, EDR'de, e-posta ağ geçidinde ve kum havuzunun bellekten çıkardığı dosyalarda çalışır. Günlük olaylarına bakan davranış kuralları Sigma ile yazılır; o, Tespit kuralları dersinin konusudur.
rule Ornek_Kampanya_Isareti
{
meta:
author = "SOC egitim"
description = "Ders icin uydurulmus ORNEK-KAMPANYA-7731 isaretini tasiyan PE dosyalari"
date = "2026-11-17"
strings:
$isaret = "ORNEK-KAMPANYA-7731" ascii wide
$mutex = "ornek-mx-5521" ascii wide nocase
$hex = { 4F 52 4E 45 4B ?? 37 37 }
$ua = "OrnekAgent/1.0" ascii
condition:
uint16(0) == 0x5A4D and filesize < 2MB and
($isaret or 2 of ($mutex, $hex, $ua))
}Dikkat: YARA yalnızca baytlara bakar, dosyanın ne yaptığını bilmez. Desenleri temiz yazılımda bulunmayacak kadar özgül seçin; tek bir yaygın dizgiye dayanan kural binlerce temiz dosyada eşleşir.
Kum havuzu raporunu okumak
Okuma sırası ürüne göre değişmez: önce raporun neye dayandığı (işletim sistemi, süre, ağ açık mı), sonra süreç ağacı, dosya ve kayıt defteri, ağ, en son etiketler ve puan. Karar puandan değil kayıtlardan verilir. Aşağıdaki rapor uydurmadır.
Okunacaklar: dosya kendini svchst.exe adıyla, yani gerçek svchost.exe'ye benzeyen ama System32'de olmayan bir adla kullanıcı profiline kopyalıyor (taklit edilen ad başlı başına işarettir); Run anahtarıyla kalıcılık kuruyor; bir mutex oluşturuyor (aynı makinede iki kez çalışmamak için; temiz yazılımda aynı ad beklenmediğinden değerli bir göstergedir); 60 saniye arayla HTTP POST gönderiyor, bu da komuta kontrol (command and control, C2) bağlantısının düzenli 'işaret verme' (beaconing) davranışına uyar.
Olmayanlar da yazılır: 120 saniyede şifreleme ya da toplu dosya değişikliği görülmedi; C2 simüle olduğu için ikinci aşamanın ne olacağı bilinmiyor. Şüphe varsa dosya daha uzun süreyle, farklı bir işletim sistemi sürümünde ya da kullanıcı etkinliği taklidiyle yeniden çalıştırılır.
Örnek : fatura_2026-11.pdf.exe
SHA-256 : 5c1e0b7a93d24f6e8a0b1c2d3e4f5a6b7c8d9e0f1a2b3c4d5e6f7a8b9c0d1e2f (uydurma)
Tür : PE32+ executable (GUI) x86-64
İmza : yok
Ortam : Windows 10 x64, süre 120 sn, ağ: simüle internet
Süreçler
4120 fatura_2026-11.pdf.exe
4388 cmd.exe /c copy fatura_2026-11.pdf.exe "%APPDATA%\OrnekSync\svchst.exe"
4512 svchst.exe
Dosya
yazıldı C:\Users\a.yilmaz\AppData\Roaming\OrnekSync\svchst.exe
Kayıt defteri
yazıldı HKCU\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run
OrnekSync = C:\Users\a.yilmaz\AppData\Roaming\OrnekSync\svchst.exe
Mutex
Global\ornek-mx-5521
Ağ
DNS cdn-update.example.net A 203.0.113.45
HTTP POST http://cdn-update.example.net/gate.php 3 istek, 60 sn arayla
Ekran görüntüleri: 4 (pencere açılmadı)
Ürün etiketleri: kendini kopyalama, Run kalıcılığı, düzenli HTTP POSTDikkat: İki özet alın: ilk dosyanınki ve bırakılan kopyanınki. Bazı zararlılar kopyalarken kendini değiştirir; özetler farklıysa ikisi de listeye girer.
Davranış sınıfları ve göstergelerin tespite dönüşmesi
Aile adını bilmek her zaman mümkün ve gerekli değildir; davranış sınıfı, müdahalenin aciliyetini ve yönünü belirler. Tablo en sık beş sınıfı ve izlerini özetler.
Security+ hedefleri başka türleri de sayar: kendi kendine yayılan solucan (worm), kendini sistemin derinine gizleyen kök takımı (rootkit), tuş kaydedici (keylogger), koşul gerçekleşince çalışan mantık bombası (logic bomb) ve diske dosya bırakmadan bellekte çalışan dosyasız zararlı (fileless malware); sonuncusunda triyajın nesnesi dosya değil, komut satırı ve betiktir.
