Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.2
Katman 2: Ethernet çerçevesi, MAC adresi, switch nasıl öğrenir
Bir Ethernet çerçevesini alan alan okuyabilir, bir MAC adresinin ilk baytından türünü söyleyebilir, bir switch'in bir çerçeveyi neden tek porta ya da bütün portlara yolladığını açıklayabilir ve `show mac address-table` çıktısından bir cihazın hangi porta bağlı olduğunu bulabilirsiniz.
Önceki derste kabloyu ve sinyali gördünüz: birinci katman yalnızca bit taşır, kimin kime konuştuğunu bilmez. Bu derste bir üst kata çıkıyoruz. İkinci katman bitleri anlamlı bir pakete, yani çerçeveye toplar, başına gönderenin ve alıcının adresini yazar, sonuna da bozulmayı yakalayan bir denetim değeri koyar. Yerel ağların neredeyse tamamında bu işi Ethernet yapar. Ders çerçeveyi alan alan, MAC adresini bit bit okur ve bir switch'in kimin hangi portta olduğunu ayarsız nasıl öğrendiğini izler. Bir SOC analisti için karşılığı şudur: bir yakalamada ilk 14 bayta bakıp çerçevenin kimden kime gittiğini söylemek, bir MAC adresinden de cihazın hangi prize bağlı olduğuna varmak.
İkinci katmanın işi: aynı ağda teslimat
Veri bağı katmanı (data link layer) tek bir soruya cevap verir: aynı yerel ağdaki iki cihaz arasında veri nasıl teslim edilir? Başka ağa gitmek üçüncü katmanın, yani IP'nin işidir. İkinci katman yalnızca bir sonraki cihaza kadar olan yolu bilir.
Bu teslimat için üç şey gerekir ve Ethernet üçünü de sağlar:
- Sınır: Kablodan akan bitlerin nerede başlayıp nerede bittiği belli olmalıdır. Ethernet bitleri çerçeve (frame) adı verilen parçalara böler.
- Adres: Çerçevenin kime gittiği ve kimden geldiği yazılmalıdır. Bu adres MAC adresidir (media access control address).
- Denetim: Yolda bozulan çerçeve fark edilmelidir. Çerçevenin sonundaki FCS (frame check sequence, çerçeve denetim dizisi) bu işi görür.
Bugün kullanılan çerçeve biçiminin adı Ethernet II'dir. DIX adıyla da anılır, çünkü onu ilk yayımlayan üç şirketin baş harfleridir. IEEE 802.3 standardı aynı biçimi içine almıştır. IP taşıyan çerçevelerin tamamına yakını Ethernet II biçimindedir; bunun kuralını RFC 894 koyar.
Ethernet II çerçevesi alan alan
Bir Ethernet II çerçevesi beş alandan oluşur. Sırası her zaman aynıdır ve ezbere bilinmelidir:
- Hedef MAC adresi (destination), 6 bayt: Çerçevenin kime gittiği. En başta durur, çünkü switch ve alıcı kart çerçevenin gerisini beklemeden 'bu bana mı?' sorusuna cevap verebilmelidir.
- Kaynak MAC adresi (source), 6 bayt: Çerçeveyi gönderen ağ kartının adresi.
- EtherType, 2 bayt: Çerçevenin içinde hangi protokolün taşındığı.
0x0800IPv4,0x0806ARP,0x86DDIPv6 demektir. Alıcı, yükü hangi yazılıma vereceğini bu alandan anlar. - Yük (payload), 46 ile 1500 bayt arası: Üst katmanın paketi, örneğin bir IP paketi. Üst sınır olan 1500 bayta MTU (maximum transmission unit) denir.
- FCS, 4 bayt: Gönderen kart, hedef adresten yükün sonuna kadar bütün baytlardan CRC-32 adlı bir hesapla 32 bitlik bir değer üretir ve sona yazar. Alıcı aynı hesabı yapar; sonuç tutmuyorsa çerçeve bozulmuştur ve sessizce atılır.
İlk üç alan birlikte 14 baytlık Ethernet başlığını oluşturur. Başlık ve FCS toplam 18 bayttır. Buna göre en küçük çerçeve 14 + 46 + 4 = 64 bayt, en büyük çerçeve 14 + 1500 + 4 = 1518 bayttır.
Yük 46 bayttan kısaysa ne olur? Gönderen kart yükün arkasına dolgu (padding) baytları ekleyip 46'ya tamamlar. 64 baytlık alt sınır, Ethernet'in ortak kabloda çarpışmaları fark edebilmesi için konmuştu; bugün çarpışma kalmadı ama kural duruyor.
Çerçevenin önünde, kabloda iki şey daha gider: 7 baytlık öntakı (preamble) ve 1 baytlık çerçeve başlangıç işareti (SFD, start frame delimiter). Öntakı art arda gelen 1 ve 0'lardan oluşur ve alıcının saatini gönderene uydurmasını sağlar; SFD 'çerçeve şimdi başlıyor' der. Bu 8 bayt çerçeve boyutuna sayılmaz ve bir paket yakalamasında görünmez, çünkü ağ kartı onları işini bitirince atar ve işletim sistemine yalnızca çerçeveyi verir.
Dikkat edilecek bir nokta: Ethernet bozuk çerçeveyi atar ama yeniden istemez. Kaybolan verinin yeniden gönderilmesi üst katmanın, çoğunlukla TCP'nin işidir.
MAC adresi: 48 bitin içinde ne yazıyor?
MAC adresi 48 bit, yani 6 bayttır ve 12 onaltılık basamakla yazılır. Fiziksel adres, donanım adresi ya da üreticinin yazdığı anlamında yanık adres (BIA, burned-in address) adlarıyla da anılır.
Adres iki yarıdan oluşur. İlk 3 bayt (24 bit) OUI'dir (organizationally unique identifier, kuruluşa özgü tanımlayıcı): IEEE'nin üreticiye sattığı önek. Son 3 baytı üretici kendi kartlarına sırayla dağıtır. Böylece dünyadaki her kartın adresi başka olur. OUI listesi herkese açıktır; bir adresin ilk üç baytından kartı kimin ürettiğini bulabilirsiniz. Örneğin 00:00:5e öneki IANA'ya aittir.
İlk baytın en sağdaki iki biti özeldir ve adresin türünü söyler:
- En sağdaki bit (I/G, individual/group): 0 ise adres tek bir karta aittir (tekil), 1 ise bir gruba aittir. Kısa yol: ilk bayt tek sayıysa adres bir grup adresidir.
- Sağdan ikinci bit (U/L, universal/local): 0 ise adres IEEE'nin dağıttığı evrensel bir adrestir, 1 ise yerel olarak yönetilen (locally administered) bir adrestir; yani onu üretici değil, bir yönetici ya da bir yazılım vermiştir.
Örnek: 02:00:00:00:00:04 adresinin ilk baytı 0x02, ikilikte 0000 0010'dur. En sağdaki bit 0: tekil. Sağdan ikinci bit 1: yerel olarak yönetilen. Bu derslerde ve laboratuvarda örnek adreslerin 02 ile başlamasının nedeni budur; gerçek bir üreticinin adresiyle çakışmazlar.
Pratik bir kural: bir tekil adresin ikinci onaltılık basamağı 2, 6, A ya da E ise adres yerel olarak yönetilmektedir; telefonların ürettiği rastgele adresler de bu kalıba uyar.
