Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.5
Spanning Tree: döngü ağı neden öldürür, STP nasıl durdurur
Bir switch ağında kökün hangi switch olacağını, hangi portun neden kapatılacağını kâğıt üzerinde bulabilir, `show spanning-tree` çıktısını okuyabilir, kökü bilerek yerleştirebilir ve kullanıcı portlarını PortFast ile BPDU guard kullanarak koruyabilirsiniz.
İki switch arasına ikinci bir kablo çekmek masum bir iştir: biri koparsa öteki taşısın. Ama Ethernet'te iki yol bir döngü demektir ve tek bir yayın çerçevesi o döngüde saniyeler içinde bütün ağı kilitleyebilir. Spanning tree, yedek kabloyu takılı tutup döngüyü kapatan protokoldür: fazla yolu bekletir, asıl yol kesilince açar. Bu derste döngünün ağı nasıl öldürdüğünü, switch'lerin kökü nasıl seçtiğini, hangi portun neden kapandığını, 30 ila 50 saniyelik beklemenin nereden geldiğini, Rapid STP'nin bunu nasıl kısalttığını ve kullanıcı portlarının nasıl korunduğunu öğreneceksiniz. VLAN ve trunk bir önceki dersin konusuydu; burada hepsini VLAN 1 üzerinde düşüneceğiz.
Yedek kablo neden istenir, neden tehlikelidir?
Bir binanın bütün katları tek bir kabloyla omurgaya bağlıysa o kablo ya da ucundaki port bozulduğunda kat karanlıkta kalır. Buna tek hata noktası (single point of failure) denir. Çaresi yedeklilik (redundancy), yani aynı yere ikinci bir yol çekmektir. Ağ tasarlayan herkes bunu ister.
Sorun, Ethernet'in ikinci yolu kaldıramamasıdır. Bir switch'in üç alışkanlığını hatırlayın: yayın (broadcast) çerçevesini geldiği port dışındaki bütün portlara yollar, tablosunda bulamadığı hedefe giden çerçeveyi de aynı biçimde taşırır (flooding), ve hangi MAC adresinin hangi portta olduğunu gelen çerçevenin kaynak adresinden öğrenir. Tek yollu bir ağda bu üçü kusursuz çalışır. İki yol olduğunda ise taşırılan çerçeve öteki yoldan geri gelir ve yeniden taşırılır. Buna döngü (loop) denir.
Yönlendiriciler de döngüye girebilir, ama orada bir sigorta vardır: IP başlığındaki TTL (time to live) her yönlendiricide bir azalır ve sıfıra inen paket atılır. Ethernet başlığında TTL yoktur. Çerçevenin kaç switch'ten geçtiğini sayan hiçbir alan bulunmaz, bu yüzden döngüye giren bir çerçeve, biri kabloyu çekene kadar döner.
Yani iki istek çatışır: yedek yol isteriz, döngü istemeyiz. Spanning tree protokolü (STP, Spanning Tree Protocol) bu çatışmayı çözer: kablolar takılı kalır, ama döngüyü kapatan portlardan biri veri taşımaz. Asıl yol kesilirse o port açılır.
Döngü ağı nasıl öldürür: üç belirti
Üç switch düşünün: SW-A, SW-B ve SW-C, üçgen biçiminde bağlı. PC-01 SW-B'ye, PC-02 SW-C'ye takılı. Spanning tree kapalı olsun. PC-01, PC-02'nin MAC adresini öğrenmek için tek bir ARP isteği yolluyor; ARP isteği bir yayındır.
1. Yayın fırtınası (broadcast storm). SW-B yayını hem SW-A'ya hem SW-C'ye yollar. SW-A kendisine geleni SW-C'ye, SW-C kendisine geleni SW-A'ya yollar. Artık üçgende biri saat yönünde, öteki ters yönde dönen iki kopya vardır ve hiçbiri durmaz. Sonraki her yayın bunlara eklenir. Bağlantılar dolar, switch'lerin işlemcisi tükenir, ağdaki her bilgisayar bu yayınların hepsini işlemek zorunda kalır. Kullanıcının gördüğü şey 'ağ çöktü'dür.
2. MAC tablosunun kararsızlığı (MAC table instability). SW-A, PC-01'in kaynak adresini taşıyan aynı çerçeveyi bir Fa0/1'den (SW-B yönü), bir Fa0/2'den (SW-C yönü) görür. Her seferinde tablosunu düzeltir: 'PC-01 Fa0/1'de', 'hayır, Fa0/2'de'. Adres iki port arasında gidip gelir; buna MAC flapping denir. Tablo yanlışken PC-01'e giden çerçeveler de yanlış porta gider.
3. Yinelenen çerçeveler (duplicate frames). Döngüdeki her tur, yayının bir kopyasını daha PC-02'ye teslim eder. Tek hedefli çerçeveler de taşırıldığında hedefe iki yoldan iki kez ulaşabilir. Üst katman protokollerinin bir kısmı bunu kaldırır, bir kısmı kaldıramaz.
Bu üçü birlikte gelir ve kendiliğinden geçmez; fırtına sırasında switch'e uzaktan bağlanmak da çoğu zaman mümkün olmaz, çünkü yönetim trafiği aynı kablolardan geçer. Bu yüzden spanning tree, yedekli her switch ağının ön koşuludur.
Dikkat: Döngü yalnızca bilerek çekilen yedek kablodan doğmaz. En sık nedeni, bir kullanıcının masasındaki küçük switch'in iki ucunu iki duvar prizine takması ya da aynı kablonun iki ucunun aynı switch'e sokulmasıdır.
Kök köprü: ağacın başladığı yer
Spanning tree'nin fikri adındadır: ağın bütün switch'lerine uzanan (spanning) ama içinde hiç döngü olmayan bir ağaç (tree) kurmak. Ağacın bir kökü olur, her switch köke giden en iyi tek yolunu seçer, ağacın dışında kalan bağlantılar bekletilir.
Protokol, switch'e eski adıyla köprü (bridge) der; switch çok portlu bir köprüdür ve terimler öyle kalmıştır. Her switch'in bir köprü kimliği (bridge ID) vardır. Kimlik iki parçadır: önce öncelik (priority), sonra switch'in MAC adresi.
- Öncelik varsayılan olarak 32768'dir ve yalnızca 4096'nın katları olarak ayarlanabilir: 0, 4096, 8192 ve böyle 61440'a kadar.
- Cisco switch'ler önceliğin içine VLAN numarasını da yazar; buna genişletilmiş sistem kimliği (extended system ID) denir. Bu yüzden VLAN 1'de varsayılan öncelik çıktıda 32768 değil, 32768 + 1 = 32769 görünür. 4096'lık adımın nedeni de budur; ayrıntısı Derinlemesine bölümünde.
Kök köprü (root bridge), köprü kimliği en küçük olan switch'tir. Önce öncelik karşılaştırılır; küçük olan kazanır. Öncelikler eşitse MAC adresi küçük olan kazanır.
Seçim şöyle işler: her switch açıldığında kendini kök sanar ve bunu komşularına duyurur. Kendisininkinden küçük bir kök kimliği duyan switch iddiasından vazgeçer ve duyduğu kökü komşularına aktarmaya başlar. Kısa süre sonra bütün ağ tek bir kökte anlaşır.
Buradaki tuzak şudur: hiç kimse önceliğe dokunmadıysa bütün switch'ler 32768'dedir ve kökü MAC adresi belirler. MAC adresi üretimde verilen bir sayıdır; en küçüğü, dolaptaki en eski ve en zayıf switch'e ait olabilir. İyi bir ağda kök tesadüfe bırakılmaz, omurgadaki güçlü switch'in önceliği bilerek düşürülür.
Yol maliyeti ve port rolleri: üçgen örneği
Kök belli olduktan sonra her switch 'köke en ucuz yolum hangisi?' diye sorar. Ucuzluğun ölçüsü yol maliyeti (path cost)dir: her portun hızına göre bir maliyeti vardır ve köke giden yoldaki maliyetler toplanır. IEEE'nin kısa maliyet tablosu ezberlenir: 10 Mb/s 100, 100 Mb/s 19, 1 Gb/s 4, 10 Gb/s 2. Hızlı bağlantı ucuzdur.
Her port üç rolden birini alır:
- Kök port (root port): Kök olmayan her switch'in köke en düşük maliyetle giden tek portu. Kökün kendisinde kök port olmaz.
- Atanmış port (designated port): Her kablo parçasında (segment) köke en yakın olan uç. O kablodan köke doğru trafiği bu port taşır. Kökün bütün portları atanmıştır.
- Yedek port (alternate port): Ne kök ne atanmış olan port. Kapalı tutulur (blocking): kullanıcı çerçevesi almaz, vermez.
Örneğimiz: SW-A (MAC 0200.0000.000a), SW-B (0200.0000.000b), SW-C (0200.0000.000c). Üçünün önceliği 32768, bütün bağlantılar 100 Mb/s. Kablolar: SW-A Fa0/1 ile SW-B Fa0/1, SW-A Fa0/2 ile SW-C Fa0/1, SW-B Fa0/2 ile SW-C Fa0/2.
- Adım 1, kök: Öncelikler eşit, en küçük MAC SW-A'da. Kök SW-A'dır; iki portu da atanmıştır.
- Adım 2, kök portlar: SW-B köke Fa0/1'den 19 maliyetle, Fa0/2'den SW-C üzerinden 19 + 19 = 38 maliyetle ulaşır. Kök portu Fa0/1'dir. SW-C için de aynı hesapla Fa0/1.
- Adım 3, kalan kablo: SW-B ile SW-C arasındaki kabloda iki uç da köke gitmiyor. Hangisi atanmış olacak? İki switch'in köke maliyeti eşit (19). Eşitlikte köprü kimliği küçük olan kazanır: SW-B. Demek ki SW-B Fa0/2 atanmış, SW-C Fa0/2 yedek ve kapalıdır.
Sonuç: üçgenin bir kenarı veri taşımaz, döngü yoktur. PC-01'den PC-02'ye giden çerçeve kısa yoldan (SW-B, SW-C) değil, kökün üzerinden (SW-B, SW-A, SW-C) gider. Spanning tree en kısa yolu değil, döngüsüz yolu verir; kökün nerede olduğu bu yüzden önemlidir.
SW-A (KÖK)
32768 / 0200.0000.000a
Fa0/1 Desg Fa0/2 Desg
| |
| 19 | 19
| |
Fa0/1 Root Fa0/1 Root
SW-B SW-C
32768 / ...000b 32768 / ...000c
Fa0/2 Desg -------- Fa0/2 Altn (BLK)
19
SW-B'nin köke maliyeti: 19 SW-C'nin köke maliyeti: 19
Eşitlik: köprü kimliği küçük olan SW-B atanmış uç olur.BPDU, sayaçlar ve 30 ila 50 saniye
Switch'ler bütün bunları birbirine BPDU (bridge protocol data unit) adlı küçük çerçeveler göndererek kararlaştırır. Bir BPDU özetle şunu söyler: 'Benim bildiğim kök şu, ona maliyetim şu, ben şuyum, bu çerçeveyi şu portumdan yolluyorum.' Yanında üç sayacın değerini de taşır.
- Hello süresi (hello time), 2 saniye: Kök her 2 saniyede bir BPDU üretir; öteki switch'ler onu atanmış portlarından aşağı aktarır.
- En uzun yaş (max age), 20 saniye: Bir port, en son aldığı BPDU'daki bilgiyi bu kadar saklar. 20 saniye boyunca yenisi gelmezse bilgi eskimiş sayılır ve switch yeniden hesap yapar.
- İletme gecikmesi (forward delay), 15 saniye: Bir port iletmeye geçmeden önce iki ara durumun her birinde bu kadar bekler.
Klasik STP'de (IEEE 802.1D) bir port dört durumdan geçer: blocking (kapalı; yalnızca BPDU dinler), listening (BPDU alır ve gönderir, rolünü kesinleştirir; henüz adres öğrenmez), learning (MAC adresi öğrenmeye başlar; hâlâ çerçeve iletmez), forwarding (iletir). Listening ve learning 15'er saniye sürer.
Bekleme hesabı buradan çıkar. Switch kök portunun düştüğünü kendi portunda görürse yedek portu hemen listening'e alır: 15 + 15 = 30 saniye. Arıza uzakta ise ve switch bunu yalnızca BPDU'ların kesilmesinden anlayabiliyorsa önce en uzun yaşın dolmasını bekler: 20 + 15 + 15 = 50 saniye. Klasik spanning tree'nin '30 ila 50 saniye' diye anılan yakınsama süresi (convergence) budur.
Neden bu kadar temkinli? Çünkü erken açılan bir port bir an için bile döngü kurarsa fırtına başlar. Protokol, yanlışlıkla döngü kurmaktansa ağı yarım dakika bekletmeyi seçer.
Rapid STP ve Cisco switch'lerin gerçekte çalıştırdığı
Yarım dakikalık kesinti bugünün ağları için uzundur. Rapid STP (RSTP, IEEE 802.1w) aynı ağacı kurar, kökü ve rolleri aynı kurallarla seçer, ama sayaç beklemek yerine komşusuyla konuşur.
- Durumlar üçe iner: blocking ve listening'in yerini tek bir discarding durumu alır; learning ve forwarding kalır.
- Roller ayrışır: kök ve atanmış roller aynıdır. Kapalı portun iki adı olur: alternate, köke giden yedek yoldur; backup, aynı kabloya ikinci kez bağlanmış yedek uçtur ve yalnızca hub gibi paylaşılan ortamlarda görülür.
- Öneri ve onay (proposal, agreement): İki switch arasındaki noktadan noktaya bağlantıda atanmış port 'iletmeye geçmek istiyorum' der; karşı taraf döngü yaratabilecek öteki portlarını kapatıp onay verir ve port hemen açılır. Sayaç beklenmez.
- Yedek port hazır bekler: Kök port düşerse alternate port doğrudan kök port olur ve iletmeye geçer.
- Herkes hello gönderir: RSTP'de her switch kökü beklemeden her 2 saniyede kendi BPDU'sunu yollar. Art arda üç BPDU gelmezse (6 saniye) komşu kayıp sayılır; 20 saniye beklenmez.
Sonuç olarak RSTP çoğu arızada bir saniye dolayında, en kötü durumda birkaç saniyede toparlanır.
Cisco switch'lerde göreceğiniz adlar bunların VLAN başına çalışan sürümleridir. PVST+ (Per-VLAN Spanning Tree Plus), klasik 802.1D'yi her VLAN için ayrı bir ağaç olarak çalıştırır; her VLAN'ın kökü ayrı olabilir. Rapid PVST+ aynı şeyi 802.1w ile yapar. Varsayılan, modele ve yazılıma göre değişir: eski Catalyst yazılımlarında PVST+, yenilerinde Rapid PVST+. show spanning-tree çıktısındaki protocol ieee satırı PVST+, protocol rstp satırı Rapid PVST+ demektir. MSTP (Multiple Spanning Tree Protocol, IEEE 802.1s) ise çok sayıda VLAN'ı birkaç ağaca toplar; bu derste adını bilmeniz yeterlidir.
