Aşama 5: SOC'un izlediği sistemler · Ders 5.1
Windows 1: süreçler, servisler, kayıt defteri, hesaplar ve gruplar
Bir Windows bilgisayarında normal süreç ağacını, servisleri, kayıt defterindeki otomatik başlatma anahtarlarını ve hesapların SID'lerini okuyabilir, sahte bir süreci ya da bir kalıcılık girişini salt okunur komutlarla bulabilirsiniz.
Bir SOC analistinin önüne gelen uyarıların büyük kısmı bir Windows bilgisayarından gelir: 'şüpheli süreç', 'yeni servis', 'kayıt defterinde otomatik başlatma'. Bu uyarıları değerlendirmek için önce normalin neye benzediğini bilmek gerekir. lsass.exe'nin kaç tane olması, svchost.exe'nin kimden doğması, bir servisin hangi hesapla çalışması gerektiğini bilmeyen biri sahteyi göremez. Bu derste Windows'u bir analistin gözüyle okuyacağız: süreçleri ve süreç ağacını, açılıştan masaüstüne kadar çalışan sistem süreçlerini, servisleri ve zamanlanmış görevleri, kayıt defterini, hesapları, grupları ve SID'leri. Sonunda bir saldırganın bilgisayarda kalmak için kullandığı yerlerin listesini çıkaracak ve bunları kendi bilgisayarınızda salt okunur komutlarla denetleyeceksiniz. Olay günlükleri ve Sysmon bir sonraki dersin, Active Directory ondan sonrakinin konusudur.
Süreç, iş parçacığı ve süreç ağacı
Bir program diskte duran bir dosyadır, örneğin C:\Windows\System32\notepad.exe. Onu çalıştırdığınızda Windows bir süreç (process) oluşturur: programın bellekteki kopyası, ona ayrılmış adres alanı, açtığı dosyalar ve bağlantılar ve bir güvenlik kimliği. Sürecin yüklendiği dosyaya imaj (image) denir.
Süreç kodu kendisi çalıştırmaz; kodu içindeki iş parçacıkları (thread) çalıştırır. Her sürecin en az bir iş parçacığı vardır, çoğunun onlarca. İşlemci zamanını işletim sistemi iş parçacıklarına dağıtır.
Bir analist bir süreçte şu bilgilere bakar:
- PID (process ID): Sürecin numarası. Süreç kapanınca numara boşa çıkar ve başka bir sürece verilebilir.
- PPID (parent process ID): Süreci başlatan sürecin numarası.
- İmaj yolu (image path): Dosyanın diskteki tam yeri. Ad aynı olsa bile yol farklıysa dosya farklıdır.
- Komut satırı (command line): Programın hangi seçeneklerle başlatıldığı.
- Kullanıcı ve oturum: Süreç hangi hesabın kimliğiyle ve hangi oturumda çalışıyor.
Her süreç başka bir süreç tarafından başlatılır. Başlatana ebeveyn (parent), başlatılana çocuk (child) denir; bu ilişkilerin tamamı bir süreç ağacı (process tree) oluşturur. Word'ün içinden açılan bir PowerShell, ağaçta Word'ün çocuğu olarak görünür.
SOC için bu dersin ana fikri buradadır: süreç adı tek başına az şey söyler. Ad yalnızca dosyanın adıdır ve saldırgan dosyasına istediği adı verebilir; zararlı bir program kendine svchost.exe diyebilir. Ağaç ise sürecin nereden geldiğini gösterir. Ebeveyni services.exe olan svchost.exe olağandır; ebeveyni bir Word belgesi olan svchost.exe değildir.
Bir incelik: Windows ebeveynin yalnızca numarasını saklar. Ebeveyn kapanmışsa araçlar ebeveyni 'yok' gösterir. PID'ler yeniden kullanıldığı için aynı numarayı sonradan alan alakasız bir süreç ebeveyn gibi görünebilir; görünen ebeveynin başlangıç zamanı çocuğunkinden sonraysa o gerçek ebeveyn değildir.
Açılıştan masaüstüne: normal süreç ağacı
Windows her açılışta aynı sırayla aynı sistem süreçlerini başlatır. Bu sırayı bilirseniz her sistem sürecinin ebeveynini, sayısını ve oturumunu da bilirsiniz:
- System (PID 4): Çekirdeğin (kernel) iş parçacıklarını taşıyan süreçtir. Diskte ayrı bir exe'si yoktur; güncel Windows sürümlerinde PID'i 4'tür.
- smss.exe (Session Manager): System'in çocuğudur. Her oturum için kendi kopyasını başlatır; bu kopya oturumun ilk süreçlerini başlattıktan sonra kapanır. Kalıcı olarak tek bir smss.exe görürsünüz.
- Oturum 0 için: smss kopyası csrss.exe ve wininit.exe'yi başlatıp kapanır. Bu yüzden ikisinin de ebeveyni 'yok' görünür.
- wininit.exe, services.exe'yi (servisleri yöneten süreç) ve lsass.exe'yi (Local Security Authority: parola denetimi, belirteç üretimi) başlatır. services.exe de bütün servisleri, bu arada svchost.exe kopyalarını başlatır.
- Kullanıcı oturumu için: başka bir smss kopyası oturum 1'de ikinci bir csrss.exe ile winlogon.exe'yi başlatıp kapanır. winlogon oturum açma ekranını yönetir.
- Kullanıcı parolasını girince winlogon userinit.exe'yi çalıştırır. userinit oturum hazırlığını yapar, kabuğu, yani explorer.exe'yi başlatır ve kapanır. Bu yüzden explorer.exe'nin ebeveyni de çoğunlukla 'yok' görünür. Kullanıcının açtığı programlar explorer.exe'nin çocuklarıdır.
Oturum (session), Windows'un süreçleri birbirinden ayırdığı bölmedir. Oturum 0 (session 0) servislerin ve sistem süreçlerinin oturumudur; Windows Vista'dan bu yana hiçbir kullanıcı burada masaüstü açmaz. İlk etkileşimli kullanıcı oturum 1'dedir; uzak masaüstüyle ya da kullanıcı değiştirerek bağlanan her yeni kullanıcı 2, 3 diye yeni bir oturum alır. Her oturumun kendi csrss.exe'si, her kullanıcı oturumunun kendi winlogon.exe'si vardır.
Bu yüzden iki csrss.exe görmek olağandır, iki lsass.exe görmek değildir. Kimlik bilgileri lsass.exe'nin belleğinde durduğu için saldırganların hedefidir (ATT&CK T1003.001, LSASS Memory); lsass.exe'nin adını taklit eden ikinci bir süreç de bu yüzden dikkatle aranır. Credential Guard açıksa Microsoft'un yalıtılmış LSA süreci (isolated LSA process) dediği LsaIso.exe de çalışır: kimlik sırlarını lsass.exe yerine o tutar. Gözlemde o da wininit.exe'nin çocuğudur ve olağandır.
Servisler ve zamanlanmış görevler
Servis (service), kullanıcı oturum açmasa da arka planda çalışan programdır: DHCP istemcisi, yazdırma biriktiricisi, Windows Update. Servisleri Service Control Manager (SCM) yönetir ve SCM, services.exe sürecinin kendisidir. Her servisin ayarları kayıt defterinde HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services\ altında, servisin adını taşıyan bir anahtarda durur: hangi programın çalışacağı (ImagePath), nasıl başlayacağı (Start) ve hangi hesapla çalışacağı (ObjectName).
Başlangıç türü (start type) servisin ne zaman başlayacağını söyler: otomatik (açılışta), gecikmeli otomatik (açılıştan biraz sonra), el ile (manual: bir program ya da kullanıcı isteyince) ve devre dışı (disabled: hiç başlamaz).
