Aşama 2: Ağ servisleri · Ders 2.6
TLS: el sıkışma, sertifika, güven zinciri, SNI
Bir TLS 1.3 bağlantısının mesajlarını sırasıyla anlatabilir, bir sunucunun sertifika zincirini openssl ve tarayıcıyla denetleyip hatasını adlandırabilir ve şifreli trafikte SNI, sertifika ve parmak izinden hangi kanıtın kaldığını bilerek şüpheli bir sertifikayı masum nedenleriyle birlikte değerlendirebilirsiniz.
Tarayıcının adres çubuğundaki kilit, HTTPS'in altında çalışan TLS (Transport Layer Security) protokolünün işidir. Bir önceki derste HTTP isteklerini ve cevaplarını açık metin olarak okudunuz; bu derste aynı konuşmanın nasıl şifrelendiğini, sunucunun kim olduğunu nasıl kanıtladığını ve tarayıcının bu kanıta neden inandığını göreceksiniz. TLS'in OSI haritasındaki yeri ilk aşamada konuşuldu; burada işleyişine iniyoruz. Son bölüm, bir SOC analistinin şifreli trafikte hâlâ neyi görebildiğini anlatır.
TLS ne verir, ne vermez
TLS, iki uygulama arasındaki bir TCP bağlantısının üstüne kurulan güvenli bir kanaldır. RFC 8446, TLS 1.3'ün kanala verdiği üç güvenceyi sayar:
- Gizlilik (confidentiality): Aradaki biri trafiği yakalasa da içeriği okuyamaz. HTTP'nin adres yolu, başlıkları, çerezleri ve gövdesi şifrelenir.
- Bütünlük (integrity): Yolda tek bir bayt değiştirilirse alıcı bunu fark eder ve bağlantıyı keser.
- Sunucu kimlik doğrulaması (server authentication): İstemci, konuştuğu sunucunun gerçekten istediği alan adının sahibi olduğundan emin olur. İstemcinin de kimliğini kanıtlaması mümkündür (karşılıklı TLS, mutual TLS), ama web'de bu isteğe bağlıdır ve nadirdir.
TLS'in vermedikleri de bilinmelidir, çünkü kilidi gören fazlasını varsayar:
- Kimin kiminle konuştuğunu gizlemez. IP adresleri, portlar, bağlantının zamanı ve aktarılan bayt miktarı açıktadır. Bağlanılan alan adı da çoğu bağlantıda açıkta gider; nedenini SNI'yi anlatırken göreceğiz.
- Sitenin dürüst olduğunu kanıtlamaz. Sertifika yalnızca 'bu sunucu bu alan adının sahibidir' der. Bir kimlik avı (phishing) sitesi de kendi alan adı için geçerli bir sertifika alabilir; kilit onda da görünür.
- Uç noktaları korumaz. Veri sunucuda ve istemcide açık haldedir. Kullanıcının bilgisayarındaki zararlı yazılım, TLS'ten önce ya da sonra her şeyi görür.
Kısacası TLS yolu korur, uçları ve niyeti değil.
Yapı taşları: simetrik şifre, anahtar değişimi, imza, hash
TLS'i anlamak için dört kriptografik aracı, ne işe yaradıklarını bilecek kadar tanımak yeter.
- Simetrik şifreleme (symmetric encryption): İki taraf aynı gizli anahtarı kullanır. Hızlıdır; verinin asıl yükünü bu taşır. TLS 1.3 yalnızca AEAD (authenticated encryption with associated data) şifrelerini kabul eder: AES-GCM ve ChaCha20-Poly1305. AEAD şifreleme ile bütünlük denetimini tek işlemde yapar; değiştirilmiş bir kayıt çözülemez ve atılır.
- Anahtar değişimi (key exchange): Simetrik anahtarın sorunu, iki tarafın onu hiç karşılaşmadan nasıl paylaşacağıdır. ECDHE (elliptic curve Diffie-Hellman ephemeral) bunu çözer: iki taraf birer geçici anahtar çifti üretir, açık yarılarını birbirine gönderir ve ikisi de aynı ortak sırrı hesaplar. Yolu dinleyen biri iki açık yarıyı görür, ama ortak sırrı hesaplayamaz. Bugün en sık kullanılan grup X25519'dur.
- Dijital imza (digital signature): Sunucu, sertifikasındaki açık anahtarın özel anahtar (private key) eşi kendisinde olduğunu bir imzayla kanıtlar. İmzayı yalnızca özel anahtar üretebilir, herkes açık anahtarla doğrulayabilir. TLS'te ECDSA, RSA-PSS ve Ed25519 imzaları kullanılır.
- Hash: Her boyuttaki veriden sabit uzunlukta bir özet çıkaran tek yönlü işlev. SHA-256 256 bitlik özet üretir. TLS, el sıkışmadaki bütün mesajların özetini (transcript hash) alır ve anahtarları bu özetten türetir; böylece mesajlardan biri yolda değiştirilmişse iki tarafın anahtarları uyuşmaz.
Bu araçların birleşiminden önemli bir özellik doğar: ileri gizlilik (forward secrecy). ECDHE anahtarları her bağlantı için yeniden üretilir ve el sıkışmadan sonra silinir. Saldırgan bugünkü trafiği kaydetse ve yıllar sonra sunucunun özel anahtarını çalsa bile kayıtlı trafiği çözemez, çünkü özel anahtar yalnızca imza için kullanılmıştır, şifre anahtarı için değil. TLS 1.3'te ileri gizlilik zorunludur.
TLS 1.3 el sıkışması adım adım
TCP bağlantısı kurulduktan sonra TLS el sıkışması (handshake) başlar. TLS 1.3'te tam bir el sıkışma tek gidiş dönüş (1-RTT) sürer: istemci ilk mesajında anahtar payını hemen gönderir. Mesajlar şöyle akar:
- ClientHello (istemci): Desteklediği sürümler (supported_versions uzantısında TLS 1.3), şifre takımları (cipher suite), anahtar değişimi için açık anahtar payı (key_share), kabul ettiği imza algoritmaları, bağlanmak istediği alan adı (SNI, server name indication) ve konuşmak istediği uygulama protokolü (ALPN, application-layer protocol negotiation; örneğin
h2ya dahttp/1.1). Ayrıca 32 baytlık rastgele bir değer. - ServerHello (sunucu): Seçtiği sürüm ve şifre takımı, kendi anahtar payı ve kendi rastgele değeri. Bu iki mesajdan sonra iki taraf ECDHE ile ortak sırrı hesaplamıştır. Bundan sonraki her şey şifrelidir.
- EncryptedExtensions (sunucu): Şifreleme anahtarlarıyla ilgisi olmayan cevaplar, örneğin seçilen ALPN protokolü.
- Certificate (sunucu): Sunucunun sertifikası ve ara sertifikalar.
- CertificateVerify (sunucu): O ana kadarki bütün el sıkışmanın özeti üzerine, sertifikadaki açık anahtarın eşi olan özel anahtarla atılmış imza. Sertifika herkese açıktır; bu imza, sunucunun sertifikayı yalnızca kopyalamadığını, sahibi olduğunu kanıtlar.
- Finished (sunucu, sonra istemci): El sıkışma özetinden hesaplanan bir doğrulama kodu (HMAC). İki taraf aynı mesajları görüp aynı anahtarları türettiyse Finished değerleri tutar. Yolda biri ClientHello'dan bir şifre takımını silmiş olsa burada yakalanır.
İstemci kendi Finished mesajını gönderdikten sonra HTTP isteği şifreli olarak akmaya başlar.
İki ayrıntı akılda kalsın. Sunucu istemcinin gönderdiği anahtar payının grubunu desteklemiyorsa HelloRetryRequest ile 'şu grupla yeniden gönder' der ve el sıkışma bir gidiş dönüş uzar. Daha önce konuşulmuş bir sunucuya dönüşte istemci önceden paylaşılmış anahtarla (PSK) oturumu yeniden başlatabilir ve hatta ilk mesajıyla veri gönderebilir (0-RTT); bu erken veri yeniden oynatılabilir (replay) olduğu için yalnızca zararsız istekler için uygundur.
İstemci Sunucu
ClientHello
+ supported_versions, key_share,
+ server_name (SNI), ALPN,
+ signature_algorithms -------->
ServerHello
+ key_share
{EncryptedExtensions}
{Certificate}
{CertificateVerify}
<-------- {Finished}
{Finished} -------->
[Uygulama verisi: HTTP] <-------> [Uygulama verisi]Sertifika ve güven zinciri
Bir sertifika (certificate), bir açık anahtarı bir ada bağlayan ve bunu bir sertifika yetkilisinin (CA, certificate authority) imzasıyla onaylayan belgedir. Biçimi X.509'dur ve internetteki kullanımı RFC 5280'de tanımlanır. Önemli alanlar şunlardır:
- Subject: Sertifikanın sahibi. Sunucu sertifikasında çoğunlukla yalnızca
CN=(common name) ile bir alan adı yazar. - SAN (subject alternative name): Sertifikanın geçerli olduğu bütün alan adlarının listesi. Tarayıcılar ad denetimini bugün yalnızca buna göre yapar.
- Issuer: Sertifikayı imzalayan CA'nın adı.
- Validity:
Not BeforeveNot After, yani geçerlilik başlangıcı ve sonu. - Key Usage ve Extended Key Usage: Anahtarın ne için kullanılabileceği. Bir web sunucusu sertifikasında Extended Key Usage
TLS Web Server Authenticationyazar.
Tarayıcı, sunucunun sertifikasını doğrudan tanımaz. Onu imzalayan CA'ya bakar, o CA'nın sertifikasını imzalayana bakar ve böylece güvendiği bir köke ulaşana kadar yukarı çıkar. Buna güven zinciri (chain of trust) denir:
- Sunucu sertifikası (leaf): Alan adını taşır, bir ara CA tarafından imzalanmıştır.
- Ara sertifika (intermediate): Kök CA'nın imzaladığı, sunucu sertifikalarını imzalamak için kullanılan CA sertifikası. Kökün özel anahtarı böylece çevrimdışı ve kasada kalabilir.
- Kök sertifika (root): Kendi kendini imzalamıştır. Ona güvenilmesinin nedeni imzası değil, işletim sisteminin ya da tarayıcının güven deposunda (trust store) önceden yüklü olmasıdır. Windows'ta bu depo 'Güvenilen Kök Sertifika Yetkilileri' (Trusted Root Certification Authorities) klasörüdür.
Sunucu, el sıkışmada kendi sertifikasını ve ara sertifikaları gönderir; kökü göndermesi gerekmez, çünkü istemcide zaten vardır ya da yoktur. Sunucu ara sertifikayı göndermeyi unutursa bazı istemciler zinciri tamamlayamaz ve 'bilinmeyen yayımcı' hatası verir.
Tarayıcı şunları denetler: her halkanın imzası bir üsttekinin açık anahtarıyla doğrulanıyor mu, tarihler geçerli mi, ara sertifikalar gerçekten CA sertifikası mı (CA:TRUE), SAN listesinde istenen ad var mı, sertifika iptal edilmiş mi, zincir güven deposundaki bir köke varıyor mu. Biri tutmazsa kullanıcı bir uyarı sayfası görür.
Sık görülen sertifika hataları
Sertifika hatalarının çoğu dört türe ayrılır:
- Süresi dolmuş (expired): Sertifikanın
Not Aftertarihi geçmiştir. En sık nedeni yenilemenin unutulmasıdır. ChromeNET::ERR_CERT_DATE_INVALIDgösterir. Dikkat: istemcinin saati yanlışsa geçerli sertifikalar da 'süresi dolmuş' ya da 'henüz geçerli değil' görünür. Bir kullanıcıda bütün siteler bu hatayı veriyorsa önce bilgisayarın tarihine bakın. - Ad uyuşmazlığı (name mismatch): İstenen alan adı sertifikanın SAN listesinde yoktur. Örneğin sertifika
www.example.comiçin alınmış, kullanıcıexample.comyazmıştır; ya da aynı IP adresinde birden çok site vardır ve sunucu yanlış siteninkini göndermiştir. ChromeNET::ERR_CERT_COMMON_NAME_INVALIDgösterir. - Bilinmeyen yayımcı (unknown issuer): Zincir güvenilen bir köke varmıyor. Ya ara sertifika eksik gönderilmiştir ya da sertifikayı istemcinin tanımadığı bir CA imzalamıştır (şirketin iç CA'sı gibi). Chrome
NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALIDgösterir. - Kendinden imzalı (self-signed): Sertifikayı kendi sahibi imzalamıştır; zincir tek halkadır ve o halka güven deposunda değildir. Yazıcıların, ağ cihazlarının ve test sunucularının yönetim sayfalarında olağandır. Chrome yine
NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALIDgösterir.
Komut satırında aynı hatalar openssl s_client çıktısında verify error satırı olarak görünür; numaraları ve Firefox'un kodları Derinlemesine bölümündeki tablodadır.
Uyarı sayfasında 'yine de devam et' düğmesine basmak alışkanlık olmamalıdır: bir gün o hata, araya giren birinin sahte sertifikası olabilir.
Dikkat: Test-NetConnection ile 443 numaralı portta TcpTestSucceeded True görmek yalnızca TCP bağlantısının kurulduğunu gösterir. Sertifika hakkında hiçbir şey söylemez; sertifikayı görmek için openssl s_client ya da tarayıcının sertifika görüntüleyicisi gerekir.
SOC analisti için: şifreli trafikte ne kalır
Şifreleme içeriği kapatır, ama bağlantının çevresinde epey kanıt bırakır. Bir analist şunları hâlâ görür:
- SNI: ClientHello açık metindir; istemcinin bağlanmak istediği alan adı orada yazar. Proxy ve güvenlik duvarı alan adı kurallarını, web filtreleri kategori kararlarını çoğunlukla buna göre verir. Yeni ECH (Encrypted Client Hello, RFC 9849) uzantısı gerçek ClientHello'yu şifreleyerek SNI'yi de gizler; dışarıda yalnızca ön yüz sunucusunun genel bir adı görünür. ECH yaygınlaştıkça SNI'ye dayanan görünürlük azalır.
- Sertifika alanları: TLS 1.2'de sunucunun sertifikası açık metin gider; ağ sensörü subject, issuer ve tarihleri kaydedebilir. TLS 1.3'te sertifika şifrelidir ve pasif bir sensör onu göremez; gerekirse analist aynı sunucuya kendisi bağlanıp sertifikayı alır.
- Parmak izleri: ClientHello'daki sürüm, şifre takımı ve uzantı listeleri her yazılımda biraz farklıdır. JA3 ve onun yerini alan JA4 bu listelerden kısa bir parmak izi (fingerprint) çıkarır. Aynı zararlı yazılım hangi alan adına bağlanırsa bağlansın aynı parmak izini bırakma eğilimindedir.
- Zaman ve boyut: Bağlantıların ne sıklıkla açıldığı ve kaç bayt taşıdığı şifrelenmez. Her 60 saniyede bir aynı sunucuya giden, hep benzer boyutta küçük bağlantılar, bir komuta kontrol (command and control, C2) yazılımının düzenli yoklamasına (beaconing) işaret edebilir.
Kurumlar içeriği de görmek isterse TLS denetimi (TLS inspection) yapan bir proxy kullanır. Proxy, kullanıcının bağlantısını kendisi sonlandırır, gerçek sunucuya ayrı bir TLS bağlantısı açar ve kullanıcıya o site için anında ürettiği, kurumun kendi CA'sının imzaladığı bir sertifika sunar. Kurumun CA'sı şirket bilgisayarlarının güven deposunda olduğu için tarayıcı uyarı vermez; görüntüleyicide yayımcı olarak kurumun CA'sı görünür. Bedelleri (gizlilik, yasal izin, sertifika sabitleme yapan uygulamaların bozulması) üçüncü aşamada ele alınacak.
