Aşama 4: Paket okuma · Ders 4.1
Wireshark ve tcpdump: yakalama, yakalama filtresi, görüntüleme filtresi
Trafiği doğru noktadan ve izinle yakalayabilir, yakalama filtresi ile görüntüleme filtresini birbirine karıştırmadan yazabilir, Wireshark'ın istatistik ve akış araçlarıyla bir yakalamayı özetleyebilir, tcpdump çıktısını satır satır okuyabilir ve yakalamayı kanıt olarak saklayabilirsiniz.
Günlükler size bir cihazın ne olduğunu düşündüğünü söyler; paket yakalaması ise kabloda gerçekte ne geçtiğini gösterir. Bir uygulama 'sunucu cevap vermiyor' diye yazar, yakalama ise SYN paketinin gittiğini ve cevabın hiç gelmediğini kanıtlar. Bu derste önce nereden yakalayacağınızı ve buna hakkınız olup olmadığını, sonra Wireshark'ın ekranını, iki ayrı filtre dilini ve en çok yapılan hatayı, istatistik ve akış araçlarını, en sonda da sunucularda kullanılan tcpdump'ı ve bir yakalamanın kanıt olarak nasıl saklandığını öğreneceksiniz. Bir konuşmanın paket paket izlenmesi bir sonraki dersin, protokollerin tek tek okunması ve Zeek ileriki derslerin konusudur.
Nerede yakalarsınız: host, SPAN, TAP
Bir yakalama aracı yalnızca kendi ağ kartına ulaşan çerçeveleri görebilir. Bu yüzden ilk soru 'hangi araç' değil, 'trafik nereden geçiyor ve ben onu nerede görebilirim' sorusudur.
- Host üzerinde yakalama: Wireshark ya da tcpdump, incelenen bilgisayarın kendisinde çalışır. En kolayıdır ve o cihazın bütün trafiğini verir; ama cihaz ele geçirilmişse ya da çok yüklüyse güvenilmez, ve başka cihazların trafiğini göstermez.
- SPAN ya da port aynalama (port mirroring): Switch'e, bir ya da birkaç portun (ya da bir VLAN'ın) trafiğinin kopyasını başka bir porta yollamasını söylersiniz; yakalama bilgisayarı o porta takılır. Cisco bu özelliğe SPAN (Switched Port Analyzer) der. Kurulumu ucuzdur ama kopyayı switch üretir: switch yüklüyse ya da kaynak trafik hedef portun hızını aşarsa kopyalar düşer.
- TAP (test access point): Kablonun arasına takılan ve trafiğin kopyasını donanım düzeyinde çıkaran cihazdır. Switch'e yük bindirmez, kopyayı eksiksiz verir, kanıt değeri yüksektir; ama satın almak ve hattı bir kez kesip araya koymak gerekir.
Karma mod (promiscuous mode), ağ kartının hedef MAC adresi kendisi olmayan çerçeveleri de kabul edip yakalama yazılımına vermesidir. Wireshark ve tcpdump varsayılan olarak kartı bu moda alır. Ama karma mod size yalnızca kartınıza ulaşan çerçeveleri verir; neyin ulaşacağına switch karar verir.
Bir switch portuna takılı bilgisayar şunları görür: kendi gönderdiği ve kendisine gelen çerçeveler, yayınlar (broadcast, örneğin ARP istekleri), switch'in bütün portlara yaydığı çoğa gönderimler (multicast) ve switch'in henüz hangi portta olduğunu bilmediği hedeflere giden çerçeveler (unknown unicast flooding). İki başka bilgisayar arasındaki olağan trafiği görmez. Hub günlerindeki 'kabloya takıl, her şeyi dinle' alışkanlığı switch'li ağda işe yaramaz; SPAN ya da TAP gerekir.
Kablosuz ağda olağan modda kart yalnızca kendi trafiğini verir. Bir kanaldaki bütün 802.11 çerçevelerini, yönetim çerçeveleri dahil görmek için kartın izleme moduna (monitor mode) alınması gerekir; bunu her kart desteklemez. WPA2-Personal ile şifreli trafiği okumak için ağın parolası ve istemcinin bağlanırken yaptığı dört adımlı el sıkışmanın (EAPOL 4-way handshake) yakalanmış olması gerekir. Bu dersin geri kalanı kablolu yakalamayı anlatır.
Yakalamanın hukuku ve etiği
Paket yakalaması başkalarının yazışmalarını, parolalarını, kişisel verilerini görebilen bir araçtır. Bu yüzden teknik sorudan önce yetki sorusu gelir: yalnızca kendi ağınızda ya da yazılı olarak yetkilendirildiğiniz ağda yakalama yaparsınız.
Bir şirkette çalışmak her segmenti dinleme hakkı vermez; yetki kapsamı belli bir görevle gelir. Türkiye'de haberleşmenin gizliliği Türk Ceza Kanunu ile, kişisel veriler 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile korunur; izinsiz dinleme suçtur, izinli yakalamada bile toplanan veri amaçla sınırlı tutulmalı ve korunmalıdır.
İyi alışkanlıklar: yakalamayı bir talep ya da olay kaydına bağlayın, yalnızca gereken trafiği yakalayın, dosyaları erişimi kısıtlı bir yerde tutun ve saklama kuralına göre silin. Kafede, otelde ya da komşunun Wi-Fi'ında 'denemek için' yakalama yapmayın.
Öbür yüzü: saldırganlar da ağı dinler. Ele geçirilmiş bir sunucuda kendiliğinden çalışmaya başlamış bir tcpdump ya da karma moda alınmış bir ağ kartı, bir saldırının işaretidir; MITRE ATT&CK bunu Network Sniffing (T1040) tekniği olarak kaydeder.
Wireshark'ın ekranı ve ilk ayarlar
Wireshark'ın ana penceresi üç bölmeden oluşur ve sitedeki laboratuvarın paket analizi paneli aynı düzeni kullanır:
- Paket listesi (packet list): Her satır bir çerçevedir: sıra numarası (No.), zaman, kaynak, hedef, protokol, uzunluk ve Info sütunu. Info, en üst katmanın özetidir:
Standard query A www.example.com,49732 → 80 [SYN]. - Paket ayrıntıları (packet details): Seçili çerçeve katman katman açılır: Frame, Ethernet II, Internet Protocol, Transmission Control Protocol ve uygulama protokolü. Görüntüleme filtresinde kullanacağınız alan adlarını burada öğrenirsiniz: bir alana tıklayınca durum çubuğunda adı (
ip.ttlgibi) görünür. - Paket baytları (packet bytes): Çerçevenin ham hali, onaltılık ve ASCII olarak. Ayrıntılarda bir alanı seçince karşılık gelen baytlar burada işaretlenir.
Renklendirme kuralları (coloring rules) listeye ilk bakışta yön verir. Her kural bir görüntüleme filtresi ve bir renktir; kurallar yukarıdan aşağı denenir ve ilk uyan kural rengi belirler. Varsayılan kurallar arasında 'Bad TCP' (yeniden gönderim, sıra dışı segment gibi TCP sorunları) ve 'Checksum Errors' vardır. Kuralları View menüsündeki Coloring Rules penceresinde görür, kendinizinkini eklersiniz. Renk bir ipucudur, kanıt değil: kanıt ayrıntı bölmesindeki alandır.