Servisler bir hesabın kimliğiyle çalışır. Üç yerleşik servis hesabı (service account) vardır:
- LocalSystem: Bilgisayardaki en geniş yetki. Ağda bilgisayarın kendi hesabıyla görünür.
- LocalService: Yerelde sıradan bir kullanıcı kadar yetki. Ağa kimliksiz (anonim) çıkar.
- NetworkService: Yerelde sıradan kullanıcı yetkisi, ağda bilgisayarın hesabı.
Pek çok Windows servisi kendi exe'si olmayan bir DLL'dir ve svchost.exe (service host) adlı ortak bir barındırıcının içinde çalışır. Hangi barındırıcı grubunda çalışacağı komut satırındaki -k seçeneğiyle verilir: svchost.exe -k netsvcs, svchost.exe -k LocalServiceNetworkRestricted. Bu yüzden onlarca svchost.exe görmek olağandır. Microsoft'a göre Windows 10 sürüm 1703'ten bu yana, 3,5 GB'tan fazla belleği olan masaüstü sürümlerinde servislerin çoğu ayrı svchost.exe süreçlerine ayrılır; bu sayı da artmıştır.
Servisler üç yoldan okunur: komut isteminde sc query (durum) ve sc qc (yapılandırma), PowerShell'de Get-Service (durum) ve Get-CimInstance Win32_Service (yol, hesap ve başlangıç türü dahil). PowerShell'de sc yazarsanız başka bir komut çalışır; orada sc.exe yazın.
Zamanlanmış görev (scheduled task) ise belirli bir zamanda ya da olayda (açılış, oturum açma, boşta kalma) bir program çalıştıran kayıttır. Görevleri Task Scheduler servisi çalıştırır; tanımları C:\Windows\System32\Tasks altında durur. schtasks /query ve PowerShell'de Get-ScheduledTask ile listelenir. Görev bir kullanıcı adına ya da SYSTEM olarak çalışabilir.
Servis ve görev, saldırgan için aynı çekiciliği taşır: oturum açılmasa da, her açılışta ve çoğu zaman en yüksek yetkiyle çalışırlar.
Kayıt defteri
Kayıt defteri (registry), Windows'un ve programların ayarlarını tutan hiyerarşik veritabanıdır. Klasöre benzeyen anahtarlar (key) ve onların içindeki değerlerden (value) oluşur. Her değerin bir adı, bir türü ve bir verisi vardır. Sık görülen türler: REG_SZ (metin), REG_EXPAND_SZ (%windir% gibi değişken içeren metin), REG_DWORD (32 bitlik sayı), REG_MULTI_SZ (metin listesi).
En üstte kök anahtarlar durur. Bir analistin bilmesi gereken üçü şunlardır:
- HKLM (HKEY_LOCAL_MACHINE): Bilgisayarın tamamına ait ayarlar. Yazmak için yönetici yetkisi gerekir.
- HKU (HKEY_USERS): Bilgisayara yüklenmiş her kullanıcı profilinin ayarları; her kullanıcı, SID'iyle adlandırılmış bir anahtardır.
- HKCU (HKEY_CURRENT_USER): Ayrı bir veri değildir; HKU altında, oturum açmış kullanıcının SID'iyle adlandırılmış anahtara bir kısayoldur. Kullanıcı kendi HKCU'suna yönetici olmadan yazabilir.
Kayıt defteri diskte kovan (hive) adı verilen dosyalarda saklanır. HKLM'nin SAM, SECURITY, SOFTWARE ve SYSTEM kovanları %SystemRoot%\System32\Config klasöründedir; kullanıcının kovanı profil klasöründeki NTUSER.DAT dosyasıdır. Adli incelemede bu dosyalar kopyalanıp başka bir bilgisayarda okunur.
Analistin ilk baktığı anahtarlar programların kendiliğinden başlatıldığı yerlerdir:
- Run ve RunOnce:
...\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Runaltındaki her değer, oturum açılınca çalışan bir komut satırıdır. HKLM'deki her kullanıcı için, HKCU'daki yalnızca o kullanıcı için çalışır. RunOnce'taki komut bir kez çalışır ve değer silinir. - Services: Yukarıda gördüğünüz servis tanımları. Yeni bir anahtar, yeni bir servis demektir.
- Winlogon:
HKLM\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\WinlogonaltındaUserinitdeğeri userinit.exe'yi,Shelldeğeri explorer.exe'yi gösterir. Buraya eklenen bir program her oturum açılışında çalışır. - Image File Execution Options (IFEO): Bir program için hata ayıklayıcı (debugger) tanımlanan anahtardır. Bir exe'nin adı altına yazılan
Debuggerdeğeri, o exe her başlatıldığında onun yerine başka bir programın çalışmasına yol açar. Geliştiriciler için yapılmıştır, saldırganlar da kötüye kullanır.
Okumak için komut isteminde reg query, PowerShell'de Get-ItemProperty kullanılır. İkisi de yalnızca okur.
Hesaplar, gruplar, SID ve UAC
Windows'ta bir hesap (account) iki yerde tanımlanabilir. Yerel hesap (local account) yalnızca o bilgisayarın SAM veritabanında yaşar ve yalnızca orada geçerlidir. Etki alanı hesabı (domain account) Active Directory'de tanımlanır ve etki alanındaki her bilgisayarda kullanılabilir; ayrıntısı iki ders sonradır.
Windows hesapları ve grupları adlarıyla değil, SID (security identifier, güvenlik tanımlayıcısı) ile tanır. Dosya izinlerinde, belirteçlerde ve günlüklerde yazılı olan SID'dir; ad yalnızca görüntüdür. Ad değişse de SID değişmez, silinen bir hesabın SID'i de bir daha kullanılmaz. Aynı adla yeniden açılan hesap yeni bir SID alır ve eski izinlere sahip olmaz.
Bir SID şöyle okunur: S-1-5-21-1111111111-2222222222-3333333333-1003. S bunun bir SID olduğunu, 1 revizyonu, 5 tanımlayıcı otoritesini (NT Authority) söyler. 21-...-3333333333 bilgisayarın ya da etki alanının kimliğidir. Sondaki sayı RID (relative identifier, göreli tanımlayıcı)'dir: o bilgisayar ya da etki alanı içindeki hesabın numarası.
Bazı RID'ler her yerde aynıdır ve ezbere bilinir: 500 yerleşik Administrator hesabı, 501 Guest hesabı, 512 Domain Admins grubu, 513 Domain Users grubu. Microsoft'un protokol belgesine göre Windows yeni hesap ve gruplara RID'i 1000'den başlayarak verir; 1000'in altı özel hesaplara ayrılmıştır. Numaranın kendisinden hesabın kaçıncı olduğu çıkarılmaz; Windows kurulumu da bu aralıkta kendi hesaplarını açabilir. Yerleşik gruplar ise bilgisayar kimliği yerine 32 (Builtin) taşır: S-1-5-32-544 Administrators, S-1-5-32-545 Users, S-1-5-32-555 Remote Desktop Users. Servis hesaplarının da sabit SID'leri vardır: S-1-5-18 LocalSystem, S-1-5-19 LocalService, S-1-5-20 NetworkService.
Yetkiyi gruplar taşır. Administrators grubunun üyesi bilgisayarı yönetir; Users grubunun üyesi kendi işini yapar ama sistem ayarlarını değiştiremez; Remote Desktop Users grubunun üyesi uzak masaüstüyle oturum açabilir. Bir bilgisayar etki alanına katıldığında Domain Admins grubu yerel Administrators grubuna eklenir.
