Aşama 3: Ağ güvenliği · Ders 3.4
VPN: IPsec (IKE, ESP), TLS VPN, WireGuard
Bir VPN'in türünü ve tünel biçimini tanıyabilir, bir IPsec tünelinin hangi aşamada takıldığını günlükten ve sayaçlardan bulabilir, bir WireGuard yapılandırmasını satır satır okuyabilir ve VPN günlüklerinde ele geçirilmiş bir hesabın izini sürebilirsiniz.
Evden kurum ağına bağlanan bir çalışan, iki şehirdeki şubeyi birbirine bağlayan bir yönetici ve gece yarısı tanımadığı bir ülkeden gelen bir oturum açmaya bakan bir SOC analisti aynı teknolojiyle uğraşır: VPN (virtual private network, sanal özel ağ). Konu, VPN'in ne verip ne vermediği, üç büyük ailesi (IPsec, TLS VPN, WireGuard), bir IPsec tünelinin neden 'kalkıp hiçbir şey geçirmediği' ve savunmacının tünelden kabloda ve günlükte ne gördüğüdür. TLS'in kendisi ikinci aşamada anlatıldı; sıfır güven (zero trust) ileride gelecek.
VPN neyi verir, neyi vermez
VPN, güvenmediğiniz bir ağın (çoğunlukla internetin) üstünden iki nokta arasında şifreli bir tünel (tunnel) kurar. Tünelin içinden giden paket, dışarıdan bakan biri için başka bir paketin okunamayan yüküdür. İyi kurulmuş bir VPN üç şey verir:
- Gizlilik (confidentiality): Yoldaki biri trafiği yakalasa da içeriği okuyamaz.
- Bütünlük (integrity): Yolda değiştirilen bir paket alıcıda fark edilir ve atılır.
- Uç kimlik doğrulaması (peer authentication): Tünelin öbür ucunun gerçekten beklenen ağ geçidi ya da kullanıcı olduğu doğrulanır.
VPN'in vermedikleri de en az bunlar kadar önemlidir, çünkü 'VPN'deyiz, güvendeyiz' cümlesi pek çok olayın başlangıcıdır:
- Uç cihazı temizlemez. Kullanıcının dizüstü bilgisayarında zararlı yazılım varsa VPN o zararlı yazılımı da kurum ağına şifreli olarak taşır.
- Kimliği çalınmış bir hesabı ayırt etmez. Doğru kullanıcı adı, parola ve onaylanmış MFA ile gelen saldırgan, VPN'in gözünde meşru kullanıcıdır.
- Tünelin bittiği yerden sonrasını korumaz. Trafik VPN ağ geçidinde açılır ve iç ağda olağan haliyle devam eder.
- Gelen bağlantıyı hedeften gizlemez. Kurumun VPN cihazı internete açıktır ve kendisi bir saldırı hedefidir.
Kısacası VPN yolu korur; kimin, hangi cihazla ve ne niyetle bağlandığını ayrıca denetlemek gerekir.
Siteden siteye ve uzaktan erişim; tam tünel ve bölünmüş tünel
VPN'ler önce kimi kime bağladıklarına göre ikiye ayrılır:
- Siteden siteye VPN (site-to-site VPN): İki ağı birbirine bağlar. Tünel iki ağ geçidi (router ya da güvenlik duvarı) arasında kurulur ve sürekli açıktır. Şubedeki bilgisayarlar tünelden haberdar değildir; merkezdeki sunucuya giden paketlerini her zamanki gibi ağ geçidine verirler, şifrelemeyi ağ geçidi yapar. Bu iş için en yaygın teknoloji IPsec'tir.
- Uzaktan erişim VPN'i (remote access VPN, client-to-site): Tek bir kullanıcının cihazını kurum ağına bağlar. Tünelin bir ucu kullanıcının bilgisayarı ya da telefonu, öbür ucu kurumun VPN ağ geçididir. Kullanıcı bağlanınca ona iç ağdan bir adres verilir. IPsec (IKEv2), TLS VPN ve WireGuard üçü de bu iş için kullanılır.
Uzaktan erişimde ikinci bir karar verilir: kullanıcının hangi trafiği tünelden gidecek?
- Tam tünel (full tunnel): Bütün trafik, internete giden de dahil, tünelden kuruma gider ve oradan internete çıkar. Kullanıcının istemcisinde varsayılan yol (0.0.0.0/0) tünele çevrilir.
- Bölünmüş tünel (split tunnel): Yalnızca kurum ağlarına giden trafik tünelden gider; geri kalanı kullanıcının kendi internet bağlantısından doğrudan çıkar. İstemciye yalnızca kurum ağlarının yolları verilir.
Bu, güvenlik ile verim arasında bir takastır. Tam tünelde internet trafiği de kurumun güvenlik duvarından, web proxy'sinden ve izleme araçlarından geçer; bedeli ağ geçidinin ve hattın yükünün artmasıdır. Bölünmüş tünelde bu yük kalkar, ama internet trafiği kurumun denetimlerinden geçmez ve cihaz aynı anda hem açık internete hem kurum ağına bağlıdır: internetten bulaşan bir zararlı yazılım, aynı cihazın tüneli üzerinden iç ağa ulaşabilir. Bölünmüş tünel seçen kurumlar bu yüzden uç noktada güçlü koruma (EDR, endpoint detection and response) ister.
Dikkat: Sık yapılan hata: bölünmüş tüneli bir arıza sanmak. Kullanıcı 'VPN açıkken de IP adresim değişmiyor' diyorsa ve politika bölünmüş tünelse bu beklenen davranıştır; internete giden trafik zaten tünele girmez.
IPsec: AH, ESP, taşıma kipi ve tünel kipi
IPsec (Internet Protocol Security), IP paketlerini 3. katmanda koruyan bir protokol ailesidir. Uygulamanın IPsec'ten haberi olmaz; korunan şey IP paketinin kendisidir. Aile üç parçadan oluşur: veriyi koruyan iki protokol (AH ve ESP) ve anahtarları üzerinde anlaşmayı sağlayan IKE.
- AH (Authentication Header): Paketin bütünlüğünü ve kaynağını doğrular, ama şifrelemez. IP başlığında 51 numaralı protokol olarak taşınır. Doğrulamaya IP başlığının yolda değişmeyen alanlarını, kaynak ve hedef adres dahil, katar. Bu yüzden adresi değiştiren NAT'tan geçemez: NAT adresi değiştirince doğrulama bozulur. Bugün nadiren kullanılır.
- ESP (Encapsulating Security Payload): Hem şifreler hem bütünlüğü ve kaynağı doğrular. IP başlığında 50 numaralı protokol olarak taşınır (RFC 4303). Günümüzde IPsec denince kastedilen ESP'dir.
ESP iki kipte (mode) çalışır:
- Taşıma kipi (transport mode): Özgün IP başlığı yerinde kalır; yalnızca yükü (örneğin TCP segmentini) korunur. Paketin adresleri gerçek uçların adresleridir. İki sunucu arasında doğrudan koruma için ya da L2TP gibi başka bir tüneli sarmak için kullanılır.
- Tünel kipi (tunnel mode): Özgün IP paketinin tamamı, başlığıyla birlikte, şifrelenir ve önüne yeni bir IP başlığı konur. Yeni başlığın adresleri iki ağ geçidinin genel adresleridir. Siteden siteye VPN'lerde kullanılan kip budur.