Zaman gösterimi (time display format): View menüsünden seçilir. 'Seconds Since Previous Displayed Packet' bir önceki gösterilen paketten beri geçen süreyi verir (gecikme ararken); 'Date and Time of Day' günlüklerle karşılaştırmak içindir. Bir SIEM uyarısıyla eşleştirirken iki tarafın saat dilimini de denetleyin.
Ad çözümü (name resolution): Wireshark MAC adresinin ilk üç baytını üretici adına, port numarasını hizmet adına, IP adresini DNS ile host adına çevirebilir. IP adı çözümünü kapalı tutmanız için üç neden vardır: Wireshark adları sormak için kendisi DNS sorgusu yapar ve bu sorgular yakalamanıza karışabilir; adlar yanlış ya da o anki değil sonradan değişmiş olabilir; ve bir saldırganın kontrol ettiği alan adı için yapılan bir DNS sorgusu, ona incelendiğini haber verebilir. Analizde gerçek adresi görmek istersiniz. Ayarlar View menüsünün Name Resolution alt menüsündedir.
İki ayrı filtre dili
Wireshark'ta iki filtre vardır ve ikisi farklı dillerle, farklı zamanda çalışır. Bu ayrımı bilmemek en sık yapılan başlangıç hatasıdır.
Yakalama filtresi (capture filter) yakalama başlamadan önce yazılır ve çekirdekte, paket yakalama yazılımına gelmeden uygulanır. Filtreye uymayan paket hiç kaydedilmez: sonradan geri getirilemez. Dili BPF (Berkeley Packet Filter) sözdizimidir; libpcap ve Npcap kullanan her araç (tcpdump, dumpcap, tshark, Wireshark) aynı dili anlar. Sözcüklerle yazılır: host 192.168.1.20, net 192.168.1.0/24, port 53, tcp, udp, src, dst, ve bunları birleştiren and, or, not.
Görüntüleme filtresi (display filter) zaten yakalanmış paketlere uygulanır ve yalnızca neyin gösterileceğini değiştirir; gizlenen paket dosyada durur, filtreyi silince geri gelir. Dili Wireshark'ın kendi alan sözdizimidir: protokol ve alan adları, karşılaştırma işleçleri. Örnekler: ip.addr == 192.168.1.20, tcp.port == 443, http.request.method == "POST", dns.qry.name == "www.example.com", frame contains "password". İşleçler ==, !=, >, <, contains, matches, in ve mantık için &&, ||, ! (ya da and, or, not).
Bilmediğiniz bir şeyi arıyorsanız geniş yakalayıp görüntüleme filtresiyle daraltmak daha güvenlidir; yakalama filtresi ise yoğun bir hatta uzun süre yakalarken diski ve işlemciyi korur.
Aynı istek iki dilde farklı yazılır. '192.168.1.20 ile 80 numaralı port arasındaki trafik' yakalama filtresinde host 192.168.1.20 and port 80, görüntüleme filtresinde ip.addr == 192.168.1.20 && tcp.port == 80 olur. Görüntüleme filtresi çubuğuna host 192.168.1.20 yazarsanız çubuk kırmızı olur, çünkü Wireshark'ın alan dilinde host diye bir alan yoktur.
Çalışılmış örnek: bir kullanıcı 'web uygulaması bazen açılmıyor' diyor. Kullanıcının bilgisayarında yalnızca kendi trafiğini toplamak için host 192.168.1.20 yakalama filtresiyle yakalama başlatırsınız. Sorun yaşanınca durdurur, görüntüleme filtresine dns yazar ve adın çözüldüğünü görürsünüz. Sonra tcp.flags.syn == 1 && tcp.flags.ack == 0 ile bağlantı denemelerini listeler, her SYN'e bir SYN, ACK gelip gelmediğine bakarsınız. Cevapsız kalan SYN'ler aynı sunucu adresine gidiyorsa sorun ad çözmede değil, o sunucuya giden yolda ya da sunucunun kendisindedir.
Özetlemek ve içine bakmak: Statistics, Follow, Export Objects
Binlerce paketlik bir yakalamayı satır satır okumazsınız. Önce özetlersiniz; Wireshark'ın Statistics menüsü bunun içindir.
- Protocol Hierarchy: Yakalamadaki protokollerin paket ve bayt olarak payını ağaç halinde gösterir. Beklenmeyen bir protokol (kullanıcı ağında IRC ya da TFTP) ya da olağandışı bir pay (trafiğin büyük kısmının DNS olması) ilk ipucudur.
- Conversations: İki uç arasındaki konuşmaları Ethernet, IPv4, IPv6, TCP ve UDP sekmelerinde listeler: kim kiminle, kaç paket, kaç bayt, ne kadar süre. Bayta göre sıralamak en çok veri gönderen konuşmayı hemen öne çıkarır.
- Endpoints: Tek tek uçları (adresleri) listeler: en çok konuşan iç adres hangisi, kaç farklı dış adres var.
- I/O Graph: Zaman içinde paket ya da bayt miktarını çizer. Düzenli aralıklarla tekrarlanan küçük tepeler (beaconing), bir anda patlayan trafik ya da bir kesinti burada görünür; grafiğe bir görüntüleme filtresi vererek yalnızca bir protokolü çizdirebilirsiniz.
Follow TCP Stream (Analyze menüsü, Follow alt menüsü), seçili paketin ait olduğu TCP bağlantısının uygulama verisini baştan sona tek bir metin olarak gösterir; varsayılan olarak istemcinin gönderdikleri kırmızı, sunucununkiler mavidir. Pencereyi açınca görüntüleme filtresine tcp.stream eq 3 gibi bir ifade yazılır: Wireshark her TCP bağlantısına 0'dan başlayan bir akış numarası verir. Follow HTTP Stream aynı şeyi HTTP için yapar. Şifreli bir akışta (TLS), oturum anahtarları verilmedikçe Follow yalnızca anlamsız baytlar gösterir.
Export Objects (File menüsü) şifresiz HTTP, SMB, TFTP gibi protokollerle taşınmış dosyaları yakalamadan çıkarıp kaydetmenizi sağlar. İndirilen zararlı dosya ya da sızdırılan belge böyle elde edilir. Çıkarılan dosyayı çalıştırmayın; hash'ini alıp yalıtılmış bir ortamda inceleyin.
Komut satırı: tcpdump, tshark, dumpcap ve dosya biçimleri
Sunucularda ve ağ cihazlarında çoğu zaman ekran yoktur. Orada tcpdump kullanılır: libpcap ile yakalar, çıktıyı satır satır yazar ya da paketleri dosyaya kaydeder. Yönetici yetkisi ister.