UAC (User Account Control, Kullanıcı Hesabı Denetimi) yöneticinin bile her şeyi yönetici yetkisiyle yapmasını engeller. Administrators üyesi biri oturum açtığında Windows ona iki erişim belirteci (access token) üretir: biri tam yönetici belirteci, öteki yönetici ayrıcalıkları ayıklanmış standart belirteç. Buna bölünmüş belirteç (split token) denir. Masaüstü ve oradan açılan programlar standart belirteçle çalışır; bir program yönetici yetkisi isteyince onay ekranı çıkar ve onay verilirse yalnızca o program tam belirteçle, yani yükseltilmiş (elevated) çalışır.
Kendi kimliğinize whoami /all ile bakarsınız: SID'iniz, gruplarınız, ayrıcalıklarınız ve bütünlük düzeyiniz. Hesapları net user ve PowerShell'de Get-LocalUser, grup üyelerini net localgroup Administrators ve Get-LocalGroupMember listeler.
SOC için: araçlar ve kalıcılık yerleri
Bir bilgisayarı canlı incelerken üç araç kullanılır:
- Görev Yöneticisi (Task Manager): Herkesin elindedir. Ayrıntılar (Details) sekmesinde PID'i, kullanıcıyı ve oturumu görürsünüz; sütunlara komut satırını ve imaj yolunu ekleyebilirsiniz. Ebeveyni göstermez.
- Process Explorer (Sysinternals): Süreçleri ağaç biçiminde gösterir: kim kimin çocuğu, hangi hesapla çalışıyor. Alt pencerede seçilen sürecin yüklediği DLL'leri ya da açtığı tutamaçları (handle) listeler; dosya imzasını doğrulayabilir.
- Autoruns (Sysinternals): Bilgisayarda kendiliğinden çalışan her şeyi tek ekranda toplar: Run ve RunOnce, başlangıç klasörleri, servisler, sürücüler, zamanlanmış görevler, Winlogon girişleri. Microsoft imzalı girişleri gizleyip imzaları doğrulayınca geriye bakılacak kısa bir liste kalır. Komut satırı sürümü
autorunsc'dir.
Saldırgan bir bilgisayara girdikten sonra ilk işlerinden biri, bilgisayar yeniden başlasa da geri gelmektir. Buna kalıcılık (persistence) denir. Bir analistin elindeki denetim listesi şudur:
- Run ve RunOnce anahtarları, HKLM'de ve HKCU'da.
- Başlangıç klasörleri: kullanıcınki
%APPDATA%\Microsoft\Windows\Start Menu\Programs\Startup, herkesinkiC:\ProgramData\Microsoft\Windows\Start Menu\Programs\StartUp. - Servisler: yeni ya da değiştirilmiş servis, özellikle System32 dışından ve LocalSystem olarak çalışan.
- Zamanlanmış görevler: yeni görev, özellikle kullanıcının yazabildiği bir yoldan çalışan.
- Winlogon
UserinitveShelldeğerleri ile IFEODebuggerdeğerleri. - Yeni yerel hesaplar ve Administrators ya da Remote Desktop Users grubuna yeni eklenen üyeler.
Her yerde aynı soruyu sorarsınız: bu giriş hangi dosyayı çalıştırıyor, dosya nerede, kimin imzası var, ne zaman eklendi? Bir girişin varlığı tek başına suç değildir; Windows ve meşru programlar da bu yerleri kullanır. Normalden ayrılan, yani beklenmeyen yol, beklenmeyen imza, beklenmeyen zaman aranır. Süreçlerin ne zaman ve kimin tarafından başlatıldığını gösteren olay günlüklerini bir sonraki derste göreceğiz.
Akılda kalsın
- Normal ağaç: System (PID 4), smss.exe, oturum 0'da csrss.exe ve wininit.exe; wininit.exe'den services.exe ve lsass.exe; services.exe'den svchost.exe (her biri -k ile); oturum 1'de csrss.exe ve winlogon.exe; winlogon.exe'den userinit.exe, ondan explorer.exe.
- Sahte süreci dört işaret ele verir: yanlış yol (System32 dışı), yanlış ebeveyn, yanlış yazım (scvhost.exe), yanlış sayı ya da oturum (ikinci lsass.exe). Süreç adı değil, ağaç ve yol konuşur.
- Servisi services.exe (SCM) yönetir; ayarları HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services altındadır. Servis hesapları: LocalSystem (S-1-5-18, en geniş), LocalService (S-1-5-19, ağda anonim), NetworkService (S-1-5-20, ağda bilgisayar hesabı).
- Kalıcılık listesi: Run ve RunOnce (HKLM ve HKCU), başlangıç klasörleri, servisler, zamanlanmış görevler, Winlogon Userinit ve Shell, IFEO Debugger, yeni yerel hesaplar ve yönetici grubuna eklenen üyeler; hepsini Autoruns tek ekranda gösterir.
- SID'in sonundaki RID hesabı söyler: 500 Administrator, 501 Guest, 512 Domain Admins, 544 Administrators (S-1-5-32-544); UAC yöneticiye iki belirteç verir ve programlar onay alınmadıkça standart belirteçle çalışır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Süreç | Process | Çalışan bir programın bellekteki kopyası; kendi adres alanı, belirteci ve iş parçacıklarıyla. |
| İş parçacığı | Thread | Bir sürecin içinde kodu çalıştıran birim; işlemci zamanı iş parçacıklarına dağıtılır. |
| Süreç ağacı | Process tree | Süreçlerin ebeveyn ve çocuk ilişkisine göre dizilişi; kim kimi başlattı. |
| Ebeveyn süreç numarası | PPID (parent process ID) | Bir süreci başlatan sürecin PID'i; ebeveyn kapanınca boşta kalır. |
| Oturum 0 | Session 0 | Servislerin ve sistem süreçlerinin çalıştığı, kullanıcı masaüstü açılmayan oturum. |
| Servis | Service | Kullanıcı oturumundan bağımsız, arka planda çalışan ve SCM'nin yönettiği program. |
| Servis Denetim Yöneticisi | Service Control Manager (SCM) | Servisleri başlatan, durduran ve izleyen bileşen; services.exe sürecidir. |
| Servis barındırıcısı | Service host (svchost.exe) | DLL olarak yazılmış servisleri barındıran ortak süreç; grubu -k seçeneğiyle verilir. |
| Başlangıç türü | Start type | Servisin ne zaman başlayacağı: otomatik, gecikmeli otomatik, el ile, devre dışı. |
| Zamanlanmış görev | Scheduled task | Belirli bir zamanda ya da olayda bir programı belirli bir hesapla çalıştıran kayıt. |
| Kayıt defteri | Registry | Windows'un ve programların ayarlarını anahtar ve değerler halinde tutan veritabanı. |
| Kovan | Hive | Kayıt defterinin diskte saklandığı dosya: SAM, SECURITY, SOFTWARE, SYSTEM, NTUSER.DAT. |
| Run anahtarı | Run key | Oturum açılışında çalışacak komut satırlarını tutan kayıt defteri anahtarı; RunOnce bir kez çalışır. |
| Güvenlik tanımlayıcısı | SID (security identifier) | Bir hesabı ya da grubu tanımlayan, hiç yeniden kullanılmayan benzersiz değer. |
| Göreli tanımlayıcı | RID (relative identifier) | SID'in sonundaki, hesabın bilgisayar ya da etki alanı içindeki numarası. |
| Yerel hesap | Local account | Yalnızca bir bilgisayarın SAM veritabanında tanımlı ve yalnızca orada geçerli hesap. |
| Erişim belirteci | Access token | Bir sürecin kimliğini, gruplarını ve ayrıcalıklarını taşıyan güvenlik nesnesi. |
| Bölünmüş belirteç | Split token | UAC'nin yöneticiye verdiği iki belirteç: standart ve tam yönetici. |
| Kullanıcı Hesabı Denetimi | UAC (User Account Control) | Yönetici yetkisinin yalnızca onay verilen programa verilmesini sağlayan Windows özelliği. |