Ağın kenarı: PortFast, BPDU guard ve root guard
Spanning tree switch'ler arasındaki kablolar içindir, ama kuralları bilgisayar takılı portlara da uygulanır. Bir bilgisayarı prize taktığınızda port 30 saniye listening ve learning'de bekler. Bu sürede bilgisayar DHCP'den adres isteyip cevap alamayabilir.
PortFast bunun çaresidir: portu, bağlantı gelir gelmez doğrudan forwarding durumuna alır. Yalnızca tek bir uç cihazın takılı olduğu portlarda açılır; RSTP bu portlara kenar portu (edge port) der. PortFast spanning tree'yi kapatmaz, yalnızca beklemeyi atlar. Bu yüzden tehlikelidir de: o porta bir switch takılırsa port, döngü olup olmadığına bakmadan iletmeye başlamış olur.
BPDU guard bu açığı kapatır. Kural basittir: bir kullanıcı portuna BPDU gelmez, çünkü bilgisayar BPDU göndermez. Geliyorsa oraya bir switch takılmıştır. BPDU guard açık porta tek bir BPDU geldiğinde switch portu kapatır ve port err-disabled durumunda kalır: biri nedenini giderip portu elle açana, ya da kurtarma süresi ayarlıysa süre dolana kadar. PortFast ile BPDU guard bu yüzden birlikte kullanılır.
Root guard ise bir portun arkasından kök gelmesini yasaklar: o porta şimdiki kökten daha iyi bir BPDU gelirse port, o BPDU'lar kesilene kadar iletmeyi durdurur. Erişim switch'lerine bakan portlarda, kökün omurgada kalmasını güvenceye almak için kullanılır.
Son olarak, STP'nin birini kapattığı iki paralel kablonun ikisini de kullanmanın yolu EtherChannel'dır: iki kablo tek bir mantıksal bağlantı olarak demetlenir ve spanning tree onu tek port sayar. Ayrıntısı, HSRP ile birlikte, yedeklilik dersindedir.
Dikkat: PortFast'i başka bir switch'e, köprüye ya da hub'a giden porta açmayın. Geçici bile olsa bir döngü, fırtınanın başlaması için yeter.
Akılda kalsın
- Ethernet çerçevesinde TTL yoktur; switch'ler arasındaki bir döngüde yayınlar sonsuza dek döner: yayın fırtınası, MAC tablosunun kararsızlığı ve yinelenen çerçeveler birlikte gelir.
- Kök köprü, köprü kimliği (öncelik, sonra MAC) en küçük olan switch'tir; öncelik varsayılan 32768'dir, 4096'lık adımlarla ayarlanır ve VLAN numarası eklenmiş olarak görünür (VLAN 1'de 32769).
- Her karşılaştırmada küçük olan kazanır ve sıra hep aynıdır: kök kimliği, köke maliyet (10 Mb/s 100, 100 Mb/s 19, 1 Gb/s 4, 10 Gb/s 2), gönderen köprü kimliği, gönderen port kimliği. Kök olmayan her switch'te bir kök port, her kabloda bir atanmış port vardır; geriye kalan port kapanır.
- Klasik 802.1D'de hello 2, en uzun yaş 20, iletme gecikmesi 15 saniyedir; listening ve learning 15'er saniye sürer, bu yüzden yakınsama 30 ila 50 saniyedir. RSTP (802.1w) sayaç yerine öneri ve onay kullanır, durumları discarding, learning ve forwarding'dir; Cisco'da adları PVST+ ve Rapid PVST+'dır.
- Kullanıcı portuna PortFast ile BPDU guard birlikte verilir: PortFast beklemeyi atlar, BPDU guard o porta BPDU gelirse portu err-disabled yapar. Kök, omurgadaki switch'e elle düşük öncelik verilerek yerleştirilir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Döngü | Loop (bridging loop) | İki switch arasında birden çok etkin yol bulunması; çerçeveler bu yollarda sonsuza dek döner. |
| Yayın fırtınası | Broadcast storm | Döngüde dönen yayınların bağlantıları ve işlemcileri doldurup ağı kullanılamaz hale getirmesi. |
| Yedeklilik | Redundancy | Bir bağlantı ya da cihaz bozulduğunda işin sürmesi için ikinci bir yol bulundurmak. |
| Spanning tree protokolü | STP (Spanning Tree Protocol), IEEE 802.1D | Yedek yolları kapalı tutarak switch ağını döngüsüz bir ağaca çeviren protokol. |
| Köprü kimliği | Bridge ID | Öncelik ile MAC adresinden oluşan 8 baytlık switch kimliği; küçük olan üstündür. |
| Köprü önceliği | Bridge priority | Köprü kimliğinin ilk parçası; varsayılan 32768, 4096'lık adımlarla ayarlanır. |
| Genişletilmiş sistem kimliği | Extended system ID | Öncelik alanının alt 12 bitine yazılan VLAN numarası; çıktıdaki önceliğe eklenir. |
| Kök köprü | Root bridge | Köprü kimliği en küçük olan switch; ağacın başlangıcıdır ve bütün portları atanmıştır. |
| Yol maliyeti | Path cost (root path cost) | Köke giden yoldaki port maliyetlerinin toplamı; hızlı bağlantının maliyeti düşüktür. |
| Kök port | Root port | Kök olmayan bir switch'in köke en düşük maliyetle giden tek portu. |
| Atanmış port | Designated port | Bir kablo parçasında köke en yakın olan ve o parça için ileten port. |
| Yedek port | Alternate port | Köke giden ikinci yol; döngü olmasın diye kapalı tutulur, kök port düşünce yerini alır. |
| BPDU | BPDU (bridge protocol data unit) | Switch'lerin kökü, maliyeti ve kendi kimliklerini birbirine duyurduğu çerçeve. |
| Hello süresi | Hello time | BPDU'ların gönderilme aralığı; varsayılan 2 saniye. |
| En uzun yaş | Max age | Bir portun aldığı son BPDU'daki bilgiyi saklama süresi; varsayılan 20 saniye. |
| İletme gecikmesi | Forward delay | Listening ve learning durumlarının her birinin süresi; varsayılan 15 saniye. |
| Yakınsama | Convergence | Bir değişiklikten sonra bütün switch'lerin aynı ağaçta anlaşıp portların son durumuna gelmesi. |
| Rapid STP | RSTP (Rapid Spanning Tree Protocol), IEEE 802.1w | Sayaç yerine öneri ve onay kullanan, saniyeler içinde yakınsayan spanning tree. |
| PVST+ ve Rapid PVST+ | Per-VLAN Spanning Tree Plus, Rapid PVST+ | Cisco'nun her VLAN için ayrı ağaç kuran kipleri; ilki 802.1D'ye, ikincisi 802.1w'ye dayanır. |
| PortFast (kenar portu) | PortFast (edge port) | Uç cihaza giden portu listening ve learning beklemeden doğrudan forwarding'e alan ayar. |
| BPDU guard | BPDU guard | BPDU alan portu kapatıp err-disabled durumuna alan koruma; PortFast ile birlikte kullanılır. |
| Root guard | Root guard | Bir porttan daha iyi bir kök duyurusu gelirse o portu root-inconsistent durumunda bekleten koruma. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.5: Interpret basic operations of Rapid PVST+ Spanning Tree Protocol
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.5.a: Root port, root bridge (primary/secondary), and other port names
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.5.b: Port states and roles
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.5.c: PortFast
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, 2.5.d: Root guard, loop guard, BPDU filter, and BPDU guard (bu derste BPDU guard ayrıntılı, ötekiler birer cümleyle)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Implementation alanı: switch teknolojilerini ve özelliklerini yapılandırma; spanning tree bu maddenin başlıklarından biridir
- CompTIA Network+ N10-009, Network Troubleshooting alanı: switch sorunları, yani döngüler, kök köprü seçimi, port rolleri ve port durumları
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- IEEE 802.1D-2004: IEEE Standard for Local and metropolitan area networks: Media Access Control (MAC) Bridges
- IEEE 802.1Q-2022: IEEE Standard for Local and Metropolitan Area Networks: Bridges and Bridged Networks
- Cisco: Catalyst 2960-X, Cisco IOS Release 15.2(6)E, Configuring Spanning Tree Protocol
- Cisco: Understand Rapid Spanning Tree Protocol (802.1w)
- Cisco: Understand Spanning Tree PortFast and BPDU Guard Features
- Cisco: Enhance STP with Root Guard
- Cisco: Understand STP Loop Guard and UDLD Features
- Cisco: Troubleshoot STP Problems and Related Design Considerations
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Köprü kimliği bit bit
Köprü kimliği 8 bayttır: 2 bayt öncelik, 6 bayt MAC adresi. Karşılaştırma tek bir sayı gibi soldan sağa yapılır; bu yüzden öncelik her zaman MAC adresinden önce gelir.
