Ağ ve SOC Akademisi

Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.3

ARP: soru, cevap, önbellek

Bir bilgisayarın hangi adres için ARP sorduğunu söyleyebilir, ARP paketini alan alan okuyabilir, Windows, Linux ve IOS'ta ARP tablosunu yorumlayıp cevapsız kalan, çakışan ya da zehirlenmiş bir girdiyi tanıyabilirsiniz.

  • 60 dk
  • 30 soru
  • 5 antrenman

Bir önceki derste Ethernet çerçevesinin hedef MAC adresiyle yola çıktığını ve switch'in çerçeveyi bu adrese göre ilettiğini gördünüz. Oysa siz hiçbir zaman MAC adresi yazmazsınız; ping 192.168.1.10 yazarsınız. Aradaki boşluğu ARP doldurur: bilgisayar IP adresini bildiği komşusunun MAC adresini ağa sorar, cevabı alır ve bir süre aklında tutar. Bu düzeneğin kimlik doğrulaması yoktur; bu yüzden kandırılabilir ve kandırılmış bir önbelleğin izi bir analistin tanıması gereken şeylerdendir.

Neden ARP var: IP adresi çerçeve göndermeye yetmez

Bir bilgisayar veri gönderirken iki ayrı adresle çalışır. IP adresi paketin en sonunda kime varacağını söyler. MAC adresi ise çerçevenin şu anda, bu kabloda, hangi ağ kartına teslim edileceğini söyler. Ağ kartı yalnızca hedef MAC adresi kendisine ait olan (ya da herkese gönderilen) çerçeveleri kabul eder; IP adresine bakmaz bile.

Sorun şudur: uygulama size yalnızca IP adresini verir. İşletim sistemi paketi hazırlar, sıra Ethernet başlığına gelir ve hedef MAC adresi alanı boştur. Bu alan doldurulmadan çerçeve kabloya çıkamaz.

ARP (Address Resolution Protocol, adres çözümleme protokolü) bu boşluğu dolduran protokoldür. İşi tek cümledir: aynı yerel ağdaki bir IPv4 adresinin hangi MAC adresine ait olduğunu bulur. RFC 826 ile tanımlanmıştır ve IPv4 kullanan her Ethernet ve Wi-Fi ağında çalışır.

Üç özelliğini baştan bilin, çünkü dersin geri kalanı bunlara dayanır:

  • ARP mesajı bir IP paketi değildir. IP başlığı taşımaz, doğrudan Ethernet çerçevesinin içinde gider. Çerçevenin EtherType alanı 0x0806 olur (IPv4 taşıyan çerçevede 0x0800 idi).
  • ARP yalnızca aynı yayın alanı (broadcast domain) içinde çalışır. Yönlendirici ARP mesajını öbür tarafa geçirmez.
  • ARP'ta kimlik doğrulama (authentication) yoktur. Kim cevap verirse ona inanılır. Bunun sonucunu dersin sonunda göreceksiniz.

IPv6'da ARP yoktur; aynı işi başka bir düzenek yapar ve o, IPv6 dersinin konusudur.

İlk karar: hedef benim ağımda mı?

Bilgisayar ARP sormadan önce bir karar verir ve ARP ile ilgili soruların yarısı bu karardan çıkar. Soru şudur: hedef IP adresi benim ağımda mı?

Bilgisayar bunu kendi IP adresine ve alt ağ maskesine (subnet mask) bakarak anlar. Maskenin hesabı IPv4 dersinin konusudur; burada sonucu bilmeniz yeter:

  • Hedef benim ağımdaysa: paketi doğrudan ona teslim edebilirim. ARP ile hedefin kendi MAC adresini sorarım.
  • Hedef başka bir ağdaysa: ona doğrudan ulaşamam, paketi yönlendiriciye bırakmam gerekir. ARP ile ağ geçidinin (default gateway) MAC adresini sorarım. Hedefin MAC adresini hiçbir zaman sormam, öğrenmem de.

Paketin teslim edileceği bu ilk durağa sonraki atlama (next hop) denir. Kural kısaca şudur: ARP her zaman sonraki atlamanın IP adresi için sorulur. Sonraki atlama ya hedefin kendisidir ya da ağ geçididir.

Örnek: bilgisayarınızın adresi 192.168.1.20, maskesi 255.255.255.0, ağ geçidi 192.168.1.1 olsun. 192.168.1.10 adresine ping atarsanız ARP 192.168.1.10'u sorar. 192.168.2.10 adresine ya da internetteki bir adrese ping atarsanız ARP 192.168.1.1'i sorar. İkinci durumda paketin hedef IP adresi yine 192.168.2.10'dur; yalnızca çerçevenin hedef MAC adresi yönlendiricinindir.

