Aşama 6: SOC · Ders 6.10
Tehdit istihbaratı: göstergeler (IOC), beslemeler, zenginleştirme ve sınırları
Bir tehdit istihbaratı beslemesinin ya da raporunun kalitesini ölçebilir, bir göstergeyi STIX ve TLP ile okuyup paylaşabilir, bir alarmı RDAP, pasif DNS ve itibar servisleriyle zenginleştirip paylaşımlı barındırma tuzağına düşmeden karar verebilir ve istihbaratı bir avlanmaya ya da tespit kuralına çevirebilirsiniz.
Bir alarmdaki IP adresini bir itibar sitesine yapıştırıp kırmızı bir puan görmek kolaydır; o puanın ne anlama geldiğini bilmek ise bir analisti ötekinden ayırır. Bu ders tehdit istihbaratını (threat intelligence) bir SOC analistinin gözüyle anlatır: veriden istihbarata nasıl gelinir, göstergeler (indicator) neden çabuk eskir, beslemeler (feed) nereden gelir ve neden bozuk olabilir, istihbarat STIX, TAXII ve TLP ile nasıl paylaşılır, triyajda bir adres ya da alan adı nasıl zenginleştirilir ve nerede durmak gerekir. Acı piramidi (pyramid of pain) 'Saldırganın tarafı' dersinde anlatıldı; burada yalnızca hatırlatılır. Dosya incelemesi ve olay müdahalesi kendi derslerinin konusudur.
Veri, bilgi, istihbarat: farkı nedir?
Güvenlik duvarının bir gecede yazdığı on bin satır veridir (data). 'Şu adres bütün gece 22 numaralı porta deneme yaptı' sonucu bilgidir (information). 'Bu adres sektörümüzü hedefleyen bir kampanyanın tarayıcısı; kampanya iki gün sonra VPN hesaplarına parola denemesine geçiyor, VPN günlüklerine bakın' dediğinizde ise istihbarat (intelligence) üretmiş olursunuz.
NIST SP 800-150'ye göre tehdit bilgisi (threat information), bir kurumun siber tehditleri tanımlamasına, değerlendirmesine, izlemesine ve onlara karşılık vermesine yardım edebilecek her bilgidir. Tehdit istihbaratı ise toplanmış, dönüştürülmüş, analiz edilmiş, yorumlanmış ya da zenginleştirilmiş (enriched) ve böylece karar için gereken bağlamı kazanmış tehdit bilgisidir. Ölçü basittir: kimsenin bir şey yapmadığı bir liste istihbarat değildir.
İstihbarat kime hizmet ettiğine göre düzeylere ayrılır. Bu ayrım bir standardın değil, sektörün ortak kullanımıdır: askeri istihbarat geleneği üç düzey sayar (stratejik, operasyonel, taktik), tehdit istihbaratı kaynaklarının çoğu teknik düzeyi ayrı bir dördüncü düzey olarak ekler. Sınavda iki kullanımla da karşılaşabilirsiniz.
- Stratejik (strategic): Yöneticiler için. 'Sektörümüzde fidye yazılımı saldırıları artıyor, yedekleme bütçesi buna göre konmalı.' Aylar ve yıllar ölçeğindedir.
- Operasyonel (operational): Belirli bir kampanya ya da yaklaşan bir saldırı hakkında: kim, neyi, ne zaman hedefliyor. SOC yöneticisi ve olay müdahale ekibi kullanır.
- Taktik (tactical): Saldırganın nasıl çalıştığı, yani taktik, teknik ve prosedürleri (TTP, tactics, techniques and procedures). Tespit kuralı yazanlar ve tehdit avcıları (threat hunter) kullanır.
- Teknik (technical): Makinenin okuyabileceği göstergeler: IP adresi, alan adı, URL, dosya hash'i. Güvenlik araçlarına yüklenir; en çabuk eskiyen düzey budur.
Kaynaklar ikiye ayrılır: herkese açık açık kaynak istihbaratı (OSINT, open-source intelligence) ve üyelik, sözleşme ya da güven ilişkisiyle erişilen kapalı kaynak istihbaratı (closed-source intelligence). CySA+ CS0-004 bu ikisini ve aralarındaki paylaşımı (threat intelligence sharing) adıyla sayar.
İstihbarat döngüsü: sorudan geri bildirime
İstihbarat bir kez yapılıp biten bir iş değildir; bir döngüdür (intelligence lifecycle). Security+ SY0-801 taslağı tehditler başlığı altında 'life cycle' der. Döngü de bir standarttan değil, istihbarat geleneğinden gelir; adımların adı ve sayısı kaynaktan kaynağa değişir. Sektörde en yaygın biçimi altı adımdır:
- Yönlendirme (direction, planning): Hangi soruya cevap arıyoruz? 'Bizi hangi gruplar hedefliyor, hangi zafiyetleri kullanıyorlar?' Bu sorulara istihbarat gereksinimi (intelligence requirement) denir. Soru yoksa toplanan her şey gürültüdür.
- Toplama (collection): Gereksinime cevap verecek kaynaklardan veri almak: beslemeler, sektör paylaşım grupları, kendi SIEM'iniz, olay raporları, güvenlik bildirimleri.
- İşleme (processing): Veriyi kullanılabilir biçime sokmak: biçim çevirme, tekrarları ayıklama, normalleştirme, öncelik ve hassasiyet etiketi verme. SP 800-150 gelen göstergeler için şifre çözme, arşiv açma, içerik ayıklama, önceliklendirme ve hassasiyetine göre kategorize etmeyi (categorization) sayar.
- Analiz (analysis): 'Bu bizim için ne demek?' sorusunun cevabı. Göstergeleri kendi ortamınızla karşılaştırmak, güven düzeyi biçmek, kampanyayı bir saldırganla ilişkilendirmek.
- Yayma (dissemination): Sonucu ihtiyacı olana, onun anlayacağı biçimde ulaştırmak: yöneticiye bir sayfalık özet, SOC'a bir gösterge listesi, tespit ekibine bir kural önerisi. CySA+ bunu 'internal threat intelligence report' olarak anar.
- Geri bildirim (feedback): İşe yaradı mı? Kaç gösterge gerçek bir şey yakaladı, kaçı yanlış alarm üretti? Cevap bir sonraki yönlendirmenin girdisidir.
SOC'ta bu döngü her gün küçük ölçekte döner: besleme yüklenir, eşleşme triyajda incelenir, yanlış alarm üreten gösterge listeden çıkarılır. En çok atlanan adım geri bildirimdir; atlandığında beslemeler her ay biraz daha kirlenir.
Gösterge, saldırı göstergesi ve TTP
Uzlaşma göstergesi (IOC, indicator of compromise), bir saldırının olmakta olduğunu ya da bir sistemin ele geçirilmiş olabileceğini düşündüren teknik izdir. SP 800-150 örnek olarak komuta kontrol (C2) sunucusunun IP adresini, şüpheli bir alan adını, zararlı içeriğe giden bir URL'yi, zararlı bir programın hash'ini ve zararlı bir e-postanın konu satırını sayar.
Saldırı göstergesi (IOA, indicator of attack) ise bir değere değil, bir davranışa bakar: 'Word belgesi PowerShell başlattı ve PowerShell dışarıya bağlandı.' Bu bir standardın değil, sektörün terimidir: saldırgan adres ve dosya değiştirse de yapmak zorunda olduğu işi yakalamayı amaçlar.
CySA+ CS0-004 aynı ayrımı iki gösterge türüyle yapar. Atomik gösterge (atomic indicator) tek başına anlam taşıyan, daha küçük parçaya bölünemeyen değerdir: bir IP adresi, bir alan adı, bir hash. Davranışsal gösterge (behavioral indicator) birden çok olayın birlikte oluşturduğu örüntüdür: bir süreç zinciri, bir sıralama, bir zamanlama.