PVST+ her VLAN için ayrı bir ağaç kurduğundan her VLAN'da ayrı bir köprü kimliği gerekir. Cisco bunu, 16 bitlik öncelik alanını ikiye bölerek çözer: üstteki 4 bit öncelik, alttaki 12 bit VLAN numarasıdır (genişletilmiş sistem kimliği). 12 bit 0 ile 4095 arasını tutar, yani bütün VLAN numaralarına yeter.
Önceliğe yalnızca 4 bit kaldığı için alabileceği değerler 16 tanedir ve her biri 4096'nın (2 üzeri 12) katıdır: 0, 4096, 8192 ve böyle 61440'a kadar. Arada bir değer yazarsanız IOS komutu geri çevirir ve izin verilen değerleri sayar.
Çıktıda gördüğünüz sayı ikisinin toplamıdır: VLAN 10'da 32768 + 10 = 32778. show spanning-tree bunu parantez içinde ayrıca yazar: (priority 32768 sys-id-ext 10).
| Alan | Boyut | Varsayılan | Not |
|---|---|---|---|
| Öncelik (priority) | 4 bit | 32768 | 0 ile 61440 arası, 4096'lık adımlarla; küçük olan kazanır |
| Genişletilmiş sistem kimliği | 12 bit | VLAN numarası | Çıktıdaki önceliğe eklenir: VLAN 1'de 32769 |
| MAC adresi | 48 bit | Switch'in taban adresi | Öncelikler eşitse küçük olan kazanır |
| Port önceliği | 4 bit | 128 | 0 ile 240 arası, 16'lık adımlarla |
| Port numarası | 12 bit | Portun sırası | Port önceliğiyle birlikte port kimliğini oluşturur; çıktıda 128.1 biçiminde görünür |
Dikkat: Sık yapılan hata: 'en yüksek öncelik kazanır' diye düşünmek. Spanning tree'de her karşılaştırmada küçük olan kazanır: küçük öncelik, küçük MAC, küçük maliyet, küçük port kimliği.
Maliyet tabloları ve eşitlik bozucuların sırası
Bir BPDU kökten çıkarken içindeki kök yol maliyeti 0'dır. Onu alan switch, aldığı portun maliyetini ekler; bu toplam, o switch'in o porttan köke maliyetidir. Switch BPDU'yu aşağı aktarırken bu toplamı yazar. Maliyet yani çıkışta değil girişte eklenir.
Kısa maliyet tablosu 16 bitlik değerler için tasarlanmıştı ve 10 Gb/s'nin üstünü ayırt edemez. IEEE 802.1D-2004, 32 bitlik uzun maliyetleri önerir. Hangisinin varsayılan olduğu Cisco'da modele ve yazılıma göre değişir: klasik Catalyst IOS'ta PVST+ ve Rapid PVST+ kısa tabloyu kullanır, yeni Catalyst 9000 yazılımlarında varsayılan uzun tablo olabilir; MSTP her zaman uzun tabloyu kullanır. Yürürlükteki yöntemi show spanning-tree summary söyler; spanning-tree pathcost method long uzun tabloya geçirir. Bir ağdaki bütün switch'ler aynı tabloyu kullanmalıdır.
Bir switch, aynı kökü gösteren birden çok BPDU arasında seçim yaparken şu sırayı izler ve ilk farkta durur:
- 1. En düşük kök yol maliyeti. Örnekte SW-B için 19, 38'i yener.
- 2. Gönderen switch'in en küçük köprü kimliği. Maliyetler eşitse hangi komşudan geldiğine bakılır.
- 3. Gönderen portun en küçük port kimliği. Aynı komşuya iki kabloyla bağlıysanız ilk iki ölçüt eşittir; komşunun hangi portundan gönderdiği belirler.
- 4. Alan portun kendi port kimliği. Yalnızca iki port aynı BPDU'yu alıyorsa (araya hub girmişse) sıra buna gelir.
Üçüncü maddenin inceliği sınavlarda sorulur: karşılaştırılan sizin port numaranız değil, komşunun port numarasıdır. SW-A Fa0/1 ile SW-B Fa0/2, SW-A Fa0/2 ile SW-B Fa0/1 çapraz bağlıysa ve kök SW-A ise, SW-B'nin kök portu kendi numarası büyük olan Fa0/2'dir; çünkü oraya gelen BPDU, komşunun 128.1 numaralı portundan çıkmıştır.
| Hız | Kısa maliyet (802.1D-1998) | Uzun maliyet (802.1D-2004) |
|---|---|---|
| 10 Mb/s | 100 | 2 000 000 |
| 100 Mb/s | 19 | 200 000 |
| 1 Gb/s | 4 | 20 000 |
| 10 Gb/s | 2 | 2 000 |
Dikkat: Maliyet atlama sayısı değildir. Köke doğrudan giden 10 Mb/s'lik bir bağlantı (100), iki adet 100 Mb/s bağlantıdan geçen yoldan (19 + 19 = 38) pahalıdır ve kaybeder.
show spanning-tree çıktısını okumak
Çıktı üç parçadır. Root ID bölümü ağın kökünü anlatır: kökün önceliği ve MAC adresi, bu switch'in köke maliyeti (Cost) ve köke giden portu (Port). Switch'in kendisi kökse bu iki satırın yerinde This bridge is the root yazar.
Bridge ID bölümü komutu yazdığınız switch'in kendi kimliğidir. İki bölümdeki adresler aynıysa kök sizsiniz.
Alttaki tablo portlardır. Role sütununda Root, Desg (designated) ya da Altn (alternate), Sts sütununda FWD (forwarding), BLK (blocking), LIS (listening) ya da LRN (learning) görürsünüz. Cost portun maliyeti, Prio.Nbr port kimliğidir. Type sütununda P2p noktadan noktaya bağlantıyı, P2p Edge PortFast açık bir kenar portunu, Shr yarı çift yönlü çalışan paylaşılan bir bağlantıyı gösterir.
Okuma sırası her zaman aynıdır: önce kök kim, sonra ben köke hangi porttan gidiyorum, sonra hangi portum kapalı. Kutudaki çıktı üçgen örneğinin SW-C'sinden alınmıştır; kökün çıktısı 'Kökü bilerek yerleştirmek' başlığındaki kutudadır.
SW-C# show spanning-tree
VLAN0001
Spanning tree enabled protocol ieee
Root ID Priority 32769
Address 0200.0000.000a
Cost 19
Port 1 (FastEthernet0/1)
Hello Time 2 sec Max Age 20 sec Forward Delay 15 sec
Bridge ID Priority 32769 (priority 32768 sys-id-ext 1)
Address 0200.0000.000c
Hello Time 2 sec Max Age 20 sec Forward Delay 15 sec
Aging Time 300 sec
Interface Role Sts Cost Prio.Nbr Type
------------------- ---- --- --------- -------- --------------------------------
Fa0/1 Root FWD 19 128.1 P2p
Fa0/2 Altn BLK 19 128.2 P2p
Fa0/3 Desg FWD 19 128.3 P2p EdgeDikkat: Root ID bölümündeki sayaçlar kökün dağıttığı, yürürlükteki değerlerdir; Bridge ID bölümündekiler bu switch kök olsaydı kullanacağı değerlerdir. Sayaçlar kökte ayarlanır, çünkü bütün ağ kökün BPDU'sundaki değerleri kullanır. Sitenin laboratuvarı çıktının sayaç satırlarını ve son iki sütununu göstermez, Port satırına da yalnızca portun kısa adını yazar; gerisi aynıdır.
BPDU'nun içi ve yakalamada görünüşü
Klasik yapılandırma BPDU'su (configuration BPDU) 35 bayttır ve IP paketi değildir: doğrudan Ethernet çerçevesinin içinde, IEEE 802.2 LLC başlığıyla taşınır. Hedef adresi, köprülere ayrılmış çok hedefli 01:80:C2:00:00:00 adresidir; kaynak adresi gönderen portun kendi MAC adresidir. Spanning tree çalıştıran switch'ler bu adrese gelen çerçeveyi iletmez, kendileri işler; bu yüzden bir BPDU yalnızca bir kablo boyu yol alır.
Sayaç alanları saniyenin 256'da biri biriminde yazılır. İleti yaşı (message age) kökte 0'dır ve BPDU'yu aktaran her switch'te 1 artar; en uzun yaşa ulaşan BPDU atılır. Bu, ağın çapına dolaylı bir sınır koyar.
İkinci bir tür, 4 baytlık TCN BPDU'sudur (topology change notification). Klasik STP'de bir portu forwarding'e geçen ya da forwarding'den düşen switch, kök portundan köke doğru TCN yollar. Kök bunu alınca bir süre (en uzun yaş + iletme gecikmesi = 35 saniye) BPDU'larındaki TC bayrağını kaldırır. Bayrağı gören her switch MAC tablosundaki kayıtların ömrünü olağan 300 saniyeden iletme gecikmesi kadar bir süreye, yani 15 saniyeye indirir; böylece eski yola işaret eden adresler çabuk silinir.
Bir yakalama aracında stp süzgeciyle bakıldığında sağlıklı bir bağlantıda her 2 saniyede bir, hep aynı kökü gösteren tek satır görülür. Kutudaki ilk üç satır budur. Dördüncü ve beşinci satırlar bir analistin dikkat etmesi gerekenlerdir: TC bayrağı ve bambaşka bir kökü, hem de 0 öncelikle duyuran bir BPDU.
| Alan | Bayt | İçerik |
|---|---|---|
| Protocol ID | 2 | Her zaman 0 |
| Version | 1 | 0: STP, 2: RSTP, 3: MSTP |
| BPDU Type | 1 | 0x00 yapılandırma, 0x80 TCN, 0x02 RSTP |
| Flags | 1 | TC ve TCA; RSTP öteki bitlere rolü, durumu, öneriyi ve onayı yazar |
| Root ID | 8 | Gönderenin kök bildiği switch'in köprü kimliği |
| Root Path Cost | 4 | Gönderenin köke maliyeti |
| Bridge ID | 8 | Gönderen switch'in köprü kimliği |
| Port ID | 2 | Gönderen portun kimliği |
| Message Age | 2 | BPDU'nun kökten bu yana geçtiği switch sayısı kadar artar |
| Max Age | 2 | Varsayılan 20 saniye |
| Hello Time | 2 | Varsayılan 2 saniye |
| Forward Delay | 2 | Varsayılan 15 saniye |
No. Time Source Destination Protocol Info 1 0.000000 02:00:00:00:0b:02 Spanning-tree-(for-bridges)_00 STP Conf. Root = 32768/1/02:00:00:00:00:0a Cost = 19 Port = 0x8002 2 2.000412 02:00:00:00:0b:02 Spanning-tree-(for-bridges)_00 STP Conf. Root = 32768/1/02:00:00:00:00:0a Cost = 19 Port = 0x8002 3 4.000398 02:00:00:00:0b:02 Spanning-tree-(for-bridges)_00 STP Conf. Root = 32768/1/02:00:00:00:00:0a Cost = 19 Port = 0x8002 4 6.000431 02:00:00:00:0b:02 Spanning-tree-(for-bridges)_00 STP Conf. TC + Root = 32768/1/02:00:00:00:00:0a Cost = 19 Port = 0x8002 5 6.412007 02:00:00:00:99:01 Spanning-tree-(for-bridges)_00 STP Conf. Root = 0/1/02:00:00:00:00:99 Cost = 0 Port = 0x8001 Info alanı: Root = öncelik / sistem kimliği (VLAN) / kökün MAC adresi. Port = 0x8002: port önceliği 128 (0x80), port numarası 2.
Dikkat: Sitenin laboratuvarı ağacı aynı kurallarla hesaplar ama BPDU'ları paket listesinde göstermez. Bu görünümü gerçek bir switch'e bağlı bilgisayarda Wireshark ile alabilirsiniz: PortFast açık port da BPDU gönderir.
Port durumları, sayaçlar ve bekleme hesabı
Durum ile rol ayrı şeylerdir. Rol, portun ağaçtaki görevidir (kök, atanmış, yedek). Durum, portun o anda çerçevelere ne yaptığıdır. Klasik STP ikisini karıştırır: 'blocking' hem bir durumun hem de yedek portun adı gibi kullanılır. RSTP ikisini ayırır.
Tablo her durumda portun ne yaptığını gösterir. Klasik STP'nin beşinci durumu olan disabled, yöneticinin kapattığı (shutdown) porttur; spanning tree'ye katılmaz. Bekleme hesabı bu durumlardan çıkar: arıza doğrudan görülürse listening ve learning beklenir (15 + 15 = 30 saniye), yalnızca BPDU'ların kesilmesinden anlaşılırsa önce en uzun yaş dolar (20 + 15 + 15 = 50 saniye).
Sayaçların aralıkları da vardır: hello 1 ile 10, iletme gecikmesi 4 ile 30, en uzun yaş 6 ile 40 saniye arasında ayarlanabilir. Varsayılanlar, en uzak iki switch arasında en çok yedi switch bulunan bir ağ için hesaplanmıştır. Sayaçları elle kısaltmak döngü riskini büyütür; hızlanmak isteyen ağ sayaçlarla oynamaz, Rapid PVST+'ya geçer.
| 802.1D durumu | RSTP durumu | BPDU alır | BPDU gönderir | MAC öğrenir | Çerçeve iletir |
|---|---|---|---|---|---|
| Disabled | Discarding | Hayır | Hayır | Hayır | Hayır |
| Blocking | Discarding | Evet | Hayır | Hayır | Hayır |
| Listening | Discarding | Evet | Evet | Hayır | Hayır |
| Learning | Learning | Evet | Evet | Evet | Hayır |
| Forwarding | Forwarding | Evet | Evet | Evet | Evet |
Dikkat: Cisco, Rapid PVST+ çalışırken de kapalı portu çıktıda BLK diye yazar. Çıktıda BLK görmek klasik STP çalıştığını göstermez; bunun için protocol satırına bakın.
RSTP'yi hızlı yapan ayrıntılar
RSTP'nin hızının üç koşulu vardır ve üçü de show spanning-tree çıktısının Type sütunundan okunur.
