Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.4
VLAN ve trunk (802.1Q), native VLAN
Bir switch'i VLAN'lara bölebilir, access ve trunk portları Cisco komutlarıyla kurup doğrulayabilir, 802.1Q etiketini alan alan okuyabilir ve yanlış VLAN, eksik izinli liste ya da native VLAN uyuşmazlığı gibi arızaları çıktılarından tanıyabilirsiniz.
Önceki derste switch'in MAC adres tablosunu nasıl doldurduğunu ve hedefini bilmediği ya da yayın olan bir çerçeveyi bütün portlarına yolladığını gördünüz. Bu ders o davranışın doğurduğu soruna bakar: bir switch'e bağlı herkes aynı yayın alanındadır. Çözüm, switch'i mantıksal olarak bölen VLAN'dır; iki switch arasında çerçevenin hangi VLAN'a ait olduğunu da 802.1Q etiketi taşır. Döngüleri önleyen spanning tree bir sonraki dersin konusudur.
Tek switch, tek yayın alanı: sorun ne?
Fabrika ayarlarındaki bir switch'e 48 bilgisayar takarsanız 48'i de aynı yayın alanı (broadcast domain) içinde olur. Yayın alanı, bir cihazın gönderdiği yayın çerçevesinin (hedef MAC adresi ff:ff:ff:ff:ff:ff) ulaştığı cihazların tümüdür. Bir bilgisayarın ARP sorusu ya da DHCP isteği, switch'in bütün portlarından çıkar.
Küçük bir ağda bu sorun değildir. Ağ büyüdükçe üç dert ortaya çıkar:
- Yayın yükü: Her yayın her cihaza gider ve her cihaz onu işlemek zorunda kalır.
- Güvenlik: Muhasebe ile misafir bilgisayarı aynı yayın alanındaysa birbirlerini 2. katmanda doğrudan görür; aralarında denetim yapacak bir yönlendirici ya da güvenlik duvarı yoktur.
- Düzen: Bölümleri ayrı IP ağlarına koyup her birine ayrı kural yazmak istersiniz; her bölüme ayrı switch ve kablo pahalıdır.
İstenen şey şudur: aynı fiziksel switch üzerinde, birbirini görmeyen birkaç ayrı ağ. Bunu yapan özelliğin adı VLAN'dır.
VLAN: bir switch'i mantıksal olarak bölmek
VLAN (virtual LAN, sanal yerel ağ), bir switch'in portlarını gruplara ayırır ve her grubu ayrı bir yayın alanı yapar. Her VLAN'ın 1 ile 4094 arasında bir numarası ve isteğe bağlı bir adı vardır: VLAN 20 MUHASEBE, VLAN 30 IT gibi.
Kural tektir ve bütün dersin temelidir: switch, bir VLAN'dan gelen çerçeveyi yalnızca aynı VLAN'ın portlarına iletir. VLAN 20'deki bir bilgisayarın yayını VLAN 20'nin portlarından çıkar; VLAN 30'un portlarına hiç gitmez. Switch'in MAC adres tablosu da VLAN'a göre tutulur: her satırda adresin yanında öğrenildiği VLAN yazar.
Bunun iki sonucu vardır. Birincisi, tek switch artık birbirinden yalıtılmış birkaç switch gibi davranır. İkincisi, farklı VLAN'lardaki iki cihaz 2. katmanda birbirine hiçbir biçimde ulaşamaz; aynı switch'in yan yana iki portuna takılı olsalar bile. Konuşmaları gerekiyorsa araya 3. katmanda bir yönlendirici girmelidir.
Bu yüzden uygulamada her VLAN'a ayrı bir IP ağı verilir: VLAN 20 için 192.168.20.0/24, VLAN 30 için 192.168.30.0/24. Bir VLAN bir yayın alanıdır, bir yayın alanı da bir IP alt ağıdır. Bu üçlü eşleme ağ tasarımının en yaygın kalıbıdır.
VLAN bir güvenlik duvarı değildir ve trafiği şifrelemez; yalnızca ayırır. İki VLAN arasında neyin geçeceğine, aralarındaki yönlendiricideki erişim listesi (ACL) ya da güvenlik duvarı karar verir.
Access port ve trunk port
Bir switch portu VLAN'lar açısından iki kipten birinde çalışır.
Erişim portu (access port) tek bir VLAN'a üyedir ve uç cihazlar içindir: bilgisayar, yazıcı, sunucu. Bu porttan giren ve çıkan çerçeveler sıradan, etiketsiz (untagged) Ethernet çerçeveleridir. Bilgisayar hangi VLAN'da olduğunu bilmez; bilmesi de gerekmez. VLAN üyeliği bilgisayarın değil, portun özelliğidir. Bilgisayarı başka bir porta takarsanız o portun VLAN'ına geçer.
İki switch'iniz olduğunu ve her ikisinde de VLAN 20 ile VLAN 30'un bulunduğunu düşünün. Switch'ler arasında her VLAN için ayrı kablo çekmek gerekseydi on VLAN için on kablo ve on port harcanırdı. Bunun yerine tek bir bağlantı bütün VLAN'ları taşır. Bu bağlantıya trunk denir.
Trunk port birden çok VLAN'ın çerçevesini aynı kablodan geçirir. Burada bir sorun doğar: karşıdaki switch, gelen çerçevenin hangi VLAN'a ait olduğunu nereden bilecek? Çerçevenin kendisinde VLAN bilgisi yoktur. Çözüm, trunk'tan çıkan her çerçeveye VLAN numarasını taşıyan küçük bir etiket (tag) eklemektir. Bu işleme etiketleme (tagging), etiketin biçimini tanımlayan standarda da IEEE 802.1Q denir. Konuşmada 'dot1q' diye geçer.
| Access port | Trunk port | |
|---|---|---|
| Kaç VLAN taşır | Bir | Birden çok |
| Çerçeveler | Etiketsiz | 802.1Q etiketli (native VLAN dışında) |
| Karşısında ne olur | Uç cihaz: bilgisayar, yazıcı, sunucu | Switch, yönlendirici, etiket anlayan sunucu ya da erişim noktası |
| Cisco komutu | switchport mode access | switchport mode trunk |
Bir çerçevenin yolculuğu: etiket nerede takılır, nerede sökülür?
İki switch düşünün. SW-01'de MUH-01 (Fa0/1, VLAN 20) ve IT-01 (Fa0/3, VLAN 30), SW-02'de MUH-03 (Fa0/1, VLAN 20) ve IT-03 (Fa0/3, VLAN 30) var. İki switch Gi0/1 portlarından bir trunk ile bağlı. MUH-01, MUH-03'ün MAC adresini öğrenmek için bir ARP yayını gönderiyor.
- MUH-01 sıradan, etiketsiz bir Ethernet çerçevesi yollar. SW-01 onu Fa0/1'den alır. Fa0/1 VLAN 20'nin access portu olduğu için switch çerçeveyi kendi içinde VLAN 20'ye ait sayar.
- Çerçeve yayın olduğundan SW-01 onu VLAN 20'nin öteki portlarına iletir. Fa0/3 VLAN 30'dadır; oraya göndermez. IT-01 bu yayını hiç görmez.
- Gi0/1 trunk'tır ve VLAN 20'yi taşır. SW-01 çerçeveyi buradan çıkarırken içine 4 baytlık 802.1Q etiketini koyar; etikette VLAN numarası olarak 20 yazar. Çerçevenin içeriği değiştiği için sondaki FCS'yi yeniden hesaplar.