'Saldırganın tarafı' dersindeki acı piramidini hatırlayın (hash, IP adresi, alan adı, ağ ve host artefaktları, araçlar, TTP'ler). Bu ders ona bir zaman yüzü ekler: alt basamaklar yalnızca kolay değişmez, kendiliğinden de eskir. Bir IP adresi bu hafta bir saldırganın sunucusu, gelecek ay aynı bulut sağlayıcısında bir okulun web sitesi olabilir.
Bu yüzden her atomik göstergenin bir ömrü (lifetime) vardır ve iyi bir besleme onu söyler: ilk ve son görülme, geçerlilik süresi. Ömrü bilinmeyen bir göstergeyi sonsuza kadar engellemek, yarın masum birini kesmektir.
Beslemeler, paylaşım toplulukları ve kalite
Tehdit beslemesi (threat feed), düzenli aralıklarla güncellenen gösterge listesidir. Açık beslemeler ücretsizdir ve çoğu gönüllü topluluklardan gelir; ticari beslemeler ücretlidir, genellikle daha fazla bağlam taşır. CySA+ üç tehdit istihbaratı platformu (TIP, threat intelligence platform) adı sayar: AlienVault Open Threat Exchange (OTX), MISP ve OpenCTI. Bunlar beslemeleri toplar, birleştirir ve SIEM'e aktarır.
İkinci kaynak paylaşım topluluklarıdır. ISAC (Information Sharing and Analysis Center) bir sektörün, örneğin finansın ya da enerjinin, kendi içinde tehdit bilgisi paylaştığı merkezdir; NIST SP 800-61r3 gözlenen TTP'lerin sektörel bir ISAC ile paylaşılmasını gönüllü paylaşımın örneği olarak verir. Üçüncü kaynak ulusal CERT ya da CSIRT'lerdir (computer emergency response team).
Türkiye'nin ulusal merkezi USOM'dur (Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi). USOM bugün Siber Güvenlik Başkanlığı bünyesindedir (177 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 7545 sayılı Siber Güvenlik Kanunu). Yayımladıkları: zararlı bağlantılar listesi (oltalama ve zararlı yazılım barındıran adresler), güvenlik bildirimleri, CVE başvuruları ve siber olay bildirimi. Başkanlığın duyurusuna göre bu içerik siberguvenlik.gov.tr adresine taşınıyor; zararlı bağlantı listesinin .txt dosyası olarak paylaşımı 1 Haziran 2026'da sona erdi, kurumların API hizmetlerine geçmesi isteniyor. Sessizce boş dönen bir besleme bağlantısı, hiç olmayan bir beslemeden tehlikelidir.
Beslemelerin üç tipik bozukluğu vardır:
- Bayat (stale) göstergeler: Aylar önce görülmüş, çoktan el değiştirmiş adresler. Son görülme tarihi olmayan bir gösterge listesi bu hastalığı taşır.
- Yanlış (false) göstergeler: Genel DNS çözücüleri, CDN (content delivery network, içerik dağıtım ağı) adresleri, büyük bulut aralıkları, hatta özel ağ adresleri (10.0.0.0/8 gibi). Bunları engellemek kendi kullanıcılarınızı keser.
- Bağlamsız (context-free) göstergeler: Yalnızca bir değer: ne zaman, hangi kampanyada, hangi rolde (C2 mi, oltalama sayfası mı, tarayıcı mı), hangi güvenle görüldüğü yazmaz. Bağlamı analist kendisi aramak zorunda kalır.
SP 800-150 iyi bir göstergenin özelliklerini sayar: zamanında (timely), ilgili (relevant), doğru (accurate), belirli (specific) ve uygulanabilir (actionable). CySA+ bunların ilk üçünü 'confidence-level impacts' başlığı altında sorar: geç gelen, ortamınızla ilgisiz ya da yanlış bir bilgi, ona duyduğunuz güveni düşürür.
Paylaşmanın dili: STIX, TAXII, TLP ve MISP
Göstergeleri e-postayla bir tablo dosyasında paylaşmak yavaştır ve bağlamı kaybettirir. Bunun için iki OASIS standardı vardır: bir dil ve bir taşıma yolu.
STIX 2.1 (Structured Threat Information Expression) tehdit istihbaratının JSON ile yazılmış dilidir. Her şey bir nesnedir ve nesneler birbirine bağlanır: indicator (algılama örüntüsü), observed-data (yorumsuz ham gözlem), malware (zararlı yazılım ailesi), threat-actor (tehdit aktörü), relationship ('bu gösterge şu zararlıyı gösterir' gibi bir bağ) ve sighting (bir şeyin bir yerde görüldüğü bilgisi).
TAXII 2.1 (Trusted Automated Exchange of Intelligence Information) bu nesneleri HTTPS üzerinden taşır. Üretici nesneleri bir koleksiyon (collection) içinde tutar, tüketici istedikçe çeker. STIX dildir, TAXII posta servisidir.
TLP (Traffic Light Protocol), bir bilginin alıcı tarafından kiminle paylaşılabileceğini söyleyen etikettir. FIRST'ün TLP 2.0'ında beş etiket vardır: TLP:RED, TLP:AMBER+STRICT, TLP:AMBER, TLP:GREEN, TLP:CLEAR. Etiketi kaynak koyar; alıcı daha geniş paylaşmak için kaynağın açık iznini almak zorundadır.
MISP açık kaynaklı bir paylaşım platformudur; analistin en çok işine yarayan özelliği, bir değerin bilinen bir yanlış pozitif listesinde olup olmadığını söyleyen warninglist'lerdir.
Çözümlü örnek: bir proxy alarmını zenginleştirmek
Saat 09.14'te bir alarm düşüyor: 'Proxy: tehdit beslemesiyle eşleşme.' WS-014 adlı bilgisayardan a.yilmaz hesabıyla https://fatura-goruntule.example/giris adresine istek yapılmış, alan adı 203.0.113.45 adresine çözülmüş. Besleme yalnızca IP adresini listeliyor, bağlam yok. Zenginleştirme (enrichment), bu çıplak eşleşmeye karar vermeye yetecek bağlamı eklemektir.
- Önce içeriye bakın. SIEM'de son 30 günde bu alan adına ve bu IP'ye başka kim gitti? Yalnızca WS-014 mü, yoksa her gün yüzlerce kullanıcı mı?
- Kayıt bilgisi (RDAP). IP bloğu 'Örnek Barındırma' adlı bir barındırma firmasına kayıtlı, kötüye kullanım adresi abuse@barindirma.example. Alan adının RDAP kaydında
registrationolayı dört gün önce. Dört günlük bir alan adına giden bir fatura sayfası, kendi başına güçlü bir işarettir. - Pasif DNS (passive DNS). 203.0.113.45 son bir ayda 60'tan fazla farklı alan adına cevap vermiş: kuaförler, bir dernek, bir oto galeri. Bu bir paylaşımlı barındırma (shared hosting) sunucusudur. IP'yi engellerseniz 60 masum siteyi de kesersiniz.
- İtibar (reputation). AbuseIPDB'de IP için düşük bir kötüye kullanım güveni ve birkaç eski bildirim var; VirusTotal'da URL'yi birkaç motor oltalama (phishing) olarak işaretlemiş. İpucudur, hüküm değildir.
- Kurum içi kanıt. Proxy günlüğünde aynı oturumda aynı adrese bir
POSTisteği var: kullanıcı bir form göndermiş. Bu, alarmın en önemli satırıdır.