Bağlantı türü (link type). Öneri ve onay alışverişi yalnızca noktadan noktaya bağlantıda çalışır. RSTP bunu portun çift yönlülüğünden çıkarır: tam çift yönlü (full duplex) port noktadan noktaya, yarı çift yönlü port paylaşılan (shared) sayılır. Paylaşılan bağlantıda RSTP klasik sayaçlara döner. Yanlışlıkla yarı çift yönlüye düşmüş bir port, yani bir duplex uyuşmazlığı, hem bağlantıyı yavaşlatır hem RSTP'yi.
Kenar portu. Uç cihaza giden port döngü kuramaz; RSTP onu doğrudan forwarding'e alır ve öneri sırasında kapatmaz. Cisco'da kenar portunu PortFast komutu tanımlar. Kenar portu BPDU alırsa kenar olma özelliğini yitirir ve olağan bir port gibi davranır.
Eşitleme (sync). Öneri alan switch, yeni kök portunu açmadan önce kenar olmayan öteki atanmış portlarını discarding'e alır, sonra onay yollar. Ardından aynı öneriyi o portlardan aşağı kendisi yapar. Böylece karar, kökten yapraklara doğru dalga gibi ilerler ve her adımda döngü olanaksızdır.
Topoloji değişikliği de farklıdır. RSTP'de yalnızca kenar olmayan bir portun forwarding'e geçmesi değişiklik sayılır; bir bağlantının düşmesi tek başına sayılmaz. Değişikliği gören switch TC bayraklı BPDU'yu kendisi bütün ağa yayar, kökü beklemez; alan switch'ler ilgili portlardaki MAC kayıtlarını hemen siler.
RSTP, klasik STP konuşan komşuyla da çalışır: o portta klasik BPDU'ya ve sayaçlara döner. Karışık bir ağda hız, en yavaş bağlantının hızıdır.
Standartların bugünkü yeri: 802.1w, 802.1D-2004'ün içine alınmış ve o baskıyla özgün STP standarttan çıkarılmıştır; RSTP ve MSTP bugün 802.1Q'nun parçasıdır. Sınavlar yine de üç adı ayrı sorar: 802.1D klasik STP, 802.1w RSTP, 802.1s MSTP.
| Rol | Çıktıda | Ne yapar |
|---|---|---|
| Root | Root | Köke giden en iyi port; iletir |
| Designated | Desg | Kablosunda köke en yakın uç; iletir |
| Alternate | Altn | Köke giden yedek yol; kapalıdır, kök port düşerse yerini alır |
| Backup | Back | Aynı kabloya bağlı ikinci uç; kapalıdır, yalnızca paylaşılan ortamda görülür |
Kökü bilerek yerleştirmek
Kök, trafiğin toplandığı yerdir; omurgada ya da dağıtım katmanında olmalıdır, bir erişim switch'inde değil. Bunu sağlamanın iki yolu vardır.
Önceliği elle yazmak: spanning-tree vlan 1 priority 4096. Değer 4096'nın katı olmalıdır. Açık ve kalıcıdır; ne yazdıysanız odur.
Kısayol: spanning-tree vlan 1 root primary. Bu bir sayı yazmaz, o anki duruma bakıp hesaplar: switch'i kök yapmaya 24576 yetiyorsa önceliği 24576 yapar; yetmiyorsa şimdiki kökün önceliğinin 4096 altını yazar. spanning-tree vlan 1 root secondary ise önceliği 28672 yapar: varsayılandaki bütün switch'lerden iyi, birincil kökten kötü, yani kök düşerse yerini alacak yedek.
Kısayolun inceliği: hesap komut yazıldığı anda bir kez yapılır ve running-config içine sonuç olan sayı yazılır. Sonradan ağa önceliği daha düşük bir switch takılırsa kök yine değişir. Kökün yerini güvenceye almak isteyen, omurgaya en düşük değerleri elle verir ve kenarı root guard ile BPDU guard kullanarak korur.
PVST+ ve Rapid PVST+'da bu ayar VLAN başınadır. İki dağıtım switch'i olan bir ağda VLAN'ların yarısının kökünü birine, yarısının kökünü ötekine vermek, iki uplink'i de kullanmanın bilinen yoludur.
SW-C# configure terminal
SW-C(config)# spanning-tree vlan 1 priority 5000
% Bridge Priority must be in increments of 4096.
% Allowed values are:
0 4096 8192 12288 16384 20480 24576 28672
32768 36864 40960 45056 49152 53248 57344 61440
SW-C(config)# spanning-tree vlan 1 priority 4096
SW-C(config)# end
SW-C# show spanning-tree
VLAN0001
Spanning tree enabled protocol ieee
Root ID Priority 4097
Address 0200.0000.000c
This bridge is the root
Hello Time 2 sec Max Age 20 sec Forward Delay 15 sec
Bridge ID Priority 4097 (priority 4096 sys-id-ext 1)
Address 0200.0000.000c
(çıktının kalanı kısaltıldı: üç port da Desg FWD)Dikkat: Kök değişince kapalı port da yer değiştirir. Kök SW-C olduğunda SW-A ile SW-B'nin kök portları SW-C'ye bakan portlarıdır; SW-A ile SW-B arasındaki kabloda köprü kimliği büyük olan SW-B'nin ucu (Fa0/1) kapanır.
Kenar korumaları: komutlar ve bıraktıkları iz
PortFast ve BPDU guard arayüz kipinde, erişim portuna yazılır. IOS, PortFast'i açtığınızda bir uyarı basar; uyarı bir hata değildir, komut uygulanmıştır.
BPDU guard açık porta BPDU geldiğinde iki satır log düşer: biri nedeni, öteki portun err-disabled durumuna alındığını söyler. Port kendiliğinden geri gelmez. Önce neden giderilir (takılan switch çıkarılır), sonra port shutdown ve ardından no shutdown ile açılır. Portların belli bir süre sonra kendiliğinden açılması isteniyorsa errdisable recovery cause bpduguard yazılır; bu özellik varsayılan olarak kapalıdır ve açıldığında bekleme süresi varsayılan 300 saniyedir. Neden giderilmediyse port açılır açılmaz yeniden kapanır.
İki genel kısayol da vardır: spanning-tree portfast default bütün erişim portlarında PortFast'i, spanning-tree portfast bpduguard default ise PortFast açık bütün portlarda BPDU guard'ı açar. Yeni yazılımlarda PortFast komutları araya edge sözcüğünü alır: spanning-tree portfast edge default.
Benzer adlı üç özelliği karıştırmayın. BPDU guard BPDU gelen portu kapatır. BPDU filter portun BPDU göndermesini ve gelen BPDU'yu işlemesini durdurur, yani o portta spanning tree'yi fiilen kapatır; yanlış yerde kullanılırsa döngüye kapı açar. Root guard (spanning-tree guard root) yalnızca daha iyi bir kök duyuran BPDU geldiğinde portu root-inconsistent durumuna alır; o BPDU'lar kesilince port kendiliğinden geri döner.
SW-B(config)# interface fastEthernet 0/3 SW-B(config-if)# switchport mode access SW-B(config-if)# spanning-tree portfast %Warning: portfast should only be enabled on ports connected to a single host. Connecting hubs, concentrators, switches, bridges, etc... to this interface when portfast is enabled, can cause temporary bridging loops. Use with CAUTION %Portfast has been configured on FastEthernet0/3 but will only have effect when the interface is in a non-trunking mode. SW-B(config-if)# spanning-tree bpduguard enable SW-B(config-if)# end (Fa0/3'e küçük bir switch takılır) %SPANTREE-2-BLOCK_BPDUGUARD: Received BPDU on port Fa0/3 with BPDU Guard enabled. Disabling port. %PM-4-ERR_DISABLE: bpduguard error detected on Fa0/3, putting Fa0/3 in err-disable state %LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/3, changed state to down SW-B# show interfaces status err-disabled Port Name Status Reason Err-disabled Vlans Fa0/3 err-disabled bpduguard SW-B# configure terminal SW-B(config)# interface fastEthernet 0/3 SW-B(config-if)# shutdown SW-B(config-if)# no shutdown
Dikkat: err-disabled bir port show interfaces çıktısında line protocol is down (err-disabled) diye, show interfaces status çıktısında err-disabled diye görünür. Kablo arızası sanıp kabloyu değiştirmeden önce logda nedenine bakın.