- SW-02 çerçeveyi Gi0/1'den alır, etiketi okur ve çerçevenin VLAN 20'ye ait olduğunu anlar. Onu yalnızca VLAN 20'nin portlarına iletir.
- Fa0/1 bir access porttur. SW-02 çerçeveyi buradan çıkarmadan önce etiketi söker ve FCS'yi yeniden hesaplar. MUH-03'e ulaşan çerçeve, MUH-01'in gönderdiğinin aynısıdır: etiketsiz.
Özet: etiket yalnızca trunk üzerinde yaşar. Uç cihazlar onu hiç görmez; switch de çerçevenin MAC adreslerine dokunmaz, yalnızca etiketi ekler ve çıkarır.
Native VLAN, izinli liste ve VLAN 1
Native VLAN: 802.1Q trunk'ta bir VLAN'ın çerçeveleri etiketsiz gönderilir. Bu VLAN'a trunk'ın native VLAN'ı denir. Switch, trunk'tan etiketsiz bir çerçeve aldığında onu native VLAN'a ait sayar; native VLAN'a ait bir çerçeveyi trunk'a çıkarırken de etiket takmaz. Cisco switch'lerde native VLAN, değiştirilmedikçe VLAN 1'dir.
Bunun nedeni geriye dönük uyumdur: trunk'ın ucunda etiketi anlamayan eski bir cihaz varsa en azından bir VLAN'la konuşabilsin. Etiketsiz çerçevede VLAN numarası yazmadığı için hangi VLAN'a ait olduğuna her uç kendi ayarına bakarak karar verir. Bu yüzden native VLAN trunk'ın iki ucunda aynı olmalıdır. Bir uç 1, öbür uç 99 derse birinin VLAN 1'den etiketsiz gönderdiği çerçeve karşıda VLAN 99'a ait sayılır. Buna native VLAN uyuşmazlığı (native VLAN mismatch) denir; sonuçlarını Derinlemesine bölümünde göreceksiniz.
İzinli VLAN listesi (allowed VLAN list): Bir trunk varsayılan olarak switch'teki bütün VLAN'ları taşır. switchport trunk allowed vlan 20,30,99 komutundan sonra yalnızca bu üç VLAN'ı geçirir. Listeyi daraltmak, gereksiz yayınların her switch'e taşınmasını ve bir VLAN'ın gitmemesi gereken bir yere uzanmasını önler.
Varsayılan VLAN (default VLAN): Fabrika çıkışı bir Cisco switch'te bütün portlar VLAN 1'dedir. VLAN 1 silinemez. Switch'in kendi denetim protokolleri (CDP, DTP, VTP gibi) de çerçevelerini VLAN 1 üzerinden gönderir. Bu yüzden iyi uygulama, VLAN 1'i boş bırakmaktır:
- Kullanıcı portları VLAN 1'den alınıp bölümlerinin VLAN'ına konur. Böylece yeni takılan, hiç ayar yapılmamış bir porttaki cihaz kimsenin bulunduğu bir ağa düşmez.
- Trunk'ların native VLAN'ı, hiçbir kullanıcının bulunmadığı ayrı bir VLAN'a alınır (bu derste VLAN 99).
- Kullanılmayan portlar kimsenin kullanmadığı bir VLAN'a alınır ve
shutdownile kapatılır.
Ses VLAN'ı (voice VLAN): Masadaki IP telefona ve arkasına takılan bilgisayara tek port yeter: switchport voice vlan 110 yazılan bir access port, bilgisayarın verisini kendi access VLAN'ında etiketsiz, telefonun sesini ise ses VLAN'ında 802.1Q etiketiyle taşır.
Cisco'da kurmak: komutlar
Kurulum üç adımdır: VLAN'ı oluşturmak, uç cihaz portlarını VLAN'a atamak, switch'ler arasındaki portu trunk yapmak. Aşağıdaki kutuda SW-01'in tam kurulumu var; SW-02'de aynısı yapılır.
vlan 20VLAN'ı oluşturur ve onun ayar kipine girer;name MUHASEBEad verir. Ad verilmezse switch VLAN0020 adını kullanır.switchport mode accessportu kalıcı olarak access yapar,switchport access vlan 20VLAN 20'ye atar. İkisi ayrı komutlardır ve ikisi de yazılmalıdır.switchport mode trunkportu kalıcı olarak trunk yapar;switchport trunk native vlan 99native VLAN'ı,switchport trunk allowed vlan 20,30,99izinli listeyi belirler.switchport nonegotiateportun karşı tarafla trunk pazarlığı yapmasını kapatır. Nedenini Derinlemesine bölümünde DTP başlığında göreceksiniz.
Birkaç porta aynı ayarı vermek için interface range kullanılır. Doğrulama: show vlan brief ve show interfaces trunk.
Bir trunk'ın çalışması için taşınacak VLAN'ın iki switch'te de oluşturulmuş olması gerekir. VLAN'ı yalnızca bir switch'te oluşturmak, en sık unutulan adımdır.
SW-01> enable SW-01# configure terminal SW-01(config)# vlan 20 SW-01(config-vlan)# name MUHASEBE SW-01(config-vlan)# exit SW-01(config)# vlan 30 SW-01(config-vlan)# name IT SW-01(config-vlan)# exit SW-01(config)# vlan 99 SW-01(config-vlan)# name NATIVE SW-01(config-vlan)# exit SW-01(config)# interface range fastEthernet 0/1 - 2 SW-01(config-if-range)# switchport mode access SW-01(config-if-range)# switchport access vlan 20 SW-01(config-if-range)# exit SW-01(config)# interface range fastEthernet 0/3 - 4 SW-01(config-if-range)# switchport mode access SW-01(config-if-range)# switchport access vlan 30 SW-01(config-if-range)# exit SW-01(config)# interface gigabitEthernet 0/1 SW-01(config-if)# switchport mode trunk SW-01(config-if)# switchport trunk native vlan 99 SW-01(config-if)# switchport trunk allowed vlan 20,30,99 SW-01(config-if)# switchport nonegotiate SW-01(config-if)# end SW-01# show vlan brief SW-01# show interfaces trunk
VLAN'lar arası yönlendirme: ana hatlarıyla
VLAN'ları kurduğunuz anda Muhasebe ile IT birbirine ulaşamaz olur. Çoğu zaman istenen tam yalıtım değil, denetimli erişimdir: Muhasebe IT'deki sunucuya ulaşabilsin, ama yalnızca izin verilen yoldan. Farklı VLAN'lar farklı IP ağları olduğu için aralarındaki trafik bir 3. katman cihazından geçmek zorundadır. Buna VLAN'lar arası yönlendirme (inter-VLAN routing) denir ve iki yaygın yolu vardır.
Router on a stick: Yönlendirici switch'e tek kabloyla bağlanır; switch tarafındaki port trunk yapılır. Yönlendiricinin o tek arayüzü, her VLAN için bir alt arayüz (subinterface) olarak bölünür (Gi0/0.20, Gi0/0.30); her birine o VLAN'ın etiketi ve ağından bir IP adresi verilir. Bu adres o VLAN'ın ağ geçididir. VLAN 20'den VLAN 30'a giden paket trunk'tan 20 etiketiyle yönlendiriciye çıkar ve aynı kablodan 30 etiketiyle geri döner.