Karar: gösterge IP değil, alan adı düzeyinde ele alınır. Alan adı proxy'de engellenir; IP engellenmez. Parola bir form üzerinden gitmiş olabileceği için olay yükseltilir, parola sıfırlama ve oturum iptali önerilir. Alan adı için geriye dönük arama yapılır. Beslemeye de geri bildirim yazılır: 'IP paylaşımlı barındırma, gösterge alan adı olmalı.'
Sıraya dikkat edin: iç kanıt önce, dış puan sonra. Ağınızda ne olduğunu yalnızca kendi günlükleriniz söyler.
İstihbarattan avlanmaya ve tespite
İstihbaratın SOC'taki son ürünü iki şeydir: bir tespit (detection) ya da bir avlanma (threat hunting). İkisi de aynı soruyla başlar: 'Bu bilgi bizim ortamımızda nasıl bir iz bırakırdı?'
- Atomik göstergeler için: Engelleme ya da izleme listesine son kullanma tarihiyle eklenir. Ayrıca geriye dönük arama (retro hunt) yapılır: gösterge bugün yayımlandı, ama saldırgan onu iki hafta önce kullanmış olabilir. SIEM'in sakladığı günlüklerde geriye doğru aranır.
- Davranışsal göstergeler ve TTP'ler için: Bir avlanma hipotezi (hypothesis) yazılır. 'Rapora göre bu grup oltalama ekinden sonra zamanlanmış görev (scheduled task) oluşturuyor. Hipotez: son 30 günde bir Office uygulamasının ya da bir betik yorumlayıcısının alt süreci olarak
schtasks.exeçalıştı.' Hipotez doğrulanmasa bile sonuç değerlidir: o davranışın ortamdaki normal hali öğrenilmiştir. - Tekrarlanabilir bir sorguya dönüşen avlanma bir tespit kuralı olur. 'Tespit kuralları' dersinde gördüğünüz Sigma bunun için kullanılabilir; STIX'in
pattern_typesözlüğünde destixvepcre'nin yanındasigma,snort,suricataveyaravardır, yani bir gösterge bir tespit kuralı da taşıyabilir.
Her eşleşme bir görülme (sighting) bilgisidir ve kaynağa dönmelidir: 'Bu göstergeyi bizde üç kez gördük' ya da 'yalnızca yanlış alarm üretti.' Döngünün geri bildirim adımı budur.
Akılda kalsın
- Veri ve bilgi, analiz edilip bağlam kazandığında ve birinin bir karar vermesini sağladığında istihbarat olur (SP 800-150); düzeyleri stratejik, operasyonel, taktik ve tekniktir, döngüsü yönlendirme, toplama, işleme, analiz, yayma ve geri bildirimdir.
- Atomik göstergeler (hash, IP, alan adı, URL) çabuk eskir ve kolay değişir; davranışsal göstergeler ve TTP'ler uzun yaşar. Her göstergenin ömrü vardır: STIX'te valid_from zorunlu, valid_until isteğe bağlıdır.
- STIX 2.1 dildir (indicator için pattern, pattern_type ve valid_from zorunlu; farklı nesne türleri bir gözlem ifadesinde yalnızca OR ile bağlanır), TAXII 2.1 HTTPS üzerinden taşıma yoludur (keşif /taxii2/, koleksiyonlar), TLP 2.0 paylaşım sınırıdır (RED, AMBER+STRICT, AMBER, GREEN, CLEAR).
- Zenginleştirmede önce iç kanıt, sonra dış kaynak: RDAP ağın sahibini ve kayıt tarihini, pasif DNS bir adresin arkasında kaç alan adı olduğunu, AbuseIPDB ve VirusTotal başkalarının ne gördüğünü söyler; 'kayıt yok' temiz demek değildir.
- Paylaşımlı barındırma ve CDN adreslerini engellemek masum kullanıcıları keser: göstergeyi alan adına ya da URL'ye taşıyın. İstihbarat savunma içindir; saldırgan altyapısına dokunulmaz, kişisel veri gereğinden fazla paylaşılmaz.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Tehdit istihbaratı | Threat intelligence (CTI) | Toplanmış, analiz edilmiş, zenginleştirilmiş ve karar vermek için gereken bağlamı kazanmış tehdit bilgisi. |
| Tehdit bilgisi | Threat information | Bir kurumun siber tehditleri tanımlamasına, değerlendirmesine, izlemesine ve onlara karşılık vermesine yardım edebilecek her bilgi. |
| İstihbarat döngüsü | Intelligence lifecycle | Yönlendirme, toplama, işleme, analiz, yayma ve geri bildirimden oluşan sürekli süreç. |
| İstihbarat gereksinimi | Intelligence requirement | İstihbaratın cevap araması gereken, karar vericinin sorduğu soru. |
| Uzlaşma göstergesi | Indicator of compromise (IOC) | Bir saldırının sürdüğünü ya da bir sistemin ele geçirilmiş olabileceğini düşündüren teknik iz. |
| Saldırı göstergesi | Indicator of attack (IOA) | Belirli bir değere değil, saldırganın yapmak zorunda olduğu davranışa bakan gösterge; sektör terimi. |
| Atomik gösterge | Atomic indicator | Tek başına anlam taşıyan, bölünemeyen değer: IP adresi, alan adı, hash. |
| Davranışsal gösterge | Behavioral indicator | Birden çok olayın birlikte oluşturduğu örüntü: süreç zinciri, sıralama, zamanlama. |
| Tehdit beslemesi | Threat feed | Düzenli aralıklarla güncellenen, makinenin okuyabileceği gösterge listesi. |
| Açık kaynak istihbaratı | OSINT (open-source intelligence) | Herkese açık kaynaklardan elde edilen istihbarat. |
| Bilgi Paylaşım ve Analiz Merkezi | ISAC (Information Sharing and Analysis Center) | Bir sektörün kendi içinde tehdit bilgisi paylaştığı merkez. |
| Tehdit istihbaratı platformu | Threat intelligence platform (TIP) | Beslemeleri toplayan, birleştiren, zenginleştiren ve güvenlik araçlarına aktaran yazılım; MISP, OpenCTI, OTX. |
| STIX | Structured Threat Information Expression | Tehdit istihbaratını JSON nesneleri ve ilişkileriyle yazan OASIS standardı. |
| TAXII | Trusted Automated Exchange of Intelligence Information | STIX nesnelerini HTTPS üzerinden koleksiyonlarla taşıyan OASIS protokolü. |
| Trafik Işığı Protokolü | Traffic Light Protocol (TLP) | Bir bilginin alıcı tarafından kiminle paylaşılabileceğini söyleyen FIRST etiketleri. |
| Görülme | Sighting | Bir göstergenin ya da nesnenin belirli bir yerde, belirli kez görüldüğü bilgisi. |
| Zenginleştirme | Enrichment | Bir alarma ya da göstergeye karar vermeye yetecek iç ve dış bağlamı eklemek. |
| Kayıt verisi erişim protokolü | RDAP (Registration Data Access Protocol) | Alan adı ve IP kayıt bilgisini HTTPS üzerinden JSON olarak veren, WHOIS'in yerini alan protokol. |
| Pasif DNS | Passive DNS | Gözlenen DNS cevaplarının geçmişi: bir alan adının hangi IP'lere, bir IP'ye hangi alan adlarının çözüldüğü. |
| Paylaşımlı barındırma | Shared hosting | Birçok müşterinin sitesinin aynı sunucuda ve çoğu zaman aynı IP adresinde durduğu barındırma. |
| Uyarı listesi | Warninglist (MISP) | Yanlış pozitif olabilecek iyi bilinen değerlerin listesi; eşleşmede MISP uyarı gösterir. |
| Tehdit avı | Threat hunting | Alarm beklemeden, bir hipotezle günlüklerde saldırgan izi aramak. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.4: Explain threat intelligence and threat-hunting concepts (Confidence-level impacts: timeliness, relevance, accuracy; Collection methods and sources: OSINT, closed-source intelligence, threat intelligence sharing; Indicator of compromise (IoC): collection, analysis, application/usage, types: atomic, behavioral; Pyramid of Pain burada yalnızca hatırlatılır)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.3: Given a scenario, use tools to determine malicious activity (Threat-intelligence platforms: OTX, MISP, OpenCTI; Domain and IP reputation: WHOIS, AbuseIPDB, GEO-IP; File analysis: VirusTotal)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.5: Explain the importance of efficiency and process improvement in security operations (Data enrichment)
- CompTIA CySA+ CS0-004 4.2: Explain the importance of security operations and incident response reporting and communication (Internal threat intelligence report)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.1 (taslak hedef listesi): Explain characteristics of threats and vulnerabilities (Threats: threat feeds, intelligence sources, life cycle)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.5 (taslak hedef listesi): Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (Indicators of compromise)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- NIST SP 800-150: Guide to Cyber Threat Information Sharing (Ekim 2016)
- OASIS: STIX Version 2.1 (OASIS Standard, Haziran 2021)
- OASIS: TAXII Version 2.1 (OASIS Standard, Haziran 2021)
- FIRST: Traffic Light Protocol (TLP) 2.0 tanımları ve kullanım rehberi
- RFC 9083: JSON Responses for the Registration Data Access Protocol (RDAP)
- AbuseIPDB API v2 belgeleri: CHECK uç noktası
- MISP warninglists: yanlış pozitif olabilecek bilinen değerlerin listeleri
- USOM (Siber Güvenlik Başkanlığı): hizmetlerin siberguvenlik.gov.tr adresine taşınması duyurusu
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Gösterge türleri, ömürleri ve tuzakları
Süreler bilerek sayı olarak verilmemiştir: bir göstergenin ömrü saldırgana, altyapıya ve kampanyaya göre değişir; bir besleme ömrü kendi verisinden (ilk ve son görülme) söylemelidir.