Ne ters gider, nasıl görünür
Planlanmamış kök. Kimse öncelik ayarlamadıysa kök bir kenar switch'i olabilir: ağ çalışır ama trafik gereksiz yere onun üzerinden dolaşır. Daha kötüsü, sonradan takılan ve kimliği daha küçük olan bir switch kökü üzerine alır ve bütün ağaç yeniden hesaplanır. Belirtisi: show spanning-tree çıktısında Root ID adresinin beklediğiniz switch'e ait olmaması. Önlemi: omurgada elle verilmiş düşük öncelik, aşağı bakan portlarda root guard.
Masaya takılan küçük switch. Yönetilmeyen ucuz switch'lerin çoğu spanning tree çalıştırmaz. İki ucu iki prize takıldığında büyük switch'ler kendi BPDU'larını o cihazın içinden geri alabilir ve döngüyü kapatabilir; ama PortFast açık portlar önce iletmeye başladığı için fırtına çoktan kopmuş olabilir. BPDU guard burada işe yarar: kendi BPDU'su bile olsa BPDU gören port kapanır. Belirtileri: bağlantı ışıklarının hep birlikte hızla yanıp sönmesi, switch işlemcisinin tavana vurması, kutudaki gibi MAC flapping logları.
Tek yönlü bağlantı (unidirectional link). Fiberin bir damarı ya da bir alıcı bozulur: port ayakta görünür, bir yönde trafik geçer, öteki yönde geçmez. Kapalı duran yedek port BPDU alamaz olur; en uzun yaş dolunca 'bu kabloda benden iyisi yok' diye düşünür, atanmış role geçer ve iletmeye başlar. Döngü, spanning tree'nin kendi kuralıyla kurulmuş olur. Bu yüzden fiber uplink'lerde bağlantının iki yönünü de denetleyen UDLD ve BPDU'su kesilen portu açmak yerine bekleten loop guard kullanılır.
Döngüyü kırmak. Fırtına sırasında switch'e ağdan bağlanamayabilirsiniz; konsol kablosu gerekir. Yöntem basittir: yedek bağlantıları tek tek kapatın ya da çekin, her seferinde ağın düzelip düzelmediğine bakın. Fırtınayı durduran bağlantı, döngünün geçtiği yerdir. Ağ düzelince nedenini arayın; kabloyu geri takıp geçmek aynı çöküşü yeniden getirir.
SOC açısından. Bir kullanıcı portundan gelen BPDU bir olaydır: çoğu zaman masaya takılmış bir switch, bazen de ağdaki trafiği kendi üzerinden geçirmek için kendini kök ilan eden bir cihazdır (öncelik 0 duyuran bir BPDU bunun tipik izidir). İzlenecek üç şey: BPDU guard logları, Root ID adresinin değişmesi ve show spanning-tree detail çıktısındaki topoloji değişikliği sayacı. Sayaç sürekli artıyorsa ve değişiklik hep aynı porttan geliyorsa o portun arkasında gidip gelen bir bağlantı vardır.
%SW_MATM-4-MACFLAP_NOTIF: Host 0200.0000.0010 in vlan 1 is flapping between port Fa0/1 and port Fa0/2
%SW_MATM-4-MACFLAP_NOTIF: Host 0200.0000.0020 in vlan 1 is flapping between port Fa0/2 and port Fa0/1
SW-A# show spanning-tree detail
VLAN0001 is executing the ieee compatible Spanning Tree protocol
Bridge Identifier has priority 32768, sysid 1, address 0200.0000.000a
Configured hello time 2, max age 20, forward delay 15
We are the root of the spanning tree
Topology change flag set, detected flag not set
Number of topology changes 47 last change occurred 00:00:04 ago
from FastEthernet0/2Dikkat: Tek bir MAC flapping satırı her zaman döngü demek değildir; bir cihazın gerçekten yer değiştirmesi de aynı logu üretir. Döngüde çok sayıda adres aynı iki port arasında saniyeler içinde, durmadan gidip gelir.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvar: kökü bulun, taşıyın, bir kabloyu kesin
Laboratuvarda 'Spanning Tree: yedek yol ve döngü' çalışmasını açın. Üç switch üçgen biçiminde bağlıdır. Önce kökü ve kapalı portu bulun, sonra kökü SW-C'ye taşıyıp kapalı portun nereye gittiğini görün, en sonunda kullanılan bir bağlantıyı kapatıp yedeğin açıldığını doğrulayın. Her adımda sonucu, çıktıya bakmadan önce kendiniz tahmin edin.
- SW-A, SW-B ve SW-C'de sırayla
show spanning-treeyazın. HangisindeThis bridge is the rootyazıyor? Hangi switch'in hangi portuAltn BLK? - PC-01'den
ping 192.168.1.20atın ve yakalama noktasını üç kabloda gezdirin. ICMP çerçeveleri hangi kablolardan geçiyor, hangisinden geçmiyor? - SW-C'de
enable,configure terminal,spanning-tree vlan 1 priority 5000yazın ve cevabı okuyun. Sonraspanning-tree vlan 1 priority 4096,end. - Üç switch'te yeniden
show spanning-treeyazın. Kök kim oldu, öncelik kaç görünüyor, kapalı port nereye taşındı? - SW-C'de
configure terminal,interface fa0/2,shutdown,endyazın. SW-B'deshow spanning-treeile portlara bakın ve PC-01'den pingi yineleyin.
Cevap: Başlangıçta üç öncelik de 32769 görünür (32768 + VLAN 1) ve MAC adresi en küçük olan SW-A köktür; iki portu da Desg FWD'dir. SW-B ve SW-C'nin kök portu Fa0/1'dir. Aralarındaki kabloda maliyetler eşittir (19), köprü kimliği küçük olan SW-B'nin Fa0/2 portu Desg, SW-C'nin Fa0/2 portu Altn BLK olur. Ping çerçeveleri SW-B, SW-A, SW-C yolundan gider; SW-B ile SW-C arasındaki kabloda ICMP görülmez. 5000 değeri geri çevrilir, çünkü öncelik 4096'nın katı olmalıdır. 4096 yazılınca SW-C kök olur ve önceliği 4097 görünür. Artık SW-A'nın kök portu Fa0/2, SW-B'nin kök portu Fa0/2'dir; SW-A ile SW-B arasındaki kabloda köprü kimliği küçük olan SW-A'nın Fa0/1 portu Desg, SW-B'nin Fa0/1 portu Altn BLK olur. SW-C'nin Fa0/2 portu kapatılınca SW-B kök portunu yitirir; Fa0/1 kök port olur ve ping SW-B, SW-A, SW-C yolundan yeniden çalışır. Laboratuvarda bu anında olur; gerçek bir switch'te klasik STP ile 30 saniye (listening 15, learning 15), RSTP ile bir saniye dolayında sürer.- SW-A, SW-B ve SW-C'de sırayla
Hesapla
Dört switch'te kökü ve kapalı portu bulun
Dört switch bir kare biçiminde bağlıdır. Verilen öncelik, MAC adresi ve bağlantı hızlarına göre kökü, her switch'in kök portunu ve köke maliyetini, her kablonun atanmış ucunu ve kapanan portu bulun. Kısa maliyet tablosunu kullanın.