Örnek: şubedeki 192.168.10.25 merkezdeki 192.168.20.5'e bağlanıyor; ağ geçitlerinin genel adresleri 198.51.100.2 ve 203.0.113.5. İnternette yakalanan paketin dış başlığında yalnızca bu iki genel adres ve ESP görünür; iç adresler, portlar ve veri şifreli yükün içindedir.
IKE: tüneli kuran konuşma
ESP'nin şifreleyebilmesi için iki ucun hangi algoritmaları, hangi anahtarları kullanacağı ve hangi trafiği koruyacağı üzerinde anlaşması gerekir. Bu anlaşmanın her birine güvenlik ilişkisi (security association, SA) denir. Bir ESP SA'sı tek yönlüdür: bir tünelde her yön için ayrı birer SA vardır. Alıcı, gelen paketin hangi SA'ya ait olduğunu ESP başlığındaki 32 bitlik SPI (security parameter index) değerinden anlar.
SA'ları elle kurmak yerine onları IKE (Internet Key Exchange) kurar. Bugünkü sürüm IKEv2'dir (RFC 7296) ve UDP 500 numaralı portu kullanır. IKE iki katmanlı çalışır ve bu yüzden 'birinci aşama, ikinci aşama' diye anlatılır (bu adlar IKEv1'den kalmadır):
- Birinci aşama (phase 1), IKEv2'de IKE SA: İki uç, kendi aralarındaki IKE konuşmasını koruyacak güvenli bir kanal kurar. Şifreleme algoritması, bütünlük algoritması, Diffie-Hellman grubu üzerinde anlaşır, Diffie-Hellman ile ortak bir sır üretir ve birbirlerinin kimliğini doğrular.
- İkinci aşama (phase 2), IKEv2'de Child SA: Bu korunan kanalın içinden asıl veriyi taşıyacak ESP SA'ları üzerinde anlaşılır: ESP için şifreleme ve bütünlük algoritması, isteğe bağlı olarak yeni bir Diffie-Hellman değişimi (PFS, perfect forward secrecy) ve en önemlisi hangi trafiğin korunacağı. Bu trafik tanımına IKEv2'de trafik seçici (traffic selector), Cisco dünyasında ilginç trafik (interesting traffic) denir; örneğin '192.168.10.0/24 ile 192.168.20.0/24 arası'.
Kimlik doğrulama için iki yol vardır. Önceden paylaşılmış anahtar (pre-shared key, PSK), iki uca aynı gizli metnin yazılmasıdır; kolaydır ama ölçeklenmez: elli şubede aynı anahtar varsa bir şubenin ele geçmesi hepsini tehlikeye atar. Sertifika (certificate) ile her uç kendi özel anahtarına ve bir sertifika yetkilisinin imzaladığı sertifikaya sahiptir; ele geçen tek cihazın sertifikası iptal edilir. Uzaktan erişimde kullanıcılar ayrıca EAP ile parola ya da MFA kullanarak doğrulanabilir.
NAT geçişi (NAT traversal, NAT-T): ESP'nin portu yoktur. Bir ev modemi gibi port çevirisi (PAT) yapan cihaz, dönen ESP paketini hangi iç cihaza vereceğini bilemez. IKEv2 ilk mesajlarda iki ucun adreslerinin yolda değişip değişmediğini sınar; arada NAT bulursa IKE konuşmasını UDP 4500'e taşır ve ESP paketlerini de UDP 4500 başlığının içine koyar (RFC 3948). Artık arada port vardır ve NAT cihazı onları eşleyebilir.
Dikkat: Bir tünelin 'kalkması' iki ayrı olaydır. IKE SA'nın kurulması yalnızca iki ucun birbirini tanıdığını gösterir. Veri ancak Child SA da kurulduğunda ve trafik seçicilere uyan paketler tünele yönlendirildiğinde akar.
TLS VPN'ler, WireGuard ve tarihe karışanlar
TLS VPN (SSL VPN), tüneli IPsec yerine TLS ile kurar ve çoğunlukla TCP 443 kullanır. En büyük üstünlüğü budur: HTTPS'e izin veren hemen her otel, havalimanı ve misafir ağından geçer. İki biçimi vardır:
- İstemcisiz (clientless): Kullanıcı tarayıcısıyla VPN cihazının web portalına girer ve portalın sunduğu belirli iç web uygulamalarına, dosya paylaşımlarına erişir. Cihaz bir ters proxy gibi çalışır; kullanıcıya tam ağ erişimi verilmez.
- İstemcili (client-based): Kullanıcının cihazına bir VPN istemcisi kurulur. İstemci sanal bir ağ kartı oluşturur ve IP trafiğini tünelden taşır; kullanıcı iç ağdaymış gibi çalışır. Pek çok ürün verimi artırmak için veriyi ayrıca DTLS (Datagram TLS) ile UDP üzerinden taşımayı dener, olmazsa TCP 443'e döner.
WireGuard, yalın bir tasarımla yazılmış yeni bir VPN protokolüdür. UDP üzerinde çalışır; port yapılandırmada seçilir, belgelerdeki örnekler 51820 kullanır. Algoritma pazarlığı yoktur: şifreler sabittir ve sürüm değişmedikçe değişmez. Her eş bir genel anahtar (public key) ve bir özel anahtar (private key) ile tanınır; kullanıcı adı, parola ya da sertifika yoktur. Kimliği doğrulanmamış bir pakete hiç cevap vermez, bu yüzden port taramasında görünmez.
WireGuard'ın merkezindeki fikre cryptokey routing denir: her eşin genel anahtarı, o eşe izin verilen tünel içi adreslerin listesiyle (AllowedIPs) eşlenir. Paket gönderirken bu liste bir yönlendirme tablosu gibi davranır (hedef adres hangi eşin listesindeyse paket o eşin anahtarıyla şifrelenir); paket alırken bir erişim listesi gibi davranır (şifresi çözülen paketin kaynak adresi gönderen eşin listesinde yoksa atılır).
Tarihe karışmış iki protokolü de tanıyın, çünkü eski sistemlerde ve sınav sorularında hâlâ çıkarlar:
- PPTP: TCP 1723 üzerinde denetim kanalı ve GRE (IP protokol 47) içinde veri taşır. Kimlik doğrulaması MS-CHAPv2'ye dayanır ve bu yöntem kırılmıştır. Güvenli sayılmaz; görüldüğü yerde kaldırılmalıdır.
- L2TP/IPsec: L2TP (UDP 1701) kendisi şifrelemez; bu yüzden IPsec ESP'nin taşıma kipine sarılır. Kabloda L2TP görünmez, yalnızca IKE (UDP 500, NAT varsa 4500) ve ESP görünür. Çalışır, ama yerini IKEv2'ye bırakmaktadır.
SOC analisti için VPN
Uzaktan erişim VPN'i kurumun dışarıya açılan kapısıdır ve saldırganlar da onu kullanır. MITRE ATT&CK bunu T1133 External Remote Services tekniği olarak sayar: geçerli hesaplarla VPN gibi dış erişim hizmetlerinden içeri girmek. Analist VPN'i üç yönden izler:
- Günlükler: Her VPN ağ geçidi oturum açmaları kaydeder: kullanıcı, kaynak IP adresi ve ondan çıkarılan ülke, zaman, sonuç (başarılı ya da başarısız), MFA sonucu, kullanıcıya verilen iç adres, oturum süresi ve aktarılan bayt. Bu alanlardan en değerli uyarılar çıkar.