| Kalıcılık | Persistence | Saldırganın yeniden başlatma ya da oturum kapanmasından sonra bilgisayarda yeniden çalışabilmesi. |
| Taklit | Masquerading | Zararlı bir dosyaya, servise ya da göreve meşru birinin adını ya da yerini verme (T1036). |
| Sistemin kendi araçlarıyla saldırı | LOLBin (living off the land binary) | Saldırının, rundll32 ya da mshta gibi imzalı Windows programlarıyla yürütülmesi. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.1: Explain concepts related to system and network architecture in security operations (Operating system concepts: system hardening, file structure, critical files, system processes; Identity and access management: privileged access management)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.2: Given a scenario, analyze indicators of potential malicious activity (Host-related indicators: unauthorized software; anomalous activity: suspicious or rogue processes, LOLBins and scripts, file system changes; unauthorized configuration)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.5: Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (Indicators of compromise: malicious processes, file system artifacts; Application attacks: privilege escalation)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.5: Given a scenario, apply concepts related to identity and access management (Account types: user, privileged (local), service; Permissions assignments and implications)
- CompTIA Network+ N10-009 ve Cisco CCNA 200-301: bu dersin konusu için ayrı bir hedef maddesi yoktur
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- Microsoft Learn: Security identifiers (SID yapısı, iyi bilinen SID'ler ve RID'ler)
- Microsoft Learn: Service User Accounts (LocalSystem, LocalService, NetworkService)
- Microsoft Learn: Service host grouping in Windows 10 (svchost ayrıştırması, 1703 ve 3,5 GB)
- Microsoft Learn: Run and RunOnce Registry Keys
- Microsoft Learn [MS-AZOD]: Security Identifiers (RID'lerin 1000'den başlaması)
- Microsoft Learn: How User Account Control works
- Microsoft Learn: Sysinternals Autoruns
- MITRE ATT&CK T1547.001: Boot or Logon Autostart Execution: Registry Run Keys / Startup Folder
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Normali bil: sistem süreçleri tablosu
Bu tablo, analistin süreç listesine bakarken aklında tuttuğu ölçüttür. Her satır dört soruya cevap verir: dosya nerede olmalı, ebeveyni kim olmalı, kaç tane olmalı, hangi oturumda çalışmalı. Bu tablo Microsoft'un yayımladığı bir liste değildir. Oturum 0 ayrımı, servis hesapları ve dosya yolları Microsoft belgelerinde geçer; ebeveyn, sayı ve oturum sütunları ise bir Windows 11 bilgisayarında Get-CimInstance Win32_Process ile gözlenmiş davranıştır. Sürüme ve ayara göre küçük farklar olur (Credential Guard açıksa LsaIso.exe, bazen ikinci bir explorer.exe); tabloyu kesin bir kural değil, bir başlangıç ölçütü olarak kullanın.
Sistem süreçlerinin hepsi SYSTEM hesabıyla çalışır; istisnalar svchost.exe (servisine göre SYSTEM, LOCAL SERVICE ya da NETWORK SERVICE, kullanıcıya ait servislerde kullanıcının kendisi) ve explorer.exe'dir (oturum açan kullanıcı).
| Süreç | Olağan yol | Olağan ebeveyn | Sayı | Oturum |
|---|---|---|---|---|
| System | Dosyası yok (çekirdek) | Yok (PID 0, System Idle Process) | 1, PID 4 | 0 |
| smss.exe | C:\Windows\System32\smss.exe | System (PID 4) | Kalıcı olarak 1 | 0 |
| csrss.exe | C:\Windows\System32\csrss.exe | Yok görünür (kapanmış smss kopyası) | Oturum başına 1, yani en az 2 | 0, 1, ... |
| wininit.exe | C:\Windows\System32\wininit.exe | Yok görünür (kapanmış smss kopyası) | 1 | 0 |
| winlogon.exe | C:\Windows\System32\winlogon.exe | Yok görünür (kapanmış smss kopyası) | Kullanıcı oturumu başına 1 | 1, 2, ... |
| services.exe | C:\Windows\System32\services.exe | wininit.exe | 1 | 0 |
| lsass.exe | C:\Windows\System32\lsass.exe | wininit.exe | 1 | 0 |
| svchost.exe | C:\Windows\System32\svchost.exe | services.exe | Çok sayıda, her biri -k ile | Çoğu 0, kullanıcı servisleri 1 |
| userinit.exe | C:\Windows\System32\userinit.exe | winlogon.exe | Oturum açılışında kısa süre, sonra 0 | 1, ... |
| explorer.exe | C:\Windows\explorer.exe | Yok görünür (kapanmış userinit) | Oturum açan kullanıcı başına çoğunlukla 1 | 1, ... |
PS> Get-CimInstance Win32_Process |
Where-Object Name -in 'smss.exe','csrss.exe','wininit.exe','winlogon.exe','services.exe','lsass.exe' |
Select-Object Name,ProcessId,ParentProcessId,SessionId
Name ProcessId ParentProcessId SessionId
---- --------- --------------- ---------
smss.exe 900 4 0
csrss.exe 1460 1448 0
wininit.exe 1692 1448 0
csrss.exe 1700 1684 1
winlogon.exe 1788 1684 1
services.exe 1812 1692 0
lsass.exe 1864 1692 0Dikkat: Çıktıdaki 1448 ve 1684 numaralı süreçler artık yoktur: oturum 0 ve oturum 1 için çalışıp kapanan smss kopyalarıdır. Bu bir arıza değil, beklenen görüntüdür. Yönetici olmayan bir PowerShell'de korumalı sistem süreçlerinin yolu ve komut satırı boş gelir; yolları görmek için PowerShell'i yönetici olarak açın.
Sahte süreci yakalamak: dört işaret
Saldırganın zararlı programına bir sistem sürecinin adını vermesi ATT&CK'te T1036.005 Match Legitimate Resource Name or Location olarak geçer (taktiği Stealth); ATT&CK'in kendi örneği de svchost.exe adını kullanmaktır. Bir taklit, normal tablosundan şu dört yolla ayrılır:
- Yanlış yol:
C:\Users\Public\svchost.exe,C:\Windows\svchost.exe,C:\ProgramData\lsass.exe. Gerçek sistem süreçleri System32'dedir; explorer.exe ise C:\Windows'tadır. - Yanlış ebeveyn: explorer.exe'nin, Word'ün ya da cmd.exe'nin çocuğu olan svchost.exe; wininit.exe dışında bir ebeveyni olan lsass.exe. Bir sistem süreci kullanıcının programından doğmaz.
- Yanlış yazım:
scvhost.exe,svch0st.exe,lsas.exe,isass.exe(küçük L yerine büyük ı). Göz ilk bakışta tanıdık adı okur; harf harf okuyun. - Yanlış sayı ya da yanlış oturum: ikinci bir lsass.exe ya da services.exe, oturum 1'de çalışan bir wininit.exe,
-kseçeneği olmadan başlatılmış bir svchost.exe.
Bunlara iki denetim daha eklenir: imza (Windows dosyaları Microsoft tarafından imzalıdır; Process Explorer ve Autoruns imzayı doğrular) ve kullanıcı (bir kullanıcının hesabıyla çalışan lsass.exe olamaz). Tek bir işaret yanılabilir; iki ya da üçü bir aradaysa olay büyük olasılıkla gerçektir.
Servis ve görev adları için de aynı taklit yapılır: 'Windows Update Helper' gibi resmi görünen bir servis adı ya da \Microsoft\Windows\ altına konmuş bir görev. Bu ayrı bir alt tekniktir: T1036.004 Masquerade Task or Service (taktiği Stealth).