Üç tür hedef adres, üç yazım biçimi
Bir çerçevenin hedef adresi üç türden biridir ve switch her birine farklı davranır:
- Tekil yayın (unicast): Tek bir karta gider. Normal trafiğin neredeyse tamamı budur.
- Yayın (broadcast): Ağdaki herkese gider. Adresi 48 bitin hepsi 1 olan
ff:ff:ff:ff:ff:ff'tir. Bir cihaz aradığı şeyin adresini bilmediğinde herkese sorar; bir sonraki dersin konusu olan ARP bunun en bilinen örneğidir. - Çoklu yayın (multicast): Bir gruba gider; I/G biti 1 olan ama yayın adresi olmayan her adres böyledir. IPv4 çoklu yayını
01:00:5eile, IPv6 çoklu yayını33:33ile başlayan adresleri kullanır.
Kaynak adres ise her zaman tekildir. Kaynağı bir grup adresi olan çerçeve geçersizdir; böyle bir çerçeve görürseniz ya bir hata ya da elle üretilmiş bir trafik vardır.
Aynı adres üç ayrı biçimde yazılır ve bir analist üçünü de ilk bakışta tanımalıdır, çünkü aynı cihazın izini farklı sistemlerin çıktılarında süreceksiniz:
- Windows: tire ile, büyük harf:
02-00-00-00-0A-17 - Linux, macOS, Wireshark: iki nokta ile, küçük harf:
02:00:00:00:0a:17 - Cisco IOS: dörder basamaklı üç öbek, nokta ile:
0200.0000.0a17
Üçü de aynı 48 bittir. Bir günlükte arama yaparken biçimi çevirmeyi unutmak, 'bu cihaz ağda hiç görülmemiş' gibi yanlış bir sonuca götürür.
Hub'dan switch'e: öğren, ilet, taşır
Eski ağlarda cihazlar bir hub'a bağlanırdı. Hub birinci katman cihazıdır: adres okumaz, bir porttan gelen sinyali öteki bütün portlara yineler. Her çerçeve herkese gider, kartlar kendilerine ait olmayanı atar. Bunun iki sonucu vardır: aynı anda iki cihaz konuşursa sinyaller çarpışır, ve ağdaki herkes herkesin trafiğini görebilir.
Switch ikinci katman cihazıdır ve çerçevedeki adresleri okur. Hiçbir ayar gerektirmeyen üç kuralla çalışır:
- Öğren (learn): Gelen her çerçevenin kaynak MAC adresine bakar ve 'bu adres şu portun arkasında' diye tablosuna yazar.
- İlet (forward): Çerçevenin hedef MAC adresini tablosunda arar. Bulursa çerçeveyi yalnızca o porttan çıkarır.
- Taşır (flood): Hedef adres tabloda yoksa ya da bir yayın adresiyse çerçeveyi, geldiği port dışındaki bütün portlardan çıkarır.
Bir örnekle izleyelim. Switch yeni açılmış, tablosu boş. PC-02 (02:00:00:00:00:04) Fa0/2 portuna, PC-01 (02:00:00:00:00:01) Fa0/1 portuna bağlı. PC-02, PC-01'e ping atmak istiyor ama onun MAC adresini bilmiyor.
- PC-02 herkese bir soru gönderir: hedef
ff:ff:ff:ff:ff:ff, kaynak kendi adresi. Switch önce öğrenir:02:00:00:00:00:04Fa0/2'de. Hedef yayın adresi olduğu için çerçeveyi Fa0/2 dışındaki bütün portlara taşırır. - PC-01 cevap verir: hedef
02:00:00:00:00:04, kaynak kendi adresi. Switch öğrenir:02:00:00:00:00:01Fa0/1'de. Hedefi tabloda arar, az önce öğrenmiştir: çerçeveyi yalnızca Fa0/2'den çıkarır. - Artık iki adres de tablodadır. Bundan sonraki bütün ping istekleri ve cevapları yalnızca ilgili porttan çıkar; ağdaki üçüncü bir bilgisayar bunların hiçbirini görmez.
Dördüncü bir durum daha vardır: hedef adres, çerçevenin geldiği portta kayıtlıysa switch çerçeveyi hiçbir porta yollamaz, atar. Buna süzme (filtering) denir; o portun arkasında bir hub ya da başka bir switch olduğunda görülür.
Switch çerçeveye dokunmaz: MAC adreslerini değiştirmez, kendi adresini yazmaz. Bu yüzden bir yakalamada switch'in varlığı görünmez; görünen yalnızca iki uç cihazın adresleridir.
MAC adres tablosu ve yaşlanma
Switch'in öğrendiklerini yazdığı yere MAC adres tablosu (MAC address table) denir; eski adıyla CAM tablosu. Her satırı üç şey söyler: hangi VLAN'da, hangi MAC adresi, hangi portta. VLAN'ları ileride göreceksiniz; şimdilik bütün portların VLAN 1'de olduğunu bilin.
Öğrenilen kayıtlar dinamik (dynamic) kayıtlardır ve sonsuza dek kalmaz. Her kaydın bir yaşlanma süresi (aging time) vardır: o adresten bu süre boyunca hiç çerçeve gelmezse kayıt silinir. Cisco switch'lerde varsayılan süre 300 saniye, yani 5 dakikadır. Adresten yeni bir çerçeve geldiği anda sayaç sıfırlanır.
Yaşlanma neden var? Çünkü cihazlar yer değiştirir, kapanır, ağdan ayrılır. Kayıtlar hiç silinmeseydi tablo zamanla ölü adreslerle dolardı.
Bir cihaz başka bir porta taşınırsa switch bunu ilk çerçevede fark eder: aynı kaynak adres yeni porttan gelmiştir, kayıt yeni porta çevrilir. Bir adres bir VLAN içinde aynı anda yalnızca tek bir portta kayıtlı olabilir.
Tablonun bir sınırı vardır; küçük bir switch birkaç bin adres tutar. Tabloyu Cisco'da show mac address-table komutuyla görürsünüz; elinizde bir MAC adresi varsa karşısındaki port sizi duvardaki prize, priz de masaya götürür.
Çarpışma alanı ve yayın alanı
Bu iki kavram sınavlarda yan yana sorulur ve birbirine karıştırılır.
Çarpışma alanı (collision domain): Aynı anda gönderilen iki sinyalin birbirine çarpabileceği bölge. Bir hub'a bağlı bütün cihazlar tek bir çarpışma alanındadır. Switch'in her portu ise ayrı bir çarpışma alanıdır; switch çerçeveleri sıraya koyar ve her kabloda yalnızca iki uç konuşur. Portun iki yönde aynı anda konuşabilmesini, yani çift yönlü çalışmayı önceki derste gördünüz; o durumda çarpışma hiç olmaz.
Yayın alanı (broadcast domain): Bir yayın çerçevesinin ulaştığı bütün cihazların kümesi. Switch yayını bütün portlarına taşırdığı için, birbirine bağlı switch'lerin tamamı tek bir yayın alanıdır. Yayın alanını bölen cihaz yönlendiricidir (router): yayın çerçevesini öteki arayüzüne geçirmez. Switch üzerinde yayın alanını bölmenin yolu ise VLAN'dır; onu kendi dersinde göreceksiniz.
Sayma kuralı şudur: hub çarpışma alanını da yayın alanını da bölmez. Switch her portuyla ayrı bir çarpışma alanı yaratır ama yayın alanını bölmez. Yönlendiricinin her arayüzü hem ayrı bir çarpışma alanı hem ayrı bir yayın alanıdır.