| Gösterge | Tür (CySA+) | Ömür | Saldırgan için değiştirme maliyeti | Tipik yanlış alarm kaynağı |
|---|---|---|---|---|
| Dosya hash'i (SHA-256) | Atomik | Dosyanın o tam kopyası için kalıcı; saldırgan yeniden paketleyince işe yaramaz | Çok düşük: tek bayt değişince hash değişir | Neredeyse yok; ama iyi bilinen bir sistem dosyasının hash'i yanlışlıkla listeye girebilir |
| IP adresi | Atomik | Kısa: kiralık sunucu ve bulut adresleri el değiştirir | Düşük | Paylaşımlı barındırma, CDN, bulut, CGNAT, genel DNS çözücüleri |
| Alan adı | Atomik | Orta: kayıt süresi boyunca, ama el koyulabilir ya da düşebilir | Orta: yeni kayıt ve yeni sertifika gerekir | Ele geçirilmiş meşru siteler, sinkhole'a alınmış alan adları |
| URL | Atomik | Kısa: yol ve parametreler kolay değişir | Düşük | Meşru bir sitenin ele geçirilmiş tek bir sayfası |
| E-posta konu satırı, gönderen | Atomik | Kampanya süresince | Düşük | Sıradan iş e-postalarıyla aynı konu |
| Mutex, kayıt defteri anahtarı, adlandırılmış kanal (named pipe) | Atomik (sistem artefaktı) | Zararlı yazılım sürümü boyunca | Orta: kodun değişmesi gerekir | Aynı adı kullanan meşru yazılımlar |
| Süreç zinciri, sıralama, zamanlama | Davranışsal | Uzun: TTP değişmedikçe | Yüksek: çalışma biçimini değiştirmek gerekir | Aynı işi meşru olarak yapan yöneticiler ve yazılımlar |
Dikkat: Sinkhole tuzağı: bir zararlı yazılımın alan adına araştırmacılar ya da kolluk el koyup onu kendi sunucularına yönlendirdiğinde, o sunucunun IP adresi bazı beslemelere 'C2' olarak girer. O IP'ye bağlanan bir makine gerçekten enfektedir ve incelenmelidir; ama IP'nin kendisi saldırgana ait değildir ve onu 'saldırgan adresi' diye raporlamak yanlıştır.
STIX 2.1: nesneler ve bir gösterge
STIX 2.1'de 18 STIX alan nesnesi (SDO, STIX Domain Object) ve 2 ilişki nesnesi (SRO, STIX Relationship Object) vardır. İlişki nesneleri relationship ve sighting'dir. Gözlenen şeylerin kendisi (bir IP adresi, bir dosya, bir ağ bağlantısı) ayrı bir aile olan siber gözlemlenebilir nesnelerle (SCO, STIX Cyber-observable Object) yazılır: ipv4-addr, domain-name, file, network-traffic gibi.
Her nesnenin kimliği nesne-türü--UUID biçimindedir: tür adı, iki kısa çizgi ve bir UUID (SDO ve SRO'larda sürüm 4, SCO'larda sürüm 5 önerilir). Ortak zorunlu özellikler type, spec_version, id, created ve modified'dir. Indicator için bunlara üç zorunlu özellik eklenir: pattern (algılama örüntüsü), pattern_type (örüntünün dili) ve valid_from (göstergenin geçerli olmaya başladığı an). indicator_types ve name isteğe bağlıdır. valid_until verilirse valid_from'dan büyük olmak zorundadır; verilmezse göstergenin geçerliliğinin bir son tarihi yoktur. Beslemelerin bayatlamasına karşı STIX'in sunduğu araç bu alandır.
confidence özelliği üreticinin bilgiye duyduğu güveni 0 ile 100 arasında bir tamsayıyla söyler; yoksa güven belirtilmemiş demektir. indicator_types için önerilen sözlükte malicious-activity, anomalous-activity, anonymization, benign, compromised, attribution ve unknown vardır.
Örüntü dilinin iki kuralı sınavda ve günlük işte en çok hataya yol açar. Bir gözlem ifadesinin (köşeli parantezin) içinde farklı nesne türlerine bakan karşılaştırmalar yalnızca OR ile bağlanabilir; AND ile bağlanan bütün karşılaştırmalar aynı nesne tarafından karşılanabilmelidir. İki ayrı gözlemi sırayla aramak için gözlem ifadeleri FOLLOWEDBY ile bağlanır; ikisine birden bir zaman sınırı koymak için ikisi parantez içine alınır ve kapanan parantezden sonra WITHIN 600 SECONDS gibi bir niteleyici yazılır.