C:\> tasklist /svc /fi "imagename eq svchost.exe"
Image Name PID Services
========================= ======== ============================================
svchost.exe 1996 BrokerInfrastructure, DcomLaunch, PlugPlay,
Power, SystemEventsBroker
svchost.exe 1452 RpcEptMapper, RpcSs
svchost.exe 1876 LSM
svchost.exe 7420 N/ADikkat: Services sütununda N/A yazan bir svchost.exe hiçbir servis barındırmıyor demektir. Gerçek svchost.exe bir servisi barındırmak için vardır; servissiz bir svchost.exe'nin yoluna ve ebeveynine hemen bakın. Bu örnekteki 7420 numaralı süreç, Antrenman bölümündeki ağacın şüphelisidir.
Servisin kimliği: sc qc ve servis hesapları
sc qc bir servisin yapılandırmasını, sc query o anki durumunu verir. Bir servisi incelerken üç satır önemlidir: BINARY_PATH_NAME (çalışan dosya ve seçenekleri), START_TYPE (ne zaman başladığı) ve SERVICE_START_NAME (hangi hesapla çalıştığı).
Aşağıdaki DHCP istemcisi tipik bir Windows servisidir: System32'deki svchost.exe'nin içinde, -k LocalServiceNetworkRestricted grubunda, en az yetkili servis hesabıyla çalışır. TYPE satırındaki WIN32_SHARE_PROCESS süreci başka servislerle paylaştığını, WIN32_OWN_PROCESS ise kendi sürecinde çalıştığını söyler.
Hangi servisin hangi hesabı kullandığı güvenliğin kendisidir. LocalSystem ile çalışan bir servisteki açık, saldırgana bilgisayarın tamamını verir. Bu yüzden Microsoft yeni servisler için en az yetkili hesabı önerir ve Windows servislerinin önemli bir kısmı LocalService ya da NetworkService ile çalışır.
| Hesap | SID | Yerelde yetki | Ağda kimlik | Görüntülenen ad |
|---|---|---|---|---|
| LocalSystem | S-1-5-18 | En geniş; Administrators'ın gizli üyesi | Bilgisayar hesabı | NT AUTHORITY\SYSTEM ya da LocalSystem |
| LocalService | S-1-5-19 | Sıradan kullanıcı kadar | Anonim (kimliksiz) | NT AUTHORITY\LocalService |
| NetworkService | S-1-5-20 | Sıradan kullanıcı kadar | Bilgisayar hesabı | NT AUTHORITY\NetworkService |
C:\> sc qc Dhcp
[SC] QueryServiceConfig SUCCESS
SERVICE_NAME: Dhcp
TYPE : 20 WIN32_SHARE_PROCESS
START_TYPE : 2 AUTO_START
ERROR_CONTROL : 1 NORMAL
BINARY_PATH_NAME : C:\WINDOWS\system32\svchost.exe -k LocalServiceNetworkRestricted -p
LOAD_ORDER_GROUP : TDI
TAG : 0
DISPLAY_NAME : DHCP Client
DEPENDENCIES : NSI
: Afd
SERVICE_START_NAME : NT Authority\LocalService
PS> Get-CimInstance Win32_Service -Filter "Name='Dhcp'" |
Select-Object Name,State,StartMode,StartName,PathName | Format-List
Name : Dhcp
State : Running
StartMode : Auto
StartName : NT Authority\LocalService
PathName : C:\WINDOWS\system32\svchost.exe -k LocalServiceNetworkRestricted -pDikkat: Get-Service hızlıdır ama yol ve hesap göstermez; incelemede Get-CimInstance Win32_Service kullanın. Bütün servisleri tarayıp System32 dışından çalışanları ayıklamak için: Get-CimInstance Win32_Service | Where-Object PathName -notmatch 'System32' | Select-Object Name,StartName,PathName. Çıkan listede Program Files altındaki tanıdık ürünler olağandır; ProgramData, Users ya da Temp altındakiler incelenir.
Başlangıç türleri ve zamanlanmış görevin okunması
Servisin başlangıç türü kayıt defterindeki Start değerinde bir sayı olarak tutulur; sc qc aynı sayıyı adıyla birlikte yazar. 0 ve 1 sürücüler (driver) içindir, 2, 3 ve 4 hem servislerde hem sürücülerde görülür. Gecikmeli otomatik başlama, Start değeri 2 iken aynı anahtara yazılan DelayedAutostart değeri 1 ile belirtilir.
Zamanlanmış görevde bakılacak alanlar şunlardır: görevin yolu ve adı (TaskName), kimin oluşturduğu (Author), ne çalıştırdığı (Task To Run), hangi hesapla çalıştığı (Run As User) ve tetikleyicisi (Schedule Type). Aşağıdaki görev Windows'un kendi disk iyileştirme görevidir: Microsoft klasöründe, yazarı Microsoft, System32'deki bir programı SYSTEM olarak çalıştırıyor.
Saldırganın görevi aynı biçimdedir ama ayrıntı ele verir: Microsoft klasörüne konmuş ama yazarı bir kullanıcı olan, C:\Users\Public ya da AppData altındaki bir dosyayı SYSTEM olarak çalıştıran bir görev. ATT&CK'te zamanlanmış görev T1053.005 Scheduled Task (taktikleri Execution, Persistence, Privilege Escalation), servis oluşturma ya da değiştirme T1543.003 Windows Service (Persistence, Privilege Escalation) olarak geçer.
| Start | sc qc'deki adı | Anlamı |
|---|---|---|
| 0 | BOOT_START | Önyükleyicinin yüklediği sürücü |
| 1 | SYSTEM_START | Çekirdek başlarken yüklenen sürücü |
| 2 | AUTO_START | Açılışta SCM tarafından başlatılır (DelayedAutostart 1 ise biraz sonra) |
| 3 | DEMAND_START | El ile (manual): biri isteyince başlar |
| 4 | DISABLED | Devre dışı: başlatılamaz |
C:\> schtasks /query /tn "\Microsoft\Windows\Defrag\ScheduledDefrag" /fo LIST /v Folder: \Microsoft\Windows\Defrag HostName: WS-014 TaskName: \Microsoft\Windows\Defrag\ScheduledDefrag Status: Ready Logon Mode: Interactive/Background Last Result: 0 Author: Microsoft Corporation Task To Run: %windir%\system32\defrag.exe -c -h -o -$ Scheduled Task State: Enabled Run As User: SYSTEM Schedule Type: On demand only
Dikkat: Last Result: 0 başarı demektir; sıfır olmayan bir sayı görevin son çalışmasının hata verdiğini söyler. Görevler yalnızca schtasks ile değil, C:\Windows\System32\Tasks altındaki XML dosyaları olarak da incelenebilir; adli incelemede bu dosyaların oluşturulma zamanı görevin ne zaman eklendiğine dair ipucu verir.
Kayıt defterinde bakılacak anahtarlar
Microsoft'un belgesine göre Run ve RunOnce değerlerinin verisi en fazla 260 karakterlik bir komut satırıdır. Bir anahtarda birden çok değer varsa çalışma sıraları belirsizdir. RunOnce değeri varsayılan olarak komut çalıştırılmadan önce silinir; değer adının başına ünlem (!) konursa silme komut çalıştıktan sonraya kalır. Bu anahtarlar güvenli modda (Safe Mode) yok sayılır; RunOnce değerinin adının başındaki yıldız (*) onu güvenli modda da çalıştırır.