Katman 3 switch ve SVI: Yönlendirmeyi switch'in kendisi yapar. Her VLAN için switch'te bir sanal arayüz oluşturulur: interface vlan 20. Bu arayüze SVI (switched virtual interface) denir; IP adresi o VLAN'ın ağ geçidi olur. Trafik switch'ten dışarı çıkmadan yönlendirilir, bu yüzden tek kablonun darboğazı yoktur. Kurumsal ağlarda yaygın olan yöntem budur.
Bu 3. katman geçiş noktası, VLAN'lar arasındaki trafiği denetlemenin doğal yeridir.
Akılda kalsın
- Bir VLAN bir yayın alanıdır ve uygulamada bir IP alt ağıdır; switch bir çerçeveyi yalnızca geldiği VLAN'ın portlarına iletir, farklı VLAN'lar ancak 3. katmandan (router on a stick ya da SVI) geçerek konuşur.
- Access port tek VLAN'a üyedir ve çerçeveleri etiketsizdir; trunk port birden çok VLAN'ı 802.1Q etiketiyle taşır. Etiket yalnızca trunk'ta yaşar, uç cihaz onu görmez.
- 802.1Q etiketi 4 bayttır, kaynak MAC ile EtherType arasına girer: TPID 0x8100 (16 bit), PCP (3 bit), DEI (1 bit), VLAN ID (12 bit; 1 ile 4094 arası kullanılır). Etiket eklenince FCS yeniden hesaplanır, en büyük çerçeve 1522 bayt olur.
- Native VLAN trunk'ta etiketsiz giden VLAN'dır, varsayılanı 1'dir ve iki uçta aynı olmalıdır. Uyuşmazlıkta trunk ayakta kalır; etiketsiz çerçeveler karşıda öbür VLAN'a girer ya da Cisco'nun spanning tree'si bu iki VLAN'ı portta engeller. Günlüğe %CDP-4-NATIVE_VLAN_MISMATCH yazılır.
- Hiçbir port pazarlığa bırakılmaz: uç portlara
switchport mode access, trunk'laraswitchport mode trunkveswitchport nonegotiate; kullanıcılar VLAN 1'den alınır, native VLAN boş bir VLAN yapılır, izinli liste daraltılır. Doğrulama:show vlan briefveshow interfaces trunk.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Sanal yerel ağ | VLAN (virtual LAN) | Bir switch'in portlarını ayrı yayın alanlarına bölen mantıksal ağ; 1 ile 4094 arasında bir numarası vardır. |
| Yayın alanı | Broadcast domain | Bir yayın çerçevesinin ulaştığı cihazların tümü; her VLAN ayrı bir yayın alanıdır. |
| Erişim portu | Access port | Tek bir VLAN'a üye olan, uç cihazın bağlandığı ve çerçeveleri etiketsiz taşıyan port. |
| Trunk | Trunk (trunk port, trunk link) | Birden çok VLAN'ın çerçevesini 802.1Q etiketiyle aynı bağlantıdan taşıyan port ya da bağlantı. |
| IEEE 802.1Q | IEEE 802.1Q (dot1q) | Çerçeveye VLAN etiketi eklenmesini tanımlayan standart. |
| Etiket | Tag (802.1Q tag) | Çerçevede kaynak MAC ile EtherType arasına giren, VLAN numarasını taşıyan 4 baytlık alan. |
| Etiketleme | Tagging | Trunk'a çıkan çerçeveye 802.1Q etiketinin eklenmesi; etiketsiz çerçeveye untagged denir. |
| TPID | Tag protocol identifier | Etiketin ilk 16 biti; 0x8100 değeri çerçevenin 802.1Q etiketli olduğunu söyler. |
| PCP | Priority code point | Etiketteki 3 bitlik öncelik alanı (0 ile 7 arası); 802.1p önceliği diye de anılır. |
| DEI | Drop eligible indicator | Etiketteki 1 bitlik alan; 1 ise çerçeve tıkanıklıkta öncelikle atılabilir. Eski adı CFI'dır. |
| VLAN numarası | VID (VLAN identifier) | Etiketteki 12 bitlik alan; 0 ve 4095 ayrılmıştır, 1 ile 4094 arası kullanılır. |
| Native VLAN | Native VLAN | Trunk'ta çerçeveleri etiketsiz gönderilen VLAN; Cisco'da varsayılanı 1'dir, iki uçta aynı olmalıdır. |
| Native VLAN uyuşmazlığı | Native VLAN mismatch | Trunk'ın iki ucunda native VLAN'ın farklı olması; etiketsiz çerçeveler karşıda başka VLAN'a girer. |
| İzinli VLAN listesi | Allowed VLAN list | Bir trunk'ın taşımasına izin verilen VLAN'lar; varsayılan olarak hepsi, yani 1 ile 4094 arası. |
| Varsayılan VLAN | Default VLAN | VLAN 1; fabrika çıkışı bütün portların bulunduğu, silinemeyen VLAN. |
| Ses VLAN'ı | Voice VLAN | IP telefonun ses trafiği için ayrılan VLAN; aynı access portta veri etiketsiz, ses etiketli taşınır. |
| DTP | Dynamic Trunking Protocol | İki Cisco portunun bağlantının trunk olup olmayacağını pazarlık ettiği protokol; güvenlik için kapatılır. |
| VLAN'lar arası yönlendirme | Inter-VLAN routing | Farklı VLAN'lardaki cihazların bir 3. katman cihazı üzerinden konuşması. |
| Router on a stick | Router on a stick | Tek trunk bağlantısı üzerinden, her VLAN için bir alt arayüzle yapılan VLAN'lar arası yönlendirme. |
| Alt arayüz | Subinterface | Yönlendiricinin fiziksel arayüzünün bir VLAN'a ayrılmış mantıksal parçası: Gi0/0.20 gibi. |
| SVI | Switched virtual interface | Katman 3 switch'te bir VLAN'ın sanal arayüzü (interface vlan 20); adresi o VLAN'ın ağ geçididir. |
| VLAN atlama | VLAN hopping | Bir VLAN'dan ötekine izinsiz geçme saldırılarının genel adı; switch taklidi ve çift etiketleme türleri vardır. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.1: Configure and verify VLANs (normal range) spanning multiple switches (2.1.a Access ports (data and voice), 2.1.b Default VLAN, 2.1.c InterVLAN connectivity)
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.2: Configure and verify interswitch connectivity (2.2.a Trunk ports, 2.2.b 802.1Q, 2.2.c Native VLAN)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Implementation alanı: switching teknolojilerini ve özelliklerini yapılandırma (VLAN, VLAN veritabanı, SVI; arayüz ayarlarında native VLAN, voice VLAN ve 802.1Q tagging)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Troubleshooting alanı: switching arızaları (yanlış VLAN ataması gibi) için belirtiden nedene gitme
- CompTIA Security+ SY0-801, Security Architecture alanı: ağın bölümlere ayrılması (segmentation) kavramının ön bilgisi; VLAN atlama saldırıları 3. aşamada işlenir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- IEEE 802.1Q-2022: IEEE Standard for Local and Metropolitan Area Networks, Bridges and Bridged Networks
- Cisco: Inter-Switch Link and IEEE 802.1Q Frame Format
- Cisco: VLAN Configuration Guide, IOS XE 17.12.x (Catalyst 9300), Configuring VLANs
- Cisco: VLAN Configuration Guide, IOS XE 17.12.x (Catalyst 9300), Configuring VLAN Trunks
- Cisco: Configure Inter VLAN Routing with the Use of an External Router
- Cisco: Troubleshoot Spanning Tree PVID- and Type-Inconsistencies
- Cisco: CCNA Exam v1.1 (200-301) Exam Topics
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
802.1Q etiketi alan alan
802.1Q etiketi 4 bayttır (32 bit) ve çerçevede kaynak MAC adresi ile EtherType alanının arasına girer. Hedef ve kaynak MAC adresleri yerinde kalır; özgün EtherType ve yük 4 bayt geriye kayar.