- İmkânsız seyahat (impossible travel): Aynı hesabın iki oturum açması arasındaki uzaklık, aradaki sürede bir insanın gidemeyeceği kadar büyüktür: saat 09:05'te Ankara, 09:31'de başka bir kıta. Yanlış alarm kaynaklarını da bilin: kullanıcının kendi kişisel VPN'i, mobil operatörün başka şehirden çıkan adresleri, coğrafi konum veritabanının hatası.
- Aynı hesap iki yerden: Bir kullanıcının aynı anda iki farklı kaynak adresten iki etkin oturumu varsa, ve özellikle ikinci oturum MFA isteklerinin art arda reddedilmesinden sonra onaylanmışsa, hesap büyük olasılıkla ele geçirilmiştir. Art arda gönderilen onay isteklerine kullanıcının bıkıp 'onayla' demesine MFA yorgunluğu (MFA fatigue) denir.
İkinci yön cihazın kendisidir. VPN ağ geçidi internete açık bir uygulamadır; bu cihazlardaki kritik zafiyetler, çoğu kimlik doğrulamasız erişim verdiği için, duyurudan kısa süre sonra istismar edilir. Bu cihazlar yamada en öne alınır, yönetim arayüzleri internete açılmaz, yamadan sonra da ele geçirilme izi aranır; yöntemi zafiyet yönetimi dersindedir.
Üçüncü yön kablodur. Savunmacı tünelin içini göremez, ama varlığını, uçlarını, zamanını ve hacmini görür. Kullanıcı bilgisayarından bilinmeyen bir adrese uzun süreli, yüksek hacimli bir tünel, izinsiz VPN'in ya da veri sızdırmanın işareti olabilir.
Akılda kalsın
- VPN yolu korur (gizlilik, bütünlük, uç kimlik doğrulaması); ele geçirilmiş bir hesabı, kirli bir uç cihazı ve tünelin bittiği yerden sonrasını korumaz. Tam tünelde bütün trafik kurumun denetiminden geçer, bölünmüş tünelde yalnızca kurum ağlarına giden trafik tünele girer.
- IPsec: ESP (protokol 50) şifreler ve doğrular, AH (protokol 51) yalnızca doğrular ve NAT'tan geçemez. Taşıma kipi yalnızca yükü korur; tünel kipi bütün paketi şifreleyip ağ geçitlerinin adresleriyle yeni bir başlık ekler.
- IKEv2 UDP 500 kullanır, NAT bulursa IKE'yi ve ESP'yi UDP 4500'e taşır. Birinci aşama (IKE SA) iki ucun güvenli kanalını ve kimlik doğrulamasını, ikinci aşama (Child SA) ESP algoritmalarını ve korunacak trafiği belirler; SA'lar tek yönlüdür ve SPI ile tanınır.
- 'Tünel kalkıyor, trafik geçmiyor' arızasının dört nedeni: uyuşmayan ikinci aşama önerileri, ayna olmayan trafik seçiciler ya da ilginç trafiğe uymayan paketler, şifrelemeden önce uygulanan NAT ya da kapalı NAT-T, yolda engellenen ESP. SA sayaçları (encaps ve decaps) hangi tarafa bakılacağını söyler.
- WireGuard UDP üzerinde genel anahtarlarla çalışır; AllowedIPs gönderirken yönlendirme tablosu, alırken erişim listesidir (cryptokey routing). SOC için VPN; imkânsız seyahat, eşzamanlı oturum, MFA yorgunluğu, internete açık ve hızla yamanması gereken bir cihaz ve kabloda görünen ama okunamayan bir tüneldir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Sanal özel ağ | VPN (virtual private network) | Güvenilmeyen bir ağ üzerinden iki nokta arasında kurulan şifreli ve doğrulanmış tünel. |
| Siteden siteye VPN | Site-to-site VPN | İki ağı, iki ağ geçidi arasında sürekli açık bir tünelle bağlayan VPN. |
| Uzaktan erişim VPN'i | Remote access VPN (client-to-site) | Tek bir kullanıcının cihazını kurum ağına bağlayan VPN. |
| Tam tünel | Full tunnel | Kullanıcının internete giden trafiği de dahil bütün trafiğin tünelden kuruma gittiği yapılandırma. |
| Bölünmüş tünel | Split tunnel | Yalnızca kurum ağlarına giden trafiğin tünele girdiği, gerisinin doğrudan internete çıktığı yapılandırma. |
| Kimlik doğrulama başlığı | AH (Authentication Header) | IPsec'te bütünlük ve kaynak doğrulaması sağlayan, şifrelemeyen protokol; IP protokol 51. |
| Kapsülleyen güvenlik yükü | ESP (Encapsulating Security Payload) | IPsec'te şifreleme ve doğrulama sağlayan protokol; IP protokol 50. |
| Taşıma kipi | Transport mode | Özgün IP başlığını koruyup yalnızca yükü şifreleyen IPsec kipi. |
| Tünel kipi | Tunnel mode | Bütün IP paketini şifreleyip önüne ağ geçitlerinin adresleriyle yeni bir başlık koyan IPsec kipi. |
| Güvenlik ilişkisi | SA (security association) | İki uç arasında algoritmalar, anahtarlar ve ömür üzerine yapılmış tek yönlü anlaşma. |
| Güvenlik parametre indeksi | SPI (security parameter index) | Her ESP paketinde açık taşınan ve alıcıda paketin ait olduğu SA'yı gösteren 32 bitlik değer. |
| İnternet anahtar değişimi | IKE (Internet Key Exchange) | IPsec SA'larını kuran, anahtarları üreten ve uçları doğrulayan protokol; UDP 500 ve 4500. |
| Trafik seçici | Traffic selector (interesting traffic) | Bir Child SA'nın hangi kaynak ve hedef ağlar arasındaki trafiği koruyacağını belirleyen tanım. |
| Önceden paylaşılmış anahtar | PSK (pre-shared key) | İki uca aynı gizli metnin yazıldığı kimlik doğrulama yöntemi; kolay ama ölçeklenmez. |
| NAT geçişi | NAT traversal (NAT-T) | Arada NAT bulunduğunda IKE ve ESP'nin UDP 4500 içinde taşınması. |
| Mükemmel ileri gizlilik | PFS (perfect forward secrecy) | İkinci aşamada yeni bir Diffie-Hellman değişimiyle anahtarların birbirinden bağımsız üretilmesi. |
| TLS VPN | TLS VPN (SSL VPN) | Tüneli TLS ile, çoğunlukla TCP 443 üzerinden kuran VPN; istemcisiz ya da istemcili olabilir. |
| İstemcisiz VPN | Clientless VPN | Tarayıcıdaki bir portal üzerinden yalnızca belirli uygulamalara erişim veren TLS VPN biçimi. |
| Kripto anahtar yönlendirmesi | Cryptokey routing | WireGuard'da her eşin genel anahtarını ona izin verilen tünel içi adreslerle eşleyen yaklaşım. |
| İmkânsız seyahat | Impossible travel | Aynı hesabın, aradaki sürede gidilemeyecek kadar uzak iki yerden oturum açması. |
| MFA yorgunluğu | MFA fatigue (push bombing) | Art arda gönderilen onay istekleriyle kullanıcıyı bıktırıp onaylatma. |
| Parola püskürtme | Password spraying | Az sayıda yaygın parolanın çok sayıda kullanıcı adına denenmesi. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009, Network Operations alanı: ağ erişim yöntemlerini karşılaştırma; site-to-site VPN, client-to-site VPN, clientless VPN, split tunnel ve full tunnel
- CompTIA Network+ N10-009, Networking Concepts alanı: yaygın protokollerin ve portların amacı (bu derste IPsec, IKE ve TLS VPN'e düşen kısmı)
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 5.5: Describe IPsec remote access and site-to-site VPNs
- CompTIA Security+ SY0-801 (taslak hedefler), Security Architecture alanı: güvenli iletişim ve erişim; VPN, IPsec, TLS, tünelleme, internete açık cihazların korunması
- CompTIA Security+ SY0-801 (taslak hedefler), Security Operations alanı: kimlik doğrulama ve erişim günlüklerinin izlenmesi, çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA)
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: olağandışı oturum açma göstergelerini yorumlama (imkânsız seyahat, eşzamanlı oturumlar, olağandışı saat ve konum)
- CompTIA CySA+ CS0-004, Vulnerability Management alanı: internete açık sistemlerdeki zafiyetlerin önceliklendirilmesi ve yamalanması
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 4303: IP Encapsulating Security Payload (ESP)
- RFC 7296: Internet Key Exchange Protocol Version 2 (IKEv2)
- RFC 3948: UDP Encapsulation of IPsec ESP Packets
- NIST SP 800-77 Rev. 1: Guide to IPsec VPNs
- WireGuard: Cryptokey Routing ve yapılandırma örnekleri
- WireGuard: Protocol and Cryptography
- Microsoft Learn: Get-VpnConnection (VpnClient)
- MITRE ATT&CK T1133: External Remote Services
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
ESP paketi alan alan
RFC 4303'e göre bir ESP paketi iki açık alanla başlar, şifreli yükle devam eder ve bir bütünlük değeriyle biter. Hangi alanın açık olduğunu bilmek, yakalamada neyi görebileceğinizi bilmektir.