Her gösterge için üç şey yazılır: hangi araçta, ileriye mi geriye mi, ne kadar süreyle. Özet ve IP kısa ömürlüdür; gözden geçirilmeyen liste şişer ve el değiştiren bir IP masum bir siteyi engeller. Paylaşımlı barındırma ya da içerik dağıtım ağına ait bir IP'yi engellemek o adresteki yüzlerce meşru siteyi de engeller; böyle adreslerde alan adı engeli tercih edilir.
| Sınıf | Ne yapar | Raporda ve günlükte görünüşü | Öncelik |
|---|---|---|---|
| Fidye yazılımı (ransomware) | Dosyaları şifreler, fidye ister (T1486) | Kısa sürede çok sayıda dosyanın yeniden adlandırılması, yeni uzantı, fidye notu, gölge kopyaların silinmesi | En yüksek: ağdan hemen ayırın |
| Bilgi hırsızı (infostealer) | Tarayıcı parolalarını, çerezleri, cüzdanları toplar | Tarayıcı profil dosyalarına erişim, kısa süreli çalışma, dışarıya tek seferlik büyük POST | Yüksek: parola ve oturum sıfırlama gerekir |
| Yükleyici (loader, downloader) | Kendisi küçüktür; asıl yükü indirip çalıştırır | İndirme, yeni bir yürütülebilir dosya, onun başlatılması, sonra çıkış | Yüksek: ikinci aşamayı bulun |
| Uzaktan erişim aracı (RAT) | Saldırgana makinede kalıcı kontrol verir | Kalıcılık, düzenli aralıklı C2 bağlantısı, uzaktan komut kabuğu | Yüksek: saldırgan içeride |
| Silici (wiper) | Veriyi geri dönmeyecek biçimde yok eder (T1485) | Dosyaların üzerine yazılması, disk ya da önyükleme alanının bozulması; fidye notu olmayabilir | En yüksek: kurtarma yedekten |
Dikkat: Sınıflar birbirini dışlamaz: yükleyici bir RAT indirir, en sonda fidye yazılımı gelir. Raporunuza 'görülen davranış' ile 'olası sonraki aşama'yı ayrı yazın.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Özet almak: ad değişir, özet değişmez
Kendi bilgisayarınızda PowerShell açın ve zararsız bir sistem dosyasının özetlerini alın. Adı değiştirmenin ve içeriğin boş olmasının özete ne yaptığını gözlemleyin. Komutların hiçbiri sistem dosyasını değiştirmez.
Get-FileHash C:\Windows\System32\notepad.exe | Format-Listyazın. Algorithm satırında hangi algoritmanın kullanıldığına ve Hash değerinin kaç karakter olduğuna bakın.- Aynı komutu
-Algorithm MD5ve-Algorithm SHA1ile çalıştırın; üç değerin uzunluklarını karşılaştırın. Copy-Item C:\Windows\System32\notepad.exe $env:TEMP\fatura.pdf.exeile dosyanın bir kopyasını geçici klasöre başka bir adla alın ve kopyanın SHA256 özetini alın.New-Item $env:TEMP\bos.txt -ItemType Fileile boş bir dosya oluşturun ve SHA256 özetini alın.- Kopyayı ve boş dosyayı
Remove-Itemile silin.
Cevap: Algorithm alanında SHA256 yazar; varsayılan budur. SHA256 64, SHA1 40, MD5 32 onaltılık karakterdir (256, 160, 128 bit). fatura.pdf.exe kopyasının özeti notepad.exe ile aynıdır: özet içerikten hesaplanır, ad dosya sistemindedir. Yeniden adlandırma özet temelli tespiti atlatmaz, tek bir baytı değiştirmek atlatır. Boş dosyanın SHA-256 özeti her zaman E3B0C44298FC1C149AFBF4C8996FB92427AE41E4649B934CA495991B7852B855'tir; bir uyarıda bunu görürseniz özeti alınan dosya boştur; indirme yarım kalmış ya da boş bir kopya alınmış olabilir.Kendi bilgisayarınızda
Sihirli baytlar ve PE başlığı: elle okumak
notepad.exe'nin ilk baytlarına ve PE başlığına salt okunur olarak bakın: dosya türünü baytlardan doğrulayın, PE imzasının yerini bulun, işlemci türünü ve derleme zamanını okuyun.