Yayın alanının büyüklüğü önemlidir: her yayın çerçevesi alandaki her cihazın işletim sistemine kadar çıkar, ve herkese sorulan soruya herkes cevap verebilir.
Akılda kalsın
- Ethernet II çerçevesi sırasıyla hedef MAC (6), kaynak MAC (6), EtherType (2), yük (46 ile 1500) ve FCS'den (4) oluşur; FCS dahil en küçük çerçeve 64, en büyük çerçeve 1518 bayttır ve kısa yük dolguyla tamamlanır.
- Öntakı (7 bayt) ve SFD (1 bayt) çerçeveye sayılmaz ve yakalamada görünmez; FCS'yi de kart ayırdığı için en küçük çerçeve yakalamada 60 bayt görünür.
- MAC adresi 48 bittir, ilk 24 biti OUI'dir; ilk baytın en sağdaki biti 1 ise adres bir grup adresidir, sağdan ikinci biti 1 ise adres yerel olarak yönetilir (rastgele adresler böyledir). Yayın adresi ff:ff:ff:ff:ff:ff'tir.
- Switch kaynak adresten öğrenir, hedef adrese göre iletir, bilmediği tekil adresi ve yayını geldiği port dışındaki bütün portlara taşırır; dinamik kayıt Cisco'da varsayılan olarak 300 saniye sonra yaşlanıp silinir.
- Switch'in her portu ayrı bir çarpışma alanıdır ama bütün portları tek bir yayın alanıdır; yayın alanını yönlendirici (ve VLAN) böler.
show mac address-tablebir adresin hangi portta olduğunu söyler; tek portta çok sayıda adres bir uplink ya da bir saldırı demektir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Çerçeve | Frame | 2. katmanın veri birimi; MAC adresleriyle başlar, FCS ile biter. |
| Ethernet II | Ethernet II (DIX) | Bugün IP trafiğinin kullandığı çerçeve biçimi; başlığında 2 baytlık EtherType vardır. |
| EtherType | EtherType | Başlıktaki 2 baytlık alan; yükteki protokolü söyler. 0x0600 ve üstü EtherType, 1500 ve altı uzunluktur. |
| Yük | Payload | Çerçevenin taşıdığı üst katman paketi; 46 ile 1500 bayt arasındadır. |
| Dolgu | Padding | 46 bayttan kısa yükü alt sınıra tamamlamak için eklenen baytlar; IP paketine sayılmaz. |
| Çerçeve denetim dizisi | FCS (frame check sequence) | Çerçevenin sonundaki 4 baytlık CRC-32 değeri; tutmayan çerçeve atılır. |
| Öntakı | Preamble | Çerçeveden önce giden 7 bayt; alıcının saatini uydurur, yakalamada görünmez. |
| Çerçeve başlangıç işareti | SFD (start frame delimiter) | Öntakıdan sonraki 1 bayt (10101011); çerçevenin başladığını söyler. |
| Mantıksal bağlantı denetimi | LLC (logical link control, IEEE 802.2) | 802.3 biçimli çerçevede yükün başındaki 3 baytlık başlık: DSAP, SSAP, denetim. |
| MAC adresi | MAC address | Ağ kartının 48 bitlik 2. katman adresi; 12 onaltılık basamakla yazılır. |
| Kuruluşa özgü tanımlayıcı | OUI (organizationally unique identifier) | MAC adresinin IEEE'den alınan ilk 24 biti; kartın üreticisini gösterir. |
| Yerel olarak yönetilen adres | Locally administered address | İlk baytının sağdan ikinci biti 1 olan adres; üretici değil, yönetici ya da yazılım vermiştir. |
| Tekil yayın | Unicast | Tek bir karta giden çerçeve; hedef adresin I/G biti 0'dır. |
| Yayın | Broadcast | Yayın alanındaki herkese giden çerçeve; hedefi ff:ff:ff:ff:ff:ff'tir. |
| Çoklu yayın | Multicast | Bir gruba giden çerçeve; hedef adresin I/G biti 1'dir ama adres yayın adresi değildir. |
| MAC adres tablosu | MAC address table (CAM table) | Switch'in hangi adresin hangi VLAN'da ve hangi portta olduğunu tuttuğu tablo. |
| Taşırma | Flooding | Switch'in çerçeveyi geldiği port dışındaki bütün portlardan çıkarması. |
| Bilinmeyen tekil yayın | Unknown unicast | Hedef adresi tabloda olmayan tekil çerçeve; yayın gibi taşırılır. |
| Yaşlanma süresi | Aging time | Bir adresten çerçeve gelmediğinde dinamik kaydın silinmesi için geçen süre. |
| Çarpışma alanı | Collision domain | İki sinyalin çarpışabileceği bölge; switch'in her portu ayrı bir çarpışma alanıdır. |
| Yayın alanı | Broadcast domain | Bir yayın çerçevesinin ulaştığı cihazların tamamı; yönlendirici ve VLAN böler. |
| Rastgele MAC adresi | Randomized MAC address | İşletim sisteminin gizlilik için ürettiği, yerel olarak yönetilen tekil adres; ağdan ağa değişir. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 1.13: Describe switching concepts (1.13.a MAC learning and aging, 1.13.b Frame switching, 1.13.c Frame flooding, 1.13.d MAC address table)
- CompTIA Network+ N10-009 1.1: Explain concepts related to the Open Systems Interconnection (OSI) reference model (bu derste veri bağı katmanı)
- CompTIA Network+ N10-009 1.2: Compare and contrast networking appliances, applications, and functions (bu derste switch)
- CompTIA Network+ N10-009 5.5: Given a scenario, use the appropriate tool or protocol to solve networking issues (bu derste `show mac-address-table`)
- CompTIA Security+ SY0-801, Threats, Vulnerabilities, and Attacks alanı: 2. katman saldırılarının (MAC taşırma, adres sahteciliği) ön bilgisi; bu derste yalnızca belirtisi anlatılır
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: ağ günlüklerinde ve paket yakalamalarında uç cihazı tanıma; MAC adresinin kanıt değeri ve sınırı
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- IEEE 802.3-2022: IEEE Standard for Ethernet
- IEEE Registration Authority: MA-L (OUI), MA-M ve MA-S atamaları
- RFC 894: A Standard for the Transmission of IP Datagrams over Ethernet Networks
- RFC 1042: A Standard for the Transmission of IP Datagrams over IEEE 802 Networks
- RFC 9542: IANA Considerations and IETF Protocol and Documentation Usage for IEEE 802 Parameters
- IANA: IEEE 802 Numbers (EtherType kayıtları)
- RFC 9724: State of Affairs for Randomized and Changing Media Access Control (MAC) Addresses
- Cisco Catalyst 2960 Software Configuration Guide, Administering the Switch: Managing the MAC Address Table
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Çerçevenin bütün alanları, kablodaki haliyle
Tablo, kablodan geçen her şeyi sırasıyla gösterir. İlk iki satır ve son satır çerçevenin parçası değildir; bant genişliği hesabında sayılır, çerçeve boyutunda sayılmaz.
Öntakının 7 baytının her biri ikilikte 10101010'dur; SFD ise 10101011'dir, yani son biti 1 yaparak 'sıradaki bit hedef adresin ilk bitidir' der. Çerçeveler arasında kart en az 12 bayt süresince susar; buna çerçeveler arası boşluk (IFG, interframe gap) denir. Demek ki her çerçeve kabloda kendi boyutundan 7 + 1 + 12 = 20 bayt fazla yer tutar.