Next Header yükün içinde ne olduğunu söyler: tünel kipinde 4 (IPv4) ya da 41 (IPv6), taşıma kipinde örneğin 6 (TCP). Şifreli kısımda olduğu için dışarıdan kip okunamaz, adreslerden tahmin edilir. Sıra numarası (sequence number) her pakette bir artar; alıcı daha önce gördüğü numarayı kabul etmez, bu da tekrar oynatmayı (replay) önler.
NAT-T'de bu yapının önüne 8 baytlık bir UDP başlığı (4500'den 4500'e) eklenir. Aynı porta gelen IKE mesajları SPI'nin yerinde 4 sıfır bayt (non-ESP marker) taşır; alıcı ikisini böyle ayırır.
| Alan | Boyut | Açık mı, şifreli mi | Ne işe yarar |
|---|---|---|---|
| SPI | 32 bit | Açık (bütünlükle korunur) | Alıcıda bu paketin hangi SA'ya ait olduğunu gösterir |
| Sıra numarası (Sequence Number) | 32 bit | Açık (bütünlükle korunur) | Her pakette artar; tekrar oynatmayı önler |
| Yük (Payload Data) | Değişken | Şifreli | Tünel kipinde özgün IP paketinin tamamı, taşıma kipinde üst katman verisi |
| Dolgu (Padding) | 0 ile 255 bayt | Şifreli | Şifrenin blok boyutuna tamamlama, uzunluğu gizleme |
| Dolgu uzunluğu (Pad Length) | 8 bit | Şifreli | Kaç bayt dolgu olduğunu söyler |
| Next Header | 8 bit | Şifreli | Yükün içindeki protokol: 4 IPv4, 41 IPv6, 6 TCP |
| ICV (Integrity Check Value) | Değişken | Açık | Bütünlük ve kaynak doğrulama değeri; tutmazsa paket atılır |
Taşıma kipi (transport mode): [IP 192.168.10.25 > 192.168.20.5, Protokol 50][ESP: SPI, Seq][ TCP + veri (şifreli) ][ICV] Tünel kipi (tunnel mode): [IP 198.51.100.2 > 203.0.113.5, Protokol 50][ESP: SPI, Seq][ IP 192.168.10.25 > 192.168.20.5 + TCP + veri (şifreli) ][ICV] Tünel kipi, NAT-T ile: [IP 198.51.100.2 > 203.0.113.5, Protokol 17][UDP 4500 > 4500][ESP: SPI, Seq][ iç paket (şifreli) ][ICV]
Dikkat: Sık yapılan hata: 'ESP her şeyi şifreler' demek. Dış IP başlığı, NAT-T'nin UDP başlığı, SPI ve sıra numarası açıktadır. Savunmacının bir tüneli tanıması ve iki yönü SPI'lerinden ayırması bu açık alanlar sayesinde mümkündür.
IKEv2 değişimleri ve IKEv1 aşamaları
IKEv2 bir tüneli normalde dört mesajla, iki istek ve iki cevapla kurar. Her istek ve cevap çiftine değişim (exchange) denir ve mesajlar bir mesaj kimliği (Message ID) taşır: ilk değişim 0, ikincisi 1.
- IKE_SA_INIT (Message ID 0): Başlatan taraf (initiator) desteklediği algoritmaları (SA yükü), Diffie-Hellman açık değerini (KE) ve rastgele bir sayıyı (Ni) gönderir. NAT var mı diye anlamak için iki adresin ve portun özetini taşıyan NAT_DETECTION_SOURCE_IP ve NAT_DETECTION_DESTINATION_IP bildirimlerini de ekler. Cevap veren (responder) bir öneri seçer ve kendi değerlerini döner. Bu değişim şifresizdir; bittiğinde iki taraf ortak sırrı hesaplamıştır.
- IKE_AUTH (Message ID 1): Artık şifreli. Taraflar kimliklerini (IDi, IDr) ve kimlik kanıtlarını (AUTH; PSK ya da sertifika imzası) gönderir. Aynı mesajlarda ilk Child SA için öneri (SA) ve trafik seçiciler (TSi, TSr) de vardır. Yani IKEv2'de ilk Child SA, kimlik doğrulamayla aynı değişimde kurulur.
- CREATE_CHILD_SA: Yeni Child SA'lar kurmak ya da süresi dolanların anahtarını yenilemek (rekey) için kullanılır.
- INFORMATIONAL: Hata bildirimi, SA silme ve karşı ucun yaşayıp yaşamadığını sınama (liveness check; RFC 7296 de yaygın adı olan dead peer detection, DPD adını anar).
IKEv1 (RFC 2409) aynı işi daha çok mesajla yapar. Birinci aşama ya ana kip (main mode) ile altı mesajda ya da saldırgan kip (aggressive mode) ile üç mesajda tamamlanır; ikinci aşama hızlı kip (quick mode) ile üç mesajdır. Saldırgan kipte kimlik bilgisi şifrelenmeden gider ve PSK kullanıldığında yakalanan mesajlar çevrimdışı parola tahmini için kullanılabilir; bu yüzden önerilmez.