Bunun pratik sonucu: ARP tablonuzda başka ağdaki hiçbir cihaz bulunmaz. İnternetteki bin ayrı sunucuyla konuşsanız bile tabloda onların yerine tek bir satır vardır: ağ geçidiniz.

Hedef başka ağdaysa ve bilgisayarda ağ geçidi tanımlı değilse hiç ARP sorulmaz, hiçbir çerçeve çıkmaz. Windows bu durumda PING: transmit failed. General failure. yazar.

Soru ve cevap

ARP iki mesajdan oluşur: ARP isteği (ARP request) ve ARP cevabı (ARP reply). Örneğimizde WS-014 adlı bilgisayar (192.168.1.20) ilk kez dosya sunucusuna (192.168.1.10) ulaşmak istiyor ve önbelleği boş.

1. Soru herkese gider. WS-014 sunucunun MAC adresini bilmediği için çerçeveyi ona gönderemez. Bu yüzden isteği yayın adresine (broadcast address), yani ff:ff:ff:ff:ff:ff adresine gönderir. Switch bu çerçeveyi geldiği port dışındaki bütün portlara yollar; ağdaki her cihaz onu alır. İsteğin içeriği şudur: 'Ben 192.168.1.20'yim, MAC adresim şu. 192.168.1.10 kimde? Bana söyleyin.'

2. Herkes okur, biri cevaplar. Her cihaz paketteki hedef IP adresine bakar. Adres kendisinin değilse cevap vermez. Adresin sahibi olan sunucu ise iki şey yapar: önce soranın IP ve MAC adresini kendi önbelleğine yazar (soranın kim olduğu isteğin içinde yazılıdır), sonra cevabı hazırlar.

3. Cevap yalnızca sorana gider. Sunucu artık WS-014'ün MAC adresini bildiği için cevabı yayınlamaz; doğrudan WS-014'ün MAC adresine, tek hedefli (unicast) bir çerçeveyle gönderir. İçeriği: '192.168.1.10 bende, MAC adresim şu.' Ağdaki öbür cihazlar bu cevabı görmez.

4. Asıl paket yola çıkar. WS-014 cevaptaki MAC adresini önbelleğine yazar, bekleyen paketin Ethernet başlığını doldurur ve gönderir. Sunucu cevap verirken yeniden ARP sormaz, çünkü WS-014'ün adresini ikinci adımda öğrenmiştir.

Bir paket yakalamasında bu yüzden ilk pingin önünde iki ARP satırı görürsünüz: önce istek, sonra cevap, ancak ondan sonra ICMP. İkinci pingde ARP yoktur. Sitedeki ilk-ping laboratuvarı tam olarak bunu gösterir.

ARP sorulurken geçen süre ilk pakete yansır. Windows paketi bekletir; ilk pingin süresi biraz uzun çıkar. Cisco IOS ise beklerken ilk paketi düşürür: bir yönlendiriciden ilk kez atılan pingin çıktısı çoğu zaman .!!!! olur. Baştaki nokta arıza değildir, ARP'ın süresidir.

Önbellek: her seferinde sormamak için

Her paketten önce bütün ağa soru sormak hem yavaş hem gürültülü olurdu. Bu yüzden her cihaz öğrendiği eşlemeleri ARP önbelleğinde (ARP cache) saklar. Buna ARP tablosu da denir. Her satır bir IP adresi, karşılığındaki MAC adresi ve girdinin türünden oluşur.

  • Dinamik girdi (dynamic entry): ARP ile öğrenilmiştir ve ömrü sınırlıdır.
  • Statik girdi (static entry): elle ya da sistem tarafından yazılmıştır, kendi kendine silinmez.

Dinamik girdinin ömrü kısadır, çünkü ağ değişir: ağ kartı değişir, aynı IP adresi başka bir cihaza verilir. Windows ve Linux'ta kullanılmayan bir girdi 15 ile 45 saniye arasında bayat (stale) duruma düşer. Bayat girdi silinmiş değildir: tabloda durur, ama o adrese yeniden paket gönderileceği zaman eşleme yeniden doğrulanır. Cisco IOS'ta dinamik girdi varsayılan olarak 4 saat yaşar.

Tabloyu görmek için Windows'ta arp -a ya da PowerShell'de Get-NetNeighbor, Linux'ta ip neigh, Cisco IOS'ta show ip arp kullanılır. Windows'ta arp -d girdileri siler; bir cihazın adresi değiştiğinde ve eski bilgi sorun çıkardığında başvurulan komuttur.

ARP önbelleğini switch'in MAC adres tablosuyla karıştırmayın. ARP önbelleği IP adresini MAC adresine bağlar ve bilgisayarlarda, yönlendiricilerde bulunur. MAC adres tablosu MAC adresini porta bağlar ve switch'te bulunur. Bir cihazın izini sürerken ikisini art arda kullanırsınız.