En çok kullanılan seçenekler: -i arayüzü seçer (-i eth0, Linux'ta bütün arayüzler için -i any), -n adresleri ve port numaralarını ada çevirmez (güncel kılavuz yalnızca -n'i anlatır; çok yerde alışkanlıkla -nn yazılır), -v ayrıntıyı artırır, -c belirli sayıda paketten sonra durur, -w paketleri çözmeden dosyaya yazar, -r bir dosyayı okur, -s her paketten kaç bayt alınacağını belirler, -A içeriği ASCII olarak, -X onaltılık ve ASCII olarak basar. Yakalama filtresi komutun sonuna, tırnak içinde yazılır. Tipik kullanım: sunucuda -w ile dosyaya yakalar, dosyayı kendi bilgisayarınızda Wireshark ile açarsınız.
tshark, Wireshark'ın komut satırı halidir: Wireshark'ın bütün protokol çözücülerini ve görüntüleme filtrelerini kullanır (tshark -r olay.pcap -Y "dns.flags.rcode == 3"). dumpcap ise Wireshark'ın arkasında gerçekten yakalamayı yapan küçük programdır; çözümleme yapmaz, yalnızca dosyaya yazar, bu yüzden uzun süreli ve döndürmeli yakalamalar için en hafif seçenektir.
pcap eski ve basit dosya biçimidir: tek bir bağlantı türü, paket başına zaman damgası ve baytlar. pcapng (PCAP Next Generation) Wireshark'ın ve dumpcap'in varsayılan biçimidir: aynı dosyada birden çok arayüz, paketlere ve dosyaya eklenen yorumlar, ad çözümü kayıtları ve arayüz başına zaman çözünürlüğü taşıyabilir. Her iki biçim de bütün araçlarla açılır; çok eski bir araç pcapng okuyamıyorsa Wireshark'tan pcap olarak kaydedersiniz.
SOC için: hangi yakalama hangi soruyu cevaplar
Bir uyarıyı incelerken paket yakalaması, elinizdeki en ayrıntılı ama en pahalı kanıttır. Neyi cevapladığını ve neyi cevaplayamadığını bilin.
- 'Bu bağlantı gerçekten kuruldu mu?' Üçlü el sıkışmayı görmek yeter: SYN, SYN ACK, ACK. Bir IDS uyarısı yalnızca bir denemeyi gösterebilir.
- 'Ne gönderildi?' Şifresiz protokollerde Follow Stream ve Export Objects cevabı verir. Şifreli trafikte içerik görünmez; yine de TLS el sıkışmasındaki sunucu adı (SNI), sertifika, bayt miktarı ve zamanlama çok şey söyler.
- 'Ne kadar veri çıktı, kime?' Conversations ve Endpoints. Bunu NetFlow da söyler; yakalama içeriğin kendisini eklediği için daha güçlüdür.
- 'Düzenli mi?' I/O Graph ve zaman sütunu: sabit aralıklı küçük bağlantılar komuta kontrol trafiğinin tipik izidir.
Bir yakalama kanıt olacaksa, dosyanın sonradan değiştirilmediğini gösterebilmeniz gerekir: yakalama biter bitmez hash'ini (SHA-256) alırsınız, kopya üzerinde çalışırsınız ve dosyanın kimden kime geçtiğini gözetim zinciri (chain of custody) kaydına yazarsınız. Ayrıntılar Derinlemesine bölümündedir.
Akılda kalsın
- Bir yakalama aracı yalnızca kartına ulaşanı görür: switch'li ağda başkalarının trafiği için SPAN (port aynalama) ya da TAP gerekir; karma mod tek başına yetmez, Wi-Fi'da bütün kanal için izleme modu gerekir.
- Yalnızca kendi ağınızda ya da yazılı yetkiyle, kapsamı belli bir görev için yakalama yaparsınız; yakaladığınız veri kişisel veridir ve korunur.
- Yakalama filtresi BPF dilidir (
host,net,port,and,or,not), yakalamadan önce uygulanır ve dışarıda kalan geri gelmez; görüntüleme filtresi Wireshark'ın alan dilidir (ip.addr == x,tcp.port == 443,contains,matches,in) ve yalnızca gösterimi değiştirir. !(ip.addr == x)her sürümde 'x ile ilgili olmayanlar' demektir;ip.addr != xWireshark 3.6'dan önce neredeyse her şeyi gösteriyordu, 3.6'dan beri aynı anlama gelir; eski davranış bugün!==ile yazılır.- Yakalama kanıtsa: hemen SHA-256 hash'i, aslı salt okunur ve çözümleme kopyada, gözetim zinciri kaydı, yakalama noktası, filtre ve saat bilgisi yazılı.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Paket yakalama | Packet capture (pcap) | Ağ kartından geçen çerçevelerin ham halleriyle kaydedilmesi; aynı ad dosya biçimi için de kullanılır. |
| Protokol çözümleyici | Protocol analyzer | Yakalanan baytları protokol alanlarına ayırıp okunur gösteren araç: Wireshark, tshark. |
| Karma mod | Promiscuous mode | Ağ kartının hedefi kendisi olmayan çerçeveleri de kabul edip yazılıma vermesi. |
| İzleme modu | Monitor mode (rfmon) | Kablosuz kartın bağlanmadan bir kanaldaki bütün 802.11 çerçevelerini yakalaması. |
| Port aynalama | Port mirroring, SPAN | Switch'in bir port ya da VLAN trafiğinin kopyasını başka bir porta yollaması; Cisco adı Switched Port Analyzer. |
| Ağ TAP'ı | Network TAP (test access point) | Kablonun arasına takılıp trafiğin kopyasını donanım düzeyinde veren pasif cihaz. |
| Yakalama filtresi | Capture filter | Yakalama sırasında uygulanan BPF ifadesi; uymayan paket hiç kaydedilmez. |
| Görüntüleme filtresi | Display filter | Yakalanmış paketlerden hangilerinin gösterileceğini seçen Wireshark alan ifadesi. |
| Berkeley paket filtresi | BPF (Berkeley Packet Filter) | libpcap tabanlı araçların ortak yakalama filtresi dili ve çekirdekteki süzme düzeneği. |
| Renklendirme kuralı | Coloring rule | Bir görüntüleme filtresine uyan satırları belli bir renkle gösteren kural; ilk uyan kural geçerlidir. |
| Ad çözümü | Name resolution | Adres ve port numaralarının adlara çevrilmesi; analizde IP ad çözümü kapalı tutulur. |
| Akış izleme | Follow TCP Stream | Bir TCP bağlantısının uygulama verisini baştan sona tek metin olarak gösteren Wireshark aracı. |
| Konuşmalar | Conversations | İki uç arasındaki trafiği paket, bayt ve süre olarak özetleyen istatistik penceresi. |
| Protokol hiyerarşisi | Protocol Hierarchy | Yakalamadaki protokollerin paket ve bayt paylarını ağaç halinde gösteren istatistik. |
| Nesne dışa aktarma | Export Objects | Şifresiz HTTP, SMB, TFTP gibi protokollerle taşınan dosyaları yakalamadan çıkarma. |
| Kırpma uzunluğu | Snapshot length (snaplen) | Her paketten kaydedilen en fazla bayt sayısı; tcpdump'ta varsayılan 262144. |
| Halka arabellek | Ring buffer | Sabit sayıda dosyaya dönüşümlü yazan, en eskisinin üzerine yazan yakalama düzeni. |
| pcapng | PCAP Next Generation | Birden çok arayüz, yorum ve ad kayıtları taşıyabilen yakalama dosyası biçimi; Wireshark'ın varsayılanı. |