Hata durumunda IKEv2 bir bildirim (notify) döner. Günlüklerde en sık göreceğiniz dört bildirim aşağıdaki tablodadır; adlarını tanımak, arızanın hangi aşamada olduğunu hemen söyler.
| Bildirim (RFC 7296) | Ne zaman gelir | Ne demektir |
|---|---|---|
| NO_PROPOSAL_CHOSEN | IKE_SA_INIT ya da IKE_AUTH cevabında | Karşı taraf önerilen algoritmalardan hiçbirini kabul etmedi |
| INVALID_KE_PAYLOAD | IKE_SA_INIT cevabında | Gönderilen Diffie-Hellman grubu istenmiyor; karşı taraf hangi grubu istediğini söyler |
| AUTHENTICATION_FAILED | IKE_AUTH cevabında | Kimlik kanıtı tutmadı: yanlış PSK, geçersiz ya da güvenilmeyen sertifika, yanlış kimlik |
| TS_UNACCEPTABLE | IKE_AUTH ya da CREATE_CHILD_SA cevabında | Önerilen trafik seçiciler karşı tarafın yapılandırmasına uymuyor |
Dikkat: NO_PROPOSAL_CHOSEN IKE_AUTH cevabında geliyorsa IKE SA kurulmuştur, uyuşmayan Child SA (ESP) önerisidir. IKE_SA_INIT cevabında geliyorsa birinci aşama önerileri uyuşmamıştır. Aynı bildirim, geldiği değişime göre farklı bir arızayı gösterir.
Tünel kalkıyor ama trafik geçmiyor
IPsec'in en klasik arıza biletidir: 'tünel up görünüyor', kullanıcı karşıdaki sunucuya ulaşamıyor. Arıza dört yerden birindedir.
- Uyuşmayan ikinci aşama önerileri: İki uç birinci aşamada anlaşmış, ESP algoritmalarında ya da PFS grubunda anlaşamamıştır. IKE SA vardır, Child SA yoktur. Günlükte IKE_AUTH cevabında NO_PROPOSAL_CHOSEN görülür.
- İlginç trafik ya da trafik seçiciler uyuşmuyor: Bir uç '192.168.10.0/24 ile 192.168.20.0/24', öbürü '192.168.10.0/24 ile 192.168.0.0/16' der. Tanımların iki uçta birbirinin aynası olması gerekir. Ayrıca kullanıcının trafiği bu tanıma uymuyorsa tünele hiç girmez: Cisco'nun kripto erişim listesine (crypto ACL) dayanan klasik tünellerinde tünel ancak bu listeye uyan ilk paket geldiğinde kurulmaya başlar.
- NAT: Ağ geçidinde iç ağın internete çıkışı için NAT kuralı varsa ve bu kural şifrelemeden önce uygulanıyorsa, paketin kaynak adresi değişir ve artık trafik seçiciye uymaz; paket tünele girmek yerine internete gider. Çözüm, tünele gidecek trafiği NAT'tan muaf tutmaktır (NAT exemption). Yoldaki bir NAT da sorun olabilir: NAT-T kapalıysa IKE UDP 500'de kurulur ama portsuz ESP NAT'tan geçmez. NAT-T açıkken UDP 4500 engelliyse IKE_AUTH da cevapsız kalır ve IKE SA hiç kurulmaz.
- Yol ve güvenlik duvarı: UDP 500'e izin verilmiş ama ESP (protokol 50) engellenmişse IKE konuşması tamamlanır, veri paketleri yolda kaybolur. Ayrıca iç ağdaki cihazların dönüş yolu tünel ağ geçidini göstermiyorsa cevaplar yanlış yere gider.
Arızanın tarafını en hızlı SA sayaçları söyler. Aşağıdaki Cisco IOS çıktısında bu uç 412 paket şifreleyip göndermiş (encaps), karşıdan tek paket çözmemiş (decaps 0): ya karşı uç trafiği tünele sokmuyor ya da şifreli paketler yolda kayboluyor. İki sayaç da 0 ise trafik bu uçta tünele hiç girmiyordur: ilginç trafik tanımına, NAT'a ya da yönlendirmeye bakılır.
R-SUBE# show crypto ipsec sa
interface: GigabitEthernet0/0
Crypto map tag: VPN-MAP, local addr 198.51.100.2
protected vrf: (none)
local ident (addr/mask/prot/port): (192.168.10.0/255.255.255.0/0/0)
remote ident (addr/mask/prot/port): (192.168.20.0/255.255.255.0/0/0)
current_peer 203.0.113.5 port 500
PERMIT, flags={origin_is_acl,}
#pkts encaps: 412, #pkts encrypt: 412, #pkts digest: 412
#pkts decaps: 0, #pkts decrypt: 0, #pkts verify: 0
#send errors 0, #recv errors 0
local crypto endpt.: 198.51.100.2, remote crypto endpt.: 203.0.113.5
current outbound spi: 0xC1A2B3D4(3248665556)Dikkat: local ident ve remote ident satırları bu ucun trafik seçicisidir. Karşı uçta aynı komutun çıktısında bu iki satır yer değiştirmiş olarak görünmelidir; görünmüyorsa tanımlar ayna değildir.
Bir IKE günlüğünü okumak
Linux tabanlı ağ geçitlerinde yaygın olan strongSwan, IKE konuşmasını her mesajın içindeki yüklerle birlikte günlüğe yazar. Köşeli parantez içindeki etiketler hangi alt sistemin konuştuğunu söyler: [IKE] olaylar, [ENC] mesajların içeriği, [NET] gönderilen ve alınan paketler, [CFG] yapılandırma.
Aşağıdaki günlük NAT arkasındaki bir şube ağ geçidinindir (iç adresi 192.168.1.2). IKE_SA_INIT UDP 500'den NATD bildirimleriyle çıkıyor; local host is behind NAT satırından sonra konuşma 4500'e geçiyor. IKE_AUTH isteğinde IDi, AUTH, Child SA önerisi (SA) ve TSi, TSr birlikte gidiyor. Cevapta IKE SA kuruluyor (established), ama aynı cevapta N(NO_PROP) var: Child SA kurulmadı. Tünel 'up' görünür, hiçbir şey geçmez.
Karşı ucun günlüğü received proposals ve configured proposals satırlarıyla iki önerisi yan yana gösterir. Çözüm, iki uçta ESP önerisini aynı yapmaktır.
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 05[IKE] initiating IKE_SA sube-merkez[1] to 203.0.113.5
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 05[ENC] generating IKE_SA_INIT request 0 [ SA KE No N(NATD_S_IP) N(NATD_D_IP) N(FRAG_SUP) N(HASH_ALG) ]
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 05[NET] sending packet: from 192.168.1.2[500] to 203.0.113.5[500] (464 bytes)
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[NET] received packet: from 203.0.113.5[500] to 192.168.1.2[500] (472 bytes)
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[ENC] parsed IKE_SA_INIT response 0 [ SA KE No N(NATD_S_IP) N(NATD_D_IP) N(FRAG_SUP) N(HASH_ALG) ]
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[IKE] local host is behind NAT, sending keep alives
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[IKE] authentication of 'sube.example.net' (myself) with pre-shared key
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[IKE] establishing CHILD_SA sube-lan{1}
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[ENC] generating IKE_AUTH request 1 [ IDi N(INIT_CONTACT) IDr AUTH SA TSi TSr ]
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 07[NET] sending packet: from 192.168.1.2[4500] to 203.0.113.5[4500] (348 bytes)
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[NET] received packet: from 203.0.113.5[4500] to 192.168.1.2[4500] (124 bytes)
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[ENC] parsed IKE_AUTH response 1 [ IDr AUTH N(NO_PROP) ]
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[IKE] authentication of 'merkez.example.net' with pre-shared key successful
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[IKE] IKE_SA sube-merkez[1] established between 192.168.1.2[sube.example.net]...203.0.113.5[merkez.example.net]
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[IKE] received NO_PROPOSAL_CHOSEN notify, no CHILD_SA built
Nov 17 09:12:03 gw-sube charon: 09[IKE] failed to establish CHILD_SA, keeping IKE_SADikkat: NAT arkasındaki uç, NAT cihazındaki eşlemenin silinmemesi için boşta kalan bağlantıda küçük canlı tutma (NAT-keepalive) paketleri gönderir. RFC 3948'e göre bu aralığın varsayılanı 20 saniyedir. Bir yakalamada UDP 4500'e düzenli aralıklarla giden 1 baytlık paketler bunlardır, saldırı değildir.