Sorulmadan konuşmak: kendiliğinden ARP, yoklama ve vekil ARP

ARP'ın soru ve cevap dışında üç özel kullanımı vardır. Üçü de aynı paket biçimini kullanır; fark, alanlara ne yazıldığındadır.

Kendiliğinden ARP (gratuitous ARP): bir cihazın, kimse sormadığı halde kendi IP adresi için yayınladığı ARP mesajıdır. Pakette gönderen IP adresi ile hedef IP adresi aynıdır. Amacı cevap almak değil, haber vermektir: 'Bu IP adresi bu MAC adresinde.' Üç işe yarar:

  • Adres çakışmasını fark etmek: aynı adresi kullanan başka bir cihaz varsa itiraz eder.
  • Taşınan adresi duyurmak: ağ kartı değişen ya da başka bir sunucuya taşınan bir IP adresi için komşuların önbelleğindeki eski MAC adresi hemen güncellenir.
  • Yedeğe geçiş (failover): yedek yönlendirici ya da küme üyesi görevi devraldığında bunu ağa duyurur; istemciler ve switch'ler trafiği yeni cihaza yöneltir.

ARP yoklaması (ARP probe): RFC 5227'nin tanımladığı, bir adresi kullanmaya başlamadan önce yapılan denetimdir. Cihaz 'bu adres birinde var mı?' diye sorar, ama adres henüz onun olmadığı için soruda kendi IP adresini belirtmez. Cevap gelirse adres doludur.

Vekil ARP (proxy ARP): bir yönlendiricinin, başka ağdaki bir adres için sorulan ARP isteğine kendi MAC adresiyle cevap vermesidir. Soran cihaz hedefi kendi ağında sanır, çerçeveyi yönlendiriciye yollar, yönlendirici de paketi asıl hedefe iletir. Ağ geçidi tanımlanamayan eski cihazlar için düşünülmüştür; bugün çoğunlukla kapatılır (nedenleri Derinlemesine bölümünde).

Ters gidenler ve ARP'ın zayıf noktası

ARP arızalarının üç tipik görüntüsü vardır.

Cevap gelmez. Aynı ağdaki bir adrese ping atarsınız, ARP isteği cevapsız kalır. Windows bunu kendi adresinizden gelen bir satırla bildirir: Reply from 192.168.1.20: Destination host unreachable. Anlamı: 'Hedefin MAC adresini bulamadım, çerçeveyi kuramadım.' Tabloda da MAC adresi olmayan bir satır kalır: IOS'ta Incomplete, Linux'ta INCOMPLETE ya da FAILED, Windows'ta Unreachable.

Adres çakışır. İki cihaz aynı IP adresini kullanırsa ARP isteğine ikisi de cevap verir. Komşular hangi cevabı son aldıysa onu önbelleğe yazar; bağlantı bir gelir bir gider. Buna çift adres ya da IP çakışması (duplicate address, IP conflict) denir.

Şimdi SOC tarafı. ARP cevabını kimin gönderdiğini doğrulayan hiçbir şey yoktur: imza yok, parola yok, 'bu cevabı ben istemiş miydim?' denetimi bile çoğu sistemde yok. Bir cihaz 'ağ geçidinin IP adresi benim MAC adresimde' diye yalan söylerse komşuları buna inanır ve önbelleklerini değiştirir. ARP zehirlemesi (ARP poisoning, ARP spoofing) denilen saldırının bütün dayanağı budur.

Zehirlenmiş bir önbellek şöyle görünür: ağ geçidinin IP adresinin karşısındaki MAC adresi değişmiştir, ve çoğu zaman aynı MAC adresi tabloda iki ayrı IP adresinin karşısında durur (biri ağ geçidi, öbürü saldırganın kendi adresi). Saldırının nasıl yapıldığı ve switch'te nasıl durdurulduğu (dynamic ARP inspection) 3. aşamada anlatılır. Bu derste bilmeniz gereken, zayıflığın nedeni ve izin neye benzediğidir.

Akılda kalsın

  • ARP, aynı yerel ağdaki bir IPv4 adresinin MAC adresini bulur; mesajı IP başlığı taşımaz, EtherType 0x0806 ile doğrudan çerçevenin içinde gider ve yönlendiriciden geçmez.
  • İstek yayın adresine (ff:ff:ff:ff:ff:ff) gider ve opcode 1'dir; cevap yalnızca soranın MAC adresine gider ve opcode 2'dir. ARP paketi 28 bayttır.
  • Hedef kendi ağınızdaysa ARP hedefi, başka ağdaysa ağ geçidini sorar; başka ağdaki bir cihazın MAC adresi ARP tablonuza hiçbir zaman girmez.
  • Önbellek girdisi geçicidir: Windows ve Linux'ta 15 ile 45 saniye sonra bayatlar ve kullanılırken yeniden doğrulanır, Cisco IOS'ta 4 saat yaşar. Tablo arp -a, Get-NetNeighbor, ip neigh, show ip arp ile görülür.
  • ARP'ta kimlik doğrulama yoktur. Zehirlenmiş önbelleğin izi, ağ geçidinin MAC adresinin değişmesi ve bir MAC adresinin iki IP adresinin karşısında görünmesidir; sonuca varmadan önce o MAC adresinin sahibi doğrulanır.