| Gözetim zinciri | Chain of custody | Bir kanıtın kimin elinde, ne zaman, neden bulunduğunu ve bütünlüğünün denetlendiğini gösteren kayıt. |
| Özet değer | Hash (SHA-256) | Dosyadan hesaplanan sabit uzunlukta değer; tek bayt değişse farklı çıkar, bütünlüğü kanıtlar. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009, 5.5: Given a scenario, use the appropriate tool or protocol to solve networking issues (protocol analyzer, tcpdump, taps)
- CompTIA Network+ N10-009, 3.2: Given a scenario, use network monitoring technologies (packet capture, port mirroring)
- CompTIA Security+ SY0-801, 4.8: Given a scenario, use data, artifacts and sources to support a security investigation (packet captures, file/log integrity)
- CompTIA Security+ SY0-801, 4.7: Summarize concepts associated with incident response activities (digital forensics, chain of custody, preservation)
- CompTIA CySA+ CS0-004, 1.3: Given a scenario, use tools to determine malicious activity (packet analysis: Wireshark, tcpdump)
- CompTIA CySA+ CS0-004, 3.3: Given a scenario, implement incident response techniques (evidence gathering: chain of custody, data integrity validation, preservation)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- wireshark-filter(4): Wireshark display filter syntax and reference
- Wireshark 3.6.0 Release Notes (a != b artık !(a == b) demektir; ~= ve any_ne)
- Wireshark 4.0.0 Release Notes (!==, ===, any_ne, all_eq)
- dumpcap(1) manual page
- tcpdump(1) manual page
- pcap-filter(7): packet filter syntax
- IETF draft-ietf-opsawg-pcapng: PCAP Now Generic (pcapng) Capture File Format
- NIST SP 800-86: Guide to Integrating Forensic Techniques into Incident Response
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Yakalama filtreleri: en yararlı yirmi
Yakalama filtresi BPF dilidir ve libpcap'in pcap-filter belgesinde tanımlanır. Bir ifade niteleyicilerden (qualifier) ve bir değerden oluşur: tür (host, net, port, portrange), yön (src, dst; yazılmazsa 'src or dst' sayılır) ve protokol (ether, ip, ip6, arp, tcp, udp). Tür yazılmazsa host sayılır.
Öncelik kuralı tuzaktır: not en yüksek önceliğe sahiptir, and ile or ise aynı önceliktedir ve soldan sağa değerlendirilir. host 192.0.2.10 or host 192.0.2.11 and port 80 ifadesi '(10 ya da 11) ve port 80' olarak okunur. Niyetinizi parantezle yazın ve kabuğun parantezleri yorumlamaması için bütün ifadeyi tek tırnak içine alın.
| Filtre | Ne yakalar |
|---|---|
host 192.0.2.10 | Kaynağı ya da hedefi bu adres olan paketler |
src host 192.0.2.10 | Yalnızca bu adresten çıkanlar |
dst host 192.0.2.10 | Yalnızca bu adrese gidenler |
net 192.168.1.0/24 | Bu ağdaki herhangi bir adresle ilgili paketler |
port 53 | TCP ya da UDP, kaynak ya da hedef portu 53 olanlar |
tcp port 443 | Yalnızca TCP 443 |
udp | Bütün UDP |
portrange 1-1024 | Bu aralıktaki portlar |
host 192.0.2.10 and host 192.0.2.20 | Yalnızca bu iki adres arasındaki trafik |
host 192.0.2.10 and not port 22 | Bu adres, SSH oturumunuz hariç |
not broadcast and not multicast | Yayın ve çoğa gönderim gürültüsü hariç |
ether host 02:00:00:00:00:66 | Bu MAC adresinin çerçeveleri |
arp | Yalnızca ARP |
icmp | Yalnızca ICMP (IPv4) |
ip6 | Yalnızca IPv6 |
vlan | 802.1Q etiketli çerçeveler (sonraki ifadelerin konumunu kaydırır) |
tcp[tcpflags] & tcp-syn != 0 | SYN bayrağı taşıyan TCP paketleri |
tcp[tcpflags] & (tcp-syn|tcp-ack) == tcp-syn | Yalnızca bağlantı açan ilk SYN'ler |
src net 10.0.0.0/8 and dst port 80 | İç ağdan 80 numaralı porta gidenler |
host 192.0.2.10 and (port 80 or port 443) | Bu adresin web trafiği |
Dikkat: Uzak bir sunucuda SSH ile bağlıyken filtresiz tcpdump çalıştırırsanız, ekrana yazılan her satır yeni SSH paketleri üretir ve onlar da yakalanır. Uzak yakalamada bu yüzden not port 22 neredeyse her zaman eklenir.
Görüntüleme filtreleri: en yararlı yirmi
Görüntüleme filtresinde bir protokol adı tek başına 'bu protokol pakette var' demektir (dns, arp). Bir alan adı ise bir işleçle karşılaştırılır. Metin değerleri çift tırnak içinde yazılır; IP alanlarında CIDR yazılabilir (ip.addr == 192.168.1.0/24). Çubuk yeşilse ifade geçerli, kırmızıysa geçersizdir, sarıysa geçerli ama büyük olasılıkla istediğiniz şey değildir.
Alan adını ezberlemek zorunda değilsiniz: ayrıntı bölmesinde bir alana sağ tıklayıp 'Apply as Filter' seçerseniz Wireshark ifadeyi kendisi yazar.
| Filtre | Ne gösterir |
|---|---|
ip.addr == 192.168.1.20 | Kaynağı ya da hedefi bu adres olanlar |
ip.src == 192.168.1.20 | Yalnızca bu adresten çıkanlar |
ip.addr == 192.168.1.0/24 | Bu ağdaki bir adresle ilgili paketler |
tcp.port == 443 | Kaynak ya da hedef TCP portu 443 |
udp.port == 53 | Kaynak ya da hedef UDP portu 53 |
tcp.port in {80,443,8080} | Bu portlardan birini kullananlar |
tcp.flags.syn == 1 && tcp.flags.ack == 0 | Bağlantı açma denemeleri |
tcp.flags.reset == 1 | RST ile kesilen ya da reddedilen bağlantılar |
tcp.analysis.retransmission | Yeniden gönderilen segmentler |
tcp.stream eq 3 | 3 numaralı TCP bağlantısının bütün paketleri |
http.request.method == "POST" | HTTP POST istekleri |
http.response.code >= 400 | Hata dönen HTTP cevapları |
http.host contains "example" | Host başlığında bu metin geçen istekler |
dns.qry.name == "www.example.com" | Bu ad için DNS sorgu ve cevapları |
dns.flags.rcode == 3 | NXDOMAIN (böyle bir ad yok) cevapları |
tls.handshake.extensions_server_name contains "example" | TLS el sıkışmasında bu sunucu adını (SNI) isteyenler |
frame contains "password" | Çerçevenin herhangi bir yerinde bu metin geçenler |
dns.qry.name matches "^[a-z0-9]{30,}\\." | İlk etiketi 30 karakterden uzun sorgular (düzenli ifade) |
arp.opcode == 2 | ARP cevapları |
!(arp || dns || icmp) | Bu üç protokolün gürültüsü hariç her şey |
Dikkat: contains metni ya da bayt dizisini olduğu gibi arar. matches bir düzenli ifade (PCRE2) alır ve varsayılan olarak büyük ve küçük harfi ayırmaz. Düzenli ifadedeki ters bölü, tırnak içinde iki kez yazılır; tablodaki örnekte nokta bu yüzden iki ters bölüyle kaçırılmıştır.