Hedef adresin en başta olmasının bir sonucu daha vardır: bir yakalamanın onaltılık dökümünde ilk 6 bayt her zaman hedef, sonraki 6 bayt kaynak, 13. ve 14. baytlar EtherType'tır. Wireshark olmadan da, yalnızca bayt dizisine bakarak bir çerçeveyi okuyabilirsiniz.
| Alan | Boyut (bayt) | İçeriği | Yakalamada görünür mü |
|---|---|---|---|
| Öntakı (preamble) | 7 | 10101010 yinelenir; alıcının saatini uydurur | Hayır |
| SFD (start frame delimiter) | 1 | 10101011; çerçevenin başladığını söyler | Hayır |
| Hedef MAC (destination) | 6 | Çerçevenin gittiği adres | Evet |
| Kaynak MAC (source) | 6 | Gönderen kartın adresi; her zaman tekil | Evet |
| EtherType | 2 | Yükteki protokol: 0x0800, 0x0806, 0x86DD | Evet |
| Yük ve dolgu (payload, padding) | 46 ile 1500 arası | Üst katmanın paketi; kısaysa dolguyla 46'ya tamamlanır | Evet |
| FCS | 4 | CRC-32; hedef adresten yükün sonuna kadar hesaplanır | Çoğu zaman hayır |
| Çerçeveler arası boşluk (IFG) | 12 bayt süresi | Sessizlik; alıcıya toparlanma süresi | Hayır |
0000 02 00 00 00 00 01 02 00 00 00 00 04 08 00 45 00
|---------------| |---------------| |---| |----
Hedef MAC Kaynak MAC Tip IPv4 başlığı başlar
02:00:00:00:00:01 02:00:00:00:00:04 0x0800Dikkat: Sık yapılan hata: başlıkta önce kaynağın, sonra hedefin geldiğini sanmak. IP başlığında sıra öyledir (önce kaynak IP), Ethernet başlığında tersidir: önce hedef MAC gelir.
64 ve 1518: sınırlar, dolgu ve yakalamada görünen boyut
Dolgu, 46 eksi yükün boyutudur; sonuç sıfırdan küçükse dolgu yoktur. 28 baytlık ARP mesajı 18 bayt dolgu alır. Windows'un ping isteği 20 bayt IPv4 + 8 bayt ICMP + 32 bayt veri = 60 bayttır ve dolgu almaz.
Dolgu IP paketinin parçası değildir. RFC 894 bunu açıkça söyler: dolgu baytları IP başlığındaki toplam uzunluk alanına sayılmaz. Alıcı gerçek paketin nerede bittiğini IP başlığından bilir ve fazlasını atar. Wireshark bu baytları ayrı bir Padding satırında gösterir.
Yakalamada neden 60 bayt görünür? Ağ kartı FCS'yi denetler ve çerçeveyi işletim sistemine FCS'siz verir. Bu yüzden kabloda 64 bayt olan en küçük çerçeve, yakalama aracında 60 bayt görünür; 78 baytlık ping isteği de 74 bayt görünür. Sınav sorusunda 'FCS dahil' mi 'yakalamada görünen' mi dendiğine dikkat edin.
Gönderen tarafta daha da kısa görünebilir. Dolguyu ağ kartı ekler. Yakalamayı çerçeveyi gönderen bilgisayarda yapıyorsanız araç çerçeveyi karta gitmeden önce görür; ARP isteği 60 değil 42 bayt (14 + 28) olarak görünebilir. Aynı çerçeve alıcı tarafta 60 bayttır. Bu bir hata değildir.
Sınırların dışına çıkan çerçevelerin adları vardır ve arayüz sayaçlarında bu adlarla görünür: 64 bayttan kısa çerçeveye runt, izin verilen en büyük boyutu aşan çerçeveye giant denir. VLAN etiketi taşıyan çerçeve 4 bayt daha uzun olabilir (1522); onu VLAN dersinde göreceksiniz.
| Yük (bayt) | Dolgu (bayt) | Kabloda, FCS dahil | Alıcıda yakalamada | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| 28 | 18 | 64 | 60 | ARP isteği ya da cevabı |
| 40 | 6 | 64 | 60 | Verisiz TCP onayı (IPv4) |
| 46 | 0 | 64 | 60 | Tam alt sınırda bir paket |
| 60 | 0 | 78 | 74 | Windows ping isteği (32 bayt veri) |
| 1500 | 0 | 1518 | 1514 | MTU'yu dolduran paket |
Dikkat: Wireshark'ta 1514 bayttan büyük çerçeveler görürseniz hemen arıza sanmayın. Yakalamayı yapan bilgisayarda kart, büyük bir veri bloğunu kendisi parçalara bölüyor (segmentation offload) olabilir; araç bölünmeden önceki hali görür. Kablodaki çerçeveler yine sınırın içindedir.
EtherType değerleri ve 802.3 ile LLC'yi tanımak
EtherType, çerçevenin içinde ne olduğunu söyleyen iki bayttır. Bir analist en sık geçen değerleri görünce tanımalıdır; liste IANA'nın IEEE 802 Numbers kaydında tutulur.
Aynı iki baytın ikinci bir anlamı vardır ve asıl incelik buradadır. IEEE 802.3'ün özgün çerçeve biçiminde bu alan protokolü değil, yükün uzunluğunu söyler. İkisini ayıran kural basittir:
- Değer 1500 (0x05DC) ya da daha küçükse bir uzunluktur: çerçeve 802.3 biçimindedir.
- Değer 1536 (0x0600) ya da daha büyükse bir EtherType'tır: çerçeve Ethernet II biçimindedir.
En büyük yük 1500 bayt olduğu için iki anlam çakışmaz; 0x0800 gibi sık görülen EtherType değerlerinin hepsi sınırın üstündedir.
Alan uzunluksa protokolü kim söyler? Yükün başına 3 baytlık bir LLC (logical link control, IEEE 802.2) başlığı konur: 1 bayt DSAP (hedef hizmet noktası), 1 bayt SSAP (kaynak hizmet noktası), 1 bayt denetim. Bazı protokoller bunun arkasına 5 baytlık bir SNAP başlığı da ekler: 3 bayt OUI ve 2 bayt protokol numarası. RFC 1042'ye göre SNAP kullanıldığında DSAP ve SSAP 0xAA, denetim 0x03 olur.
Bunu neden bilmelisiniz? Çünkü bir yakalamada IP trafiği Ethernet II ile gelir, ama switch'lerin kendi aralarında konuştuğu bazı protokoller hâlâ 802.3 ve LLC ile gelir. Spanning tree mesajları (BPDU) buna en bilinen örnektir: hedef adresi 01:80:c2:00:00:00, 13. ve 14. baytları küçük bir sayı (örneğin 0x0026, yani 38), LLC başlığında DSAP ve SSAP 0x42'dir. Wireshark böyle bir çerçeveyi Ethernet II diye değil IEEE 802.3 Ethernet diye adlandırır ve altında Logical-Link Control satırını gösterir. Cisco'nun CDP'si de LLC ve SNAP kullanır.
| EtherType | Taşınan | Nerede görürsünüz |
|---|---|---|
| 0x0800 | IPv4 | Trafiğin büyük bölümü |
| 0x0806 | ARP | IP adresinden MAC adresi bulunurken |
| 0x86DD | IPv6 | IPv6 açık olan her ağda |
| 0x8100 | 802.1Q VLAN etiketi | Trunk bağlantılarda; asıl EtherType etiketin arkasındadır |
| 0x88CC | LLDP | Cihazların komşularını tanıttığı çerçeveler |
| 0x888E | 802.1X (EAPOL) | Porta kimlik doğrulamayla girilen ağlarda |
| 0x8847 | MPLS | Servis sağlayıcı omurgalarında |
| 0x8863, 0x8864 | PPPoE (keşif, oturum) | Modem ile servis sağlayıcı arasında |
Dikkat: Wireshark süzgeçleri: eth.type == 0x0806 yalnızca ARP çerçevelerini, eth.dst == ff:ff:ff:ff:ff:ff yalnızca yayınları, eth.addr == 02:00:00:00:00:04 o adresin kaynak ya da hedef olduğu bütün çerçeveleri gösterir.