Format-Hex -Path C:\Windows\System32\notepad.exe | Select-Object -First 5yazın. İlk iki baytı ve 0x3C uzaklığındaki dört baytı not edin.$b = [IO.File]::ReadAllBytes('C:\Windows\System32\notepad.exe')ve$o = [BitConverter]::ToInt32($b, 0x3C)yazın;'{0:X}' -f $oile uzaklığı onaltılık görün.[Text.Encoding]::ASCII.GetString($b, $o, 2)ile o uzaklıkta 'PE' yazdığını doğrulayın.'{0:X}' -f [BitConverter]::ToUInt16($b, $o + 4)ile Machine alanını okuyun.$ts = [BitConverter]::ToUInt32($b, $o + 8); [DateTimeOffset]::FromUnixTimeSeconds($ts).UtcDateTimeile TimeDateStamp alanını tarihe çevirin ve Windows sürümünüzün çıkış yılıyla karşılaştırın.
Cevap: İlk iki bayt 4D 5A ('MZ'): dosya bir PE adayıdır. 0x3C'deki dört bayt küçük uçlu okunduğunda PE imzasının uzaklığını verir (örnek makinede 0xF8; sizinkinde farklı olabilir); orada 'PE' ve iki sıfır bayt vardır. Machine 64 bit Windows'ta 8664 (x64), ARM tabanlı bilgisayarda AA64 çıkar. TimeDateStamp büyük olasılıkla Windows sürümünüzle uyuşmayan bir tarih verir; Microsoft'un kendi dosyalarında bu alan gerçek derleme anı olmayabilir. Derleme zamanı ipucudur, kanıt değildir.Kendi bilgisayarınızda
İmza durumu: sistem dosyası ve indirilen bir dosya
Bir sistem dosyasının ve internetten indirdiğiniz zararsız bir dosyanın (örneğin tarayıcıyla indirdiğiniz herhangi bir PDF) imza durumuna bakın.
Get-AuthenticodeSignature C:\Windows\System32\notepad.exe | Format-List Status, StatusMessage, SignatureType, IsOSBinaryyazın.(Get-AuthenticodeSignature C:\Windows\System32\notepad.exe).SignerCertificate.Subjectile imzalayanın adını okuyun.- İndirilenler klasöründeki bir PDF için
Get-AuthenticodeSignatureçalıştırın ve Status değerini not edin.
Cevap: notepad.exe için Status Valid, StatusMessage 'Signature verified.', SignatureType Catalog ve IsOSBinary True çıkar: dosyanın içinde imza yoktur, Windows'un kataloglarından biri dosyanın özetini imzalı olarak listeler. İmzalayan CN=Microsoft Windows'tur. PDF için Get-AuthenticodeSignature büyük olasılıkla NotSigned ya da NotSupportedFileFormat verir: Authenticode yürütülebilir dosyalar ve betikler içindir. Valid tek başına güven değildir; yalnızca imzanın geçerli ve dosyanın değişmemiş olduğunu gösterir.Oku ve yorumla
PE özetini yargılamak
Bir kullanıcının indirilenler klasöründe bulunan dosyanın statik analiz özeti aşağıdadır. Her satırın ne anlama geldiğini yazın ve dosya için bir triyaj kararı ve sonraki adımı önerin.
Dosya : rapor_goruntuleyici.exe (409 KB) Machine : 0x14c (Intel 386) Subsystem: 2 (Windows GUI) TimeDateStamp: 0x2A425E19 -> 1992-06-19 22:22:17 UTC İmza : NotSigned Bölümler Ad VirtualSize RawSize Entropi Bayraklar UPX0 0x9A000 0x0 0,00 R W X UPX1 0x64000 0x63E00 7,93 R W X .rsrc 0x2000 0x1E00 4,12 R W İçe aktarmalar (KERNEL32.dll): LoadLibraryA, GetProcAddress, VirtualProtect, ExitProcess Dizgiler : anlamlı metin çok az Özet sorgusu: sonuç yok
Cevap: 32 bitlik, pencereli bir Windows programı. 1992 tarihi anlamsızdır: alan değiştirilebilir ya da derleyicinin yazdığı sabit bir değerdir; karara katılmaz. İmzasız. Bölüm adları UPX paketleyicisinindir; UPX0'ın dosyada boyutu 0, bellekte 616 KB'tır, yani çalışınca açılacak kod için ayrılmış alandır. UPX1'in entropisi 7,93: sıkıştırılmış veri. İki bölüm de yazılabilir ve çalıştırılabilir. İçe aktarmalar yalnızca çalışırken işlev bulmaya ve bellek iznini değiştirmeye yarar; dizgilerin azlığı da paketlemeyle uyumludur. Sonuç vermeyen özet sorgusu temizlik kanıtı değildir. Karar: şüpheli, paketlenmiş, imzasız; zararlılık henüz kanıtlanmadı. Sonraki adım: kum havuzu, kullanıcıya dosyanın kaynağını sormak, Zone.Identifier akışına bakmak ve SHA-256 özetini EDR'de aratıp başka makinelerde olup olmadığını görmek. Paketi açmak triyajın işi değildir; gerekirse tersine mühendislik ekibine iletilir.Oku ve yorumla
Kum havuzu raporundan göstergeler ve tespitler
Derinlemesine bölümündeki uydurma kum havuzu raporunu (fatura_2026-11.pdf.exe) kullanın. Göstergeleri türüne göre listeleyin, her biri için hangi araçta, ileriye mi geriye mi kullanılacağını yazın ve bir davranış kuralı önerin.