İşleçler ve klasik hatalar
Bir pakette aynı alan birden çok kez bulunabilir. En önemli örnek ip.addr'dır: her IPv4 paketinde iki değeri vardır, kaynak ve hedef. tcp.port da öyledir. İşleçlerin anlamı bu yüzden 'herhangi biri' ya da 'hepsi' diye ayrılır.
Klasik hata şudur: '192.168.1.1 ile ilgili olmayan her şeyi göster' diye ip.addr != 192.168.1.1 yazmak. Wireshark 3.6'dan önce != işleci 'alanın değerlerinden herhangi biri eşit değil' demekti. Kaynağı 192.168.1.1, hedefi başka bir adres olan bir pakette hedef değer eşit olmadığı için ifade doğru çıkıyor ve paket gösteriliyordu: filtre neredeyse hiçbir şeyi gizlemiyordu. Doğru yazım !(ip.addr == 192.168.1.1) idi.
Wireshark 3.6 bunu değiştirdi: a != b artık her zaman !(a == b) ile aynı anlama gelir, yani 'değerlerin hiçbiri eşit değil'. Eski davranış için 3.6'da ~= (ya da any_ne) eklendi; Wireshark 4.0 ~='yi kullanımdan kaldırılacak saydı ve yerine !== işlecini getirdi. Bugün iki yazım aynı sonucu verir, ama eski bir sürümle ya da eski bir rehberle çalışırken farkı bilmeniz gerekir; mülakatlarda da sorulur. !(ip.addr == x) her sürümde aynı şeyi yaptığı için güvenli yazımdır. Sitenin laboratuvarındaki çözümleyici de != işlecini yeni anlamıyla uygular.
Öteki sık yapılan hatalar şunlardır:
tcp.port == 80 || 443yazmak. İkinci parça bir karşılaştırma değildir; doğrusutcp.port == 80 || tcp.port == 443ya datcp.port in {80,443}.- Görüntüleme çubuğuna BPF yazmak (
host,port) ya da yakalama filtresine alan adı yazmak (ip.addr). İki dil karışmaz. - Tek eşittir kullanmak:
ip.addr = 192.168.1.20geçersizdir. httpfiltresinin bütün web trafiğini göstereceğini sanmak. HTTPS şifrelidir vehttpolarak çözülmez; standart dışı bir portta çalışan HTTP de Wireshark o portu HTTP olarak tanımıyorsa görünmez.
| İşleç | Diğer yazımı | Anlamı (çok değerli alanda) |
|---|---|---|
== | eq, any_eq | Değerlerden herhangi biri eşit |
!= | ne, all_ne | Değerlerin hiçbiri eşit değil (3.6 ve sonrası) |
=== | all_eq | Değerlerin hepsi eşit (4.0 ve sonrası) |
!== | any_ne | Değerlerden herhangi biri eşit değil (3.6 öncesi != davranışı; 4.0 ve sonrası, 3.6'da ~=) |
> < >= <= | gt lt ge le | Büyük, küçük, büyük eşit, küçük eşit |
contains | Metni ya da bayt dizisini içerir | |
matches | ~ | Düzenli ifadeye uyar |
in | Kümedeki değerlerden birine eşit: tcp.port in {80,443} | |
&& || ! | and or not | Ve, ya da, değil |
tcpdump: seçenekler ve çıktıyı satır satır okumak
Aşağıdaki seçenekler tcpdump'ın kendi kılavuzundaki anlamlarıyla verilmiştir. -s verilmezse her paketten 262144 bayt alınır, yani pratikte paketin tamamı; -s 0 da bu varsayılana döner. -i any ile yapılan yakalama karma modda yapılmaz.
Kutudaki çıktı, bir istemcinin bir web sunucusuna bağlanıp bir GET isteği yollamasıdır. Bir TCP satırının biçimi şudur: zaman, IP, kaynak adres ve port (son noktadan sonra port), >, hedef adres ve port, Flags [...], sıra ve onay numaraları, pencere, seçenekler, yükün uzunluğu.
- 1. satır:
Flags [S]yalnızca SYN.seq 1000istemcinin başlangıç sıra numarası.length 0: SYN veri taşımaz. Seçeneklerdemss 1460istemcinin kabul ettiği en büyük segment. - 2. satır:
Flags [S.]SYN ve ACK (nokta ACK demektir).ack 1001istemcinin sıra numarasının bir fazlası. - 3. satır:
Flags [.]yalnızca ACK; el sıkışma tamamlandı. Buradan sonra tcpdump sıra numaralarını göreli yazar (ack 1); gerçek numaralar için-Seklenir. - 4. satır:
Flags [P.]PSH ve ACK,seq 1:79velength 78: 78 baytlık veri, yani HTTP isteği. tcpdump uygulama protokolünü tanıdığı için satırın sonuna isteğin ilk satırını ekler. - 5. satır: sunucu
ack 79ile 78 baytı aldığını onaylıyor.
Bayrak harfleri: S SYN, F FIN, P PSH, R RST, U URG, . ACK. [R.] RST ve ACK, [F.] FIN ve ACK demektir. Son üç satır, filtreye uyan ve çekirdekte düşürülen paket sayısıdır; dropped by kernel sıfır değilse yakalamanız eksiktir.
| Seçenek | Ne yapar |
|---|---|
-i eth0, -i any | Arayüzü seçer; -D arayüzleri listeler |
-n (alışkanlıkla -nn) | Adları çözmez: IP adresi ve port numarası olduğu gibi yazılır |
-v, -vv | Daha ayrıntılı çözümleme (TTL, IP kimliği, sağlama toplamı denetimi) |
-c 100 | 100 paketten sonra durur |
-w dosya.pcap | Paketleri çözmeden dosyaya yazar |
-r dosya.pcap | Bir dosyayı okur (pcap ya da pcapng) |
-s 96 | Her paketten yalnızca ilk 96 baytı alır |
-A | Yükü ASCII olarak basar |
-X | Yükü onaltılık ve ASCII olarak basar; -XX bağlantı katmanı başlığıyla |
-e | Her satıra MAC adreslerini (bağlantı katmanı başlığını) ekler |
-tttt | Zamanı tarihli yazar |
-p | Kartı karma moda almaz |
# tcpdump -i eth0 -nn -c 5 'host 203.0.113.10 and port 80' tcpdump: verbose output suppressed, use -v[v]... for full protocol decode listening on eth0, link-type EN10MB (Ethernet), snapshot length 262144 bytes 14:03:22.104512 IP 192.168.1.20.49732 > 203.0.113.10.80: Flags [S], seq 1000, win 64240, options [mss 1460,sackOK,TS val 3011 ecr 0,nop,wscale 7], length 0 14:03:22.128734 IP 203.0.113.10.80 > 192.168.1.20.49732: Flags [S.], seq 5000, ack 1001, win 65160, options [mss 1460,sackOK,TS val 9921 ecr 3011,nop,wscale 7], length 0 14:03:22.129011 IP 192.168.1.20.49732 > 203.0.113.10.80: Flags [.], ack 1, win 502, options [nop,nop,TS val 3036 ecr 9921], length 0 14:03:22.129640 IP 192.168.1.20.49732 > 203.0.113.10.80: Flags [P.], seq 1:79, ack 1, win 502, options [nop,nop,TS val 3036 ecr 9921], length 78: HTTP: GET /index.html HTTP/1.1 14:03:22.154102 IP 203.0.113.10.80 > 192.168.1.20.49732: Flags [.], ack 79, win 509, options [nop,nop,TS val 9946 ecr 3036], length 0 5 packets captured 5 packets received by filter 0 packets dropped by kernel
Uzun süreli yakalama: döndürme ve halka
Saatlerce süren bir yakalamada tek bir dev dosya diski doldurur ve açılamayacak kadar büyür. Çözüm, dosyayı döndürmektir (rotation).