İlk baytın iki biti ve OUI
İlk baytın en düşük değerli iki biti adresin türünü belirler. RFC 9542 bu bitleri şöyle tanımlar: en alttaki bit grup biti, bir üstündeki yerel bitidir. Ethernet baytları en düşük değerli bitten başlayarak gönderdiği için grup biti kabloya çıkan ilk bittir; switch daha ilk bitte çerçevenin tek bir cihaza mı bir gruba mı gittiğini bilir.
Tabloyu okumak için ilk baytı ikiliğe çevirin ve son iki bite bakın. Yalnızca ikinci onaltılık basamak yeterlidir, çünkü bu iki bit onun içindedir.
Wireshark iki biti kendi adlarıyla gösterir: IG bit ve LG bit. Kutudaki örnekte hedef yayın adresidir, iki biti de 1'dir; kaynak ise yerel olarak yönetilen tekil bir adrestir.
OUI: IEEE önekleri üç boyda verir: 24 bitlik OUI (IEEE'nin adlandırmasıyla MA-L) ve küçük üreticiler için daha uzun önekli MA-M ile MA-S blokları. Liste IEEE Registration Authority'nin sitesinde açıktır; Wireshark adresin başına üreticinin kısa adını bu listeden yazar.
OUI bir ipucudur: adres evrenselse önek kartın üreticisini söyler, cihazınkini değil; adres yerel olarak yönetiliyorsa önekin anlamı yoktur. Her işletim sistemi kartın adresini yazılımla değiştirmeye izin verir, yani MAC adresi bir kimlik kanıtı değil, cihazın kendi beyanıdır.
| İkinci onaltılık basamak | Son iki bit (U/L, I/G) | Adresin türü | Örnek |
|---|---|---|---|
| 0, 4, 8, C | 0 0 | Evrensel, tekil: üreticinin verdiği adres | 00:00:5e:00:53:10 |
| 2, 6, A, E | 1 0 | Yerel olarak yönetilen, tekil: rastgele ya da elle verilmiş | 02:00:00:00:00:04 |
| 1, 5, 9, D | 0 1 | Evrensel önekli grup adresi | 01:00:5e:00:00:fb |
| 3, 7, B, F | 1 1 | Yerel bitli grup adresi; yayın adresi de buradadır | 33:33:00:00:00:01, ff:ff:ff:ff:ff:ff |
Ethernet II, Src: 02:00:00:00:00:04 (02:00:00:00:00:04), Dst: Broadcast (ff:ff:ff:ff:ff:ff)
Destination: Broadcast (ff:ff:ff:ff:ff:ff)
.... ..1. .... .... .... .... = LG bit: Locally administered address (this is NOT the factory default)
.... ...1 .... .... .... .... = IG bit: Group address (multicast/broadcast)
Source: 02:00:00:00:00:04 (02:00:00:00:00:04)
.... ..1. .... .... .... .... = LG bit: Locally administered address (this is NOT the factory default)
.... ...0 .... .... .... .... = IG bit: Individual address (unicast)
Type: ARP (0x0806)
Padding: 000000000000000000000000000000000000Dikkat: Sık yapılan hata: özel bitleri ilk baytın en solunda aramak. İkisi de en sağdadır. 0x80 ile başlayan bir adres (1000 0000) grup adresi değildir; 0x01 ile başlayan (0000 0001) grup adresidir.
Tanınması gereken grup adresleri
Bir yakalamada hedef adresi tekil olmayan çerçeveler görürsünüz. Çoğu olağandır ve hangi protokolün konuştuğunu adresinden anlayabilirsiniz. Tablodaki adresler en sık karşınıza çıkacak olanlardır.
Switch, hedefi grup adresi olan çerçeveye varsayılan olarak yayın gibi davranır: geldiği port dışındaki bütün portlara taşırır. 01:80:c2 ile başlayan bazı adresler bunun dışındadır; onlar yalnızca komşu switch'e seslenir ve komşu onları öteye geçirmez.
IPv4 çoklu yayın adreslerinde 01:00:5e önekinden sonraki bit her zaman 0'dır; RFC 9542 bu aralığı 01:00:5e:00:00:00 ile 01:00:5e:7f:ff:ff arası olarak verir. IPv6 çoklu yayını ise 33:33 ile başlar ve son dört baytı IPv6 grup adresinden gelir.
| Hedef adres | Kim kullanır | Ne anlama gelir |
|---|---|---|
| ff:ff:ff:ff:ff:ff | ARP, DHCP ve başkaları | Yayın: yayın alanındaki herkese |
| 01:00:5e:xx:xx:xx | IPv4 çoklu yayın | Bir IPv4 grubuna; örneğin ad bulma ve yönlendirme protokolleri |
| 33:33:xx:xx:xx:xx | IPv6 çoklu yayın | IPv6'nın komşu bulma mesajları; IPv6'da yayın yoktur |
| 01:80:c2:00:00:00 | Spanning tree (BPDU) | Switch'ler döngü ararken birbirine yollar |
| 01:80:c2:00:00:0e | LLDP | Cihaz komşusuna kendini tanıtır |
| 01:00:0c:cc:cc:cc | Cisco CDP ve VTP | Cisco cihazlar komşularına kendini tanıtır |
Dikkat: Kullanıcı portundan yapılan bir yakalamada spanning tree, CDP ya da LLDP çerçevelerini görmeniz olağandır: switch onları kendisi gönderir. Bu çerçeveler switch'in adını, modelini ve yazılım sürümünü taşıyabilir; bir saldırgan için keşif bilgisidir, bir analist için de 'bu port hangi switch'e bağlı' sorusunun cevabıdır.
show mac address-table çıktısını okumak
Kutudaki çıktı bir Cisco Catalyst switch'in verdiği biçimdedir. Dört sütunu vardır:
- Vlan: Adresin öğrenildiği VLAN. Switch her VLAN için ayrı bir tablo tutar; aynı adres bir VLAN'da biliniyor, ötekinde bilinmiyor olabilir.
- Mac Address: Cisco biçiminde, noktalı yazımla adres.
- Type:
DYNAMICkayıt gelen çerçevelerden öğrenilmiştir ve yaşlanır.STATICkayıt elle girilmiştir ya da switch'in kendisine aittir; yaşlanmaz. - Ports: Adresin arkasında olduğu port.
CPUyazan satırlar switch'in kendisinin dinlediği adreslerdir (CDP, spanning tree gibi); bir cihazı göstermezler.