S1: öncelik 32768, MAC 0200.0000.0001 S2: öncelik 32768, MAC 0200.0000.0002 S3: öncelik 32768, MAC 0200.0000.0003 S4: öncelik 28672, MAC 0200.0000.0004 Kablolar: S4 - S1 : 1 Gb/s S1 - S2 : 1 Gb/s S2 - S3 : 1 Gb/s S3 - S4 : 100 Mb/s
- Kökü bulun: önce öncelik, eşitse MAC.
- Her switch için köke giden bütün yolların maliyetini toplayın (1 Gb/s 4, 100 Mb/s 19) ve en düşüğünü seçin.
- Her kabloda iki ucun köke maliyetini karşılaştırın: düşük olan uç atanmıştır.
- Ne kök ne atanmış olan portu bulun.
Cevap: Kök S4'tür: MAC adresi en büyük olan odur, ama önceliği (28672) ötekilerden küçüktür ve öncelik önce karşılaştırılır. S1: köke doğrudan 4; kök portu S4'e bakan port. S2: S1 üzerinden 4 + 4 = 8, S3 üzerinden 4 + 19 = 23; kök portu S1'e bakan port, maliyet 8. S3: köke doğrudan 100 Mb/s ile 19, S2 ve S1 üzerinden 4 + 4 + 4 = 12; kök portu S2'ye bakan port, maliyet 12. Atanmış uçlar: S4-S1 kablosunda S4 (maliyet 0), S1-S2 kablosunda S1 (4, 8'i yener), S2-S3 kablosunda S2 (8, 12'yi yener), S3-S4 kablosunda S4 (0, 12'yi yener). Kapanan port, S3'ün S4'e bakan portudur: kök port değildir (12'lik yol daha ucuz) ve atanmış da değildir. Dikkat çekici sonuç: S3, köke doğrudan bağlı olduğu kabloyu kullanmaz, çünkü üç hızlı bağlantıdan geçen yol tek yavaş bağlantıdan ucuzdur.Oku ve yorumla
Çıktıyı okuyun: bu switch ağacın neresinde?
Bir switch'ten alınan çıktıya bakarak şu soruları yanıtlayın: Kök bu switch mi? Kökün önceliği elle mi ayarlanmış? Hangi VLAN'ın ağacı bu? Switch köke hangi porttan, kaç maliyetle gidiyor ve arada başka switch var mı? Hangi port kapalı? Hangi portta PortFast açık? Hangi spanning tree kipi çalışıyor?
DSW-2# show spanning-tree vlan 20 VLAN0020 Spanning tree enabled protocol rstp Root ID Priority 24596 Address 0200.0000.00d1 Cost 8 Port 25 (GigabitEthernet0/1) Hello Time 2 sec Max Age 20 sec Forward Delay 15 sec Bridge ID Priority 32788 (priority 32768 sys-id-ext 20) Address 0200.0000.00e7 Hello Time 2 sec Max Age 20 sec Forward Delay 15 sec Aging Time 300 sec Interface Role Sts Cost Prio.Nbr Type ------------------- ---- --- --------- -------- -------------------------------- Fa0/5 Desg FWD 19 128.5 P2p Edge Fa0/6 Desg FWD 19 128.6 P2p Gi0/1 Root FWD 4 128.25 P2p Gi0/2 Altn BLK 4 128.26 P2pCevap: Kök bu switch değildir: Root ID adresi (0200.0000.00d1) ile Bridge ID adresi (0200.0000.00e7) farklıdır ve 'This bridge is the root' satırı yoktur. Kökün önceliği elle ayarlanmıştır: 24596 = 24576 + 20; 24576,root primarykomutunun yazdığı değerdir. Çıktı VLAN 20'nin ağacıdır; bu switch'in kendi önceliği varsayılandadır (32768 + 20 = 32788). Köke Gi0/1 portundan 8 maliyetle gider. 1 Gb/s bir portun maliyeti 4 olduğuna göre yol iki gigabit bağlantıdan geçer, yani kökle bu switch arasında bir switch daha vardır. Gi0/2 kapalıdır (Altn BLK): köke giden yedek yoldur ve Gi0/1 düşerse onun yerini alır. PortFast Fa0/5'te açıktır (Type sütununda Edge). Çalışan kip Rapid PVST+'dır: 'protocol rstp' satırı bunu söyler; bu yüzden Gi0/1 düştüğünde Gi0/2 sayaç beklemeden kök port olur. Cisco, Rapid PVST+'da da kapalı portu BLK diye yazar.Oku ve yorumla
Olay kaydı: kat switch'inde ne oldu?
Bir kat switch'inin logundan alınmış satırları sırayla yorumlayın. Ne oldu, hangi koruma devreye girdi, port neden kendiliğinden geri geldi ve neden yeniden kapandı? Kalıcı çözüm için ne yaparsınız?
09:14:02: %SPANTREE-2-BLOCK_BPDUGUARD: Received BPDU on port Fa0/11 with BPDU Guard enabled. Disabling port. 09:14:02: %PM-4-ERR_DISABLE: bpduguard error detected on Fa0/11, putting Fa0/11 in err-disable state 09:14:03: %LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/11, changed state to down 09:19:02: %PM-4-ERR_RECOVER: Attempting to recover from bpduguard err-disable state on Fa0/11 09:19:06: %SPANTREE-2-BLOCK_BPDUGUARD: Received BPDU on port Fa0/11 with BPDU Guard enabled. Disabling port. 09:19:06: %PM-4-ERR_DISABLE: bpduguard error detected on Fa0/11, putting Fa0/11 in err-disable state
Cevap: 09:14:02'de Fa0/11 portuna bir BPDU geldi. Bu bir kullanıcı portudur ve BPDU guard açıktır; bilgisayar BPDU göndermediğine göre porta spanning tree konuşan bir cihaz, büyük olasılıkla bir switch takılmıştır. Switch portu kapattı ve err-disabled durumuna aldı. Tam 300 saniye sonra, 09:19:02'de port kendiliğinden açılmayı denedi: demek ki switch'teerrdisable recovery cause bpduguardyazılıdır ve süre varsayılan 300 saniyededir. Takılan cihaz hâlâ yerinde olduğu için dört saniye sonra yeni bir BPDU geldi ve port yeniden kapandı. Bu döngü, cihaz çıkarılana kadar beş dakikada bir yinelenir. Yapılacak iş portu elle açmak değil, nedeni gidermektir: Fa0/11'in gittiği prizi bulmak, oraya takılan cihazı çıkarmak ya da gerçekten bir switch gerekiyorsa o bağlantıyı planlı bir uplink olarak yeniden yapılandırmak. Koruma doğru çalışmıştır; kapanmasaydı o cihaz bir döngü kurabilir ya da kökü üzerine alabilirdi.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
SW-A (MAC 0200.0000.000a), SW-B (0200.0000.000b) ve SW-C (0200.0000.000c) üçgen biçiminde, 100 Mb/s bağlantılarla bağlıdır; önceliklerin üçü de varsayılandadır. Önce spanning tree olmasaydı tek bir ARP yayınının bu ağda neye yol açacağını anlatın. Sonra spanning tree'nin hangi portu, hangi adımlarla ve neden kapattığını gösterin.
Bir ofiste kullanıcılar masalarına zaman zaman küçük switch'ler takıyor. Bu, iki ayrı soruna yol açabilir: döngü ve kök köprünün değişmesi. Kullanıcı portlarını ve dağıtım switch'lerini nasıl yapılandırırsınız? Bir kullanıcı yine de bir switch taktığında logda ne görürsünüz, kullanıcı ne yaşar ve portu nasıl geri getirirsiniz?