Etiketin ilk 2 baytı TPID'dir (tag protocol identifier) ve değeri her zaman 0x8100'dür. Bu alan, etiketsiz çerçevede EtherType'ın durduğu yerdedir: alıcı orada 0x8100 görünce 'bu çerçeve etiketli, asıl EtherType 4 bayt sonra' diye anlar; 0x0800 görseydi etiketsiz bir IPv4 çerçevesi olduğunu anlardı.
Sonraki 2 bayta TCI (tag control information) denir ve üç alana bölünür: 3 bitlik PCP, 1 bitlik DEI ve 12 bitlik VLAN ID.
VLAN ID 12 bit olduğu için 2 üzeri 12, yani 4096 farklı değer alabilir: 0 ile 4095 arası. İki değer ayrılmıştır: 0, 'VLAN bilgisi yok, yalnızca öncelik taşıyorum' demektir (öncelik etiketi); 4095 ise ayrılmıştır ve VLAN numarası olarak kullanılmaz. Geriye 1 ile 4094 arasındaki 4094 VLAN kalır.
Etiket çerçevenin içeriğini değiştirdiği için çerçevenin sonundaki FCS artık tutmaz. Etiketi ekleyen switch FCS'yi yeniden hesaplar; etiketi söken switch de aynısını yapar. Etiket 4 bayt eklediğinden en büyük Ethernet çerçevesi 1518 bayttan 1522 bayta çıkar; yükün en büyük boyutu (MTU 1500) değişmez.
Kutudaki örnek, VLAN 20'de ve öncelik 0 ile giden bir IPv4 çerçevesinin başıdır. TCI 0x0014'tür: ikilik yazımı 0000 0000 0001 0100; ilk üç bit PCP (000, yani 0), dördüncü bit DEI (0), kalan on iki bit VLAN ID'dir (0000 0001 0100, yani 20).
| Alan | Uzunluk | Değer ve anlam |
|---|---|---|
| TPID (tag protocol identifier) | 16 bit | Her zaman 0x8100: çerçevenin 802.1Q etiketi taşıdığını söyler |
| PCP (priority code point) | 3 bit | 0 ile 7 arası öncelik; IEEE 802.1p önceliği diye de anılır, ses gibi trafiğe öncelik vermek için kullanılır |
| DEI (drop eligible indicator) | 1 bit | 1 ise çerçeve tıkanıklıkta öncelikle atılabilir; bu bitin eski adı CFI'dır |
| VID (VLAN identifier) | 12 bit | VLAN numarası: 1 ile 4094 arası kullanılır; 0 ve 4095 ayrılmıştır |
Ethernet II, Src: 02:00:00:00:20:10, Dst: 02:00:00:00:20:11
802.1Q Virtual LAN, PRI: 0, DEI: 0, ID: 20
000. .... .... .... = Priority: Best Effort (default) (0)
...0 .... .... .... = DEI: Ineligible
.... 0000 0001 0100 = ID: 20
Type: IPv4 (0x0800)
Internet Protocol Version 4, Src: 192.168.20.10, Dst: 192.168.20.11Dikkat: Wireshark'ta etiketli çerçeveleri vlan filtresiyle, belirli bir VLAN'ı vlan.id == 20 filtresiyle bulursunuz.
VLAN numaraları ve Cisco varsayılanları
Standart 1 ile 4094 arasındaki bütün numaralara izin verir. Cisco bu aralığı ikiye ayırır.
Normal aralıktaki VLAN'lar (1 ile 1005 arası) switch'in flash belleğindeki vlan.dat dosyasında tutulur. Bunun pratik bir sonucu vardır: bir switch'i sıfırlamak için başlangıç yapılandırmasını silmek yetmez; vlan.dat da silinmezse eski VLAN'lar yeniden açılışta geri gelir.
Fabrika çıkışı bir Cisco switch'te VLAN 1 ile 1002 - 1005 arası VLAN'lar hazır gelir ve silinemez. Bir trunk kurulduğunda izinli listede 1 ile 4094 arasındaki bütün VLAN'lar vardır.
vlan 20 yazdığınızda VLAN, o ayar kipinden çıktığınızda oluşur. Var olmayan bir VLAN'a port atamaya çalışırsanız, örneğin switchport access vlan 50, Catalyst switch'ler çoğunlukla VLAN'ı sizin yerinize oluşturur ve bunu bir satırla bildirir: % Access VLAN does not exist. Creating vlan 50. Bu VLAN adsız (VLAN0050) kalır; düzenli bir ağda VLAN'ı önce adıyla oluşturmak daha doğrudur.
| Numara | Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 0 | Ayrılmış | Etikette 'yalnızca öncelik' anlamına gelir; VLAN olarak kullanılmaz |
| 1 | Varsayılan VLAN | Bütün portlar fabrika çıkışı buradadır; silinemez, adı default'tur |
| 2 - 1001 | Normal aralık | Günlük kullanımdaki VLAN'lar; vlan.dat dosyasında tutulur |
| 1002 - 1005 | Ayrılmış (Cisco) | Eski FDDI ve Token Ring VLAN'ları; silinemez, kullanılmaz |
| 1006 - 4094 | Genişletilmiş aralık (extended range) | Büyük ağlar ve servis sağlayıcılar için |
| 4095 | Ayrılmış | Standart tarafından ayrılmıştır; VLAN olarak kullanılmaz |
Dikkat: 'Kaç VLAN kullanılabilir' sorusunun standarttaki cevabı 4094'tür. CCNA hedefinin sözünü ettiği 'normal range' ise Cisco'da 1 ile 1005 arasıdır. İkisini karıştırmayın.
show vlan brief ve show interfaces trunk nasıl okunur
Bu iki komut VLAN arızalarının çoğunu bulmaya yeter. Kutudaki çıktılar Anlatım'da kurulan SW-01'e aittir.
show vlan brief çıktısında her satır bir VLAN'dır: numarası, adı, durumu ve o VLAN'a üye access portlar. İki şeye bakın: aradığınız VLAN listede ve active mi, port beklediğiniz VLAN'ın satırında mı? Trunk olarak çalışan portlar bu çıktıda görünmez; Gi0/1'in listede olmaması arıza değil, onun trunk olduğunun işaretidir. Tersine, trunk olmasını beklediğiniz bir port burada bir VLAN'ın satırındaysa trunk olmamış, access kalmıştır.
show interfaces trunk çıktısı dört bölümdür ve bir VLAN'ın trunk'tan gerçekten geçip geçmediğini adım adım daraltır:
- Birinci bölüm: portun kipi (
on,switchport mode trunkile elle kurulmuş demektir), kapsülleme (802.1q), durum (trunking) ve native VLAN. - Vlans allowed on trunk: izinli liste, yani sizin yapılandırdığınız şey.