| Nesne | Ailesi | Ne taşır | Analist için anlamı |
|---|---|---|---|
| indicator | SDO | Bir örüntü ve geçerlilik süresi | SIEM'e, proxy'ye yüklenecek algılama mantığı |
| observed-data | SDO | Bir zaman aralığında görülen ham SCO'lar: first_observed, last_observed, number_observed (zorunlu) | 'Bunu gördük', yorum yok |
| malware | SDO | Bir zararlı yazılım ailesi ya da örneği | Göstergenin neyi gösterdiği |
| threat-actor | SDO | Kötü niyetli kişi, grup ya da kurum | Kim; ilişkilendirmenin (attribution) konusu |
| relationship | SRO | relationship_type, source_ref, target_ref (zorunlu) | 'indicator indicates malware' gibi bağlar |
| sighting | SRO | sighting_of_ref (zorunlu), count, where_sighted_refs, first_seen, last_seen | Bir göstergenin ya da nesnenin bir yerde görüldüğü |
{
"type": "indicator",
"spec_version": "2.1",
"id": "indicator--6f1d2c4a-8b3e-4f7a-9c21-5d0e7a3b9f12",
"created": "2026-11-10T08:15:00.000Z",
"modified": "2026-11-10T08:15:00.000Z",
"name": "Oltalama kampanyasının giriş sayfası ve sunucusu (uydurma örnek)",
"indicator_types": [
"malicious-activity"
],
"pattern": "[domain-name:value = 'fatura-goruntule.example' OR ipv4-addr:value = '203.0.113.45']",
"pattern_type": "stix",
"valid_from": "2026-11-10T08:15:00Z",
"valid_until": "2026-12-10T08:15:00Z",
"confidence": 70,
"object_marking_refs": [
"marking-definition--34098fce-860f-48ae-8e50-ebd3cc5e41da"
]
}Sighting ile observed-data farkı
İkisi de 'gördük' der. observed-data ham gözlemdir ve kötü olup olmadığını söylemez. sighting bir SDO'ya, çoğunlukla bir göstergeye bağlanır: 'Bu göstergeye uyan bir şey, şu kurumda, şu aralıkta, şu kadar kez görüldü.'
Sighting'in tek zorunlu özelliği, yalnızca bir SDO'yu gösterebilen sighting_of_ref'tir. count 0 ile 999 999 999 arasında bir tamsayıdır. where_sighted_refs görenin kim ya da nerede olduğunu gösterir; boş bırakılması, nesneyi yaratanın gördüğü anlamına gelmez. observed-data'daki number_observed ise gözlemlenebilirin kaç kez görüldüğünü sayar; standart bu iki sayının farklı kavramlar olduğunu açıkça yazar.
{
"type": "sighting",
"spec_version": "2.1",
"id": "sighting--a3c9e1f0-52b7-4d8e-b6a4-7e1f0c2d9b38",
"created": "2026-11-12T09:40:00.000Z",
"modified": "2026-11-12T09:40:00.000Z",
"sighting_of_ref": "indicator--6f1d2c4a-8b3e-4f7a-9c21-5d0e7a3b9f12",
"first_seen": "2026-11-12T09:12:04Z",
"last_seen": "2026-11-12T09:31:47Z",
"count": 3,
"where_sighted_refs": [
"identity--5b2e8c1d-0f4a-4c6b-9d3e-8a7f1b2c4e60"
]
}Dikkat: Kendi ortamınızdaki bir eşleşme kanıt değil, bir sighting'dir; neyin kötü olduğuna triyaj karar verir.
TAXII 2.1 ve MISP ana hatlarıyla
TAXII 2.1 iki hizmet tanımlar: koleksiyon (collection) ve kanal (channel). Koleksiyon, üreticinin barındırdığı ve tüketicilerin istedikçe çektiği nesne kümesidir. Kanal, üreticinin birçok tüketiciye ittiği akıştır; ama 2.1 sürümü kanal için yalnızca anahtar sözcükleri ayırır, hizmetini tanımlamaz.
Koleksiyonlar bir API kökü (API root) altında toplanır; bir güven grubu için bir API kökü açılabilir. Sunucunun keşif (discovery) uç noktası sunucunun kökünde, /taxii2/ yolundadır ve hangi API köklerinin olduğunu söyler. İçerik türü application/taxii+json;version=2.1'dir. Sunucu TLS 1.2 kabul etmek zorundadır ve TLS 1.3'ü kabul etmelidir. Tüketici bir koleksiyondaki nesneleri GET {api-root}/collections/{id}/objects/ ile çeker.
MISP'te bir olay (event) bir kampanyayı ya da bir olayı, içindeki öznitelikler (attribute) ise tek tek değerleri taşır. Her özniteliğin bir kategorisi ve türü vardır (örneğin Network activity ve hostname). For IDS (to_ids) bayrağı değerin otomatik tespit için uygun olup olmadığını söyler: kaynak bağlantıları, açıklamalar ve değerlendirilmemiş değerler için kapalı tutulur.
MISP'te olayın paylaşım düzeyleri şunlardır: Your organisation only, This community only, Connected communities, All communities ve Sharing group. Bir öznitelik olayın düzeyinden daha dar paylaşılabilir, daha geniş paylaşılamaz.
Warninglist'ler, yanlış pozitif olabilecek iyi bilinen değerlerin listeleridir: genel DNS çözücüleri, CDN aralıkları, büyük bulut sağlayıcılarının adresleri, en çok ziyaret edilen alan adları, RFC 1918 özel aralıkları. Bir değer bu listelerden birine uyduğunda MISP uyarı gösterir. Listelerin iki kategorisi vardır: false_positive (özel adresler gibi, gösterge olması çok düşük olasılıklı değerler) ve known (bulut, CDN, VPN gibi paylaşımlı altyapı: eşleşme gerçek olabilir ama engellemek ilgisiz kullanıcıları da etkiler).
TLP 2.0: beş etiket
FIRST'e göre TLP 2.0 Ağustos 2022'den beri geçerlidir ve TLP 1.0 aynı tarihte kullanımdan kaldırılmıştır. 1.0'da sınırsız paylaşımın etiketi TLP:WHITE idi; 2.0'da bu anlamı TLP:CLEAR taşır ve TLP:AMBER+STRICT yenidir. Etiket boşluksuz ve büyük harfle yazılır, çeviride değiştirilmez: Türkçe bir raporda da 'TLP:AMBER' yazar. E-postada etiket konu satırında ve bilginin hemen önünde, belgede her sayfanın üst ve alt bilgisinde durur.
FIRST'ün tanımladığı üç kavram etiketleri anlamanın anahtarıdır. Kuruluş (organization) resmi üyelik ve ortak politikalarla bağlı gruptur. Müşteriler (clients) kuruluştan siber güvenlik hizmeti alan kişi ve kurumlardır; TLP:AMBER'e varsayılan olarak dahildirler. Topluluk (community) ortak amaçları ve gayriresmî güven ilişkileri olan gruptur; tanımlanmamışsa siber güvenlik ve savunma topluluğu varsayılır.
| Etiket | Kimle paylaşılabilir | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| TLP:RED | Yalnızca kişisel olarak alıcılar; başka hiç kimse. Toplantıda söylenmişse yalnızca orada bulunanlar | Yanlış ellere geçerse bir soruşturmayı ya da bir kişiyi tehlikeye atacak bilgi |
| TLP:AMBER+STRICT | Yalnızca alıcının kendi kuruluşu, bilmesi gerekenler (need-to-know); müşteriler dahil değil | Kaynağın kuruluş dışına hiç çıkmasını istemediği bilgi |
| TLP:AMBER | Alıcının kuruluşu ve müşterileri, bilmesi gerekenler, kendilerini korumak ve zararı önlemek için | Bir kampanyanın göstergeleri, kurum içi savunma için |
| TLP:GREEN | Alıcının topluluğundaki eşler ve ortak kuruluşlar; herkese açık kanallardan değil | Sektör ISAC'ı içinde paylaşılan uyarılar |
| TLP:CLEAR | Sınır yok; yalnızca olağan telif kuralları | Yayımlanmış bildiriler, herkese açık raporlar |
Dikkat: TLP bir gizlilik sınıflandırma sistemi değildir; lisans, şifreleme ya da saklama kuralı da koymaz. Yalnızca 'kiminle paylaşabilirim' sorusunu cevaplar. Daha geniş paylaşmak gerektiğinde tek yol kaynağın açık iznidir. Ayrıca dikkat: STIX 2.1 belgesinin kendi içinde tanımladığı hazır TLP işaretleri TLP 1.0 adlarıyla (white, green, amber, red) yazılmıştır; bir STIX paketindeki işaretin hangi TLP sürümüne göre konduğuna bakın.