-C 100: dosya 100 milyon bayta ulaşınca yenisine geçer. tcpdump'ta birim 1 000 000 bayttır, 1 048 576 değil.-G 3600: her 3600 saniyede yeni dosyaya geçer. Dosya adınastrftimebiçimi yazılır ki her dosyanın adı farklı olsun:-w /cap/web-%Y%m%d-%H%M.pcap.-W 10:-Cile birlikte en fazla 10 dosya tutar ve en eskisinin üzerine yazar; böylece bir halka arabellek (ring buffer) olur.-Gile birlikte ise o sayıda dosya oluşturunca durur.
dumpcap aynı işi -b seçeneğiyle yapar: -b filesize: (kB cinsinden), -b duration: (saniye) ve -b files: (halkadaki dosya sayısı). Wireshark'ın Capture Options penceresindeki 'Output' sekmesi de aynı ayarları sunar.
Halka arabellek bir tuzak taşır: yalnızca son birkaç dakikayı ya da saati tutar. Bir uyarı geldiğinde ilgili dosyaları halkadan hemen kopyalamazsanız üzerlerine yazılır ve kanıt kaybolur.
# 100 MB'lik 10 dosyalık halka, SSH hariç, paket başına ilk 128 bayt tcpdump -i eth0 -nn -s 128 -C 100 -W 10 -w /cap/halka.pcap 'not port 22' # Saatte bir yeni dosya, 24 dosyadan sonra dur tcpdump -i eth0 -nn -G 3600 -W 24 -w '/cap/web-%Y%m%d-%H%M.pcap' 'tcp port 80 or tcp port 443' # Aynı halka dumpcap ile (filesize kB cinsinden) dumpcap -i eth0 -f "not port 22" -b filesize:100000 -b files:10 -w /cap/halka.pcapng
Dikkat: -s ile paketleri kırpmak diski korur ama yükü keser: 128 baytlık bir kırpma başlıkları ve DNS adlarının çoğunu tutar, bir HTTP gövdesini ya da indirilen dosyayı tutmaz. Export Objects ile dosya çıkaracaksanız kırpma yapmayın.
SPAN ve TAP'ın ayrıntısı
Bir Cisco Catalyst switch'te yerel SPAN iki satırla kurulur: kaynak port (ya da VLAN) ve hedef port. Kaynakta yön belirtilmezse iki yön (both) kopyalanır. Hedef port artık olağan bir erişim portu gibi çalışmaz: Cisco'nun belgesine göre oturumun gerektirdiği trafik dışında bir şey almaz ve yollamaz.
SPAN'ın sınırlarını bilin: kopyalama switch için düşük öncelikli bir iştir ve yük altında kopya düşürülebilir. Tam çift yönlü (full duplex) 1 Gb/s'lik bir portun iki yönü toplam 2 Gb/s eder; bunu 1 Gb/s'lik bir hedef porta sığdıramazsınız. Trafik başka bir switch'teyse RSPAN (kopyayı ayrı bir VLAN ile taşır) ya da ERSPAN (kopyayı GRE ile IP üzerinden taşır) kullanılır.
TAP hatta bir kez araya konur. Tam çift yönlü bir hattın iki yönünü genellikle iki ayrı çıkıştan verir; yakalama cihazı iki kartla iki yönü birden alır ya da iki yönü birleştiren (aggregating) bir TAP kullanılır. Kalıcı izleme noktalarında (internet çıkışı) IDS ve Zeek gibi algılayıcılar çoğunlukla TAP'tan beslenir.
SW-01(config)# monitor session 1 source interface GigabitEthernet1/0/5 both
SW-01(config)# monitor session 1 destination interface GigabitEthernet1/0/24
SW-01(config)# end
SW-01# show monitor session 1
Session 1
---------
Type : Local Session
Source Ports :
Both : Gi1/0/5
Destination Ports : Gi1/0/24
Encapsulation : Native
Ingress : DisabledDikkat: Bir SPAN oturumunu iş bitince kaldırın (no monitor session 1). Unutulan bir SPAN, haftalar sonra o porta takılan herhangi bir cihaza başka birinin trafiğini verir.
Soru ile araç: hangi pencereye bakılır
İzlenecek sıra genellikle şudur: önce özet, sonra zaman, sonra tek bir konuşma, en sonda içerik. Tablo, sık sorulan soruları Wireshark'taki yerine bağlar.
| Soru | Nereye bakılır | Neye dikkat edilir |
|---|---|---|
| Bu yakalamada hangi protokoller var? | Statistics, Protocol Hierarchy | Beklenmeyen protokol, olağandışı bayt payı |
| En çok veriyi kim kime gönderdi? | Statistics, Conversations (IPv4 ya da TCP sekmesi) | Bayt sütununa göre sıralama, A'dan B'ye ve B'den A'ya ayrımı |
| Kaç farklı dış adresle konuşulmuş? | Statistics, Endpoints | Tek iç adresin çok sayıda dış adrese gitmesi |
| Trafik düzenli aralıklarla mı geliyor? | Statistics, I/O Graph | Sabit aralıklı tepeler (beaconing) |
| Bu bağlantıda ne söylendi? | Analyze, Follow, TCP Stream ya da HTTP Stream | İstek ve cevap metni; şifreliyse yalnızca bayt |
| Hangi dosya indirildi? | File, Export Objects, HTTP ya da SMB | Dosya adı, boyutu, hash'i; dosyayı çalıştırmayın |
| Bağlantı kuruldu mu, reddedildi mi? | tcp.flags.syn == 1, tcp.flags.reset == 1 | SYN'e SYN ACK mı, RST mi geldi, yoksa hiç cevap yok mu |
| Hangi adlar soruldu? | dns.flags.response == 0, Statistics menüsündeki DNS penceresi | Rastgele görünen uzun adlar, çok sayıda NXDOMAIN |
Yakalamayı kanıt olarak saklamak
NIST SP 800-86, adli bilişim sürecini dört adımda anlatır: toplama (collection), inceleme (examination), çözümleme (analysis) ve raporlama (reporting). Paket yakalaması için toplama adımının kuralları şunlardır.