- Vlans allowed and active in management domain: izinli olup bu switch'te gerçekten var olan ve etkin VLAN'lar. Bir VLAN izinli listede olup burada yoksa o switch'te oluşturulmamıştır.
- Vlans in spanning tree forwarding state and not pruned: bu trunk'tan şu anda fiilen iletilen VLAN'lar. Spanning tree bir VLAN'ı bu portta engelliyorsa burada görünmez; nedenini bir sonraki derste öğreneceksiniz.
Bir port bu çıktıda hiç yoksa o port trunk değildir. Bir VLAN'ın uçtan uca çalışması için yol üzerindeki her trunk'ın her iki ucunda son bölümde görünmesi gerekir.
SW-01# show vlan brief VLAN Name Status Ports ---- -------------------------------- --------- ------------------------------- 1 default active Fa0/5, Fa0/6, Fa0/7, Fa0/8 20 MUHASEBE active Fa0/1, Fa0/2 30 IT active Fa0/3, Fa0/4 99 NATIVE active 1002 fddi-default act/unsup 1003 token-ring-default act/unsup 1004 fddinet-default act/unsup 1005 trnet-default act/unsup SW-01# show interfaces trunk Port Mode Encapsulation Status Native vlan Gi0/1 on 802.1q trunking 99 Port Vlans allowed on trunk Gi0/1 20,30,99 Port Vlans allowed and active in management domain Gi0/1 20,30,99 Port Vlans in spanning tree forwarding state and not pruned Gi0/1 20,30,99
Dikkat: İzinli listeyi değiştirirken en pahalı hata: switchport trunk allowed vlan 40 yazmak listeye 40'ı eklemez, listeyi yalnızca 40 yapar ve öteki bütün VLAN'ları trunk'tan keser. Eklemek için switchport trunk allowed vlan add 40, çıkarmak için switchport trunk allowed vlan remove 40 yazılır.
DTP ve trunk'ı neden elle kuruyoruz
DTP (Dynamic Trunking Protocol), Cisco'ya özgü bir protokoldür: iki switch portu, aralarındaki bağlantının trunk olup olmayacağını kendi aralarında pazarlık eder. Portun kipi bu pazarlıktaki tutumunu belirler.
switchport mode dynamic auto: Port trunk olmaya isteklidir ama pazarlığı kendisi başlatmaz; karşı taraf isterse trunk olur.switchport mode dynamic desirable: Port pazarlığı etkin biçimde başlatır; karşı taraf trunk, desirable ya da auto ise trunk olur.switchport mode trunk: Port kalıcı olarak trunk'tır, ama DTP çerçeveleri göndermeyi sürdürür.switchport mode access: Port kalıcı olarak access'tir.
Cisco'nun güncel Catalyst belgelerinde bir 2. katman portunun varsayılan kipi dynamic auto'dur. Tablodan iki sonuç çıkar. Birincisi, iki ucu da dynamic auto olan bir bağlantı trunk olmaz: iki taraf da karşıdan teklif bekler ve bağlantı access olarak kalır. İki switch'i fabrika ayarlarıyla birbirine bağlayıp 'neden trunk olmadı' diye soran kişinin cevabı budur. İkincisi, ayar yapılmamış bir port, karşısına trunk isteyen bir cihaz takıldığında kendiliğinden trunk olur.
İkinci sonuç bir güvenlik açığıdır: kullanıcı portuna takılan bir cihaz DTP konuşup portu trunk'a çevirirse o trunk'ın taşıdığı bütün VLAN'lara ulaşır. Kural şudur: hiçbir portun kipi pazarlığa bırakılmaz. Uç portlara switchport mode access, switch'ler arası portlara switchport mode trunk ve switchport nonegotiate yazılır. Cisco'ya göre switchport nonegotiate yalnızca kipi access ya da trunk olan portta kullanılabilir ve karşı ucun da elle trunk yapılması gerekir.
Bir portun yönetimsel kipini (sizin yazdığınız) ve fiilî kipini (pazarlığın sonucu) show interfaces gigabitEthernet 0/1 switchport gösterir. Kutuda elle kurulmuş ve DTP'si kapatılmış bir trunk var: Negotiation of Trunking: Off satırı DTP'nin kapalı olduğunu söyler.
| Bir uç \ Öbür uç | dynamic auto | dynamic desirable | trunk | access |
|---|---|---|---|---|
| dynamic auto | access | trunk | trunk | access |
| dynamic desirable | trunk | trunk | trunk | access |
| trunk | trunk | trunk | trunk | Uyumsuz: kaçının |
| access | access | access | Uyumsuz: kaçının | access |
SW-01# show interfaces gigabitEthernet 0/1 switchport Name: Gi0/1 Switchport: Enabled Administrative Mode: trunk Operational Mode: trunk Administrative Trunking Encapsulation: dot1q Operational Trunking Encapsulation: dot1q Negotiation of Trunking: Off Access Mode VLAN: 1 (default) Trunking Native Mode VLAN: 99 (NATIVE) Trunking VLANs Enabled: 20,30,99
Native VLAN uyuşmazlığı: ne olur, nasıl görünür
SW-01'in Gi0/1 portunda native VLAN 1, SW-02'nin Gi0/1 portunda native VLAN 99 olsun. İki uç da trunk'tır ve bağlantı ayaktadır.
- SW-01, VLAN 1'e ait bir çerçeveyi etiketsiz gönderir. SW-02 onu kendi native VLAN'ına, yani VLAN 99'a koyar ve VLAN 99'un portlarından çıkarır. Ters yönde VLAN 99'un çerçevesi SW-01'de VLAN 1'e girer.
- VLAN 20 ve VLAN 30 gibi öteki VLAN'lar etiketli gittiği için etkilenmez.
Etiketsiz çerçeveler böylece VLAN değiştirir ve iki ayrı VLAN birbirine sızar: bu hem bir arıza hem bir güvenlik sorunudur. Arızayı sinsi yapan, trunk'ın 'trunking' görünmeyi ve kullanıcıların çoğunun çalışmayı sürdürmesidir.
Cisco switch'ler bu durumu iki yoldan yakalar. CDP komşusunun bildirdiği native VLAN kendisininkinden farklıysa switch, kutudaki %CDP-4-NATIVE_VLAN_MISMATCH satırını düzenli aralıklarla günlüğe yazar; satır portu, komşuyu ve iki ucun numaralarını verir. Ayrıca Cisco'nun her VLAN için ayrı çalışan spanning tree'si, gönderdiği denetim çerçevesine (BPDU) çerçevenin ait olduğu VLAN'ın numarasını yazar. Karşıdan gelen numara, çerçevenin girdiği VLAN ile tutmuyorsa switch iki VLAN'ı da o portta engeller; Cisco buna PVID tutarsızlığı (PVID inconsistency) der. Bu yüzden iki Cisco switch arasında çoğu zaman sızıntı değil, iki native VLAN'ın o trunk'tan hiç geçmediği görülür; bu denetimin olmadığı yerde çerçeveler gerçekten VLAN değiştirir. Cisco'nun trunk belgesi uyuşmazlığın spanning tree döngülerine yol açabileceği konusunda da uyarır.
Doğrulama basittir: iki uçta da show interfaces trunk yazın ve Native vlan sütunlarını karşılaştırın. Düzeltme, iki uca aynı switchport trunk native vlan komutunu yazmaktır.
*Mar 1 00:12:41.103: %CDP-4-NATIVE_VLAN_MISMATCH: Native VLAN mismatch discovered on GigabitEthernet0/1 (1), with SW-02 GigabitEthernet0/1 (99).