Zenginleştirme kaynakları alan alan
WHOIS ve RDAP. WHOIS (RFC 3912) TCP 43 üzerinden düz metin döner; biçimi standart değildir, her kayıt kuruluşu kendi düzeninde yazar. RDAP (Registration Data Access Protocol) aynı kayıt bilgisini HTTPS üzerinden, RFC 9083'te tanımlı JSON biçiminde verir: alan adı için ldhName, ad sunucuları, ilgili kişiler (entities) ve events dizisi (registration, expiration, last changed). ICANN'e göre 28 Ocak 2025'ten beri genel üst düzey alan adlarında (gTLD) kayıt bilgisinin asıl kaynağı RDAP'tır ve WHOIS hizmetleri kullanımdan kaldırılmıştır; ülke kodlu alan adları (.tr gibi) bu kurala bağlı değildir. IP adresleri için de RDAP bölgesel internet kayıt kuruluşlarından (RIR) bloğun sahibini, aralığını ve kötüye kullanım (abuse) adresini verir.
RDAP'ın söylemedikleri: adresi şu anda kimin kullandığı (bulutta bir blok binlerce müşteriye kiralanır), alan adı sahibinin kimliği (kişisel veriler çoğunlukla gizlenir) ve kaydın doğruluğu. En değerli alanı çoğu zaman registration tarihidir: birkaç günlük bir alan adı oltalamada sık görülür ama tek başına kötü demek değildir.
Pasif DNS (passive DNS). Çözücülerden toplanan DNS cevaplarının geçmişidir: bu alan adı hangi IP'lere çözüldü, bu IP'ye hangi alan adları çözüldü, ilk ve son ne zaman. Standart bir biçimi yoktur; sağlayıcılar rrname, rrtype, rdata, time_first, time_last, count gibi alanlar kullanır. Paylaşımlı barındırmayı ve hızlı adres değiştirmeyi (fast flux) ortaya çıkaran kaynak budur.
AbuseIPDB. CHECK uç noktası bir adres için başkalarının gönderdiği bildirimleri özetler. abuseConfidenceScore AbuseIPDB'nin, adresi bildiren kullanıcılara dayanarak yaptığı 'ne kadar kötüye kullanılıyor' değerlendirmesidir ve bir yüzde olarak gösterilir. totalReports yalnızca maxAgeInDays penceresindeki bildirimlerin toplamıdır; bu parametre verilmezse varsayılan 30 gündür, 1 ile 365 arasında olabilir. usageType adresin genel kullanımını söyler (Data Center/Web Hosting/Transit, Fixed Line ISP, Mobile ISP gibi). Belgeler isWhitelisted alanının tek başına eylem gerekçesi yapılmamasını açıkça söyler.
VirusTotal. Bir IP, alan adı, URL ya da hash için birçok güvenlik firmasının motorlarının son kararlarını sayar: zararlı (malicious), şüpheli (suspicious), zararsız (harmless), bulamadı (undetected). Ayrıca topluluk oylarından hesaplanan bir itibar puanı vardır. Sıfır motor, yeni ya da hedefe özel bir şeyin temiz olduğunu göstermez.
GeoIP. Adresin kayıtlı olduğu ya da tahmin edilen yeri verir; VPN, Tor, bulut ve mobil operatör çıkışları bu tahmini kişinin konumundan koparır.
{
"data": {
"ipAddress": "203.0.113.45",
"isPublic": true,
"isWhitelisted": false,
"abuseConfidenceScore": 12,
"usageType": "Data Center/Web Hosting/Transit",
"isp": "Ornek Barindirma",
"domain": "barindirma.example",
"isTor": false,
"totalReports": 3,
"numDistinctUsers": 2,
"lastReportedAt": "2026-10-02T14:20:00+00:00"
}
}Dikkat: Bu cevap şunu söyler: geçmişte 2 kişinin 3 kez bildirdiği bir barındırma adresi, son bildirim bir buçuk ay önce. Söylemediği: bu sabahki trafiğin kötü olup olmadığı.
Paylaşımlı barındırma ve CDN: en pahalı yanlış pozitif
Paylaşımlı barındırmada bir sunucu birçok müşterinin sitesini taşır; bir CDN'de binlerce site aynı uç sunucu adreslerini paylaşır. Bu adreslerden birinin bir beslemeye 'zararlı' diye girmesi için aynı sunucudaki tek bir ele geçirilmiş site yeter.
Böyle bir IP'yi engellemenin bedeli büyüktür: kullanıcılar ilgisiz sitelere ulaşamaz, yardım masası dolar ve SOC'un beslemelere güveni sarsılır.
Kural: bir IP göstergesi geldiğinde önce 'bu adresin arkasında kaç şey var?' diye sorun. Cevap 'çok' ise göstergeyi daha yukarıya, alan adına ya da URL'ye taşıyın; o da yoksa IP'yi engellemek yerine izleyin ve eşleşmeleri iç kanıtla birlikte değerlendirin. MISP warninglist'lerinin known kategorisi tam olarak bu durum için vardır.
rrname rrtype rdata time_first time_last count kuafor-demet.example A 203.0.113.45 2025-03-02T10:11:04Z 2026-11-12T07:58:31Z 4120 sehir-dernegi.example A 203.0.113.45 2024-09-17T08:40:22Z 2026-11-12T08:02:10Z 2210 otogaleri-ankara.example A 203.0.113.45 2026-01-05T13:27:45Z 2026-11-11T22:15:09Z 987 fatura-goruntule.example A 203.0.113.45 2026-11-09T06:03:12Z 2026-11-12T09:12:04Z 14 ... (aynı adres için 58 satır daha)
Dikkat: Öteki alan adları yıllardır aynı adreste ve binlerce kez çözülmüş; fatura-goruntule.example üç gün önce ortaya çıkmış. Kötü olan adres değil, o alan adıdır.
Güven düzeyi: sayı, kelime ve Admiralty ölçeği
CySA+ güveni etkileyen üç şeyi sayar: zamanlılık (timeliness), ilgililik (relevance) ve doğruluk (accuracy). Altı aylık bir IP listesi zamanlı değildir; sizin kullanmadığınız bir ürünün zafiyetine ait göstergeler ilgili değildir; CDN adresleriyle dolu bir liste doğru değildir.
STIX 2.1 güveni confidence alanında 0 ile 100 arasında yazar ve bu sayının başka ölçeklere nasıl çevrileceğini zorunlu bir eşleme tablosuyla verir. Bu ölçeklerden biri, istihbarat camiasında yaygın olan Admiralty sisteminin bilgi güvenilirliği (credibility) eksenidir (STIX, kaynak olarak ABD Ordusu'nun FM 2-22.3 el kitabını gösterir). Bir raporda '2' ya da 'probably true' gördüğünüzde STIX karşılığını aşağıdan okuyabilirsiniz.
Güven, kaynağın kendi beyanıdır; sizdeki eşleşmenin gerçek olup olmadığını söylemez. Bir kaynağın size kaç doğru ve kaç yanlış alarm ürettiğini kaydedin ve ona duyduğunuz güveni kendi verinizle düzeltin.
| Admiralty bilgi güvenilirliği | STIX confidence değeri | Değer aralığı |
|---|---|---|
| 1 (Confirmed by other sources) | 90 | 80-100 |
| 2 (Probably True) | 70 | 60-79 |
| 3 (Possibly True) | 50 | 40-59 |
| 4 (Doubtful) | 30 | 20-39 |
| 5 (Improbable) | 10 | 0-19 |
| 6 (Truth cannot be judged) | Belirtilmez | Yok |
Yasal ve etik sınırlar
Tehdit istihbaratı savunma içindir. Bir SOC analisti saldırgan altyapısına dokunmaz: C2 paneline giriş denemez, bulduğu parolayı kullanmaz, izinsiz tarama ya da 'karşı saldırı' (hack back) yapmaz. Zenginleştirme pasiftir: kayıt kuruluşlarına, pasif DNS'e, itibar servislerine sorulur. Adrese bağlanmak iz bırakır (saldırgan izlendiğini anlar) ve yasal sorumluluk doğurabilir.
Kişisel veri. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kişisel veriyi 'kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi' olarak tanımlar (madde 3). Proxy günlüğündeki kullanıcı adı ya da bir e-posta adresi bu tanıma girebilir. Kanunun 5. maddesi açık rıza olmadan işlemeye izin veren şartları sayar; aralarında veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğü ve ilgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla meşru menfaati vardır. Hangi şarta dayanıldığına hukuk birimi karar verir; analistin işi gereğinden fazlasını toplamamak, paylaşmamak ve saklamamaktır.
Dışarıya ne gönderiyorsunuz? VirusTotal'a yüklenen dosyaların içeriği premium müşterilerle paylaşılabilir; bir iç belgeyi ya da bir müşteri listesini 'zararlı mı' diye yüklemek, onu yayımlamaktır. Önce hash'i arayın. Yurt dışındaki bir servise kişisel veri göndermek KVKK'nın yurt dışına aktarım hükmüne (madde 9) de girer. Paylaştığınız göstergeden kurban kullanıcının adı ve e-posta adresi gibi kişisel verileri çıkarın; SP 800-150 de paylaşmadan önce kişisel verinin korunmasını ister.
IP adresi bir kişi değildir. RDAP kaydı ağın sahibini gösterir, klavyenin başındakini değil; kimlik tespiti sağlayıcının kayıtlarından yasal yolla yapılır. Raporda 'saldırgan X ülkesinden' değil, 'saldırı X ülkesinde kayıtlı bir barındırma ağından geldi' yazın.
İlişkilendirme (attribution) için de aynı ölçü: kanıt yetmiyorsa 'şu grupla ilişkilendirilen altyapıyla örtüşüyor' yazın, 'şu grup saldırdı' değil.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Oku ve yorumla
Bir beslemeyi ayıklayın
Aşağıda yeni abone olunan bir beslemeden gelen altı satır var. Her satır için kararınızı verin: engelleme listesine (son kullanma tarihiyle), yalnızca izleme listesine, ya da hiçbirine. Nedenini bir cümleyle yazın.
No Gösterge Tür İlk görülme Son görülme Bağlam 1 10.20.4.7 ipv4 2026-11-10 2026-11-11 yok 2 guncelleme-ofis.example domain 2026-11-09 2026-11-12 oltalama kampanyası, sektörümüz, güven 80 3 203.0.113.10 ipv4 2025-07-02 2025-08-14 tarayıcı 4 198.51.100.20 ipv4 2026-11-08 2026-11-12 C2; pasif DNS: aynı adreste 1 400 alan adı, ASN bir CDN'e ait 5 0123456789abcdef0123456789abcdef 0123456789abcdef0123456789abcdef sha256 2026-11-11 2026-11-12 yükleyici, kampanya 2 ile aynı 6 198.51.100.77 ipv4 2026-11-11 2026-11-12 C2, kayıt: küçük bir VPS sağlayıcısı, pasif DNS: tek alan adı (5 numaralı hash uydurmadır, satır sığmadığı için ikiye bölünmüştür.)Cevap: 1) Hiçbirine: 10.0.0.0/8 özel aralıktır (RFC 1918); beslemenin hatasıdır, kaynağa bildirilir. 2) Engelleme, son kullanma tarihiyle: yeni, bağlamlı, sektörünüzle ilgili ve güveni yüksek; ayrıca geriye dönük arama yapılmalı. 3) Hiçbirine ya da en fazla geriye dönük arama: son görülme bir yıldan eski; bugün başkasına ait olabilir. 4) Engelleme değil, izleme: CDN adresi, arkasında 1 400 alan adı var; engellemek masum siteleri keser. Kaynaktan alan adı ya da URL düzeyinde gösterge istenmeli. 5) EDR'de engelli hash listesi: hash neredeyse hiç yanlış alarm üretmez, ama saldırgan dosyayı yeniden paketleyince işe yaramaz. 6) Engelleme, son kullanma tarihiyle: tek alan adı barındıran küçük bir sunucu, yeni ve C2 rolü belli; yanlış alarm riski düşük.Oku ve yorumla
Bozuk bir STIX göstergesi
Bir meslektaşınız aşağıdaki göstergeyi TAXII koleksiyonunuza eklemek istiyor. STIX 2.1'e göre geçersiz olan dört şeyi bulun ve her birini nasıl düzelteceğinizi yazın.
{ "type": "indicator", "spec_version": "2.1", "id": "indicator--0c7b5e2a-3d4f-4a1b-8e6c-2f9d1a7b3c55", "created": "2026-11-12T10:00:00.000Z", "modified": "2026-11-12T10:00:00.000Z", "name": "Oltalama altyapısı (uydurma örnek)", "pattern": "[ipv4-addr:value = '203.0.113.45' AND domain-name:value = 'fatura-goruntule.example']", "valid_from": "2026-11-12T10:00:00Z", "valid_until": "2026-11-01T00:00:00Z", "confidence": 120 }Cevap: 1) pattern_type yok: indicator için zorunludur; "pattern_type": "stix" eklenmeli. 2) Örüntüde farklı nesne türleri (ipv4-addr ve domain-name) AND ile bağlanmış: AND'in bütün işlenenleri aynı nesneyle karşılanabilmelidir, farklı türler yalnızca OR ile bağlanır. Doğrusu [ipv4-addr:value = '203.0.113.45' OR domain-name:value = 'fatura-goruntule.example']. Asıl amaç 'alan adı bu adrese çözülüyorsa' ise domain-name:resolves_to_refs ile tek nesne üzerinden yazılır. 3) valid_until (1 Kasım) valid_from'dan (12 Kasım) önce: valid_until valid_from'dan büyük olmak zorundadır; örneğin bir ay sonrası yazılmalı. 4) confidence 120: değer 0 ile 100 arasında olmalıdır; kaynak 'probably true' diyorsa 70 yazılabilir. Zorunlu olmayan ama eklenmesi iyi olan: indicator_types (malicious-activity) ve bir TLP işareti.Kendi bilgisayarınızda
Sitenin IP bilgisi ekranıyla kendi adresinizi tanıyın
Önce kendi genel (public) IP adresinizi bulun, sonra sitenin panelindeki IP bilgisi ekranında sorgulayın ve her kartın ne söylediğini, ne söylemediğini not edin. Ekran adrese hiçbir paket göndermez; yalnızca herkese açık kayıtları ve gözlem servislerini sorar.
- Komut isteminde
nslookup myip.opendns.com resolver1.opendns.comyazın. Çıktıdaki sonName: myip.opendns.comsatırının altındakiAddress:değeri, internetin sizi gördüğü adrestir. Örnek biçim (adres uydurmadır):Name: myip.opendns.comve altındaAddress: 198.51.100.23. - Panelde Genel Bakış › Siber güvenlik › IP bilgisi ekranını açın (yalnızca süper yönetici görür) ve bu adresi yazıp Sorgula'ya basın.