Çıktıyı okurken sorulacak ilk soru: bir portta kaç adres var? Bir kullanıcı portunda tek adres olağandır; IP telefonun arkasında bilgisayar varsa iki olur. Onlarca adres, portun arkasında başka bir switch olduğunu gösterir: o port bir uplink'tir. Aradığınız adres bir uplink'te çıkıyorsa cihaz o bağlantının ucundaki switch'e (ya da ötesine) bağlıdır; aramayı orada sürdürürsünüz.
İkinci soru: aradığım adres neden yok? Üç olağan nedeni vardır: cihaz yaşlanma süresinden uzun zamandır hiç çerçeve göndermemiştir, cihaz kapalıdır ya da başka bir VLAN'dadır. Tablo yalnızca son dakikaların fotoğrafıdır; dün geceki bir olay için günlükler gerekir.
Eski IOS sürümlerinde komut tireli yazılır: show mac-address-table. İkisi de aynı tabloyu gösterir.
| Komut | Ne gösterir |
|---|---|
show mac address-table | Bütün tablo |
show mac address-table dynamic | Yalnızca öğrenilmiş kayıtlar |
show mac address-table address 0200.0000.0a17 | Tek bir adres: hangi VLAN'da, hangi portta |
show mac address-table interface Fa0/5 | Bir portun arkasındaki bütün adresler |
show mac address-table vlan 1 | Bir VLAN'ın tablosu |
show mac address-table count | VLAN başına kaç adres olduğu |
show mac address-table aging-time | Yaşlanma süresi (varsayılan 300) |
clear mac address-table dynamic | Öğrenilmiş bütün kayıtları siler; switch baştan öğrenir |
SW-01# show mac address-table
Mac Address Table
-------------------------------------------
Vlan Mac Address Type Ports
---- ----------- -------- -----
All 0100.0ccc.cccc STATIC CPU
All 0180.c200.0000 STATIC CPU
1 0200.0000.0001 DYNAMIC Fa0/1
1 0200.0000.0004 DYNAMIC Fa0/2
1 0200.0000.0a17 DYNAMIC Fa0/5
1 0200.0000.0b01 DYNAMIC Gi0/1
1 0200.0000.0b02 DYNAMIC Gi0/1
1 0200.0000.0b03 DYNAMIC Gi0/1
Total Mac Addresses for this criterion: 8
SW-01# show mac address-table aging-time
Global Aging Time: 300
Vlan Aging Time
---- ----------Dikkat: Yaşlanma süresini 0 yapmak yaşlanmayı kapatır: kayıtlar hiç silinmez. Cisco'nun belgelediği aralık 10 ile 1000000 saniye arasıdır. Süreyi çok kısaltırsanız switch adresleri sık sık unutur ve çerçeveleri taşırmaya başlar; çok uzatırsanız tablo ölü adreslerle dolar.
Ne ters gider ve nasıl görünür?
Bilinmeyen tekil yayının taşırılması (unknown unicast flooding). Hedefi tabloda olmayan tekil çerçeve bütün portlara gider. Tek tük olması olağandır. Sürekli oluyorsa herkes başkasına giden trafiği alır: bant genişliği harcanır ve kartını dinleyen biri kendisine gönderilmemiş çerçeveleri görür. Bir kullanıcı portundaki yakalamada hedefi o bilgisayar olmayan çok sayıda tekil çerçeve, switch'in o adresleri bilmediğini gösterir.
En sık nedeni sessiz bir cihazdır: yalnızca dinleyen, 5 dakikadan uzun süre hiç çerçeve göndermeyen bir cihazın kaydı yaşlanıp silinir, ama ona gönderen bilgisayar adresini hâlâ hatırlıyordur. Cihaz bir çerçeve gönderdiği anda switch yeniden öğrenir ve taşırma durur.
Adresin iki port arasında gidip gelmesi (MAC flapping). Aynı kaynak adres kısa aralıklarla iki farklı porttan geliyorsa switch kaydı sürekli bir porttan ötekine taşır ve günlüğe kutudaki satırı yazar. İki olağan dışı nedeni vardır: ağda bir döngü vardır (çerçeve iki yoldan birden geri dönüyor; bunu önleyen spanning tree ayrı bir dersin konusudur) ya da iki ayrı cihaz aynı MAC adresini kullanıyordur (kopyalanmış bir sanal makine ya da başkasının adresini taklit eden biri). Kablosuz ağda gezen bir istemcinin bir erişim noktasından ötekine geçmesi de aynı satırı üretebilir ve zararsızdır; satırın ne sıklıkla yinelendiğine bakın.
Tablonun çöple dolması. Tek bir kullanıcı portunda birkaç saniye içinde binlerce farklı adres öğrenildiyse bunlar gerçek cihaz değildir: biri sahte kaynak adresli çerçeveler üretiyordur. Tablo dolduğunda switch yeni adresleri öğrenemez ve onlara giden çerçeveleri taşırmaya başlar; yani bir hub gibi davranır. Bu saldırının adı MAC taşırma (MAC flooding)'dır. Burada yalnızca belirtisini bilin: tek portta olağan dışı sayıda adres, hepsi birbirinden ilgisiz öneklerle. Nasıl yapıldığını ve port güvenliği (port security) ile nasıl durdurulduğunu 3. aşamada, switch-savunma laboratuvarıyla birlikte göreceksiniz.
Bozuk çerçeveler. FCS'si tutmayan çerçeveyi switch iletmez. Cisco'nun belgelerine göre Catalyst 2960 her zaman sakla ve ilet (store-and-forward) yöntemiyle çalışır: çerçevenin tamamını alır, denetler, ondan sonra yollar. Bozuk çerçeve bir sonraki kabloya geçmez; izi yalnızca geldiği portun hata sayaçlarında kalır.
Nov 16 09:14:02.118: %SW_MATM-4-MACFLAP_NOTIF: Host 0200.0000.0a17 in vlan 1 is flapping between port Gi0/1 and port Gi0/2 Nov 16 09:14:07.431: %SW_MATM-4-MACFLAP_NOTIF: Host 0200.0000.0a17 in vlan 1 is flapping between port Gi0/1 and port Gi0/2
Dikkat: Switch kullanmak dinlenmeye karşı bir güvenlik önlemi değildir. Switch olağan durumda çerçeveyi yalnızca ilgili porta yollar, ama bu bir verimlilik özelliğidir; tablo bilmediği her adres için taşırmaya geri döner. Gizlilik şifrelemeyle sağlanır.
SOC için: rastgele MAC adresleri ve adresin kanıt değeri
Günlüklerde bir cihazı izlemenin eski yolu MAC adresiydi: IP adresi değişir, kartın adresi değişmez. Bu varsayım telefonlarla birlikte geçerliliğini yitirdi.
Telefonlar ve dizüstü bilgisayarlar Wi-Fi'da artık kartın gerçek adresini değil, işletim sisteminin ürettiği rastgele bir MAC adresini kullanır (randomized MAC; iOS buna Private Wi-Fi Address, Windows Random hardware addresses der). Amaç, bir mağaza zincirinin ya da bir havaalanının aynı telefonu ağdan ağa izlemesini önlemektir. RFC 9724 bu davranışların dökümünü verir: Android 10 ve iOS 14'ten beri yeni ağlarda rastgele adres varsayılan olarak açıktır ve adres ağa bağlıdır; yani telefon aynı ağa her bağlandığında aynı rastgele adresi, başka bir ağda başka bir adresi kullanır. Aynı belgeye göre Windows'ta adresi her gün değiştiren bir seçenek de vardır.
Rastgele adresler yerel olarak yönetilen tekil adreslerdir (ikinci basamak 2, 6, A ya da E). Bir analist için sonuçları şunlardır:
- Üretici bulunamaz. OUI araması anlamsızdır. Cihazı DHCP isteğindeki ana makine adından, kimlik doğrulama günlüğündeki kullanıcıdan ya da cihaz yönetim sisteminden tanırsınız.
- Aynı cihaz birden çok adresle görünür. Kurum ağında bir, misafir ağında başka bir adres taşır. İki ağın günlüklerini MAC adresiyle birleştiremezsiniz.
- Sayımlar şişer. MAC adresine göre sayılan 'farklı cihaz' sayısı gerçeğin üstünde çıkar.
- MAC adresine dayalı kurallar bozulur. Adrese göre izin veren listeler ve adrese sabitlenmiş DHCP kayıtları, cihaz adresini değiştirdiği gün çalışmaz.
Kablolu ağda masaüstü bilgisayarın kartı çoğunlukla üreticinin adresini kullanır ve MAC tablosu sizi porta götürür. Yine de bir olay raporuna 'bu trafiği şu MAC adresli cihaz üretti' yazarken aslında 'bu trafik şu porttan, şu adres beyan edilerek geldi' diyorsunuzdur. Portu bilmek adresi bilmekten daha sağlam bir kanıttır, çünkü portu switch söyler, adresi ise cihazın kendisi.
Bir sınırı daha bilin: MAC adresi yönlendiriciden geçmez. Başka bir ağdan gelen bir paketin kaynak MAC adresi, paketi size teslim eden yönlendiricinin adresidir. İnternetten gelen bir saldırganın MAC adresini hiçbir günlükte bulamazsınız.
Dikkat: İzleme zinciri: uyarıdaki IP adresi, DHCP günlüğünde o saatte hangi MAC adresine verilmiş; o MAC adresi hangi switch'in hangi portunda; port hangi prize, priz hangi masaya gidiyor. Zincirin her halkası ayrı bir kaynaktan gelir ve her birinin saati tutmalıdır.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi kartınızın adresini okuyun
Windows bilgisayarınızda ağ kartlarınızın MAC adreslerini bulun, her birinin ilk baytını ikiliğe çevirin ve adresin evrensel mi yerel olarak yönetilen mi olduğunu söyleyin. Aynı adresi Linux ve Cisco biçiminde yeniden yazın.
- Komut istemine
ipconfig /allyazın ve her bağdaştırıcınınPhysical Addresssatırını not edin. Daha kısa bir liste içingetmac /vde kullanabilirsiniz. - Adresin ilk iki onaltılık basamağını ikiliğe çevirin ve en sağdaki iki bite bakın.
- Sağdan ikinci bit 1 ise adres yerel olarak yönetilmektedir. Wi-Fi bağdaştırıcınızda böyleyse Ayarlar, Ağ ve İnternet, Wi-Fi altındaki 'Rastgele donanım adresleri' (Random hardware addresses) seçeneğine bakın.
- Sanal bağdaştırıcılarınız varsa (sanal makine, VPN) onların adreslerine de aynı gözle bakın.
- Adreslerden birini iki noktalı küçük harfli biçimde ve Cisco'nun noktalı biçiminde yazın.
Cevap: Windows adresi tireli ve büyük harfli gösterir, örneğin 02-00-00-00-0A-17. Bunun Linux ve Wireshark yazımı 02:00:00:00:0a:17, Cisco yazımı 0200.0000.0a17'dir. İlk bayt 02 ise ikilikte 0000 0010: en sağdaki bit 0 (tekil), sağdan ikinci bit 1 (yerel olarak yönetilen). Fiziksel kablolu kartınızın adresi büyük olasılıkla evrenseldir: ikinci basamağı 0, 4, 8 ya da C'dir ve ilk üç baytı kartın üreticisine aittir. Rastgele adres açıksa Wi-Fi adresinizin ikinci basamağı 2, 6, A ya da E olur. Sanal bağdaştırıcıların adreslerini yazılım verir; kimi ürünler kendi evrensel öneklerini, kimileri yerel olarak yönetilen adresleri kullanır. Hiçbir kartınızın adresi tek sayılı bir baytla başlamaz, çünkü bir kartın kendi adresi her zaman tekildir.- Komut istemine
Oku ve yorumla
Onaltılık dökümden çerçeve okumak
Aşağıda alıcı tarafta yakalanmış 74 baytlık bir çerçevenin ilk 32 baytı var. Yalnızca baytlara bakarak cevaplayın: (1) Hedef ve kaynak MAC adresleri nedir? (2) Bu adresler tekil mi, evrensel mi? (3) Çerçeve Ethernet II mi 802.3 mü, içinde ne taşıyor? (4) Yük kaç bayttır ve dolgu var mıdır? (5) Aynı çerçeve kabloda FCS dahil kaç bayttı?
0000 02 00 00 00 00 01 02 00 00 00 00 04 08 00 45 00 0010 00 3c 00 01 00 00 80 01 b7 51 c0 a8 01 14 c0 a8
- İlk 6 baytı hedef, sonraki 6 baytı kaynak olarak ayırın.
- Her adresin ilk baytını ikiliğe çevirip son iki bitine bakın.
- 13. ve 14. baytları tek bir sayı olarak okuyun ve 0x0600 ile karşılaştırın.
- Yakalanan boyuttan 14 baytlık başlığı çıkarın; sonucu 46 ile karşılaştırın.
Cevap: (1) Hedef 02:00:00:00:00:01, kaynak 02:00:00:00:00:04. (2) İkisinin de ilk baytı 0x02 = 0000 0010: tekil ve yerel olarak yönetilen adresler; bir üreticiye ait değiller. (3) 13. ve 14. baytlar 08 00, yani 0x0800: 0x0600'dan büyük olduğu için bir EtherType'tır, çerçeve Ethernet II'dir ve IPv4 taşır. Hemen ardından gelen 0x45 baytı IPv4 başlığının ilk baytıdır. (4) Yakalanan 74 bayttan 14 baytlık başlık çıkınca yük 60 bayttır; IP başlığındaki toplam uzunluk alanı da 00 3c, yani 60 diyor. 46'dan büyük olduğu için dolgu yoktur. (5) Yakalamada FCS yoktur; kabloda çerçeve 74 + 4 = 78 bayttı. Öntakı, SFD ve çerçeveler arası boşlukla birlikte kabloda 98 bayt yer tuttu. Ek bilgi: IP başlığının 10. baytı 01 olduğu için yük bir ICMP mesajıdır; bu bir ping isteğidir.Hesapla
Adres türü ve dolgu hesabı
Önce altı MAC adresinin her biri için tekil mi grup mu, evrensel mi yerel mi olduğunu söyleyin. Sonra dört yük boyutunun her biri için eklenecek dolguyu ve çerçevenin FCS dahil boyutunu hesaplayın.
Adresler: a) 02:00:00:00:00:04 b) ff:ff:ff:ff:ff:ff c) 01:00:5e:00:00:fb d) 33:33:00:00:00:01 e) 00:00:5e:00:53:10 f) 9a:3c:71:00:53:0e Yükler (bayt): 28, 40, 46, 100
- Her adresin ikinci onaltılık basamağını dört bite çevirin; son bit I/G, ondan önceki bit U/L'dir.
- Dolgu = 46 eksi yük; sonuç sıfırdan küçükse dolgu 0'dır.
- Çerçeve = 14 + yük + dolgu + 4.
Cevap: a) 2 = 0010: tekil, yerel olarak yönetilen. b) f = 1111: grup adresi ve yerel biti 1; 48 bitin hepsi 1 olduğu için yayın adresidir. c) 1 = 0001: grup adresi, evrensel önek; IPv4 çoklu yayını. d) 3 = 0011: grup adresi, yerel biti 1; IPv6 çoklu yayını. e) 0 = 0000: tekil, evrensel; önek IANA'ya aittir ve bu aralık belgelerde örnek olarak kullanılmak üzere ayrılmıştır. f) a = 1010: tekil, yerel olarak yönetilen; bir telefonun rastgele adresi böyle görünür. Dolgular: 28 bayt yük için 18 bayt dolgu, çerçeve 64 bayt. 40 bayt için 6 bayt dolgu, çerçeve 64 bayt. 46 bayt için dolgu yok, çerçeve 64 bayt. 100 bayt için dolgu yok, çerçeve 14 + 100 + 4 = 118 bayt.Laboratuvarda
Laboratuvar: switch'in öğrenmesini izleyin
Sitenin laboratuvarında 'İlk ping: ARP ve ICMP' çalışmasını açın. Switch'in tablosunun boşken ve tek bir pingden sonra ne gösterdiğini karşılaştırın, her adresin hangi porttan ve hangi çerçeveden öğrenildiğini söyleyin. Sonra paket listesinde hedefi ff:ff:ff:ff:ff:ff olan çerçeveyi bulun ve neden herkese gönderildiğini, switch'in ona ne yaptığını açıklayın.
- Hiçbir şey yapmadan önce şemada SW-01'e dokunun ve
show mac address-tableyazın. Ne görüyorsunuz, neden? - PC-02'ye dönün,
ip 192.168.1.20/24ile adres verin veping 192.168.1.10yazın. - Yeniden SW-01'e geçip
show mac address-tableyazın. Kaç satır var, hangi adres hangi portta? - Paket listesinin süzgeç kutusuna
eth.dst == ff:ff:ff:ff:ff:ffyazın. Kaç çerçeve kaldı? Üzerine dokunun ve Ethernet II bölümündeki üç alanı (Destination, Source, Type) okuyun. - Aynı çerçevede
Paddingsatırını ve çerçevenin toplam boyutunu bulun. - PC-02'de
arp -ayazın. PC-01'in adresini burada, paket listesinde ve switch'in tablosunda karşılaştırın: üç yerde nasıl yazılmış?
Cevap: Pingden önce tablo boştur: switch henüz hiç çerçeve görmemiştir ve yalnızca gelen çerçevelerden öğrenir. Pingden sonra iki DYNAMIC satır vardır: 0200.0000.0004 (PC-02) Fa0/2'de, PC-02'nin ARP isteğinin kaynak adresinden; 0200.0000.0001 (PC-01) Fa0/1'de, ARP cevabının kaynak adresinden öğrenilmiştir. Süzgeçten sonra tek çerçeve kalır: PC-02'nin ARP isteği. Hedefi ff:ff:ff:ff:ff:ff'tir, çünkü PC-02 o anda PC-01'in MAC adresini bilmiyordu. Switch yayın adresini tabloda aramaz; çerçeveyi geldiği Fa0/2 dışındaki bütün portlara taşırır. Type alanı ARP (0x0806) gösterir. ARP mesajı 28 bayt olduğu için 18 bayt Padding eklenmiştir ve çerçeve 60 bayt görünür; kabloda FCS ile 64 bayttır. ARP cevabı ve ping çerçeveleri süzgece takılmaz, çünkü hedefleri tekildir ve switch onları yalnızca tek porta iletmiştir. Aynı adres üç biçimde görünür:arp -açıktısında 02-00-00-00-00-01, paket listesinde 02:00:00:00:00:01, switch'te 0200.0000.0001.- Hiçbir şey yapmadan önce şemada SW-01'e dokunun ve
Oku ve yorumla
Tablodan cihazın yerini bulmak
Bir uyarıda geçen bilgisayarın
ipconfig /allçıktısındaki adresi 02-00-00-00-0B-02. Kat switch'inin tablosu aşağıda. (1) Bu bilgisayar bu switch'e mi bağlı? (2) Gi0/1 portunun arkasında ne var, nereden anladınız? (3) 'All' ve 'CPU' yazan satırlar nedir? (4) Bir sonraki adımınız ne olur? (5) Fa0/3'e bağlı yazıcı tabloda neden olmayabilir?SW-KAT2# show mac address-table Mac Address Table ------------------------------------------- Vlan Mac Address Type Ports ---- ----------- -------- ----- All 0100.0ccc.cccc STATIC CPU All 0180.c200.0000 STATIC CPU 1 0200.0000.0a01 DYNAMIC Fa0/1 1 0200.0000.0a02 DYNAMIC Fa0/2 1 0200.0000.0a17 DYNAMIC Fa0/5 1 0200.0000.0b01 DYNAMIC Gi0/1 1 0200.0000.0b02 DYNAMIC Gi0/1 1 0200.0000.0b03 DYNAMIC Gi0/1 1 0200.0000.0c40 DYNAMIC Gi0/1 Total Mac Addresses for this criterion: 9Cevap: (1) Önce biçimi çevirin: 02-00-00-00-0B-02, Cisco yazımıyla 0200.0000.0b02'dir. Tabloda vardır ama Gi0/1 portundadır; bu porta doğrudan bağlı değildir. (2) Gi0/1'de dört ayrı adres öğrenilmiş. Tek bir bilgisayarın tek adresi olur; bir portta birden çok adres, arkasında başka bir switch (ya da bir erişim noktası) olduğunu gösterir. Gi0/1 bir uplink'tir. (3) Bunlar switch'in kendisinin dinlediği grup adresleridir: 0100.0ccc.cccc Cisco'nun CDP'si, 0180.c200.0000 spanning tree içindir. Bir cihazı göstermezler, yaşlanmazlar. (4) Gi0/1'in ucundaki switch'teshow mac address-table address 0200.0000.0b02ile aramak; tek adresli bir kullanıcı portunda çıkarsa cihaz bulunmuştur, yine çok adresli bir portta çıkarsa bir switch daha ilerlenir. (5) Yazıcı 300 saniyeden uzun süredir hiç çerçeve göndermemişse kaydı yaşlanıp silinmiştir; kapalı da olabilir. Tabloda olmaması ağda olmadığını kanıtlamaz.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Yeni açılmış, tablosu boş bir switch'in Fa0/1, Fa0/2 ve Fa0/3 portlarına sırasıyla A, B ve C bilgisayarları bağlı. A, B'nin MAC adresini biliyor ve ona bir çerçeve gönderiyor; B de A'ya cevap veriyor. Switch'in her iki çerçevede ne yaptığını, C'nin hangi çerçeveyi görüp hangisini görmediğini ve sonunda tabloda ne olduğunu anlatın. Aynı düzenekte switch yerine hub olsaydı ne değişirdi?
Bir uyarıya göre iç ağdaki 192.168.1.37 adresi şüpheli bir trafik üretiyor. DHCP günlüğü bu IP adresinin o saatte da:a1:19:00:53:2a MAC adresine verildiğini gösteriyor. Bu MAC adresinin kendisinden ne öğrenebilirsiniz, cihazın fiziksel yerini bulmak için switch'lerde ne yaparsınız ve bulduğunuz sonucun kanıt olarak hangi sınırları vardır?