Ne bozulur, nasıl görünür
VLAN arızalarının belirtisi çoğu zaman aynıdır: 'aynı ağdayız ama ping gitmiyor'. Kablo takılıdır, bağlantı ışığı yanar, IP ayarları doğrudur. Tablo en sık görülen altı nedeni ve her birinin hangi çıktıda nasıl göründüğünü verir.
Var olmayan VLAN'daki port ayrıca anlatılmaya değer. Bir VLAN'ı no vlan 30 ile silerseniz o VLAN'a atanmış portlar başka bir VLAN'a geçmez; ataması yerinde kalır ama port trafik taşımaz ve show vlan brief çıktısında hiçbir satırda görünmez. show interfaces fastEthernet 0/3 switchport çıktısındaki Access Mode VLAN: 30 (Inactive) satırı durumu açıkça söyler. VLAN yeniden oluşturulunca portlar kendiliğinden geri gelir.
Bir ucu trunk, öbür ucu access olan bağlantı da yanıltıcıdır, çünkü bağlantı ışığı yanar. Access ucun etiketsiz gönderdiği çerçeveler karşıda native VLAN'a girer; trunk ucun etiketli gönderdiklerini access uç kabul etmez. En iyi durumda o tek VLAN çalışır. Cisco switch'lerde çoğu zaman o da çalışmaz: spanning tree bu tür tutarsızlığını (type inconsistency) fark eder, portu engeller ve günlükte Inconsistent port type görünür.
Arıza ararken sıra şudur: önce uç porta bakın (show vlan brief: port doğru VLAN'da mı?), sonra yol üzerindeki her trunk'a (show interfaces trunk: port trunk mı, VLAN izinli mi, etkin mi, native VLAN iki uçta aynı mı?), en son 3. katmana (ağ geçidi doğru mu, alt arayüz ya da SVI ayakta mı?).
| Arıza | Belirti | Nerede görünür |
|---|---|---|
| Port yanlış VLAN'da (çoğunlukla VLAN 1'de unutulmuş) | Tek bilgisayar kendi bölümüne ulaşamaz | show vlan brief: port başka VLAN'ın satırında |
| Portun VLAN'ı silinmiş ya da yok | O porttaki cihazlar hiçbir yere ulaşamaz | show vlan brief: port hiçbir satırda yok; show interfaces ... switchport: Access Mode VLAN: 30 (Inactive) |
| VLAN öteki switch'te oluşturulmamış | VLAN tek switch içinde çalışır, switch'ler arasında çalışmaz | show interfaces trunk: VLAN 'allowed' satırında var, 'allowed and active' satırında yok |
| VLAN izinli listede yok | Yalnızca o VLAN switch'ler arasında çalışmaz | show interfaces trunk: 'Vlans allowed on trunk' satırında VLAN yok |
| Bir uç trunk, öbür uç access | En çok bir VLAN geçer, ötekiler kesik | show interfaces trunk: port bir uçta listede var, öbür uçta yok |
| Native VLAN uyuşmazlığı | İki native VLAN'ın trafiği karışır ya da spanning tree ikisini engeller | Günlükte %CDP-4-NATIVE_VLAN_MISMATCH; iki uçta farklı 'Native vlan' |
Dikkat: Farklı VLAN'lardaki iki bilgisayarın ping atamaması arıza değildir; VLAN'ın yaptığı iş budur. Önce 'bu iki cihaz aynı VLAN'da mı olmalı, yoksa aralarında yönlendirme mi olmalı' sorusunu sorun.
Router on a stick ve SVI: yapılandırma
Router on a stick kurulumunda dört şey doğru olmalıdır.
- Switch'in yönlendiriciye bakan portu trunk'tır. Yönlendiriciler DTP konuşmaz; port elle
switchport mode trunkyapılır. - Yönlendiricinin fiziksel arayüzü
no shutdownile açılır ve ona IP adresi verilmez. Yönlendirici arayüzleri fabrika çıkışı kapalıdır; fiziksel arayüz kapalıysa alt arayüzler de kapalıdır. - Her alt arayüzde önce
encapsulation dot1Qve VLAN numarası, sonra IP adresi yazılır. Sıra önemlidir: kapsülleme yazılmadan IP adresi verilirse yönlendirici komutu reddeder ve alt arayüzün önce bir 802.1Q VLAN'ına bağlanması gerektiğini söyler. - Alt arayüzün numarası (Gi0/0.20'deki 20) yalnızca bir addır; çerçeveye yazılan VLAN numarasını
encapsulation dot1Qkomutu belirler. İkisini aynı yapmak bir alışkanlıktır, zorunluluk değildir.
Native VLAN'da da yönlendirme yapılacaksa o alt arayüze encapsulation dot1Q 99 native yazılır; böylece yönlendirici o VLAN'ın çerçevelerini etiketsiz gönderir ve etiketsiz gelenleri bu alt arayüze verir. Bütün alt arayüzler fiziksel arayüzün MAC adresini kullanır; onları birbirinden ayıran yalnızca etiketteki VLAN numarasıdır.
Katman 3 switch'te ip routing komutu yönlendirmeyi açar, her VLAN için bir SVI oluşturulur. Bir SVI'nin ayakta (up/up) olması için iki koşul vardır: VLAN switch'te var olmalı ve o VLAN'da çalışır durumda en az bir port bulunmalıdır (bir access port ya da o VLAN'ı taşıyan bir trunk). VLAN'da hiç etkin port yoksa SVI down kalır ve o VLAN'ın ağ geçidi cevap vermez.
Doğrulama: show ip interface brief arayüzlerin adresini ve durumunu, show ip route her VLAN'ın ağını doğrudan bağlı (C) olarak gösterir.
R-01(config)# interface gigabitEthernet 0/0 R-01(config-if)# no shutdown R-01(config-if)# exit R-01(config)# interface gigabitEthernet 0/0.20 R-01(config-subif)# encapsulation dot1Q 20 R-01(config-subif)# ip address 192.168.20.1 255.255.255.0 R-01(config-subif)# exit R-01(config)# interface gigabitEthernet 0/0.30 R-01(config-subif)# encapsulation dot1Q 30 R-01(config-subif)# ip address 192.168.30.1 255.255.255.0 R-01(config-subif)# end L3SW-01(config)# ip routing L3SW-01(config)# interface vlan 20 L3SW-01(config-if)# ip address 192.168.20.1 255.255.255.0 L3SW-01(config-if)# no shutdown L3SW-01(config-if)# exit L3SW-01(config)# interface vlan 30 L3SW-01(config-if)# ip address 192.168.30.1 255.255.255.0 L3SW-01(config-if)# no shutdown L3SW-01(config-if)# end
Dikkat: Router on a stick'te bir VLAN çalışıp öteki çalışmıyorsa trunk'ın kendisi sağlamdır; çalışmayan VLAN'ın alt arayüzündeki encapsulation dot1Q numarasına, IP adresine ve bilgisayarın ağ geçidi ayarına bakın.
SOC için: VLAN bilgisi nerede görünür, neden önemlidir
Bir analist için VLAN, 'bu cihaz ağın hangi bölümünde' sorusunun cevabıdır; switch'te show mac address-table MAC adresini, portunu ve VLAN'ını birlikte verir.
Yakalamada VLAN bilgisi yakalama noktasına bağlıdır: uç cihazda ya da access portun kopyasında etiket yoktur, trunk üzerinde native VLAN dışındaki her çerçevede 802.1Q başlığı görünür ve vlan.id ile süzülür. Aynı paketi trunk'ta iki kez, farklı VLAN numaralarıyla görüyorsanız paket bir VLAN'dan çıkıp yönlendirilmiş ve öbür VLAN'a girmiştir; bu bir kopya ya da saldırı değildir.
VLAN'lar ayırmanın ilk adımıdır, ama tek başına bir güvenlik denetimi değildir. Yanlış yapılandırılmış bir switch'te bir VLAN'dan ötekine izinsiz geçmenin yolları vardır; bunların genel adı VLAN atlama (VLAN hopping)'dır. İki türü bilinir: switch taklidi (switch spoofing), pazarlığa açık bırakılmış bir portun DTP ile trunk'a çevrilmesine dayanır; çift etiketleme (double tagging), saldırganın bulunduğu VLAN'ın trunk'ın native VLAN'ı olmasına ve o VLAN'ın etiketsiz taşınmasına dayanır. İkisinin nasıl çalıştığı, kablodaki ve günlükteki izleri 3. aşamada anlatılır.
İki saldırı da bu derste 'iyi uygulama' diye öğrendiğiniz ayarlarla kapanır. Bir switch yapılandırmasını gözden geçirirken şunları sorun: kipi pazarlığa bırakılmış kullanıcı portu kalmış mı, trunk'larda DTP kapatılmış mı, native VLAN kullanıcı bulunmayan bir VLAN mı ve iki uçta aynı mı, izinli liste gereken VLAN'larla sınırlı mı, VLAN 1'de kullanıcı var mı, kullanılmayan portlar kapalı mı?
Günlük tarafında izlemeye değer iki satır vardır: bir trunk'ta %CDP-4-NATIVE_VLAN_MISMATCH (yanlış yapılandırma ya da izinsiz takılmış bir switch), ve kullanıcı portu olması gereken bir portun show interfaces trunk çıktısında belirmesi.
Dikkat: Sık yapılan hata: 'ayrı VLAN'dalar, öyleyse birbirlerine erişemezler' diye düşünmek. Aralarında yönlendirme varsa ve erişim listesi yoksa her şeye erişirler. VLAN'ın yalıtımı, VLAN'lar arası geçiş noktasına yazılan kural kadar güçlüdür.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvar: bir switch'i iki yayın alanına bölmek
Laboratuvarda 'VLAN: bölümleri ayırmak' çalışmasını açın. Önce Muhasebe'nin yayınının IT'nin kablosuna da gittiğini kanıtlayın, sonra SW-01'de VLAN 20 (MUHASEBE) ve VLAN 30 (IT) kurup aynı deneyi yineleyin. Ne değişti ve neden?
- Hiçbir ayar yapmadan MUH-01'den
ping 192.168.20.11yazın. Yakalama noktası IT-01'in kablosundadır: paket listesinde Muhasebe'ye ait hangi çerçeve görünüyor? - SW-01'e geçin:
enable,configure terminal.vlan 20,name MUHASEBE,exit; sonravlan 30,name IT,exit. interface range fa0/1-2,switchport mode access,switchport access vlan 20. Sonrainterface range fa0/3-4için aynısını VLAN 30 ile yapın veendyazın.show vlan briefile dört portun doğru satırlarda olduğunu doğrulayın.show mac address-tableçıktısındaki VLAN sütununa bakın.- Yakalamayı temizleyin, MUH-01'de
arp -dyazın veping 192.168.20.11komutunu yineleyin. IT-01'in kablosunda ne görünüyor? - MUH-01'den
ping 192.168.30.10yazın ve sonucu yorumlayın. Sonra yakalama noktasını MUH-01'in kablosuna alıpping 192.168.20.11komutunu yineleyin ve bir çerçeveye dokunun: 802.1Q satırı var mı?
Cevap: Ayardan önce bütün portlar VLAN 1'dedir, yani tek yayın alanı vardır: MUH-01'in ARP yayını (Who has 192.168.20.11?) IT-01'in kablosunda da görünür. VLAN'lar kurulduktan sonra Fa0/1 ve Fa0/2 VLAN 20'de, Fa0/3 ve Fa0/4 VLAN 30'dadır; switch VLAN 20'den gelen yayını yalnızca VLAN 20'nin portlarına iletir ve IT-01'in kablosuna hiçbir şey gelmez. MUH-01 ile MUH-02 arasındaki ping çalışmayı sürdürür.show mac address-tableher adresi öğrenildiği VLAN ile birlikte gösterir. 192.168.30.10 adresine ping 'General failure' verir: hedef başka bir IP ağındadır ve MUH-01'in ağ geçidi yoktur; olsaydı bile iki VLAN arasında yönlendirici bulunmadığı için ulaşamazdı. Yakalanan çerçevelerde 802.1Q satırı yoktur, çünkü MUH-01'in kablosu bir access porta gider; etiket yalnızca trunk'ta taşınır.- Hiçbir ayar yapmadan MUH-01'den
Laboratuvarda
Laboratuvar: trunk'taki etiketi görmek ve iki VLAN'ı konuşturmak
Laboratuvarda 'VLAN'lar arası yönlendirme (router-on-a-stick)' çalışmasını açın. SW-01 ile R-01 arasındaki tek kabloyu trunk yapın, yönlendiricide iki alt arayüz kurun ve MUH-01'den IT-01'e ping atın. Trunk kablosundaki yakalamada aynı ping isteğinin kaç kez, hangi VLAN numaralarıyla geçtiğini ve iki geçiş arasında nelerin değiştiğini söyleyin.
- SW-01:
enable,configure terminal,interface gi0/1,switchport mode trunk,end.show interfaces trunkile Gi0/1'in listede olduğunu görün. - R-01:
enable,show ip interface briefyazın ve Gi0/0'ın durumuna bakın. Sonraconfigure terminal,interface gi0/0,no shutdown. interface gi0/0.20,encapsulation dot1Q 20,ip address 192.168.20.1 255.255.255.0. Aynısınıinterface gi0/0.30,encapsulation dot1Q 30ve 192.168.30.1 için yapın.- MUH-01'de
gateway 192.168.20.1, IT-01'degateway 192.168.30.1yazın. - MUH-01'den
ping 192.168.30.10yazın. Paket listesinde bir ICMP isteğine dokunun ve Ethernet başlığından sonraki satırı okuyun. - Filtre alanına
vlan.id == 20, sonravlan.id == 30yazın. İki listedeki aynı isteğin kaynak MAC adresini ve TTL değerini karşılaştırın.