- Kime ait (RDAP) kartında ağ adını, aralığı, kuruluşu ve şikâyet adresini okuyun: kuruluş sizin internet servis sağlayıcınız olmalı, siz değil.
- Nerede (ipwho.is) kartındaki şehri gerçek konumunuzla karşılaştırın. Mobil hatta deniyorsanız çoğu zaman başka bir şehir görürsünüz.
- İnterneti tarıyor mu (GreyNoise) ve Bu makine ne (Shodan InternetDB) kartlarına bakın: evinizin adresinde açık port görünüyor mu?
- Anahtarları girildiyse Bildirimler (AbuseIPDB) ve Güvenlik firmaları (VirusTotal) kartlarını, ayrıca Ters DNS ve Bu sunucunun kaydı kartlarını okuyun. En üstteki 'Ne yapmalı' satırlarının hangi karttan çıktığını eşleştirin.
- Son olarak bu dersin örneklerindeki
203.0.113.45adresini, sonra192.168.1.1adresini sorgulayın ve iki sonucu karşılaştırın.
Cevap: RDAP kartı adresin servis sağlayıcınızın bloğunda olduğunu ve şikâyetlerin sağlayıcının abuse adresine gittiğini gösterir: bir IP adresi kişiyi değil ağı gösterir. ipwho.is kartının şehri çoğu zaman sağlayıcının çıkış noktasıdır; mobil hatlarda ve CGNAT arkasında yanlış şehir normaldir. GreyNoise kartında büyük olasılıkla 'İnterneti taradığı görülmemiş; bilinen zararsız bir servis de değil.' yazar; satırlar ('Toplu tarama: Evet') çıkıyorsa ağınızdaki bir cihaz ya da aynı CGNAT adresini paylaştığınız biri interneti tarıyor olabilir. Shodan kartında 'Bu adres hakkında kayıt yok (açık portu görülmemiş).' beklenir; açık port görünüyorsa modeminizin yönetim arayüzü ya da yönlendirilmiş bir port internete açıktır ve kapatılmalıdır. AbuseIPDB'de '%0' ve 'Yok (son 90 gün)' yalnızca 'kimse bildirmedi' demektir; bildirim varsa paylaşımlı bir adresi ya da önceki sahibinin izini düşünün. VirusTotal'daki sayılar motorların kararı, itibar puanı topluluk oylarıdır. Bu sunucunun kaydı yalnızca tuncsystem.com'un gördüğünü söyler. 'Ne yapmalı' satırları saldıran bir adres için yazılmıştır: kendi adresinizde 'Toplu tarama yaptığı görülmemiş' uyarısı yalnızca tarayıcı olmadığınızı söyler. 203.0.113.45 ile 192.168.1.1 aynı sonucu verir: ekran ikisini de hiçbir servise sormaz, kartları hiç göstermez ve 'Ne yapmalı' altında tek satır yazar: 'Bu adres özel ya da ayrılmış bir aralıkta: internette karşılığı yoktur ve hiçbir servise sorulmadı.' Nedeni: 192.0.2.0/24, 198.51.100.0/24, 203.0.113.0/24 (RFC 5737) ve 2001:db8::/32 belge aralıklarıdır, internette yönlendirilmez; ekran onları 192.168.x.x gibi özel sayar. Özel bir adresi dışarıya sormak yalnızca kendi ağ düzeninizi sızdırırdı.- Komut isteminde
Oku ve yorumla
TLP etiketine göre kime gider?
Dört bilgi parçası ve her biri için planlanan paylaşım aşağıda. Her plan TLP 2.0'a uygun mu? Uygun değilse doğrusunu yazın.
a) TLP:AMBER etiketli bir kampanya raporu. Plan: kendi SOC ekibinize ve SOC hizmeti verdiğiniz bir müşteri kurumun güvenlik ekibine göndermek. b) TLP:AMBER+STRICT etiketli bir gösterge listesi. Plan: yönetilen güvenlik hizmeti aldığınız dış firmaya (MSSP) göndermek. c) TLP:GREEN etiketli bir uyarı. Plan: sektör ISAC'ının üyelere açık e-posta listesinde ve şirketin herkese açık blogunda paylaşmak. d) Bir toplantıda TLP:RED olarak anlatılan bir soruşturma ayrıntısı. Plan: toplantıya katılamayan ekip arkadaşınıza özet geçmek.
Cevap: a) Uygun: TLP:AMBER kuruluşun kendisini ve müşterilerini, bilmesi gerekenler için kapsar. b) Uygun değil: AMBER+STRICT yalnızca alıcının kendi kuruluşuyla sınırlıdır; dış firma kuruluş değildir. Göndermek için kaynağın açık izni gerekir. c) Kısmen: ISAC listesi topluluk içidir ve uygundur, herkese açık blog uygun değildir; GREEN herkese açık kanallardan paylaşılamaz. d) Uygun değil: TLP:RED toplantıda yalnızca orada bulunanlarla sınırlıdır; gerekiyorsa kaynaktan izin istenir.Oku ve yorumla
Bir rapordan avlanma hipotezine
Aşağıdaki rapor özetinden en az bir atomik ve bir davranışsal avlanma çıkarın. Her biri için neyi, hangi günlükte, hangi zaman aralığında arayacağınızı yazın ve hangisinin daha uzun süre değerli kalacağını söyleyin.
TLP:AMBER Rapor özeti (uydurma) Kampanya, sektörümüzdeki kurumlara 'fatura' konulu e-postalar gönderiyor. Ek, bir LNK dosyası. Açıldığında powershell.exe gizli pencereyle çalışıyor, uzaktan bir betik indiriyor ve schtasks.exe ile her 30 dakikada çalışan bir görev oluşturuyor. Gözlenen altyapı: guncelleme-ofis.example (kayıt: 2026-11-09), 198.51.100.77. Kampanya en az iki haftadır sürüyor.
Cevap: Atomik avlanma: proxy ve DNS günlüklerinde guncelleme-ofis.example ve 198.51.100.77 için geriye dönük arama, en az kampanyanın süresi kadar, yani son iki üç hafta; e-posta ağ geçidi günlüklerinde 'fatura' konulu ve LNK ekli iletiler. Bulunanlar engellenir ve son kullanma tarihi konur. Davranışsal avlanma: EDR ya da Sysmon süreç oluşturma kayıtlarında üst süreci explorer.exe olan ve bir LNK'dan başlayan powershell.exe, gizli pencere parametresiyle; ayrıca üst süreci powershell.exe olan schtasks.exe ve tekrar aralığı kısa olan yeni zamanlanmış görevler (Windows'un görev oluşturma kaydı ya da EDR'nin görev olayı). Davranışsal avlanma daha uzun değerli kalır: saldırgan alan adını ve IP'yi yarın değiştirir, zinciri değiştirmek için ise çalışma biçimini değiştirmesi gerekir. Sonuçlar kaynağa sighting olarak bildirilir.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Kurumunuz her gün yaklaşık beş bin IP adresi ve alan adı gönderen yeni bir ücretsiz beslemeye abone olmak istiyor. Bu beslemeyi devreye almadan önce ve aldıktan sonra neleri değerlendirirsiniz, göstergeleri nasıl kullanırsınız ve beslemenin işe yarayıp yaramadığını nasıl ölçersiniz?
Bir alarm, bir kullanıcının bilgisayarının yeni görünen bir alan adına bağlandığını ve alan adının bir IP adresine çözüldüğünü söylüyor. Bu alarmı hangi kaynaklarla, hangi sırayla zenginleştirirsiniz? Her kaynağın ne söylediğini ve ne söylemediğini, paylaşımlı barındırma tuzağından nasıl kaçındığınızı ve bu sırada uymanız gereken yasal ve etik sınırları anlatın.