- Hash'i hemen alın. Yakalama durur durmaz dosyanın SHA-256 değerini hesaplayın ve kayda geçirin. Windows'ta
Get-FileHash, Linux'tasha256sumkullanılır. MD5 ve SHA-1 bazı araçlarda hâlâ gösterilir ama çakışma saldırıları bilindiği için tek başına bütünlük kanıtı olarak SHA-256 tercih edilir. - Aslına dokunmayın. Asıl dosyayı salt okunur bir yere koyun; çözümlemeyi kopya üzerinde yapın. Wireshark bir dosyayı açınca değiştirmez, ama yanlışlıkla 'Save' ile başka biçimde kaydetmek ya da paket yorumu eklemek dosyanın hash'ini değiştirir.
- Gözetim zinciri (chain of custody). Kim, ne zaman, nerede, hangi araçla, hangi yetkiyle yakaladı; dosya kimden kime, ne zaman, ne amaçla geçti; her teslimde hash denetlendi mi? Bu kayıt olmadan kanıtın değiştirilmediğini savunamazsınız.
- Bağlamı yazın. Yakalama noktası (host, SPAN portu, TAP), kullanılan yakalama filtresi, kırpma uzunluğu, saat kaynağı ve saat dilimi. Bir yakalama filtresi kullanıldıysa 'bu dosyada olmayan şey ağda da yoktu' denemez; bunu raporda belirtin.
- Saati doğrulayın. Yakalama cihazının saati NTP ile eşitlenmiş değilse zaman damgaları günlüklerle eşleşmez. Saat farkını ölçüp not edin.
PS C:\Kanit> Get-FileHash -Algorithm SHA256 .\olay-2026-11-17-WS-014.pcapng Algorithm Hash Path --------- ---- ---- SHA256 3B7A0F5C9E21D84A6F0C17B2E95D4A8803C6F1E27B9D05A4C8E3F61B2D7A9C40 C:\Kanit\olay-2026-11-17-WS-014.pcapng
Dikkat: Hash dosyanın bütünlüğünü gösterir, içeriğin doğruluğunu değil. Yakalama yanlış noktada yapıldıysa ya da yakalama sırasında paket düştüyse (tcpdump'ın 'dropped by kernel' satırı, Wireshark'ın durum çubuğundaki 'Dropped' sayısı), bunu da kayda yazın.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvar: switch size neyi gösterir, neyi göstermez?
Laboratuvarda 'Ağ geçidi: başka ağa çıkmak' çalışmasını açın. PC-02'den SRV-01'e ping atın, ama trafiği önce PC-01'in kablosunda, sonra PC-02'nin kablosunda inceleyin. PC-01'in kablosu, switch'li bir ağda 'başka bir bilgisayarın yanına takılmış yakalama cihazı' gibi düşünün.
- PC-02'de
gateway 192.168.1.1yazarak ağ geçidini verin. - Paket analizi panelinde 'Yakalamayı temizle'ye basın, sonra PC-02'de
ping 192.168.2.10yazın. - 'Yakalama noktası' listesinden PC-01 ile SW-01 arasındaki kabloyu seçin. Görüntüleme filtresine sırayla
arp,icmpveeth.dst == ff:ff:ff:ff:ff:ffyazın: her biri kaç paket gösteriyor? - Yakalama noktasını PC-02 ile SW-01 arasındaki kabloya alın ve aynı üç filtreyi yeniden deneyin.
- Son olarak
icmp && !(ip.addr == 192.168.2.10)yazın. Neden boş bir liste beklersiniz?
Cevap: PC-01'in kablosunda yalnızca PC-02'nin ağ geçidini soran ARP isteği görünür: hedef MAC adresi ff:ff:ff:ff:ff:ff olduğu için switch onu bütün portlara yayar. ARP cevabı ve ICMP paketleri tek hedefli (unicast) çerçevelerdir; switch o sırada PC-02'nin ve yönlendiricinin portunu öğrenmiştir ve onları PC-01'e yollamaz. PC-02'nin kablosunda ARP isteği, cevabı ve bütün ICMP paketleri görünür. Ders: karma moddaki kart bile switch'in yollamadığını göremez; bunun için SPAN ya da TAP gerekir. Son filtre boş çıkar, çünkü bu yakalamadaki bütün ICMP paketlerinin bir ucu 192.168.2.10'dur;!(ip.addr == x)'hiçbir adresi x olmayan' demektir.- PC-02'de
Laboratuvarda
Laboratuvar: hazır yakalamalarda görüntüleme filtresi
Laboratuvarı açın ve paket analizi panelinin üstündeki hazır yakalama sekmelerini kullanın. Her soruyu bir görüntüleme filtresiyle cevaplayın ve kullandığınız filtreyi not edin.
- 'Bir web sayfası açmak: DNS, TCP, HTTP' sekmesini açın.
dns.qry.name == "www.example.com"kaç paket gösteriyor? Hangisi sorgu, hangisi cevap? (dns.flags.response == 1ile ayırın.) - Aynı yakalamada
http.request.method == "GET"vehttp.request.uri contains "index"yazın. İstenen yol nedir? ip.addr != 192.168.1.1ile!(ip.addr == 192.168.1.1)filtrelerini ayrı ayrı yazıp paket sayılarını karşılaştırın.- 'Port taraması (SYN scan)' sekmesine geçin.
tcp.flags.syn == 1 && tcp.flags.ack == 1vetcp.flags.reset == 1 && tcp.flags.ack == 1kaçar paket gösteriyor? Bu iki sayı neyi söyler? tcp.port == 22 || tcp.port == 80 || tcp.port == 443yazın ve sonra aynı şeyi tek bir karşılaştırmayla yazmayı deneyin.
Cevap: Web yakalamasında DNS filtresi 2 paket gösterir: 1. paket sorgu, 2. paket cevap (dns.flags.response == 1 yalnızca 2. paketi bırakır). GET isteği bir tanedir ve yolu /index.html'dir. ip.addr != 192.168.1.1 ile !(ip.addr == 192.168.1.1) aynı 10 paketi gösterir: bütün TCP paketleri, iki DNS paketi gizlenir. Laboratuvar Wireshark 3.6 ve sonrası gibi davranır; 3.6 öncesinde ilk filtre DNS paketlerini de gösterirdi, çünkü her birinin öbür adresi 192.168.1.1 değildir. Tarama yakalamasında SYN ACK filtresi 3 paket (açık portlar 22, 80, 443), RST ACK filtresi 9 paket (kapalı portlar) gösterir; 12 portun 3'ü açık, 9'u kapalıdır. Tek karşılaştırma Wireshark'ta tcp.port in {22,80,443} ile yazılır; laboratuvarın çözümleyicisi in işlecini desteklemez, orada üç karşılaştırmayı || ile birleştirirsiniz. tcp.port == 22 || 80 || 443 biçimi ise iki dilde de yanlıştır.- 'Bir web sayfası açmak: DNS, TCP, HTTP' sekmesini açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızda: dumpcap, tshark ve hash
Wireshark kurulu bir Windows bilgisayarda (kurulumla Npcap, dumpcap ve tshark da gelir) yalnızca kendi DNS trafiğinizi yakalayın, dosyayı okuyun ve kanıt gibi hash'ini alın. Yalnızca kendi bilgisayarınızda ve kendi ağınızda yapın.