WireGuard yapılandırması satır satır
WireGuard yapılandırması kısa bir metin dosyasıdır ve her satırı bir anlam taşır. Aşağıdaki dosya bir dizüstü bilgisayarın kurum VPN sunucusuna bağlanması içindir. Anahtarlar örnektir; gerçek bir anahtar 32 bayttır ve base64 ile 44 karakter olarak yazılır.
[Interface]: bu cihazın kendisi.PrivateKeycihazın özel anahtarıdır ve cihazdan hiç çıkmaz; dosyanın yetkisiz kişilerce okunması, cihazın kimliğinin çalınması demektir.Addresstünel arayüzüne verilen iç adres,DNStünel açıkken kullanılacak ad sunucusudur. Bu iki satırı WireGuard'ın kendisi değil,wg-quickaracı işler.[Peer]: karşı uç, burada VPN sunucusu.PublicKeysunucunun genel anahtarıdır; sunucunun kimliği budur.Endpointsunucunun internetteki adresi ve UDP portudur.AllowedIPs: cryptokey routing'in kendisi. Bu cihaz 10.10.0.0/24 ve 192.168.50.0/24'e giden paketleri bu eşin anahtarıyla şifreleyip ona yollar; bu eşten gelen ve kaynağı bu aralıklarda olmayan paketleri atar. Burada yalnızca kurum ağları yazdığı için bu bir bölünmüş tüneldir.0.0.0.0/0yazsaydı bütün IPv4 trafiği tünele girerdi, yani tam tünel olurdu.PersistentKeepalive = 25: cihaz NAT arkasındaysa, sunucunun kendisine ulaşabilmesi için NAT eşlemesini canlı tutar. WireGuard belgeleri 25 saniyeyi pek çok güvenlik duvarıyla çalışan makul bir aralık olarak verir; varsayılan değeri 0, yani kapalıdır.
Sunucu tarafında Endpoint satırı gerekmez: sunucu eşin adresini, kimliği doğrulanmış paketin nereden geldiğinden öğrenir; kullanıcı Wi-Fi'dan mobil ağa geçtiğinde tünel kopmaz.
wg show çıktısındaki latest handshake satırı tünelin canlı olup olmadığını gösterir. Bu satır hiç yoksa iki uç el sıkışmamıştır: yanlış genel anahtar, yanlış uç adresi ya da yolda engellenen UDP portu. El sıkışma var ama belirli bir ağa ulaşılamıyorsa önce iki uçtaki AllowedIPs satırlarına bakılır.
[Interface] PrivateKey = 4GbXk2PqM9vRt7LsW1nYc5ZjH8dFa3UeK6oTi0BxQms= Address = 10.10.0.2/32 DNS = 192.168.50.10 [Peer] PublicKey = Vh3nP8sKq2LmX7tRc9WzY4bJf6GdE1uA5oNi0TkSaZg= Endpoint = vpn.example.com:51820 AllowedIPs = 10.10.0.0/24, 192.168.50.0/24 PersistentKeepalive = 25 $ sudo wg show interface: wg0 public key: Qp7sLm2XcV9nB4tR8kZy1HdJ6fWa3GeU5oKi0TxNbYc= private key: (hidden) listening port: 41823 peer: Vh3nP8sKq2LmX7tRc9WzY4bJf6GdE1uA5oNi0TkSaZg= endpoint: 203.0.113.40:51820 allowed ips: 10.10.0.0/24, 192.168.50.0/24 latest handshake: 1 minute, 12 seconds ago transfer: 2.31 MiB received, 7.84 MiB sent persistent keepalive: every 25 seconds
Dikkat: WireGuard'da kullanıcı adı ve MFA yoktur; kimlik cihazdaki özel anahtardır. Kayıp bir dizüstü bilgisayar, sunucudan o eşin genel anahtarı silinene kadar geçerli bir VPN kimliğidir.
Kabloda bir tünel neye benzer
Wireshark'ta IKE'nin her iki sürümü isakmp filtresiyle, ESP esp filtresiyle, WireGuard wg filtresiyle bulunur. NAT-T kullanan bir tünelde ESP, UDP 4500 içinde gelir; Wireshark bu paketleri ESP olarak çözer.
Tablodaki kesitte ilk iki paket şifresiz IKE_SA_INIT'tir; önerilen algoritmalar okunabilir. IKE_AUTH şifrelidir. Sonra ESP başlar: her yönün kendi SPI'si vardır, yük okunamaz.
Yakalamadan çıkanlar: tünelin iki ucu, türü (IKE ve ESP ise IPsec, wg ise WireGuard, 443 ise büyük olasılıkla TLS VPN), NAT olup olmadığı, kuruluş zamanı, paket ve bayt sayısı, SPI değiştiğinde anahtar yenileme anı. Çıkmayanlar: iç adresler, portlar, uygulamalar, içerik.
Analistin soruları bu yüzden davranışsaldır: bu dış adres bizim ağ geçidimiz mi, bu kullanıcı bilgisayarı neden internetteki bir adrese tünel kuruyor, gece boyunca neden yüzlerce megabayt çıkıyor? NetFlow ve güvenlik duvarı günlüğü de bu soruları cevaplar.
| No | Kaynak | Hedef | Protokol | Uzunluk | Bilgi |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 198.51.100.2 | 203.0.113.5 | ISAKMP | 506 | IKE_SA_INIT MID=00 Initiator Request |
| 2 | 203.0.113.5 | 198.51.100.2 | ISAKMP | 514 | IKE_SA_INIT MID=00 Responder Response |
| 3 | 198.51.100.2 | 203.0.113.5 | ISAKMP | 394 | IKE_AUTH MID=01 Initiator Request |
| 4 | 203.0.113.5 | 198.51.100.2 | ISAKMP | 298 | IKE_AUTH MID=01 Responder Response |
| 5 | 198.51.100.2 | 203.0.113.5 | ESP | 170 | ESP (SPI=0xc7d1e2a4) |
| 6 | 203.0.113.5 | 198.51.100.2 | ESP | 170 | ESP (SPI=0x5b6f9a10) |
| 7 | 198.51.100.2 | 203.0.113.5 | ESP | 1450 | ESP (SPI=0xc7d1e2a4) |
Dikkat: Sık yapılan hata: 'şifreli olduğu için tünel trafiğinden bir şey çıkmaz' demek. İçerik çıkmaz, ama kim, kiminle, ne zaman, ne kadar ve hangi teknolojiyle sorularının hepsinin cevabı açıktadır.