Terimler

TürkçeEnglishAnlamı
Adres çözümleme protokolüARP (Address Resolution Protocol)Aynı yerel ağdaki bir IPv4 adresinin MAC adresini bulan protokol (RFC 826).
ARP isteğiARP requestOpcode 1; 'bu IP adresi kimde?' sorusu, yayın adresine gönderilir.
ARP cevabıARP replyOpcode 2; adresin sahibinin MAC adresini bildirdiği, yalnızca sorana giden mesaj.
ARP önbelleğiARP cache (ARP table)Öğrenilen IP ve MAC eşlemelerinin bir süre saklandığı tablo.
Yayın adresiBroadcast addressff:ff:ff:ff:ff:ff; bu adrese gönderilen çerçeveyi yayın alanındaki her cihaz alır.
Tek hedefli gönderimUnicastTek bir cihazın MAC adresine gönderilen çerçeve; ARP cevabı böyle gider.
Yayın alanıBroadcast domainBir yayın çerçevesinin ulaştığı cihazların tümü; ARP'ın çalıştığı sınır.
Ağ geçidiDefault gatewayBaşka ağlara giden paketlerin teslim edildiği yönlendiricinin yerel ağdaki adresi.
Sonraki atlamaNext hopPaketin teslim edileceği ilk durak; ARP her zaman onun IP adresi için sorulur.
İşlem koduOpcodeARP paketinde mesajın türünü söyleyen 2 baytlık alan: 1 istek, 2 cevap.
Dinamik girdiDynamic entryARP ile öğrenilmiş, ömrü sınırlı önbellek satırı.
Statik girdiStatic entryElle ya da sistemce yazılmış, kendiliğinden yaşlanmayan önbellek satırı.
Bayat girdiStale entryBir süredir doğrulanmamış girdi; tabloda durur, kullanılırken yeniden doğrulanır.
Tamamlanmamış girdiIncomplete entryİsteği gönderilmiş ama cevabı gelmemiş, MAC adresi olmayan satır.
Kendiliğinden ARPGratuitous ARPKimse sormadan, cihazın kendi IP adresi için yayınladığı ARP mesajı.
ARP yoklamasıARP probeAdresi kullanmadan önce boş mu diye soran, gönderen IP'si 0.0.0.0 olan istek (RFC 5227).
ARP duyurusuARP announcementGönderen ve hedef IP alanları aynı olan, adresin sahiplenildiğini bildiren istek.
Vekil ARPProxy ARPYönlendiricinin başka ağdaki bir adres için kendi MAC adresiyle cevap vermesi; Cisco IOS'ta varsayılan olarak açıktır.
Çift adresDuplicate address (IP conflict)Aynı IP adresinin aynı ağda iki cihazda kullanılması.
ARP zehirlemesiARP poisoning (ARP spoofing)Sahte ARP mesajlarıyla komşuların önbelleğine yanlış eşleme yazdırma.
Yedeğe geçişFailoverGörevin yedek cihaza geçmesi; yeni cihaz bunu kendiliğinden ARP ile duyurur.

Kaynaklar ve sınav konuları

  • CompTIA Network+ N10-009, Networking Concepts alanı: OSI katmanları içinde 2. katman adreslemesi ve ARP'ın IP adresi ile MAC adresi arasındaki eşlemeyi kurması
  • CompTIA Network+ N10-009, Network Troubleshooting alanı: komut satırı araçlarıyla (arp, ping, ip) yerel ağ arızalarını ve çift IP adresi sorununu bulma
  • Cisco CCNA 200-301 v1.1, 1.10: Verify IP parameters for Client OS (Windows, Mac OS, Linux); ARP tablosu bu doğrulamanın parçasıdır ve 1.13 Describe switching concepts konusunun ön bilgisidir
  • Cisco CCNA 200-301 v1.1, 5.7: Configure and verify Layer 2 security features (DHCP snooping, dynamic ARP inspection, and port security); bu ders dynamic ARP inspection konusunun ön bilgisidir (özelliğin kendisi 3. aşamada anlatılır)
  • CompTIA Security+ SY0-801, Threats, Vulnerabilities, and Attacks alanı: araya girme (on-path) türü ağ saldırılarının göstergelerini tanımanın ön bilgisi
  • CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: ağ trafiğinde ve uç nokta çıktılarında olağan dışı etkinlik göstergelerini (değişen ağ geçidi MAC adresi, çift adres) yorumlama

Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi: