Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.1
Katman 1: bakır, fiber, radyo; hız, çift yönlülük, arıza belirtileri
Bir bağlantı için doğru kabloyu, fiberi ve modülü seçebilir, bir portun hızını ve çift yönlülüğünü okuyabilir, `show interfaces` ve `Get-NetAdapter` çıktısındaki sayaçlardan fiziksel arızanın nedenini söyleyebilirsiniz.
Her ağ arızası bir yerde bir kabloya, bir konnektöre ya da bir porta dayanır. Üst katmanlardaki her şey, bitlerin karşıya bozulmadan ulaştığını varsayar; bu varsayım çöktüğünde belirtiler çoğu zaman yanıltıcıdır: bağlantı ışığı yanar, ping çalışır, ama dosya kopyalamak dakikalar sürer. Bu ders bitleri taşıyan üç ortamı (bakır, fiber, radyo), bir portun hızını ve çift yönlülüğünü, bunların nasıl kararlaştırıldığını ve yanlış kararlaştırıldığında ne olduğunu anlatır. Sonunda bir Cisco switch'in show interfaces çıktısındaki sayaçları ve Windows'un Get-NetAdapter çıktısını okuyup 'ne görüyorum, öyleyse ne bozuk' sorusunu cevaplayabileceksiniz. Çerçevenin içi ve switch'in çalışması bir sonraki dersin konusudur.
Fiziksel katman ne yapar?
Fiziksel katman (physical layer), OSI modelinin 1. katmanıdır ve tek bir iş yapar: bitleri bir ortamdan geçecek sinyale çevirir ve karşı uçta yeniden bite dönüştürür. Bakır kabloda sinyal gerilimdir, fiberde ışıktır, havada radyo dalgasıdır. Bu katman adres bilmez, çerçeveyi anlamaz; yalnızca 'şu an hatta 1 mi var, 0 mı' sorusuyla uğraşır.
Bu katmanın üç sorusu vardır ve dersin tamamı bunların cevabıdır:
- Ortam (medium): Sinyal neyin içinden geçiyor ve en çok ne kadar uzağa gidebilir?
- Hız (speed): Saniyede kaç bit gönderiliyor? 100 Mb/s, 1 Gb/s, 10 Gb/s.
- Çift yönlülük (duplex): İki uç aynı anda konuşabiliyor mu, yoksa sırayla mı konuşuyor?
Kablo tamamen kopuksa ışık söner ve durum açıktır. Zor olan 'yarı sağlam' kablodur: bağlantı kurulur, çerçevelerin bir kısmı bozulup atılır, TCP kaybolanı yeniden gönderir ve kullanıcı yalnızca 'ağ yavaş' der. Bu yüzden fiziksel katmanda gözle değil sayaçla çalışılır.
Bakır: bükümlü çift, kategoriler ve 100 metre
Yerel ağların kablosu bükümlü çift (twisted pair) bakır kablodur. İçinde sekiz tel vardır ve bu teller ikişer ikişer birbirine sarılarak dört çift oluşturur. Sarmanın bir nedeni vardır: bir çiftin iki teli aynı gürültüyü eşit miktarda alır ve alıcı iki tel arasındaki farka baktığı için gürültü birbirini götürür. Sarım ayrıca komşu çiftlerin birbirine sinyal sızdırmasını, yani çapraz konuşmayı (crosstalk) azaltır.
Kablonun iki türü vardır. UTP (unshielded twisted pair, korumasız bükümlü çift) ofislerde kullanılan sıradan kablodur. STP (shielded twisted pair, korumalı bükümlü çift) çiftlerin çevresinde metal bir kılıf taşır ve motor, asansör, floresan balast gibi elektromanyetik girişim (EMI) kaynaklarının yanında tercih edilir.
Kabloların kalitesi kategori (category) ile belirtilir; kısaca Cat yazılır. Kategori yükseldikçe kablo daha yüksek frekansı taşır, bu da daha yüksek hız demektir. Bilmeniz gereken üçü şunlardır: Cat 5e 1 Gb/s taşır, Cat 6 1 Gb/s'yi rahatça, 10 Gb/s'yi ise yalnızca 55 metreye kadar taşır, Cat 6A 10 Gb/s'yi tam mesafede taşır. Tablonun tamamı Derinlemesine bölümündedir.
Bakırın değişmeyen kuralı mesafedir: iki etkin cihaz arasındaki kablo en çok 100 metre olabilir. Bu 100 metre, duvarın içinden giden en çok 90 metrelik sabit kablo ile iki uçtaki toplam 10 metrelik ara kablolardan (patch cord) oluşur. Sınırın nedeni zayıflamadır (attenuation): sinyal yol aldıkça güç kaybeder ve bir noktadan sonra alıcı 1 ile 0'ı güvenle ayıramaz. 100 metreyi aşan bir kablo çoğu zaman 'hiç çalışmaz' değil, 'hatalı çalışır': bağlantı kurulur ama hata sayaçları artar.
Konnektör RJ45'tir: sekiz pinli, şeffaf plastik fiş. Resmî adı 8P8C'dir (sekiz konum, sekiz temas), ama herkes RJ45 der.
T568A, T568B ve çapraz kablo sorusu
Sekiz telin RJ45 fişine hangi sırayla dizileceğini iki standart dizilim belirler: T568A ve T568B. İkisi arasındaki tek fark, turuncu çift ile yeşil çiftin yer değiştirmesidir. T568B'de 1 ve 2 numaralı pinlerde turuncu çift, 3 ve 6 numaralı pinlerde yeşil çift bulunur; T568A'da tam tersidir. Mavi çift (4 ve 5) ile kahverengi çift (7 ve 8) ikisinde de aynı yerdedir.
Bir kablonun iki ucu aynı dizilimle yapılmışsa buna düz kablo (straight-through) denir. Bir ucu T568A, öbür ucu T568B ise çapraz kablo (crossover) olur.
Çapraz kablonun neden var olduğunu anlamak için 10 ve 100 Mb/s Ethernet'e bakmak gerekir. Bu hızlarda yalnızca iki çift kullanılır: biri göndermek, biri almak için. Bilgisayar ve router gibi cihazların portu (bu dizilime MDI denir) 1 ve 2 numaralı pinlerden gönderir, 3 ve 6 numaralı pinlerden alır. Switch'in portu (MDI-X) bunun tersini yapar. Böylece bilgisayar ile switch arasına düz kablo takıldığında birinin gönderdiği çift ötekinin dinlediği çifte denk gelir.
Sorun, aynı türden iki cihazı bağlarken çıkar. İki switch düz kabloyla bağlanırsa ikisi de aynı çiftten gönderir, aynı çiftten dinler ve kimse kimseyi duymaz. Çapraz kablo gönderme çiftini karşının alma çiftine çevirerek bunu çözer. Eski kural buydu: farklı tür cihazlar düz, aynı tür cihazlar çapraz kabloyla bağlanır. Router, bu kuralda bilgisayar tarafında sayılır; yani bilgisayardan router'a doğrudan bağlantı da çapraz ister.
Bugün Auto MDI-X adlı özellik portun hangi çiftten gönderip hangisinden alacağını kendisinin seçmesini sağlar; bağlantı iki kabloyla da kurulur. Yine de sınavlar eski kuralı sorar ve eski ya da hızı elle sabitlenmiş bir portta kural hâlâ geçerlidir.
Dikkat: Cisco switch'lerde Auto MDI-X'in çalışması için portun hızının ve çift yönlülüğünün auto olması gerekir. Hızı ya da duplex'i elle sabitlediğiniz bir portta yanlış kablo türü yeniden sorun olur.
Fiber: tek modlu, çok modlu, konnektörler ve SFP
Fiber optik kablo, veriyi cam bir lifin içinden ışık olarak taşır. Bakıra göre üç üstünlüğü vardır: çok daha uzağa gider, elektromanyetik girişimden etkilenmez ve binalar arasında elektrik taşımadığı için yıldırım ve toprak farkı sorunlarını ortadan kaldırır. Bedeli, daha pahalı ve daha nazik olmasıdır.
İki türü vardır ve fark, ışığı taşıyan çekirdeğin kalınlığındadır:
- Çok modlu fiber (multimode fiber, MMF): Çekirdeği kalındır (50 ya da 62,5 µm). Işık içeride birçok farklı yoldan (mod) ilerler; bu yollar farklı uzunlukta olduğu için darbe yolda yayılır ve mesafe kısalır. Ucuz ışık kaynaklarıyla çalışır. Bina içi ve veri merkezi içindeki, birkaç yüz metreye kadar olan bağlantılarda kullanılır.
- Tek modlu fiber (single-mode fiber, SMF): Çekirdeği çok incedir (yaklaşık 9 µm). Işık tek bir yoldan ilerler, darbe yayılmaz ve bağlantı kilometrelerce gidebilir. Lazer ister, modülleri daha pahalıdır. Binalar arası, kampüs ve servis sağlayıcı bağlantılarında kullanılır.
Akılda tutmanın yolu: çok modlu kısa mesafe, tek modlu uzun mesafe. Dış kılıfın rengi de ipucu verir: tek modlu ara kablolar sarı, eski çok modlular (OM1, OM2) turuncu, lazere uygun çok modlular (OM3, OM4) turkuaz renklidir.
Yaygın konnektörler şunlardır: LC küçük, mandallı ve bugünün standart konnektörüdür; SC daha büyük, kare gövdeli, itip çekilerek takılır; ST yuvarlak, süngü gibi çevrilerek kilitlenir ve eski tesisatlarda görülür; MPO tek fişte çok sayıda lifi birlikte taşır ve 40 Gb/s ile üstündeki bağlantılarda kullanılır.
Switch'in fiber portu çoğunlukla boş bir yuvadır ve içine bir alıcı-verici modül (transceiver) takılır. SFP (small form-factor pluggable) 1 Gb/s, aynı boyuttaki SFP+ ise 10 Gb/s içindir. Modül hem ortamı (tek modlu ya da çok modlu) hem dalga boyunu hem de hızı belirler; iki uçtaki modüller aynı türden olmalıdır.
Fiberin bakırdan önemli bir farkı vardır: bir bağlantı iki ayrı lif kullanır, biri gönderme (TX), öbürü alma (RX) içindir. Bir ucun TX'i öbür ucun RX'ine gitmelidir; ters takılırsa bağlantı kurulmaz. Liflerden yalnızca biri koparsa uçlardan biri hâlâ ışık alır ve portunu çalışır sanabilir: buna tek yönlü bağlantı (unidirectional link) denir; trafik bir yöne gider, öbür yönden gelmez.
Hız, çift yönlülük ve otomatik anlaşma
Ethernet'in fiziksel standartlarının adları bir kalıba uyar: hız, BASE, ortam. 100BASE-TX 100 Mb/s hızında, bükümlü çift üzerinde çalışan Ethernet'tir. 1000BASE-T bükümlü çift üzerinde 1 Gb/s, 10GBASE-T 10 Gb/s'dir. Fiber standartlarında sondaki harf dalga boyunu söyler: 1000BASE-SX kısa, 1000BASE-LX uzun dalga boyuyla çalışır. Harflerin tamamı Derinlemesine bölümündedir.
Çift yönlülük (duplex), iki ucun aynı anda gönderip gönderemeyeceğidir.
- Yarı çift yönlü (half duplex): Bir anda yalnızca bir uç gönderebilir; telsiz gibidir. İki uç aynı anda gönderirse sinyaller üst üste biner; buna çarpışma (collision) denir. Gönderen çarpışmayı fark eder, durur, rastgele bir süre bekler ve yeniden dener. Hub'ların ve ortak kabloların döneminden kalmadır.
- Tam çift yönlü (full duplex): İki uç aynı anda gönderir ve alır; telefon gibidir. Çarpışma diye bir şey yoktur. Bugün bir switch portu ile bir cihaz arasındaki her bağlantı böyle çalışmalıdır.
Bir portun hızı ve duplex'i iki yoldan belirlenir: elle sabitlenir ya da otomatik anlaşma (autonegotiation) ile seçilir. Otomatik anlaşmada iki uç, bağlantı kurulurken desteklediği hızları ve duplex kiplerini birbirine bildirir ve ikisinin de desteklediği en iyi seçenekte buluşur. Varsayılan budur ve çoğu zaman doğru olan da budur.
Altın kural: iki uç aynı yöntemi kullanmalıdır. Ya ikisi de otomatik olur ya da ikisi de aynı değerlere sabitlenir. Bir uç otomatik, öbürü sabit olduğunda dersin en ünlü arızası doğar.
Duplex uyuşmazlığı: bağlantı var ama yavaş
Bir örnekle izleyelim. Bir yönetici, 'daha sağlam olsun' diye sunucunun ağ kartını 100 Mb/s, full duplex olarak sabitliyor. Switch portu varsayılan ayarında, yani otomatikte kalıyor.
Sabitlenen kart artık anlaşma mesajı göndermez. Switch portu karşıdan anlaşma mesajı alamayınca gelen sinyalin biçimine bakar ve hızı doğru bulur: 100 Mb/s. Ama duplex sinyalden anlaşılamaz. Standart bu durumda güvenli tarafı seçmeyi söyler: half duplex. Sonuç: sunucu full duplex, switch portu half duplex. Buna duplex uyuşmazlığı (duplex mismatch) denir.
Bağlantı kurulur, ping çalışır, çünkü az trafikte iki uç nadiren aynı anda konuşur; kanıt ping değil, hata sayaçlarıdır. Yük arttığında tablo değişir:
- Sunucu (full duplex) hattın boş olup olmadığına bakmadan, istediği an gönderir.
- Switch portu (half duplex) kendisi gönderirken karşıdan sinyal geldiğini görünce bunu çarpışma sayar, göndermeyi yarıda keser ve sonra yeniden dener.
- Switch tarafında çarpışma sayaçları artar; çarpışmaların bir kısmı, çerçevenin iyice ilerlediği bir anda geldiği için geç çarpışma (late collision) olarak sayılır.
- Sunucu tarafına yarıda kesilmiş çerçeveler ulaşır. Bunlar ya çok kısadır (runt) ya da denetim alanı tutmaz (CRC ya da FCS hatası). Sunucu çarpışma saymaz, çünkü full duplex'te çarpışma kavramı yoktur.
Kullanıcının gördüğü şudur: bağlantı var, küçük işler çalışıyor, büyük dosya aktarımı sürünüyor, çünkü TCP her kaybı yeniden gönderir.
Çözüm, iki ucu aynı yönteme getirmektir: tercihen ikisini de otomatiğe almak. Tanı için akılda tutulacak cümle: bir yanda geç çarpışma, öbür yanda CRC ve runt, ortada 'up' görünen ama yavaş bir bağlantı.
PoE: aynı kablodan güç; radyo: başka bir dersin konusu
PoE (Power over Ethernet, Ethernet üzerinden güç), veri kablosunun aynı zamanda cihazı beslemesidir. IP telefon, kablosuz erişim noktası ve güvenlik kamerası gibi cihazlara ayrı bir priz gerekmez. Gücü veren tarafa PSE (power sourcing equipment) denir; bu çoğunlukla switch'in kendisidir. Gücü alan cihaza PD (powered device) denir.
PSE, kabloya güç vermeden önce karşıda PoE cihazı olup olmadığını yoklar; PoE istemeyen bir bilgisayara güç gönderilmez. Sonra cihazın güç sınıfını öğrenir ve o kadar gücü ayırır.
Üç standardı ve güçlerini bilin. Tabloda iki değer vardır, çünkü gücün bir kısmı kabloda ısıya dönüşür: portun verdiği güç ile 100 metre sonunda cihaza güvence edilen güç aynı değildir.
İki tipik arıza vardır. Birincisi güç bütçesinin aşılmasıdır: switch'in bütün portlara dağıtabileceği toplam güç sınırlıdır ve bu dolduğunda yeni takılan cihaz açılmaz. İkincisi standart uyuşmazlığıdır: 25 W isteyen bir erişim noktası, yalnızca 802.3af veren bir porttan beslenemez ya da kısıtlı kipte çalışır.
Üçüncü ortam radyodur: bitler havada radyo dalgası olarak taşınır. Wi-Fi'ın kanallarını, bantlarını ve güvenliğini Kablosuz dersi anlatır; burada bilmeniz gereken, havanın herkesle paylaşılan bir ortam olduğu ve bu yüzden Wi-Fi'ın yapısı gereği sırayla konuşmaya dayandığıdır.
| Standart | Yaygın adı | Portun verdiği (PSE) | Cihaza güvence edilen (PD) | Kullanılan çift |
|---|---|---|---|---|
| IEEE 802.3af | PoE | 15,4 W | 12,95 W | 2 |
| IEEE 802.3at | PoE+ | 30 W | 25,5 W | 2 |
| IEEE 802.3bt Type 3 | PoE++ | 60 W | 51 W | 4 |
| IEEE 802.3bt Type 4 | PoE++ | 90 W | 71,3 W | 4 |
Akılda kalsın
- Bakır bükümlü çiftte iki etkin cihaz arası en çok 100 metredir (90 m sabit kablo, 10 m ara kablo); Cat 5e 1 Gb/s, Cat 6 10 Gb/s'yi 55 metreye kadar, Cat 6A 10 Gb/s'yi 100 metre taşır.
- Çok modlu fiber kısa mesafe (850 nm, SX ve SR), tek modlu fiber uzun mesafe (1310 nm, LX ve LR) içindir; fiber bağlantı iki lif kullanır ve biri koparsa bağlantı tek yönlü kalabilir.
- İki uç aynı yöntemi kullanmalıdır: bir uç full duplex'e sabit, öbürü otomatikse otomatik taraf half duplex'e düşer; late collision yalnızca half tarafta, runts full tarafta artar (CRC iki yanda da görülebilir); bağlantı up kalır ama yavaşlar.
down(notconnect) sinyal yok demektir ve kabloya bakılır;administratively down(disabled) portun shutdown ile kapatıldığını,err-disabledise switch'in kendisinin kapattığını söyler.- PoE güçleri: 802.3af 15,4 W, 802.3at (PoE+) 30 W, 802.3bt 60 W ve 90 W; cihaza ulaşan güç kablodaki kayıp yüzünden daha azdır ve switch'in toplam güç bütçesi sınırlıdır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Bükümlü çift | Twisted pair (UTP, STP) | Telleri ikişer ikişer sarılmış dört çiftli bakır kablo; korumasız (UTP) ve korumalı (STP) türleri vardır. |
| Kategori | Category (Cat) | Bakır kablonun taşıdığı en yüksek frekansı, dolayısıyla hızı belirten sınıf: Cat 5e, Cat 6, Cat 6A. |
| Çapraz konuşma | Crosstalk | Bir çiftteki sinyalin komşu çifte sızması; kötü sonlandırma bunu artırır. |
| Zayıflama | Attenuation | Sinyalin yol aldıkça güç kaybetmesi; bakırdaki 100 metre sınırının nedeni. |
| Elektromanyetik girişim | EMI (electromagnetic interference) | Motor ve güç kablosu gibi kaynakların bakır kablodaki sinyali bozması; fiber bundan etkilenmez. |
| Düz ve çapraz kablo | Straight-through, crossover cable | Düz kablonun iki ucu aynı dizilimdedir; çapraz kablonun bir ucu T568A, öbür ucu T568B'dir ve gönderme ile alma çiftlerini değiştirir. |
| Auto MDI-X | Auto MDI-X (automatic crossover) | Portun gönderme ve alma çiftlerini kendisinin seçmesi; düz ve çapraz kablo ayrımını gereksiz kılar. |
| Tek modlu fiber | Single-mode fiber (SMF) | Yaklaşık 9 µm çekirdekli, ışığın tek yoldan ilerlediği, kilometrelerce giden fiber. |
| Çok modlu fiber | Multimode fiber (MMF) | 50 ya da 62,5 µm çekirdekli, birkaç yüz metreye kadar kullanılan fiber; sınıfları OM1 ile OM5 arasıdır. |
| Alıcı-verici modül | Transceiver (SFP, SFP+) | Switch'in yuvasına takılan, ortamı ve dalga boyunu belirleyen modül; SFP 1 Gb/s, SFP+ 10 Gb/s. |
| Tek yönlü bağlantı | Unidirectional link | Trafiğin bir yöne gidip öbür yönden gelmediği bağlantı; fiberde tek lifin kopmasıyla oluşur. |
| Yarı çift yönlü | Half duplex | İki ucun sırayla gönderdiği çalışma biçimi; çarpışma olabilir. |
| Tam çift yönlü | Full duplex | İki ucun aynı anda gönderip aldığı çalışma biçimi; çarpışma olmaz. |
| Otomatik anlaşma | Autonegotiation | İki ucun desteklediği hız ve duplex kiplerini bildirip en iyi ortak olanı seçmesi. |
| Duplex uyuşmazlığı | Duplex mismatch | Bir ucun full, öbürünün half duplex çalışması; bağlantı up kalır ama yük altında yavaşlar. |
| Çarpışma | Collision | Half duplex'te iki ucun aynı anda göndermesiyle sinyallerin üst üste binmesi. |
| Geç çarpışma | Late collision | Çerçevenin ilk 64 baytından sonra algılanan çarpışma; duplex uyuşmazlığının ya da fazla uzun kablonun işareti. |
| Kısa çerçeve | Runt | En küçük çerçeve boyutundan kısa gelen çerçeve; çoğunlukla çarpışmayla kesilmiştir. |
| CRC hatası | CRC error (FCS error) | Çerçevenin denetim alanının alınan veriyle tutmaması; çerçeve yolda bozulmuştur. |
| Ethernet üzerinden güç | PoE (Power over Ethernet) | Veri kablosunun cihazı da beslemesi; veren taraf PSE, alan taraf PD'dir. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009 1.5: Compare and contrast transmission media and transceivers
- CompTIA Network+ N10-009 5.2: Given a scenario, troubleshoot common cabling and physical interface issues
- CompTIA Network+ N10-009 2.2: Given a scenario, configure switching technologies and features (bu derste Speed ve Duplex)
- Cisco CCNA 200-301 1.3: Compare physical interface and cabling types (1.3.a Single-mode fiber, multimode fiber, copper; 1.3.b Connections (Ethernet shared media and point-to-point))
- Cisco CCNA 200-301 1.4: Identify interface and cable issues (collisions, errors, mismatch duplex, and/or speed)
- Cisco CCNA 200-301 1.1: Explain the role and function of network components (1.1.h PoE)
- CompTIA Security+ SY0-801 ve CySA+ CS0-004: bu ders, ağ günlüklerini ve arayüz olaylarını yorumlayan Security Operations hedeflerinin ön bilgisidir; bu sınavlardan madde numarası verilmemiştir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- IEEE 802.3-2022: IEEE Standard for Ethernet
- Cisco: Troubleshoot Switch Port and Interface Problems
- Cisco: Configure and Verify Ethernet 10/100/1000Mb Half/Full Duplex Auto-Negotiation
- Cisco UPOE+: The Catalyst for Expanded IT-OT Convergence White Paper (PoE types and classes)
- Microsoft Learn: Get-NetAdapter
- Microsoft Learn: Get-NetAdapterStatistics
- Cisco: CCNA Exam v1.1 (200-301) Exam Topics
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Bakır kategorileri tek tabloda
Kategori, kablonun taşıyabildiği en yüksek frekansla tanımlanır; hız bunun sonucudur. Tablodaki mesafeler, iki etkin cihaz arasındaki bütün kanalın (sabit kablo ve ara kablolar) uzunluğudur.
Cat 8 30 metreyle sınırlıdır ve yalnızca veri merkezinde, kabin içi ve kabinler arası bağlantılarda anlamlıdır.
Bir kanalın kalitesini en zayıf parçası belirler. Cat 6A kablonun ucuna Cat 5e bir ara kablo ya da Cat 5e bir priz takılırsa kanal Cat 5e gibi davranır. Bükümün konnektöre girmeden önce gereğinden fazla açılması da çapraz konuşmayı artırır; 'yanlış sonlandırma' denilen arıza çoğunlukla budur.
| Kategori | Frekans | Taşıdığı en yüksek Ethernet | En çok mesafe |
|---|---|---|---|
| Cat 3 | 16 MHz | 10BASE-T (10 Mb/s) | 100 m |
| Cat 5 | 100 MHz | 100BASE-TX (100 Mb/s) | 100 m |
| Cat 5e | 100 MHz | 1000BASE-T (1 Gb/s) | 100 m |
| Cat 6 | 250 MHz | 1000BASE-T; 10GBASE-T kısa mesafede | 100 m; 10 Gb/s için 55 m |
| Cat 6A | 500 MHz | 10GBASE-T (10 Gb/s) | 100 m |
| Cat 8 | 2000 MHz | 25GBASE-T, 40GBASE-T | 30 m |
Dikkat: 100 metre sınırı kategoriyle uzamaz. Daha iyi kablo daha yüksek hız verir, daha uzun mesafe vermez. 100 metreyi aşmak gerekiyorsa çözüm araya bir switch koymak ya da fibere geçmektir.
Pin dizilimi ve hangi standardın hangi çifti kullandığı
RJ45 fişinde pinler, mandal aşağıda ve temaslar size dönükken soldan sağa 1'den 8'e sayılır. Tablo iki dizilimi yan yana verir. Fark yalnızca 1, 2, 3 ve 6 numaralı pinlerdedir.
10BASE-T ve 100BASE-TX yalnızca iki çifti kullanır: 1 ve 2 numaralı pinlerdeki çift ile 3 ve 6 numaralı pinlerdeki çift. Mavi ve kahverengi çiftler bu hızlarda veri taşımaz. 1000BASE-T ve 10GBASE-T ise dört çiftin tamamını kullanır ve her çiftte aynı anda iki yöne birden gönderir.
Bunun arıza aramada doğrudan bir sonucu vardır. Dört çiftten biri kopuk ya da kötü sonlandırılmış bir kablo 100 Mb/s'de kusursuz çalışabilir, çünkü bozuk çift mavi ya da kahverengiyse o hızda hiç kullanılmaz. Aynı kabloyla gigabit kurulamaz. Pek çok ağ kartı ve switch bu durumda hızı kendiliğinden 100 Mb/s'ye indirir (üreticiler buna downshift der; standardın değil cihazın özelliğidir); bu özelliğin olmadığı cihazda bağlantı hiç kurulmaz ya da sürekli düşüp kalkar. 'Gigabit kart, gigabit switch, ama bağlantı 100 Mb/s' şikâyetinin ilk şüphelisi bu yüzden kablodur.
1000BASE-T'de otomatik anlaşma isteğe bağlı değildir. İki uçtan birinin saat kaynağı (master), öbürünün ona uyan taraf (slave) olması gerekir ve bu rol anlaşma sırasında belirlenir. Bakır gigabit portta anlaşmayı kapatmaya çalışmak bu yüzden yanlış bir alışkanlıktır.
| Pin | T568A | T568B | 10/100 Mb/s'de görevi (MDI port) |
|---|---|---|---|
| 1 | Beyaz-yeşil | Beyaz-turuncu | Gönderme + |
| 2 | Yeşil | Turuncu | Gönderme - |
| 3 | Beyaz-turuncu | Beyaz-yeşil | Alma + |
| 4 | Mavi | Mavi | Kullanılmaz |
| 5 | Beyaz-mavi | Beyaz-mavi | Kullanılmaz |
| 6 | Turuncu | Yeşil | Alma - |
| 7 | Beyaz-kahverengi | Beyaz-kahverengi | Kullanılmaz |
| 8 | Kahverengi | Kahverengi | Kullanılmaz |
Dikkat: Hangi dizilimi seçtiğiniz değil, iki uçta tutarlı olmanız önemlidir; çiftleri bölünmüş bir kablo kısa mesafede çalışıp uzun mesafede ve yüksek hızda hata üretir.
Ethernet fiziksel standartları ve adın şifresi
Ad üç parçadır. Baştaki sayı hızdır: 10, 100, 1000 Mb/s; 10G ise 10 Gb/s. BASE, baseband iletimi gösterir. Sondaki harfler ortamı ve kodlamayı anlatır:
- T: Bükümlü çift bakır (twisted pair).
- S: Kısa dalga boyu (short), 850 nm; çok modlu fiber.
- L: Uzun dalga boyu (long), 1310 nm; tek modlu fiber.
- X ve R: Kullanılan satır kodlamasının (line coding) ailesini gösterir. 100BASE-TX ve 1000BASE-SX'teki X ile 10GBASE-SR'deki R bundandır. Sınav için X ve R'nin kodlamayla ilgili olduğunu bilmek yeter.
Tablodaki mesafeler standardın güvence ettiği değerlerdir. Üreticiler aynı adla daha uzun mesafeli modüller satabilir; mesafe hesabında modülün kendi veri sayfasına bakılır.
Fiberde hız ve mesafe kablonun sınıfına da bağlıdır. Çok modlu fiber OM1'den OM5'e sınıflanır: OM1 62,5 µm çekirdeklidir, OM2 ve sonrası 50 µm'dir; OM3 ve OM4 lazere göre üretilmiştir; 10 Gb/s'yi yüzlerce metre taşımak için bunlar gerekir (OM1 ve OM2'de 10GBASE-SR yalnızca birkaç on metre gider). Tek modlu fiberin sınıfları OS1 ve OS2'dir.
| Standart | IEEE eki | Ortam | Hız | En çok mesafe |
|---|---|---|---|---|
| 10BASE-T | 802.3i | Bakır, 2 çift, Cat 3 ve üstü | 10 Mb/s | 100 m |
| 100BASE-TX | 802.3u | Bakır, 2 çift, Cat 5 ve üstü | 100 Mb/s | 100 m |
| 1000BASE-T | 802.3ab | Bakır, 4 çift, Cat 5e ve üstü | 1 Gb/s | 100 m |
| 10GBASE-T | 802.3an | Bakır, 4 çift, Cat 6A (Cat 6'da kısa) | 10 Gb/s | 100 m (Cat 6'da 55 m) |
| 1000BASE-SX | 802.3z | Çok modlu fiber, 850 nm | 1 Gb/s | 550 m (OM2); 275 m (OM1) |
| 1000BASE-LX | 802.3z | Tek modlu fiber, 1310 nm | 1 Gb/s | 5 km |
| 10GBASE-SR | 802.3ae | Çok modlu fiber, 850 nm | 10 Gb/s | 300 m (OM3); 400 m (OM4) |
| 10GBASE-LR | 802.3ae | Tek modlu fiber, 1310 nm | 10 Gb/s | 10 km |
Dikkat: Sık yapılan hata: 1000BASE-T ile 1000BASE-TX'i aynı sanmak. Kullanılan gigabit bakır standardı 1000BASE-T'dir. Bir de 100BASE-TX'teki X'i 'çapraz' diye okumak; kablonun düz ya da çapraz oluşuyla ilgisi yoktur.
Fiber bağlantıda bakılacaklar ve tek yönlü bağlantı
Bir fiber bağlantı kurulmuyorsa sırayla dört şeye bakılır.
- TX ve RX doğru mu? Her ucun gönderen lifi karşının alan yuvasına gitmelidir. İki lif yer değiştirmişse iki uç da ışık gönderir ama kimse almaz. Çift LC konnektörlü ara kablolarda bu, bir ucun mandalı açılıp iki fişin yeri değiştirilerek düzeltilir.
- Modüller birbirine uyuyor mu? İki uçta aynı standart olmalıdır. Bir uçta 1000BASE-SX (850 nm), öbür uçta 1000BASE-LX (1310 nm) varsa alıcılar birbirinin ışığını göremez.
- Modül kabloya uyuyor mu? SX modül çok modlu, LX modül tek modlu kablo ister. Tek modlu modülü çok modlu kabloya, ya da tersini takmak ya hiç çalışmaz ya da kısa mesafede hatalı çalışır.
- Konnektör temiz mi, kablo sağlam mı? Fiberin ucundaki bir toz zerresi ışığın önemli bir kısmını keser. Lif çok keskin büküldüğünde de ışık dışarı kaçar. Bakırdaki zayıflamanın fiberdeki karşılığı budur ve belirtisi aynıdır: bağlantı var, CRC sayacı artıyor.
Tek yönlü bağlantı neden tehlikelidir? B'nin gönderdiği lif kopuk olsun. A ışık almaz ve portu düşer. B ışık almayı sürdürür; karşı ucun arızasını bildiren bir mekanizma yoksa portunu çalışır görür ve çerçeve göndermeyi sürdürür, ama hiçbiri ulaşmaz. Daha kötüsü, iki switch arasındaki denetim mesajları tek yöne akarsa switch'ler ağda döngü oluşturacak yanlış kararlar verebilir. Cisco'nun UDLD (UniDirectional Link Detection) özelliği bunun için vardır: komşusundan kendi gönderdiği mesajların yankısını alamayan portu err-disabled durumuna alabilir. Ayrıntısı STP dersindedir.
Dikkat: Çalışan bir fiberin ucuna ya da modülün yuvasına çıplak gözle bakmayın. Kullanılan ışık kızılötesidir, görünmez ve göze zarar verebilir. Işık olup olmadığı güç ölçerle ya da switch'in kendi ölçümüyle anlaşılır.
Otomatik anlaşmanın ayrıntısı ve uyuşmazlık tablosu
Bakır portlarda otomatik anlaşma, bağlantı kurulmadan önce iki ucun birbirine gönderdiği kısa darbe dizileriyle yapılır (fast link pulse, FLP). Her uç desteklediği hız ve duplex kiplerini bildirir; iki uç ortak olanların en iyisini seçer. Öncelik sırası yüksek hızdan düşüğe, aynı hızda full duplex'ten half duplex'e doğrudur.
Karşı uç anlaşmaya katılmıyorsa (sabitlenmişse ya da çok eski bir cihazsa) otomatik taraf paralel algılamaya (parallel detection) geçer: 10BASE-T ile 100BASE-TX'in boştaki sinyalleri farklı olduğu için hızı bulur, duplex için sinyalde iz olmadığından half duplex'i seçer. Duplex uyuşmazlığının kaynağı bu kuraldır.
Tablo, iki ucun ayarına göre ne olacağını gösterir. Uyuşmazlık yalnızca 'bir uç otomatik, öbür uç full duplex'e sabit' durumunda ve 'iki uç farklı duplex'e sabit' durumunda çıkar.
Hız uyuşmazlığı farklı görünür: bir uç 100 Mb/s'ye, öbürü 10 Mb/s'ye sabitse bağlantı kurulmaz. Hız uyuşmazlığı bağlantıyı düşürür, duplex uyuşmazlığı düşürmez; ikincisi bu yüzden geç fark edilir.
Cisco switch'te komutlar arayüz kipinde verilir: speed auto, duplex auto varsayılandır; speed 100 ve duplex full portu sabitler. show interfaces status çıktısında değerin önündeki a- öneki, o değerin anlaşmayla bulunduğunu söyler: a-full ve a-100. Önek yoksa değer elle yazılmıştır. Normalde a-full görmeniz gerekir; bugünün ağında a-half gördüğünüz her port bir uyuşmazlık adayıdır.
İki uç da Cisco ise ve CDP açıksa switch uyuşmazlığı kendisi de söyler; günlükte şu satır yinelenir: %CDP-4-DUPLEX_MISMATCH: duplex mismatch discovered on FastEthernet0/5 (not full duplex), with SW-02 FastEthernet0/1 (full duplex). Karşı uç bir sunucu ya da yazıcıysa bu satır gelmez; sayaçlara bakmanız gerekir.
| A ucu | B ucu | A'nın sonucu | B'nin sonucu | Durum |
|---|---|---|---|---|
| Otomatik | Otomatik | En yüksek ortak hız, full | En yüksek ortak hız, full | Doğru |
| 100 full (sabit) | 100 full (sabit) | 100 full | 100 full | Doğru, ama iki ucu da elle yönetmek gerekir |
| 100 full (sabit) | Otomatik | 100 full | 100 half | Duplex uyuşmazlığı |
| 100 half (sabit) | Otomatik | 100 half | 100 half | Çalışır, ama half duplex |
| 100 full (sabit) | 100 half (sabit) | 100 full | 100 half | Duplex uyuşmazlığı |
| 100 (sabit) | 10 (sabit) | Bağlantı yok | Bağlantı yok | Hız uyuşmazlığı |
Dikkat: 10 Gb/s ve üstündeki Ethernet yalnızca full duplex çalışır; half duplex ve çarpışma, 10 ve 100 Mb/s portlarla eski cihazların sorunudur. Sahada en sık yazıcılarda, eski endüstriyel cihazlarda ve 'elle sabitlenmiş' sunucu kartlarında görülür.
`show interfaces` çıktısını okumak
Cisco cihazlarda fiziksel katmanın bütün kanıtı bu komuttadır. Aşağıdaki çıktı, duplex uyuşmazlığının half duplex tarafındaki bir switch portuna aittir. Önce üç satıra bakın: ilk satır portun durumunu, Half-duplex, 100Mb/s satırı hızı ve duplex'i, alttaki sayaçlar ise bozulan çerçeveleri söyler.
Sayaçlar, cihaz açıldığından ya da son sıfırlamadan beri birikir. Tek bir okuma 'bir zamanlar hata olmuş' der; arızanın şimdi sürdüğünü görmek için sayaçları clear counters ile sıfırlayıp ya da iki okuma arasındaki farka bakıp artışı izleyin. Last clearing of "show interface" counters satırı sayaçların ne zamandır biriktiğini gösterir.
Giriş tarafındaki sayaçlar şunlardır:
- input errors: Giriş hatalarının toplamıdır: runts, giants, no buffer, CRC, frame, overrun ve ignored sayaçlarını içerir. Tek tek nedenleri bu alt sayaçlar söyler.
- CRC: Çerçevenin sonundaki denetim alanı (FCS), alınan veriden hesaplanan değerle tutmuyor. Çerçeve yolda bozulmuştur: kötü kablo ya da konnektör, girişim, fazla uzun kablo, kirli fiber, arızalı port ya da duplex uyuşmazlığı. Cisco aynı hataya bazı çıktılarda FCS-Err der.
- runts: En küçük çerçeve boyutundan (64 bayt) kısa gelen çerçeveler. Çoğunlukla çarpışmayla yarıda kesilmiş çerçevelerdir; full duplex portta görülmesi duplex uyuşmazlığını ya da arızalı kartı düşündürür.
- giants: En büyük çerçeve boyutunu (1518 bayt) aşan çerçeveler. Arızalı bir ağ kartı ya da bir ucunda büyük çerçeve (jumbo frame) açık, öbür ucunda kapalı bir bağlantı.
- frame: CRC'si bozuk olan ve tam sayıda bayttan oluşmayan çerçeveler. Nedenleri CRC ile aynıdır.
Çıkış tarafındaki sayaçlar şunlardır:
- collisions: Gönderirken yaşanan çarpışmalar. Half duplex portta az sayıda olması olağandır. Full duplex portta hiç olmamalıdır.
- late collision: Çerçevenin ilk 64 baytı gönderildikten sonra algılanan çarpışma. Sağlıklı bir half duplex ağda çarpışmalar hep bu sürenin içinde olur; sonrasında oluyorsa ya karşı uç full duplex'tir (uyuşmazlık) ya da kablo sınırdan uzundur.
- deferred: Hat dolu olduğu için bekletilip sonra gönderilen çerçeveler. Half duplex'te olağandır.
- output errors: Çerçevenin porttan çıkmasını engelleyen hataların toplamı.
Sayaç nedeni daralttıktan sonra en ucuz deneme en doğrusudur: ara kabloyu sağlam biriyle değiştirin, olmazsa cihazı başka bir porta alın ve belirtinin neyle taşındığına bakın.
SW-01#show interfaces fastEthernet 0/5
FastEthernet0/5 is up, line protocol is up (connected)
Hardware is Fast Ethernet, address is 0200.5e10.0105 (bia 0200.5e10.0105)
MTU 1500 bytes, BW 100000 Kbit/sec, DLY 100 usec,
reliability 250/255, txload 3/255, rxload 2/255
Encapsulation ARPA, loopback not set
Keepalive set (10 sec)
Half-duplex, 100Mb/s, media type is 10/100BaseTX
input flow-control is off, output flow-control is unsupported
ARP type: ARPA, ARP Timeout 04:00:00
Last input 00:00:01, output 00:00:00, output hang never
Last clearing of "show interface" counters 00:42:10
Input queue: 0/75/0/0 (size/max/drops/flushes); Total output drops: 0
Queueing strategy: fifo
Output queue: 0/40 (size/max)
5 minute input rate 812000 bits/sec, 94 packets/sec
5 minute output rate 1204000 bits/sec, 131 packets/sec
238114 packets input, 257163120 bytes, 0 no buffer
Received 1204 broadcasts (318 multicasts)
0 runts, 0 giants, 0 throttles
12 input errors, 12 CRC, 0 frame, 0 overrun, 0 ignored
0 watchdog, 318 multicast, 0 pause input
0 input packets with dribble condition detected
331870 packets output, 381650500 bytes, 0 underruns
0 output errors, 2947 collisions, 1 interface resets
0 unknown protocol drops
0 babbles, 811 late collision, 3120 deferred
0 lost carrier, 0 no carrier, 0 pause output
0 output buffer failures, 0 output buffers swapped outDikkat: Sayaçları birlikte okuyun. Yalnızca CRC artıyor, port full duplex: kablo, konnektör ya da girişim. CRC ve runts artıyor, port full duplex: uyuşmazlığın full tarafı. Collisions ve late collision artıyor, port half duplex: uyuşmazlığın half tarafı. Cisco'nun belgesi half tarafta FCS ve hizalama (alignment) hatalarının da arttığını yazar, yani CRC iki yanda da görülebilir; tarafı ayıran geç çarpışmadır.
Portun durumu: down, administratively down, err-disabled
show interfaces çıktısının ilk satırı iki şey söyler: arayüzün durumu ve hat protokolünün durumu. Switch portlarında parantez içinde bir özet de verilir. show ip interface brief aynı iki bilgiyi Status ve Protocol sütunlarında, show interfaces status ise tek sözcükle gösterir.
Tablodaki ayrımın özü şudur: down bir kablo ya da karşı uç sorunudur; administratively down bir yapılandırma kararıdır, kablo kusursuz olsa da port çalışmaz ve çözüm arayüzde verilen bir komuttur; err-disabled durumunda portu switch bir koruma mekanizmasıyla kendisi kapatmıştır ve nedeni giderilmeden açılmamalıdır. Bu mekanizmalar switch güvenliği dersinde anlatılır.
Günlükte de bu ayrım görülür. Kablo çekildiğinde ya da karşı cihaz kapandığında %LINK-3-UPDOWN: Interface FastEthernet0/12, changed state to down ve ardından %LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/12, changed state to down satırları düşer. Yönetici portu kapattığında ise satır farklıdır: %LINK-5-CHANGED: Interface FastEthernet0/12, changed state to administratively down.
Bir SOC analisti için bu satırlar fiziksel dünyanın izidir. Mesai dışında bir kullanıcı portunun düşüp bir dakika sonra kalkması, prize başka bir cihazın takılmış olabileceğini gösterir; aynı portun gün boyu onlarca kez düşüp kalkması (flapping) ise çoğunlukla gevşek bir konnektördür. İkisini olayın sayısı ve saati ayırır.
| İlk satır | show interfaces status | Anlamı | Nereye bakılır |
|---|---|---|---|
| is up, line protocol is up (connected) | connected | Sinyal var, port çalışıyor | Sayaçlara: çalışıyor olması hatasız olduğunu göstermez |
| is down, line protocol is down (notconnect) | notconnect | Port açık, karşıdan sinyal yok | Kablo, ara kablo, karşı cihaz, karşı portun durumu, fiberde TX ve RX |
| is administratively down, line protocol is down (disabled) | disabled | Port shutdown ile kapatılmış | Yapılandırma: arayüzde shutdown satırı |
| is down, line protocol is down (err-disabled) | err-disabled | Portu switch kendisi kapattı | Neden: show interfaces status err-disabled, günlük |
SW-01#show interfaces status Port Name Status Vlan Duplex Speed Type Fa0/1 PC-014 connected 10 a-full a-100 10/100BaseTX Fa0/2 notconnect 10 auto auto 10/100BaseTX Fa0/3 disabled 1 auto auto 10/100BaseTX Fa0/4 YAZICI-2 err-disabled 10 auto auto 10/100BaseTX Fa0/5 SRV-ARSIV connected 20 a-half a-100 10/100BaseTX Gi0/1 SW-02 connected trunk a-full a-1000 10/100/1000BaseTX
Windows tarafı: Get-NetAdapter ve Get-NetAdapterStatistics
Kablonun öbür ucundaki bilgisayarda aynı soruların cevabı PowerShell'dedir. Get-NetAdapter her bağdaştırıcının durumunu ve anlaşılan hızı tek tabloda verir. Status sütununda Up bağlantının kurulduğunu, Disconnected sinyal olmadığını (kablo takılı değil ya da karşı uç kapalı), Disabled bağdaştırıcının Windows'ta devre dışı bırakıldığını söyler. Bu üçü, switch'teki connected, notconnect ve disabled durumlarının karşılığıdır. -Physical parametresi sanal bağdaştırıcıları listeden çıkarır.
LinkSpeed sütunu anlaşılan hızdır. Gigabit bir kartta 100 Mbps görmek, bozuk çiftli bir kablonun ya da 100 Mb/s'lik bir karşı portun işaretidir. Duplex varsayılan tabloda yoktur; Format-List ile FullDuplex özelliği istenir.
Get-NetAdapterStatistics sayaçları verir. Varsayılan tabloda yalnızca bayt ve paket sayıları vardır; hata sayaçları için Format-List gerekir. ReceivedPacketErrors alınırken hatalı bulunan, ReceivedDiscardedPackets alınıp atılan, OutboundPacketErrors gönderilemeyen paketleri sayar. Windows CRC, runt ve çarpışmayı ayrı göstermez; ayrıntı switch tarafındadır. Yine de artan bir ReceivedPacketErrors, 'sorun bu kabloda mı' sorusuna hızlı bir cevaptır.
Hız ve duplex ayarının kendisi sürücünün gelişmiş özelliklerindedir: Get-NetAdapterAdvancedProperty -Name "Ethernet" -RegistryKeyword "*SpeedDuplex" komutu gösterir; İngilizce sürücülerde çoğunlukla Auto Negotiation yazar. Burada sabit bir değer varsa ve switch portu otomatikteyse duplex uyuşmazlığının nedenini bulmuşsunuzdur.
PS C:\> Get-NetAdapter -Physical Name InterfaceDescription ifIndex Status MacAddress LinkSpeed ---- -------------------- ------- ------ ---------- --------- Ethernet Example Gigabit Ethernet Controller 17 Up 02-00-5E-10-00-14 100 Mbps Wi-Fi Example Wi-Fi 6 Adapter 11 Disconnected 02-00-5E-10-00-15 0 bps PS C:\> Get-NetAdapter -Name "Ethernet" | Format-List Name, Status, MediaConnectionState, LinkSpeed, FullDuplex Name : Ethernet Status : Up MediaConnectionState : Connected LinkSpeed : 100 Mbps FullDuplex : True PS C:\> Get-NetAdapterStatistics -Name "Ethernet" | Format-List Name, ReceivedUnicastPackets, ReceivedDiscardedPackets, ReceivedPacketErrors, SentUnicastPackets, OutboundDiscardedPackets, OutboundPacketErrors Name : Ethernet ReceivedUnicastPackets : 1510203 ReceivedDiscardedPackets : 0 ReceivedPacketErrors : 4302 SentUnicastPackets : 2508998 OutboundDiscardedPackets : 0 OutboundPacketErrors : 0
Dikkat: Paket yakalama aracında fiziksel hataları göremezsiniz. Ağ kartı, FCS'si tutmayan çerçeveyi işletim sistemine vermeden atar; Wireshark'a hiç ulaşmaz. Yakalamada görebileceğiniz şey sonuçtur: TCP yeniden gönderimleri ve yinelenen ACK'ler. Nedenin fiziksel olduğunu kanıtlayan yer sayaçlardır.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızın fiziksel katmanı
Windows bilgisayarınızda PowerShell'i açın ve adımları uygulayın. Her bağdaştırıcı için durumu, hızı, duplex'i ve hata sayaçlarını not edin; değerlerin beklediğiniz gibi olup olmadığına karar verin.
Get-NetAdapter -Physicalyazın. Status sütununda hangi bağdaştırıcı Up, hangisi Disconnected? LinkSpeed sütununda ne yazıyor?- Kablolu bağlantınız varsa:
Get-NetAdapter -Name "Ethernet" | Format-List Name, Status, MediaConnectionState, LinkSpeed, FullDuplexyazın. Bağdaştırıcınızın adı farklıysa ilk adımdaki Name değerini kullanın. Get-NetAdapterStatistics | Format-List Name, ReceivedPacketErrors, ReceivedDiscardedPackets, OutboundPacketErrors, OutboundDiscardedPacketsyazın ve değerleri not edin.- Büyük bir dosya indirin ya da kopyalayın, sonra üçüncü adımı yineleyin. Hata sayaçları arttı mı?
Get-NetAdapterAdvancedProperty -Name "Ethernet" -RegistryKeyword "*SpeedDuplex"yazın. DisplayValue sütununda otomatik anlaşma mı, sabit bir değer mi görünüyor?
Cevap: Sağlıklı bir kablolu bağlantıda Status Up, MediaConnectionState Connected, LinkSpeed kartın ve switch portunun ortak en yüksek hızı (çoğunlukla 1 Gbps), FullDuplex True olur; hata sayaçları sıfırdır ya da yük altında artmaz. Gigabit kartta 100 Mbps görüyorsanız önce kabloyu, sonra karşı portu denetleyin. FullDuplex False ya da yük altında artan ReceivedPacketErrors, duplex uyuşmazlığını ya da kabloyu düşündürür. Ayar otomatik anlaşmada olmalıdır; sabit bir değer varsa switch portu da aynı değere sabitlenmiş olmalıdır. Wi-Fi bağdaştırıcısında FullDuplex False görmek olağandır: kablosuz ortam yapısı gereği sırayla konuşmaya dayanır.Oku ve yorumla
Sayaçlardan tanıya
Aşağıdaki çıktı, bir dosya sunucusunun bağlı olduğu switch portundan, sayaçlar sıfırlandıktan yirmi dakika sonra alınmıştır. Portun durumunu, hızını ve duplex'ini okuyun; hangi sayaçların arttığını söyleyin; en olası nedeni ve doğrulamak için bakacağınız yeri yazın.
SW-02#show interfaces fastEthernet 0/1 FastEthernet0/1 is up, line protocol is up (connected) Hardware is Fast Ethernet, address is 0200.5e10.0201 (bia 0200.5e10.0201) MTU 1500 bytes, BW 100000 Kbit/sec, DLY 100 usec, reliability 247/255, txload 4/255, rxload 3/255 Encapsulation ARPA, loopback not set Full-duplex, 100Mb/s, media type is 10/100BaseTX Last clearing of "show interface" counters 00:20:04 48211 packets input, 6120344 bytes, 0 no buffer Received 310 broadcasts (120 multicasts) 1873 runts, 0 giants, 0 throttles 4302 input errors, 2429 CRC, 0 frame, 0 overrun, 0 ignored 61020 packets output, 70411876 bytes, 0 underruns 0 output errors, 0 collisions, 1 interface resets 0 babbles, 0 late collision, 0 deferred SW-02#show running-config interface fastEthernet 0/1 interface FastEthernet0/1 switchport mode access speed 100 duplex full- İlk satırdan portun durumunu, 'Full-duplex, 100Mb/s' satırından hızı ve duplex'i okuyun.
- Giriş sayaçlarına bakın: hangileri sıfırdan farklı? input errors, alt sayaçların toplamı mı?
- Çıkış sayaçlarına bakın: çarpışma var mı?
- Yapılandırmaya bakın: hız ve duplex anlaşmayla mı bulunmuş, elle mi yazılmış? Karşı uç hangi ayardaysa bu tablo ortaya çıkar?
Cevap: Port up; 100 Mb/s, full duplex, ikisi de elle sabitlenmiş. Yirmi dakikada 1873 runt ve 2429 CRC hatası birikmiş; ikisinin toplamı 4302 input errors değerini veriyor. Çarpışma ve geç çarpışma sıfır, çünkü full duplex port çarpışma saymaz. Full duplex portta runt ve CRC'nin birlikte artması uyuşmazlığın full tarafıdır: half çalışan karşı uç çerçevelerini yarıda kesiyor. En olası neden: switch portu sabitlenmiş, sunucunun kartı otomatikte kalmış ve half duplex'e düşmüş. Doğrulama: sunucuda FullDuplex False görülür. Çözüm: switch portunuspeed autoveduplex autoayarına döndürmek ya da iki ucu aynı değere sabitlemek, sonra sayaçları sıfırlayıp artışın durduğunu görmek. Yalnızca CRC artsaydı önce kablodan şüphelenilirdi.Hesapla
PoE bütçesi ve kablo boyu hesabı
Bir kat switch'inin toplam PoE bütçesi 370 W'tır ve gücü cihazın sınıfına göre, portun verdiği (PSE) değer üzerinden ayırmaktadır. Verilen cihazlar bağlıyken (a) ayrılan toplam gücü, (b) kalan gücü, (c) bu switch'e kaç tane daha 802.3at erişim noktası eklenebileceğini bulun. Sonra (d) şıkkındaki kablo güzergâhının standarda uyup uymadığını söyleyin.
Bağlı cihazlar: - 10 IP telefon, her biri için 7 W ayrılıyor - 4 kamera, 802.3af tam güç: her biri için 15,4 W - 6 erişim noktası, 802.3at: her biri için 30 W d) Yeni bir erişim noktası için güzergâh: kabinde 3 m ara kablo, duvar içinde 88 m sabit kablo, tavanda 5 m ara kablo. Kablo Cat 6.
- Her cihaz grubunun gücünü çarpın ve toplayın.
- Toplamı 370 W'tan çıkarın.
- Kalanı bir 802.3at portunun ayırdığı güce bölün; tam sayıya aşağı yuvarlayın.
- Kablo için: sabit kablo 90 metreyi, ara kabloların toplamı 10 metreyi, kanalın tamamı 100 metreyi aşıyor mu?
Cevap: a) 10 x 7 = 70 W; 4 x 15,4 = 61,6 W; 6 x 30 = 180 W; toplam 311,6 W. b) 370 - 311,6 = 58,4 W kalır. c) 58,4 / 30 = 1,9; yani yalnızca 1 erişim noktası daha eklenebilir. İkincisi takıldığında veri bağlantısı kurulabilir ama switch ona güç vermez; bu, 'güç bütçesi aşıldı' arızasıdır. d) Sabit kablo 88 m (90 m sınırının içinde), ara kablolar 3 + 5 = 8 m (10 m sınırının içinde), kanal 96 m (100 m sınırının içinde): güzergâh standarda uyar ve Cat 6 bu mesafede 1 Gb/s taşır. Aynı güzergâhta 10 Gb/s istenseydi Cat 6 yetmezdi (55 metre sınırı); Cat 6A gerekirdi.Laboratuvarda
Laboratuvar: kapatılmış port neye benzer?
Laboratuvarda 'İlk ping: ARP ve ICMP' çalışmasını açın. Önce ping'i çalıştırın, sonra SW-01'in PC-01'e giden portunu
shutdownile kapatın. Switch'in portu nasıl gösterdiğini, günlüğe ne yazdığını ve ping'in ne cevap verdiğini görün; sonra portu yeniden açın.- PC-02'de
ip 192.168.1.20/24yazın, sonraping 192.168.1.10ile bağlantının çalıştığını görün. - SW-01'e geçin:
enable,configure terminal,interface fa0/1,shutdown. Ekrana düşen günlük satırını okuyun. endyazıpshow ip interface briefveshow interfaces statusçıktılarında Fa0/1 ile Fa0/2 satırlarını karşılaştırın.- PC-02'de
ping 192.168.1.10komutunu yineleyin. - SW-01'de
configure terminal,interface fa0/1,no shutdownyazın; günlük satırını okuyun ve ping'i bir kez daha deneyin.
Cevap:shutdownkomutundan sonra switch%LINK-5-CHANGED: Interface FastEthernet0/1, changed state to administratively downsatırını yazar.show ip interface briefçıktısında Fa0/1'in Status sütunundaadministratively down, Protocol sütunundadowngörünür; Fa0/2 iseupveupkalır.show interfaces statusçıktısında Fa0/1disabled, Fa0/2connectedyazar. PC-02'nin ping'i 'Request timed out.' ile sonuçlanır: PC-02 PC-01'in MAC adresini ilk pingden beri ARP önbelleğinde tuttuğu için isteği gönderir, ama port kapalı olduğundan çerçeve PC-01'e taşınmaz ve cevap gelmez. Kablo yerinde ve sağlamdır.no shutdownsonrasında%LINK-3-UPDOWN: Interface FastEthernet0/1, changed state to upsatırı gelir ve ping yeniden çalışır. Kablo çekilmiş ya da karşı cihaz kapalı olsaydı aynı yerde yalnızcadown(status çıktısındanotconnect) görürdünüz ve bakılacak yer kablo olurdu.- PC-02'de
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir sunucunun ağ kartı 100 Mb/s, full duplex olarak elle sabitlenmiş; bağlı olduğu switch portu ise varsayılan ayarında bırakılmış. Bu bağlantıda ne olur? Arızanın nasıl oluştuğunu, kullanıcının ne gördüğünü, switch'te ve sunucuda hangi sayaçların arttığını ve nasıl düzeltileceğini anlatın.
Bir kullanıcı 'ağ yavaş, bazen de kopuyor' diye kayıt açıyor. Bilgisayar bakır kabloyla bir Cisco switch'e bağlı. Sorunun fiziksel katmanda olup olmadığını anlamak için bilgisayarda ve switch'te hangi komutlarla neye, hangi sırayla bakarsınız? Görebileceğiniz en az üç farklı bulguyu ve her birinin gösterdiği nedeni yazın.