VPN günlükleri ve tespitler
Her ürünün günlük biçimi farklıdır, ama beklenen alanlar aynıdır. Aşağıdaki kesit SIEM'e normalleştirilmiş kayıtlardır. a.yilmaz sabah 09:05'te Türkiye'den, tanıdık bir adresten, MFA onayıyla bağlanıyor. 09:24 ile 09:30 arasında başka bir ülkedeki bir adresten aynı hesap için üç MFA isteği reddediliyor, dördüncüsü onaylanıyor. 09:31'de iki oturum aynı anda açık. Üç gösterge bir arada: imkânsız seyahat, eşzamanlı iki oturum ve MFA yorgunluğu. Parola saldırganın elindedir.
Yapılacaklar: ikinci oturumu sonlandırmak, hesabın bütün oturumlarını geçersiz kılmak, parolayı sıfırlamak, MFA'yı sayı eşleştirmeli (number matching) bir yönteme geçirmek ve ikinci oturuma verilen 10.20.0.88'in nerelere bağlandığını güvenlik duvarı ve NetFlow kayıtlarında aramak.
Başka tespitler: aynı kaynaktan çok sayıda kullanıcı adıyla başarısız deneme (parola püskürtme, password spraying), olağandışı saat, servis hesabının VPN'den girmesi, büyük giden bayt.
Windows istemcilerde yerleşik VPN profilleri Get-VpnConnection ile okunur (-AllUserConnection bütün kullanıcılarınkini listeler). Denetimde bakılacak alanlar: TunnelType (Pptp olmamalı), AuthenticationMethod, EncryptionLevel (Optional şifresiz bağlantıya izin verebilir) ve SplitTunneling.
time user src_ip geo event mfa assigned_ip bytes_out 2026-11-16T09:05:12Z a.yilmaz 198.51.100.24 TR login_ok approved 10.20.0.15 - 2026-11-16T09:24:40Z a.yilmaz 203.0.113.77 US mfa_denied denied - - 2026-11-16T09:26:02Z a.yilmaz 203.0.113.77 US mfa_denied denied - - 2026-11-16T09:28:15Z a.yilmaz 203.0.113.77 US mfa_denied denied - - 2026-11-16T09:30:51Z a.yilmaz 203.0.113.77 US login_ok approved 10.20.0.88 - 2026-11-16T11:02:09Z a.yilmaz 203.0.113.77 US logout - 10.20.0.88 1.9 GB 2026-11-16T17:40:33Z a.yilmaz 198.51.100.24 TR logout - 10.20.0.15 84 MB
Dikkat: Coğrafi konum bir ipucudur, kanıt değildir. Kullanıcının bulut tabanlı bir güvenlik hizmeti ya da kişisel VPN kullanması da 'başka ülkeden giriş' üretir. Uyarıyı doğrulayan, MFA reddi, eşzamanlı oturum ve olağandışı hacim gibi ikinci bir göstergedir.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Oku ve yorumla
Bir WireGuard yapılandırmasını okuyun
Bir kullanıcının dizüstü bilgisayarındaki WireGuard dosyası aşağıda. Bu tünel tam tünel mi, bölünmüş tünel mi? Kullanıcı 192.168.60.20'deki bir sunucuya ulaşamıyor, ama el sıkışma çalışıyor: neden? Dosyada güvenlik açısından dikkat çeken bir şey var mı?
[Interface] PrivateKey = 4GbXk2PqM9vRt7LsW1nYc5ZjH8dFa3UeK6oTi0BxQms= Address = 10.10.0.7/32 [Peer] PublicKey = Vh3nP8sKq2LmX7tRc9WzY4bJf6GdE1uA5oNi0TkSaZg= Endpoint = vpn.example.com:51820 AllowedIPs = 10.10.0.0/24, 192.168.50.0/24 (Dosya kullanıcının masaüstünde, herkesin okuyabildiği bir paylaşılan klasöre de kopyalanmış.)
- AllowedIPs satırında 0.0.0.0/0 var mı, yoksa yalnızca belirli ağlar mı?
- 192.168.60.20 adresi AllowedIPs aralıklarından birine düşüyor mu? Düşmüyorsa bu paket nereye gider?
- Dosyadaki hangi satır cihazın kimliğidir ve bu satırı ele geçiren ne yapabilir?
Cevap: Bölünmüş tüneldir: AllowedIPs yalnızca 10.10.0.0/24 ve 192.168.50.0/24'ü içeriyor, internet trafiği tünele girmez. 192.168.60.20 bu aralıkların hiçbirinde değildir; cryptokey routing'e göre bu adrese giden paket hiçbir eşe eşlenmez ve tünele girmez, kullanıcının yerel ağ geçidine gider. Çözüm, istemcinin AllowedIPs satırına 192.168.60.0/24'ü eklemek ve sunucunun bu ağa yol bildiğini doğrulamaktır. Güvenlik açısından en ciddi sorun dosyanın paylaşılan klasörde olmasıdır: PrivateKey cihazın kimliğidir; onu okuyan herkes bu kullanıcı olarak VPN'e bağlanabilir. Anahtar çifti yenilenmeli ve sunucuda eski genel anahtar silinmelidir.Oku ve yorumla
IKE günlüğünden arızayı bulun
Bir şube tüneli hiç kurulmuyor. Başlatan ağ geçidinin günlüğü aşağıda. Konuşma hangi değişime kadar ilerlemiş, arıza hangi aşamada ve en olası iki nedeni nedir? NAT var mı?
Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 11[IKE] initiating IKE_SA sube-merkez[3] to 203.0.113.5 Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 11[ENC] generating IKE_SA_INIT request 0 [ SA KE No N(NATD_S_IP) N(NATD_D_IP) N(FRAG_SUP) N(HASH_ALG) ] Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 11[NET] sending packet: from 198.51.100.2[500] to 203.0.113.5[500] (464 bytes) Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 13[NET] received packet: from 203.0.113.5[500] to 198.51.100.2[500] (472 bytes) Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 13[ENC] parsed IKE_SA_INIT response 0 [ SA KE No N(NATD_S_IP) N(NATD_D_IP) N(FRAG_SUP) N(HASH_ALG) ] Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 13[IKE] authentication of 'sube.example.net' (myself) with pre-shared key Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 13[ENC] generating IKE_AUTH request 1 [ IDi N(INIT_CONTACT) IDr AUTH SA TSi TSr ] Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 13[NET] sending packet: from 198.51.100.2[500] to 203.0.113.5[500] (348 bytes) Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 15[NET] received packet: from 203.0.113.5[500] to 198.51.100.2[500] (76 bytes) Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 15[ENC] parsed IKE_AUTH response 1 [ N(AUTH_FAILED) ] Nov 17 10:41:20 gw-sube charon: 15[IKE] received AUTHENTICATION_FAILED notify error
Cevap: IKE_SA_INIT tamamlanmış: birinci aşama algoritmalarında anlaşılmış, Diffie-Hellman yapılmış. Arıza IKE_AUTH'ta, kimlik doğrulamada: karşı taraf AUTHENTICATION_FAILED dönmüş, IKE SA kurulmamış. En olası iki neden: iki uçta yazılı PSK'nın farklı olması ya da karşı tarafın bu ucu başka bir kimlikle (sube.example.net yerine örneğin IP adresiyle) beklemesi. NAT bulunmamıştır: 'local host is behind NAT' satırı yok ve IKE_AUTH 500'den gidiyor (RFC 7296 bir ucun NAT olmadan da 4500'ü kullanmasına izin verir; asıl kanıt eksik olan NAT satırıdır). Algoritma uyuşmazlığı da değildir; o durumda NO_PROPOSAL_CHOSEN gelirdi.Oku ve yorumla
SA sayaçlarıyla arızanın yönünü bulun
Şube ile merkez arasındaki tünel için iki ağ geçidinde de
show crypto ipsec saçalıştırıldı. Sayaçlar aşağıda. Sorun hangi tarafta ya da nerede, ve bir sonraki adımda neye bakarsınız?R-SUBE (198.51.100.2): local ident (addr/mask/prot/port): (192.168.10.0/255.255.255.0/0/0) remote ident (addr/mask/prot/port): (192.168.20.0/255.255.255.0/0/0) #pkts encaps: 0, #pkts encrypt: 0, #pkts digest: 0 #pkts decaps: 268, #pkts decrypt: 268, #pkts verify: 268 R-MERKEZ (203.0.113.5): local ident (addr/mask/prot/port): (192.168.20.0/255.255.255.0/0/0) remote ident (addr/mask/prot/port): (192.168.10.0/255.255.255.0/0/0) #pkts encaps: 268, #pkts encrypt: 268, #pkts digest: 268 #pkts decaps: 0, #pkts decrypt: 0, #pkts verify: 0Cevap: Trafik seçiciler aynadır ve merkezden şubeye giden yön çalışıyor: merkez 268 paket şifrelemiş, şube 268 paketi çözmüş. Şubeden merkeze hiç paket şifrelenmiyor (R-SUBE encaps 0): istekler şubedeki cihazlara ulaşıyor, cevaplar tünele girmiyor. Sorun şube ağ geçidinde, şifrelemeden önceki adımdadır. En olası neden şubedeki NAT kuralıdır: 192.168.10.0/24'ten çıkan trafik genel adrese çevriliyor, kaynağı değişen paket trafik seçiciye uymuyor ve internete gidiyor. Bakılacak şey NAT muafiyeti (192.168.10.0/24'ten 192.168.20.0/24'e giden trafiğin NAT dışında tutulması) ve şubedeki yönlendirmedir.Kendi bilgisayarınızda
Windows'ta VPN profillerini denetleyin
Windows bilgisayarınızda PowerShell'i açın ve yerleşik VPN profillerini listeleyin. Her profil için tünel türünü, kimlik doğrulama yöntemini, şifreleme düzeyini ve tünel biçimini not edin.
Get-VpnConnectionyazın. Hiçbir şey dönmüyorsa sizin kullanıcı hesabınıza tanımlı yerleşik VPN profili yoktur; bu normaldir, pek çok kurum üçüncü taraf istemci kullanır.Get-VpnConnection -AllUserConnectionyazın; bu, bilgisayardaki bütün kullanıcılar için tanımlı profilleri gösterir.- Bir profil varsa yalnızca önemli alanları görmek için
Get-VpnConnection | Select-Object Name, ServerAddress, TunnelType, AuthenticationMethod, EncryptionLevel, SplitTunneling, ConnectionStatusyazın. - Bağlıyken
Get-NetIPConfigurationveroute printile VPN arayüzünü ve tünele giden yolları bulun: varsayılan yol (0.0.0.0) tünel arayüzünde mi, yoksa yalnızca kurum ağları mı?
Cevap: Çoğu kişisel bilgisayarda komut boş döner. Bir profil varsa: TunnelType Ikev2 ya da Sstp beklenen değerlerdir, L2tp eskidir, Pptp kaldırılmalıdır. AuthenticationMethod {Pap} parolayı korumasız taşır, {MsChapv2} PPTP ile birlikte zayıftır; {Eap} ya da {MachineCertificate} tercih edilir. EncryptionLevel Optional şifresiz bağlantıya izin verebilir; Required olmalıdır. SplitTunneling True bölünmüş, False tam tüneldir. route print çıktısında 0.0.0.0 yolu VPN arayüzündeyse tam tünel, yalnızca kurum önekleri oradaysa bölünmüş tünel çalışıyordur.Oku ve yorumla
VPN günlüğünde ele geçirilmiş hesap
Aşağıdaki VPN kayıtlarında hangi kullanıcı için uyarı açarsınız, hangi göstergelere dayanarak? Hangisi büyük olasılıkla yanlış alarmdır, neden? İlk üç adımınızı yazın.
time user src_ip geo event mfa assigned_ip 2026-11-17T08:58:10Z m.demir 198.51.100.61 TR login_ok approved 10.20.0.31 2026-11-17T09:40:22Z m.demir 192.0.2.140 DE login_ok approved 10.20.0.32 2026-11-17T09:40:25Z m.demir 198.51.100.61 TR logout - 10.20.0.31 2026-11-17T02:13:47Z s.kaya 203.0.113.9 - login_fail - - 2026-11-17T02:13:49Z e.arslan 203.0.113.9 - login_fail - - 2026-11-17T02:13:52Z a.yilmaz 203.0.113.9 - login_fail - - 2026-11-17T02:13:55Z b.celik 203.0.113.9 - login_fail - - 2026-11-17T02:14:01Z k.oz 203.0.113.9 NL login_ok denied - Ek bilgi: 192.0.2.140, kurumun kullandığı bulut tabanlı güvenli web geçidi hizmetinin Almanya'daki çıkış adreslerinden biridir.
Cevap: m.demir büyük olasılıkla yanlış alarmdır: 'Almanya' görünen adres kurumun kendi bulut güvenlik hizmetinin çıkışıdır, ikinci oturum açılınca birincisi kapanmış (eşzamanlı değil) ve MFA onaylıdır. Kullanıcıyla teyit edilir, bu çıkış adresleri imkânsız seyahat kuralına istisna olarak eklenir. Asıl uyarı 203.0.113.9 içindir: gece 02:13'te saniyeler arayla dört farklı kullanıcı adıyla başarısız deneme parola püskürtmenin izidir. Beşinci denemede k.oz'un parolası tutmuş, oturumu yalnızca reddedilen MFA durdurmuştur; parola saldırganın elindedir. İlk üç adım: k.oz'un parolasını sıfırlayıp kullanıcıyı beklenmeyen MFA isteklerine karşı uyarmak; 203.0.113.9'u engellemek; aynı adresin başka hangi hesapları ve hizmetleri denediğini SIEM'de aramak.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir arıza biletinde 'şube ile merkez arasındaki IPsec tüneli up görünüyor ama şubeden merkezdeki sunuculara erişilemiyor' yazıyor. Arızayı hangi sırayla, hangi kanıtlara bakarak ararsınız? Olası nedenleri ve her birinin günlükte ya da çıktıda nasıl göründüğünü anlatın.
Kurumunuzun uzaktan erişim VPN'ini izlemekle görevlendirildiniz. Hangi günlük alanlarını toplar, hangi tespit kurallarını yazarsınız? VPN cihazının kendisini ve ağ trafiğindeki tünelleri izlemek için ne yaparsınız? Yanlış alarmları nasıl ayıklarsınız?