Cevap: Başlangıçta R-01'in Gi0/0 arayüzü 'administratively down' görünür: yönlendirici arayüzleri fabrika çıkışı kapalıdır veno shutdowngerekir. Kurulumdan sonra ping başarılıdır. Trunk kablosunda her çerçevede Ethernet başlığından sonra '802.1Q Virtual LAN' satırı vardır. Aynı ICMP isteği trunk'tan iki kez geçer: önce VLAN ID 20 ile switch'ten yönlendiriciye gider, sonra VLAN ID 30 ile yönlendiriciden switch'e döner. İkinci geçişte kaynak MAC adresi artık MUH-01'in değil yönlendiricinindir ve TTL 128'den 127'ye inmiştir: paket yönlendirilmiştir. IP adresleri değişmemiştir. İki alt arayüz aynı MAC adresini kullanır; onları ayıran yalnızca etiketteki VLAN numarasıdır. Cevap paketi aynı yolu ters yönde izler: önce VLAN 30, sonra VLAN 20 etiketiyle.- SW-01:
Hesapla
Etiketi bit bit çözmek
Trunk üzerinde yakalanan dört çerçevede TPID'den sonraki 2 baytlık TCI alanı aşağıda onaltılık olarak verilmiştir. Her biri için PCP, DEI ve VLAN ID değerlerini bulun. Sonra iki ek soruyu cevaplayın.
a) 00 1E b) A0 0A c) 20 64 d) 10 14 e) TCP ile 100 bayt veri taşıyan, seçeneksiz başlıklı bir çerçeve access portta FCS dahil 158 bayttır. Aynı çerçeve trunk'ta kaç bayttır? f) VLAN ID alanı 12 bit yerine 10 bit olsaydı, en düşük ve en yüksek değer yine ayrılmış sayılarak kaç VLAN kullanılabilirdi?
- İki baytı 16 bitlik ikilik sayıya çevirin. Örnek: A0 0A = 1010 0000 0000 1010.
- İlk 3 bit PCP'dir, dördüncü bit DEI'dir, kalan 12 bit VLAN ID'dir.
- 12 biti ondalığa çevirin. Kolay yol: ilk onaltılık basamağın yalnızca son biti DEI'dir; son üç onaltılık basamak doğrudan VLAN ID'dir.
Cevap: a) 0000 0000 0001 1110: PCP 0, DEI 0, VLAN ID 0x01E = 30. b) 1010 0000 0000 1010: PCP 101 = 5, DEI 0, VLAN ID 0x00A = 10 (öncelik 5, tipik olarak ses trafiği). c) 0010 0000 0110 0100: PCP 001 = 1, DEI 0, VLAN ID 0x064 = 100. d) 0001 0000 0001 0100: PCP 0, DEI 1, VLAN ID 0x014 = 20 (atılmaya uygun işaretli). e) Etiket 4 bayt ekler: 158 + 4 = 162 bayt; yük ve başlıklar aynıdır, FCS yeniden hesaplanmıştır. f) 2 üzeri 10 = 1024 değer; 0 ve 1023 ayrılınca 1022 VLAN. Aynı hesap 12 bit için 4096 - 2 = 4094 verir.Oku ve yorumla
İki switch, bir şikâyet: VLAN 30 neden geçmiyor?
IT bölümünün SW-01'deki bilgisayarları SW-02'deki IT bilgisayarlarına ulaşamıyor. Muhasebe (VLAN 20) iki switch arasında sorunsuz çalışıyor. Aşağıdaki çıktılara bakarak arızanın nerede olduğunu, hangi satırdan anladığınızı ve hangi komutla düzelteceğinizi yazın. Çıktıda başka bir tutarsızlık görüyorsanız onu da belirtin.
SW-01# show interfaces trunk Port Mode Encapsulation Status Native vlan Gi0/1 on 802.1q trunking 99 Port Vlans allowed on trunk Gi0/1 20,30,99 Port Vlans allowed and active in management domain Gi0/1 20,30,99 SW-02# show interfaces trunk Port Mode Encapsulation Status Native vlan Gi0/1 on 802.1q trunking 99 Port Vlans allowed on trunk Gi0/1 20,30,99 Port Vlans allowed and active in management domain Gi0/1 20,99 SW-02# show vlan brief VLAN Name Status Ports ---- -------------------------------- --------- ------------------------------- 1 default active Fa0/5, Fa0/6, Fa0/7, Fa0/8 20 MUHASEBE active Fa0/1, Fa0/2 99 NATIVE active
Cevap: Arıza SW-02'dedir: VLAN 30 bu switch'te hiç yok. İki işaret vardır. Birincisi, SW-02'nin trunk çıktısında VLAN 30 'Vlans allowed on trunk' satırında var ama 'allowed and active in management domain' satırında yok; yani izinli ama switch'te etkin değil. İkincisi,show vlan briefçıktısında 30 numaralı bir satır yok. Trunk'ın kendisi sağlamdır: iki uçta da trunking, native VLAN iki uçta 99, izinli liste aynı. Düzeltme: SW-02'devlan 30,name IT. Ek tutarsızlık: SW-02'de Fa0/3 ve Fa0/4 hiçbir VLAN'ın satırında görünmüyor. Bu portlar büyük olasılıkla var olmayan VLAN 30'a atanmıştır;show interfaces fastEthernet 0/3 switchportçıktısında 'Access Mode VLAN: 30 (Inactive)' yazması beklenir. VLAN 30 oluşturulunca portlar kendiliğinden çalışır.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınız VLAN'ı neden bilmez?
Windows bilgisayarınızda ağ kartının VLAN ile ilgili ayarlarına bakın ve sonucu bu dersteki access port tanımıyla açıklayın.
- PowerShell'i açın ve
Get-NetAdapter | Format-List Name, Status, VlanIDyazın. Bağlı olduğunuz bağdaştırıcının VlanID satırında ne yazıyor? Get-NetAdapterAdvancedProperty | Where-Object DisplayName -match 'VLAN'yazın. Sürücünüz destekliyorsa 'VLAN ID' adlı bir ayar ve değeri listelenir.- Wireshark kuruluysa kendi bağdaştırıcınızda kısa bir yakalama yapın ve filtre alanına
vlanyazın. Kaç çerçeve kalıyor?
Cevap: Sıradan bir bilgisayarda VlanID satırı boştur ya da ağ kartının 'VLAN ID' ayarı 0'dır: bilgisayar çerçevelerini etiketsiz gönderir. Hangi VLAN'da olduğunuzu bilgisayar değil, takılı olduğunuz switch portunun ayarı belirler; switch çerçeveyi size vermeden önce etiketi söker. Bu yüzden Wireshark'tavlanfiltresi büyük olasılıkla hiçbir çerçeve göstermez; etiket yalnızca trunk üzerindeki yakalamada görünür. Ağ kartında bir VLAN ID ayarının bulunması, bir bilgisayarın ya da sunucunun istenirse etiketli çerçeve gönderebildiğini gösterir; bu, bir sunucuyu trunk'a bağlayıp birkaç VLAN'a üye yaparken kullanılır. Bu ayarı kendi bilgisayarınızda değiştirmeyin: portunuz access ise bağlantınız kesilir.- PowerShell'i açın ve
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
SW-01'de VLAN 20'deki MUH-01 bir ARP yayını gönderiyor. Aynı VLAN'daki MUH-03, bir trunk ile bağlı SW-02'dedir; iki switch'te VLAN 30'da da bilgisayarlar var. Çerçevenin MUH-01'den MUH-03'e kadar olan yolculuğunu anlatın: hangi portta etiketli, hangisinde etiketsizdir, etikette neler yazar, switch'ler çerçevede neyi değiştirir ve VLAN 30'daki bilgisayarlar bu yayını neden almaz?
Fabrika ayarlarında bir Cisco switch devraldınız: bütün portlar VLAN 1'de, kipleri dynamic auto, bir port başka bir switch'e bağlı. Üç bölüm bu switch'i kullanacak. VLAN ve trunk yapılandırmasını hem düzgün çalışacak hem de güvenli olacak biçimde nasıl kurarsınız? Her adımın komutunu ve nedenini yazın, sonunda neyle doğrulayacağınızı belirtin.