- Yönetici olarak açılmış PowerShell'de Wireshark klasörüne geçin (genellikle
cd 'C:\Program Files\Wireshark') ve.\dumpcap.exe -Dile arayüzleri listeleyin. Kullandığınız kartın numarasını not edin. .\dumpcap.exe -i 1 -f "udp port 53" -c 20 -w $env:TEMP\dns.pcapngile yakalamayı başlatın (1 yerine kendi numaranızı yazın).- Başka bir pencerede
nslookup example.comvenslookup yok.example.comçalıştırın. .\tshark.exe -r $env:TEMP\dns.pcapng -Y "dns.flags.rcode == 3"ile yalnızca NXDOMAIN cevaplarını listeleyin.Get-FileHash -Algorithm SHA256 $env:TEMP\dns.pcapngile hash'i alın, sonra dosyayı Wireshark'ta açıp hiçbir şey kaydetmeden kapatın ve hash'i yeniden alın.
Cevap: dumpcap -D numaralı bir arayüz listesi verir. Yakalama yalnızca UDP 53 paketlerini içerir, çünkü yakalama filtresi geri kalanını hiç kaydetmez; 20 paketten sonra dumpcap kendiliğinden durur (daha az DNS trafiği olursa Ctrl+C ile durdurursunuz). tshark'ın -Y filtresi yok.example.com için gelen cevabı (No such name, rcode 3) gösterir; example.com'un cevabı görünmez. Dosyayı açıp kaydetmeden kapattığınızda hash değişmez: Wireshark okurken dosyayı değiştirmez. Bir yorum ekleyip kaydetseydiniz hash değişirdi; aslı korunup kopyada çalışılmasının nedeni budur. Çıktılar dumpcap'in varsayılanı olan pcapng biçimindedir.- Yönetici olarak açılmış PowerShell'de Wireshark klasörüne geçin (genellikle
Oku ve yorumla
tcpdump çıktısını okuyun
Bir Linux sunucuda kullanıcıların 'uygulama açılmıyor' şikâyeti üzerine alınan çıktı aşağıdadır. Satır satır ne olduğunu anlatın ve sorunun nerede olduğunu söyleyin.
# tcpdump -i eth0 -nn 'host 192.168.10.25 and port 8443' 09:14:02.311204 IP 192.168.10.25.51544 > 192.168.20.40.8443: Flags [S], seq 2240119031, win 64240, options [mss 1460,sackOK,TS val 811 ecr 0,nop,wscale 7], length 0 09:14:02.311733 IP 192.168.20.40.8443 > 192.168.10.25.51544: Flags [R.], seq 0, ack 2240119032, win 0, length 0 09:14:05.902118 IP 192.168.10.25.51546 > 192.168.20.40.8443: Flags [S], seq 1781350022, win 64240, options [mss 1460,sackOK,TS val 4402 ecr 0,nop,wscale 7], length 0 09:14:05.902561 IP 192.168.20.40.8443 > 192.168.10.25.51546: Flags [R.], seq 0, ack 1781350023, win 0, length 0
Cevap: Tcpdump bu sunucunun (192.168.20.40) kartında, istemci 192.168.10.25 ile 8443 portu arasındaki trafiği gösteriyor. 1. satır: istemci 51544 numaralı geçici porttan 8443'e SYN yolluyor (Flags [S], length 0). 2. satır: yarım milisaniye sonra sunucu [R.] ile, yani RST ve ACK ile cevap veriyor; ack değeri istemcinin seq değerinin bir fazlası, yani SYN'i aldığını onaylayıp bağlantıyı reddediyor. 3. ve 4. satırlar: istemci yeni bir kaynak portla yeniden deniyor, aynı ret geliyor. Paketler sunucuya ulaşıyor ve sunucunun işletim sistemi cevap veriyor; ağ yolu sorun değildir (bir güvenlik duvarı düşürseydi cevap gelmez, SYN aynı seq ile yinelenirdi). 8443'te dinleyen bir uygulama yoktur: hizmet çalışmıyor ya da başka bir portta dinliyordur. Sonraki adım sunucudass -ltnile dinlenen portlara bakmaktır.Hesapla
Halka arabellek ne kadar geriye gider?
Bir internet çıkışında TAP'tan beslenen bir sunucuda aşağıdaki komut çalışıyor. Hattan ortalama 40 Mb/s trafik geçiyor. Diskte en fazla ne kadar yer kullanılır ve halka yaklaşık kaç saniyelik geçmiş tutar? Bir uyarı 10 dakika sonra incelemeye alınırsa uyarı anının paketleri hâlâ diskte midir?
tcpdump -i eth1 -nn -C 200 -W 15 -w /cap/cikis.pcap
- -C birimini hatırlayın: 1 000 000 bayt.
- Disk: dosya sayısı çarpı dosya boyutu.
- 40 Mb/s'yi bayt/saniyeye çevirin (8'e bölün).
- Toplam bayt bölü saniyedeki bayt: halkanın tuttuğu süre.
Cevap: Disk: 15 x 200 000 000 = 3 000 000 000 bayt, yaklaşık 3 GB (pcap dosya başlıkları ve kayıt başlıkları küçük bir ek yük getirir). 40 Mb/s = 40 000 000 / 8 = 5 000 000 bayt/saniye. Tek dosya 200 000 000 / 5 000 000 = 40 saniyede dolar; halka 15 x 40 = 600 saniye, yani yaklaşık 10 dakika tutar. 10 dakika sonra incelemeye alınan bir uyarının paketleri ya tam sınırdadır ya da üzerine yazılmıştır; trafik ortalamanın üstüne çıkarsa kesinlikle kaybolmuştur. Çözümler: daha çok ya da daha büyük dosya, -s ile kırpma (içerik pahasına), yakalama filtresi ya da uyarı gelince dosyaları kendiliğinden kopyalayan bir düzen.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
SIEM, muhasebe ağındaki WS-014 adlı iş istasyonunun (192.168.30.14) son üç gecedir saat 02.00 civarında 203.0.113.80 adresine büyük miktarda veri gönderdiğini bildiriyor. Yazılı yetkiniz var. Bu geceki trafiği yakalamak için nerede, hangi filtreyle, hangi araçla ve nasıl bir dosya düzeniyle yakalama yapacağınızı ve sabah dosyayı kanıt olarak nasıl saklayacağınızı anlatın.
Yeni başlayan bir meslektaşınız 'Wireshark'ta filtre filtredir, hangisini yazdığımın önemi yok' diyor ve 192.168.1.1 ile ilgili paketleri gizlemek için ip.addr != 192.168.1.1 yazıyor. Ona yakalama filtresi ile görüntüleme filtresi arasındaki farkı, hangisini ne zaman seçmesi gerektiğini ve yazdığı ifadenin neden tartışmalı olduğunu anlatın.