Rapordan: cmd.exe ile kendini %APPDATA%\OrnekSync\svchst.exe olarak kopyalama; HKCU\...\Run\OrnekSync değeri; mutex Global\ornek-mx-5521; DNS cdn-update.example.net A 203.0.113.45; 60 saniye arayla HTTP POST /gate.php; imzasız PE32+.
Cevap: Özetler: ilk dosyanın ve svchst.exe kopyasının SHA-256 özetleri; EDR'de engelleme (ileri), EDR ve SIEM'de geçmiş arama (geri). Ağ: cdn-update.example.net DNS ve proxy'de engellenir, son 30 günün DNS ve proxy günlüklerinde aranır; 203.0.113.45 güvenlik duvarı günlüklerinde aranır, engellemeden önce paylaşımlı barındırma olup olmadığına bakılır. Uç nokta: %APPDATA%\OrnekSync\svchst.exe yolu ve OrnekSync Run değeri tüm makinelerde aranır; mutex adı bir YARA kuralında dizgi olarak kullanılır. Davranış kuralları: System32 dışından çalışan ve adı sistem süreçlerine benzeyen süreç; kullanıcı profilindeki bir EXE'yi gösteren yeni Run değeri; aynı hedefe sabit aralıklı küçük HTTP POST'lar. Karar: zararlı; olası sınıf RAT ya da yükleyici. İkinci aşama bilinmediği için makine ağdan ayrılır ve olay müdahale ekibine iletilir.Hesapla
YARA kuralı hangi dosyada eşleşir?
Derinlemesine bölümündeki Ornek_Kampanya_Isareti kuralını kullanın. Aşağıdaki dört dosyanın her biri için kuralın eşleşip eşleşmediğini, koşulun hangi parçasının sonucu belirlediğini söyleyerek yazın.
1) PE dosyası, 600 KB; içinde UTF-16 olarak 'ORNEK-KAMPANYA-7731' geçiyor. 2) PE dosyası, 900 KB; içinde 'ORNEK-MX-5521' (büyük harf) ve 'OrnekAgent/1.0' geçiyor. 3) PDF dosyası, 300 KB; içinde 'ORNEK-KAMPANYA-7731' geçiyor. 4) PE dosyası, 3 MB; içinde 'ORNEK-KAMPANYA-7731' geçiyor.
Cevap: 1) Eşleşir: dosya 'MZ' ile başlıyor, 2 MB'tan küçük ve $isaret 'wide' biçimde de arandığı için UTF-16 metin bulunur. 2) Eşleşir: $isaret yok, ama $mutex 'nocase' olduğu için büyük harfli biçim de eşleşir, $ua da var; üç desenden ikisi bulunduğu için '2 of' koşulu sağlanır. 3) Eşleşmez: PDF '%PDF' ile başlar, uint16(0) == 0x5A4D koşulu yanlıştır. 4) Eşleşmez: filesize < 2MB koşulu yanlıştır. Bu son durum kuralın bir zayıflığını gösterir: saldırgan dosyayı büyüterek kuraldan kaçabilir; boyut sınırı kuralı hızlandırır ama gerçek örneklerin boyut dağılımına göre seçilmelidir.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir kullanıcı, 'odeme_bildirimi.zip' adlı, parolası e-postanın metninde yazan bir eki SOC'a bildirdi; arşivin içinde 'odeme_bildirimi.pdf.lnk' adlı bir dosya var. Bu dosyayı nasıl ele alacağınızı, hangi sırayla neye bakacağınızı ve hangi koşulda hangi kararı vereceğinizi anlatın.
Bir kum havuzu raporundan iki dosya özeti, bir alan adı, bu alan adının çözüldüğü IP adresi, bir mutex adı, kullanıcı profilinde bir dosya yolu ve bir Run kayıt değeri çıktı. Bu göstergeleri tespite nasıl çevireceğinizi, her biri için hangi aracı ve yönü seçeceğinizi, hangilerinin kısa ömürlü olduğunu ve davranış tarafında ne ekleyeceğinizi anlatın.