64 bitlik Windows'ta 32 bitlik programların gördüğü ayrı bir kopya vardır: HKLM\SOFTWARE\WOW6432Node\.... Run anahtarlarını denetlerken bu kopyaya da bakın; Autoruns ikisini birlikte gösterir.
Aşağıdaki çıktı olağan bir HKLM Run anahtarıdır: Windows Güvenliği'nin simgesi ve bir ses sürücüsünün yardımcısı. Her satırda değerin adı, türü ve çalıştırılacak komut yazar.
| Yer | Olağan içerik | Şüpheli görünüm | ATT&CK |
|---|---|---|---|
| HKLM ve HKCU ...\CurrentVersion\Run, RunOnce | Güvenlik yazılımı, sürücü yardımcıları, eşitleme istemcileri | AppData, Temp, Public, ProgramData altında imzasız exe; script çalıştıran rundll32, mshta, powershell | T1547.001 (Persistence, Privilege Escalation) |
| Başlangıç klasörleri | Kullanıcının bilerek koyduğu kısayollar | Exe, script ya da gizli dosya | T1547.001 |
| HKLM\SYSTEM\CurrentControlSet\Services | System32 ve Program Files altındaki servisler | Yeni anahtar; ImagePath'i kullanıcı yazılabilir bir yolda | T1543.003 |
| ...\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon | Userinit: C:\Windows\system32\userinit.exe, ve Shell: explorer.exe | Userinit'te virgülden sonra ikinci program; Shell'de explorer.exe dışında bir şey | T1547.004 Winlogon Helper DLL (Persistence, Privilege Escalation) |
| ...\Windows NT\CurrentVersion\Image File Execution Options | Pek çok exe için alt anahtar; çoğu uyumluluk ya da koruma ayarı taşır, Debugger taşımaz | Debugger değeri, özellikle erişilebilirlik ve güvenlik programları için | T1546.012 (Privilege Escalation, Persistence) |
C:\> reg query HKLM\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run
HKEY_LOCAL_MACHINE\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run
SecurityHealth REG_EXPAND_SZ %windir%\system32\SecurityHealthSystray.exe
RtkAudUService REG_SZ "C:\WINDOWS\System32\DriverStore\FileRepository\realtekservice.inf_amd64_0000000000000000\RtkAudUService64.exe" -background
C:\> reg query "HKLM\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon" /v Userinit
HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon
Userinit REG_SZ C:\WINDOWS\system32\userinit.exe,
PS> Get-ItemProperty 'HKCU:\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run'Dikkat: Userinit değerinin sonundaki virgül olağandır; Windows değeri virgülle ayrılmış bir liste olarak okur. Şüpheli olan, virgülden sonra ikinci bir programın yazılmasıdır. HKCU'ya yazmak yönetici yetkisi gerektirmediği için kullanıcı hesabını ele geçiren bir saldırgan önce oraya yazar; HKLM'de yeni bir giriş ise saldırganın yönetici yetkisine ulaştığını düşündürür.
whoami /all okumak: SID, gruplar ve bölünmüş belirteç
Aşağıdaki çıktı, Administrators grubunun üyesi olan bir kullanıcının yükseltilmemiş bir komut isteminde aldığı sonuçtur. Üç şeye bakın:
- Kullanıcı SID'i
-1003ile bitiyor: 1000 ve üstü bir RID, yani sonradan açılmış bir yerel hesap. Ortadaki uzun sayılar bilgisayarın kimliğidir. BUILTIN\Administratorssatırının özniteliğiGroup used for deny only. Kullanıcı gruptadır, ama bu belirteçte grup yalnızca 'reddet' kurallarında sayılır, yetki vermez. Bölünmüş belirtecin standart yarısı budur.- Son satır
Mandatory Label\Medium Mandatory Level: süreç orta bütünlük düzeyindedir. Aynı kullanıcı komut istemini 'Yönetici olarak çalıştır' ile açarsa Administrators satırıEnabled groupolur, bütünlük düzeyiHigh Mandatory Level'a çıkar ve ayrıcalık listesi uzar.
SOC'ta bunun karşılığı şudur: bir kullanıcının Administrators üyesi olması, çalıştırdığı her programın yönetici olduğu anlamına gelmez. Saldırganın yükseltilmiş belirteci onaysız elde etmeye çalışması T1548.002 Bypass User Account Control (Privilege Escalation) olarak geçer. Yeni bir yerel hesap açıp onu Administrators'a eklemek ise T1136.001 Local Account (Persistence) tekniğidir; net localgroup Administrators çıktısında tanımadığınız bir ad bu yüzden önemlidir.
C:\> whoami /all USER INFORMATION ---------------- User Name SID =============== ============================================== ws-014\a.yilmaz S-1-5-21-1111111111-2222222222-3333333333-1003 GROUP INFORMATION ----------------- Group Name Type SID Attributes ====================================== ================ ============ ================================================== Everyone Well-known group S-1-1-0 Mandatory group, Enabled by default, Enabled group BUILTIN\Administrators Alias S-1-5-32-544 Group used for deny only BUILTIN\Users Alias S-1-5-32-545 Mandatory group, Enabled by default, Enabled group NT AUTHORITY\INTERACTIVE Well-known group S-1-5-4 Mandatory group, Enabled by default, Enabled group NT AUTHORITY\Authenticated Users Well-known group S-1-5-11 Mandatory group, Enabled by default, Enabled group Mandatory Label\Medium Mandatory Level Label S-1-16-8192 PRIVILEGES INFORMATION ---------------------- Privilege Name Description State ============================= ==================================== ======== SeShutdownPrivilege Shut down the system Disabled SeChangeNotifyPrivilege Bypass traverse checking Enabled SeTimeZonePrivilege Change the time zone Disabled
Dikkat: Hesap listesinde iki ayrıntıyı bilin. Yerleşik Administrator (RID 500) ve Guest (RID 501) hesapları Windows 10 ve 11 kurulumlarında varsayılan olarak devre dışıdır; Get-LocalUser çıktısında Enabled sütunu False görünür. Bu hesaplardan biri etkinleştirilmişse ya da adı değiştirilmişse nedenini sorun: ad değişse bile RID 500 kalır, bu yüzden günlüklerde ada değil SID'e bakın.
Süreç ağacında şüpheli zincirler
Süreç ağacı bir hikâye anlatır: kim kimi başlattı. Bazı hikâyeler olağan iş akışında hiç görülmez ve SOC'ta neredeyse her zaman incelenir:
- Ofis programı, komut yorumlayıcısını doğurur:
WINWORD.EXEya daEXCEL.EXEaltındacmd.exe,powershell.exe,wscript.exe,mshta.exe. Belge düzenleyen bir programın komut satırı açması için sebep yoktur; e-postayla gelen makrolu belgenin tipik izidir. PowerShell'in bu biçimde kullanılması T1059.001 PowerShell (Execution) olarak geçer. - Gizlenen PowerShell: komut satırında
-w hidden(pencere gizli),-nop(profil yüklenmez) ve-encya da-EncodedCommand(komut Base64 ile kodlanmış). Yönetim betikleri de bunları kullanabilir, ama kullanıcı oturumunda ve bir Office ebeveyniyle birlikte görüldüğünde güçlü bir işarettir. - services.exe, komut yorumlayıcısını doğurur: services.exe'nin çocuğu olarak
cmd.exe /c ...görmek, bir komutun servis olarak çalıştırıldığını gösterir. Uzaktan yönetim araçları da bunu yapar, saldırganlar da; T1569.002 Service Execution (Execution). - Sistem araçlarının vekil olarak kullanılması:
rundll32.exe,regsvr32.exe,mshta.exegibi Microsoft imzalı programlar başka bir kodu çalıştırmak için kullanılabilir. Bunlara LOLBin (living off the land binary) denir; dosya imzalı olduğu için imza denetimi tek başına yetmez, komut satırına ve ebeveyne bakılır. rundll32 için ATT&CK kimliği T1218.011 (taktiği Stealth). - Ters yön: bir sistem süreci (lsass.exe, services.exe, winlogon.exe) beklenmedik bir kullanıcı programını ya da tarayıcıyı başlatıyorsa, ya o süreç taklittir ya da içine kod enjekte edilmiştir.
Bu zincirlerin her biri tek başına mahkûm etmez; ama süreç adını tek başına okumaktan çok daha fazlasını söyler. powershell.exe adını taşıyan yüzlerce meşru süreç vardır; Word'den doğan, gizli pencereli ve kodlanmış komutlu bir powershell.exe çok azdır.
Dikkat: Canlı bilgisayarda ağaç Process Explorer'da görülür, ama ağaç yalnızca o an çalışanları gösterir: kısa ömürlü bir cmd.exe çoktan kapanmış olabilir. Geçmişteki ağacı yeniden kurmak için süreç oluşturma olaylarının günlüğe yazılması gerekir; bunu bir sonraki derste olay günlükleri ve Sysmon ile göreceğiz.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi süreç ağacınızı normal tablosuyla karşılaştırın
Kendi Windows bilgisayarınızda sistem süreçlerinin ebeveynlerini, oturumlarını ve sayılarını bulun ve Derinlemesine bölümündeki normal tablosuyla karşılaştırın. Komutların hepsi yalnızca okur.
- PowerShell'i açın ve
Get-CimInstance Win32_Process | Where-Object Name -in 'smss.exe','csrss.exe','wininit.exe','winlogon.exe','services.exe','lsass.exe' | Select-Object Name,ProcessId,ParentProcessId,SessionIdyazın. - services.exe ve lsass.exe'nin ParentProcessId değerinin wininit.exe'nin ProcessId değeriyle aynı olduğunu doğrulayın. csrss.exe, wininit.exe ve winlogon.exe'nin ebeveyn numarasını
Get-Process -Id NUMARAile arayın: bulunabiliyor mu? (Get-CimInstance Win32_Process -Filter "Name='svchost.exe'").Countile svchost.exe sayısını bulun, sonraGet-CimInstance Win32_Process -Filter "Name='svchost.exe'" | Group-Object ParentProcessIdile hepsinin aynı ebeveynden doğup doğmadığına bakın.tasklist /svc /fi "imagename eq svchost.exe"ile birkaç svchost.exe'nin hangi servisleri barındırdığını görün.- Varsa Process Explorer'ı açın ve aynı ağacı görsel olarak izleyin; explorer.exe'nin nerede durduğuna bakın.
Cevap: Sağlıklı bir bilgisayarda bir smss.exe (ebeveyni 4), oturum 0 ve 1 için iki csrss.exe, bir wininit.exe (oturum 0), oturum başına bir winlogon.exe, bir services.exe ve bir lsass.exe (ikisinin ebeveyni de wininit.exe) görürsünüz. csrss.exe, wininit.exe ve winlogon.exe'nin ebeveyn numarası Get-Process ile bulunamaz, çünkü o numaralar işini bitirip kapanan smss kopyalarınındır. svchost.exe sayısı bellek miktarına göre onlarca, yüzü aşkın olabilir ve Group-Object çıktısında tek bir grup çıkar: hepsinin ebeveyni services.exe'dir. Process Explorer'da explorer.exe çoğunlukla ağacın en üstünde, ebeveynsiz durur, çünkü onu başlatan userinit.exe kapanmıştır. Yönetici olmayan bir PowerShell'de sistem süreçlerinin yolu boş gelir; bu bir hata değil, yetki sınırıdır.- PowerShell'i açın ve
Kendi bilgisayarınızda
Servisler ve zamanlanmış görevler
Kendi bilgisayarınızda bir servisin yapılandırmasını okuyun, System32 dışından çalışan servisleri listeleyin ve SYSTEM olarak çalışan zamanlanmış görevlere bakın.
- Komut isteminde
sc qc Dhcpvesc query Dhcpyazın. BINARY_PATH_NAME, START_TYPE ve SERVICE_START_NAME satırlarını not edin. - PowerShell'de
Get-CimInstance Win32_Service | Group-Object StartName | Select-Object Count,Nameyazın: hangi hesap kaç servis çalıştırıyor? Get-CimInstance Win32_Service | Where-Object PathName -notmatch 'System32' | Select-Object Name,StartName,PathNameile System32 dışından çalışan servisleri listeleyin. Her birinin hangi ürüne ait olduğunu söyleyebiliyor musunuz?Get-ScheduledTask | Where-Object { $_.Principal.UserId -eq 'SYSTEM' } | Select-Object TaskPath,TaskNameile SYSTEM olarak çalışan görevleri listeleyin.\Microsoft\dışındaki görevlereschtasks /query /tn "GÖREVİN_YOLU" /fo LIST /vile bakın.
Cevap: Dhcp servisi C:\WINDOWS\system32\svchost.exe -k LocalServiceNetworkRestricted içinde, AUTO_START ve NT Authority\LocalService hesabıyla çalışır. Hesaplara göre gruplamada en büyük grup çoğunlukla LocalSystem'dir, onu LocalService ve NetworkService izler; Windows servislerinin önemli bir kısmının en az yetkili hesapla çalıştığını görürsünüz. System32 dışındaki liste, kurduğunuz ürünlerin (sürücü yardımcıları, güvenlik yazılımı, güncelleyiciler) servislerinden oluşmalıdır ve çoğu Program Files altındadır. Tanımadığınız, ProgramData, Users ya da Temp altından çalışan bir servis incelenmeye değer. SYSTEM görevlerinin çoğu \Microsoft\Windows\ altındadır; bunların dışında kalanlar genellikle yüklü ürünlerin güncelleme görevleridir. Bir görevi değerlendirirken Author, Task To Run ve Run As User alanlarına birlikte bakın.- Komut isteminde
Kendi bilgisayarınızda
Kalıcılık yerleri ve hesaplar
Kendi bilgisayarınızda Run anahtarlarını, Winlogon değerlerini, başlangıç klasörlerini ve hesap ile grup üyeliklerini salt okunur komutlarla denetleyin; sonra kimliğinizi yükseltilmiş ve yükseltilmemiş belirteçte karşılaştırın.
reg query HKLM\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run, aynısınıRunOnceiçin veHKCUiçin yazın. 64 bitlik Windows'tareg query HKLM\SOFTWARE\WOW6432Node\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Runanahtarına da bakın.reg query "HKLM\SOFTWARE\Microsoft\Windows NT\CurrentVersion\Winlogon" /v Userinitve aynısını/v Shellile çalıştırın.- PowerShell'de
Get-ChildItem "$env:APPDATA\Microsoft\Windows\Start Menu\Programs\Startup"veGet-ChildItem 'C:\ProgramData\Microsoft\Windows\Start Menu\Programs\StartUp'yazın. Get-LocalUser,net localgroup AdministratorsveGet-LocalGroupMember 'Remote Desktop Users'ile hesapları ve üyelikleri listeleyin. Grup adı Windows'unuzun diline göre değişebilir; o zamanGet-LocalGroupile adı bulun ya da SID ile arayın:Get-LocalGroupMember -SID S-1-5-32-544.whoami /groupsyazın. Sonra komut istemini 'Yönetici olarak çalıştır' ile açıp aynı komutu yineleyin ve iki çıktıyı karşılaştırın.
Cevap: Run anahtarlarında güvenlik yazılımı, ses ya da ekran kartı yardımcıları, bulut eşitleme istemcileri gibi tanıdık girişler görmeniz olağandır; her birinin yolunu ve ürününü söyleyebilmelisiniz. RunOnce çoğunlukla boştur. Userinit değeri C:\Windows\system32\userinit.exe, (sondaki virgülle), Shell değeri explorer.exe olmalıdır. Başlangıç klasörleri çoğu zaman boştur ya da yalnızca bilerek eklediğiniz kısayolları içerir. Get-LocalUser çıktısında Administrator ve Guest hesapları Enabled: False olmalıdır; Administrators grubunda sizin hesabınızdan ve yerleşik Administrator'dan başka tanımadığınız biri olmamalıdır. Yükseltilmemiş whoami /groups çıktısında yönetici hesabınız için BUILTIN\Administrators satırı 'Group used for deny only' ve bütünlük düzeyi Medium Mandatory Level görünür; yönetici olarak açılan komut isteminde aynı satır 'Enabled group' olur ve düzey High Mandatory Level'a çıkar. Bu fark UAC'nin bölünmüş belirtecidir. Bu adımları gerçek bir olayda yaparken çıktıları değiştirmeyin, kaydedin; delil olarak gerekebilir.Oku ve yorumla
Bir süreç ağacını yargılayın
Bir iş istasyonundan alınan süreç listesi aşağıdadır. Her satırı normal tablosuna göre değerlendirin, şüpheli olanları ve her birinin hangi işareti taşıdığını yazın ve hangisine ilk bakacağınızı söyleyin.
PID PPID Ad Oturum Kullanıcı Yol ve komut satırı 4 0 System 0 SYSTEM - 388 4 smss.exe 0 SYSTEM C:\Windows\System32\smss.exe 612 600 wininit.exe 0 SYSTEM C:\Windows\System32\wininit.exe 744 612 services.exe 0 SYSTEM C:\Windows\System32\services.exe 760 612 lsass.exe 0 SYSTEM C:\Windows\System32\lsass.exe 880 744 svchost.exe 0 SYSTEM C:\Windows\System32\svchost.exe -k DcomLaunch -p 1020 744 svchost.exe 0 NETWORK SERVICE C:\Windows\System32\svchost.exe -k RPCSS -p 3120 3044 explorer.exe 1 WS-014\a.yilmaz C:\Windows\explorer.exe 4410 3120 WINWORD.EXE 1 WS-014\a.yilmaz C:\Program Files\Microsoft Office\root\Office16\WINWORD.EXE /n teklif.docm 4588 4410 cmd.exe 1 WS-014\a.yilmaz C:\Windows\System32\cmd.exe /c powershell -nop -w hidden -enc SQBFAFgA... 4602 4588 powershell.exe 1 WS-014\a.yilmaz C:\Windows\System32\WindowsPowerShell\v1.0\powershell.exe -nop -w hidden -enc SQBFAFgA... 7420 3120 svchost.exe 1 WS-014\a.yilmaz C:\Users\Public\svchost.exe 7688 3120 lsass.exe 1 WS-014\a.yilmaz C:\Windows\System32\lsass.exe
Cevap: İlk yedi satır normaldir: System PID 4; smss.exe'nin ebeveyni System; wininit.exe'nin ebeveyni (600) kapanmış smss kopyasıdır; services.exe ve lsass.exe (760) wininit.exe'nin çocuklarıdır; iki svchost.exe services.exe'den doğmuş, System32'de ve -k ile çalışıyor, hesapları servis hesaplarıdır. explorer.exe de olağandır: doğru yol, kullanıcının oturumu, ebeveyni (3044) kapanmış userinit.exe. Şüpheliler dört tanedir. 4410, 4588, 4602 zinciri: makrolu bir Word belgesi (docm) cmd.exe'yi, o da gizli pencereli, profilsiz ve Base64 kodlanmış komutlu PowerShell'i başlatmış; ofis programından komut yorumlayıcısı doğması olağan iş akışında görülmez (T1059.001). 7420: svchost.exe adını taşıyor ama yolu C:\Users\Public, ebeveyni explorer.exe, -k seçeneği yok, oturum 1'de ve kullanıcının hesabıyla çalışıyor; dört işaretin hepsi bir arada (T1036.005). 7688: yolu doğru ama ikinci lsass.exe, ebeveyni explorer.exe, oturum 1 ve kullanıcı hesabı; yol tek başına güven vermez, sayı, ebeveyn ve kullanıcı yanlıştır. Önce 4602'ye bakılır, çünkü o an etkin olarak kod çalıştıran ve belgeyle başlayan zincirin ucudur; aynı kullanıcının oturumunda bulunan 7420 ve 7688 büyük olasılıkla aynı olayın parçasıdır. Bir sonraki adım bu süreçlerin ağ bağlantılarına, dosyalarının imzasına ve karmasına (hash) ve kalıcılık yerlerine bakmaktır.Hesapla
SID'leri çözün
Bir günlükte ya da bir izin listesinde karşınıza çıkan aşağıdaki SID'lerin her biri için hesabın ya da grubun ne olduğunu ve yerel mi, etki alanına mı, yerleşik mi olduğunu yazın.
a) S-1-5-18 b) S-1-5-32-544 c) S-1-5-21-1111111111-2222222222-3333333333-500 d) S-1-5-21-4444444444-5555555555-6666666666-512 e) S-1-5-32-555 f) S-1-5-21-1111111111-2222222222-3333333333-1004 g) S-1-5-20
- S-1-5 ile başlayan her SID NT Authority'nindir. Sonraki sayıya bakın: 32 yerleşik (Builtin), 21 bir bilgisayar ya da etki alanı kimliği demektir; tek bir küçük sayı (18, 19, 20) iyi bilinen bir hesaptır.
- 21 ile başlayanlarda son sayı RID'dir; ortadaki üç sayı hangi bilgisayara ya da etki alanına ait olduğunu söyler.
- RID'i ezber listesiyle karşılaştırın: 500, 501, 512, 513; 1000 ve üstü sonradan açılmış hesap ya da gruptur.
Cevap: a) LocalSystem (SYSTEM), servislerin ve sistem süreçlerinin en yetkili hesabı. b) Yerleşik Administrators grubu; her Windows'ta aynıdır. c) Yerleşik Administrator hesabı (RID 500); c ile f aynı kimliği taşıdığı için aynı bilgisayara ya da etki alanına aittir. d) Domain Admins grubu (RID 512); başka bir etki alanı kimliği taşır ve etki alanı grubudur, çünkü bu grup yalnızca etki alanında bulunur. e) Yerleşik Remote Desktop Users grubu: üyeleri uzak masaüstüyle oturum açabilir. f) Sonradan açılmış sıradan bir hesap (RID 1004); adını bilmek için o bilgisayarda ya da etki alanında aranması gerekir. g) NetworkService: yerelde sıradan yetkili, ağda bilgisayar hesabıyla görünen servis hesabı. Bir izin listesinde e grubuna beklenmedik bir hesabın eklendiğini ya da c hesabının etkinleştirildiğini görmek incelenecek bir değişikliktir.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir EDR uyarısı WS-014 adlı iş istasyonunda svchost.exe adlı bir sürecin dışarıdaki bir adrese bağlandığını söylüyor. Bu sürecin Windows'un gerçek servis barındırıcısı mı yoksa bir taklit mi olduğuna nasıl karar verirsiniz? Bakacağınız özellikleri, her birinin olağan değerini ve kullanacağınız araçları ya da komutları anlatın.
Bir iş istasyonunda bir zararlının çalıştığı doğrulandı ve yeniden başlatmadan sonra geri gelip gelmeyeceğini bilmek istiyorsunuz. Hangi kalıcılık yerlerine, hangi komutlarla ya da araçlarla bakarsınız ve her yerde neyi şüpheli sayarsınız?