Son olarak sertifikanın kendisi bir göstergedir: kendinden imzalı, çok yeni, tuhaf yayımcılı ya da benzer görünen bir alana alınmış sertifikalar dikkat ister; her birinin masum açıklaması da vardır.
Akılda kalsın
- TLS gizlilik, bütünlük ve sunucu kimlik doğrulaması verir; IP adreslerini, portları, zamanı, boyutları ve (ECH yoksa) SNI'deki alan adını gizlemez, sitenin dürüst olduğunu da kanıtlamaz.
- TLS 1.3 el sıkışması: ClientHello (sürümler, şifre takımları, key_share, SNI, ALPN), ServerHello, sonra şifreli EncryptedExtensions, Certificate, CertificateVerify, Finished; tek gidiş dönüş sürer ve ECDHE ile ileri gizlilik zorunludur.
- TLS 1.3'te sertifika şifrelidir, 1.2'de açık metin gider; SNI ikisinde de açıktır, onu gizleyen ECH'dir.
- Zincir sunucu sertifikasından ara sertifikaya, oradan güven deposundaki köke çıkar; tarayıcı imzaları, tarihleri, SAN'daki adı, CA:TRUE kısıtını ve iptal durumunu denetler. Dört sık hata: süresi dolmuş, ad uyuşmazlığı, bilinmeyen yayımcı, kendinden imzalı.
- SOC için kanıt SNI, sertifika alanları, JA3/JA4 parmak izi, zaman ve boyuttur; şüpheli sertifika göstergelerinin (kendinden imzalı, çok yeni, tuhaf yayımcı, benzer alan adı) her birinin masum bir açıklaması vardır ve sınanmalıdır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Aktarım katmanı güvenliği | TLS (Transport Layer Security) | TCP bağlantısının üstüne gizlilik, bütünlük ve sunucu kimlik doğrulaması ekleyen protokol; HTTPS'in altında çalışır. |
| El sıkışma | Handshake | Şifreli veri akmadan önce tarafların sürümü, şifreyi ve anahtarları belirledikleri, sunucunun kimliğini kanıtladığı mesaj alışverişi. |
| Şifre takımı | Cipher suite | Kullanılacak algoritmaların adlandırılmış birleşimi; TLS 1.3'te yalnızca AEAD şifresi ve hash'i seçer. |
| Kimlik doğrulamalı şifreleme | AEAD (authenticated encryption with associated data) | Şifrelemeyi ve bütünlük denetimini tek işlemde yapan şifre türü: AES-GCM, ChaCha20-Poly1305. |
| Geçici eliptik eğri Diffie-Hellman | ECDHE | İki tarafın açık yarıları değiş tokuş ederek, dinleyenin hesaplayamayacağı ortak bir sır ürettiği anahtar değişimi. |
| İleri gizlilik | Forward secrecy | Sunucunun özel anahtarı sonradan çalınsa bile kaydedilmiş eski oturumların çözülememesi. |
| Dijital imza | Digital signature | Yalnızca özel anahtarın üretebildiği, herkesin açık anahtarla doğrulayabildiği kanıt. |
| Sunucu adı belirtimi | SNI (server name indication) | İstemcinin bağlanmak istediği alan adını ClientHello'da açık metin olarak bildiren uzantı. |
| Uygulama protokolü pazarlığı | ALPN (application-layer protocol negotiation) | TLS üstünde hangi uygulama protokolünün (h2, http/1.1) konuşulacağını el sıkışmada belirleyen uzantı. |
| Şifreli ClientHello | ECH (Encrypted Client Hello) | Gerçek ClientHello'yu, dolayısıyla SNI'yi şifreleyen uzantı (RFC 9849). |
| Sertifika | Certificate (X.509) | Bir açık anahtarı bir ada bağlayan, bir CA tarafından imzalanmış belge. |
| Sertifika yetkilisi | CA (certificate authority) | Sertifikaları imzalayarak bir anahtarın bir ada ait olduğunu onaylayan kuruluş. |
| Konu alternatif adı | SAN (subject alternative name) | Sertifikanın geçerli olduğu alan adlarının listesi; tarayıcıların ad denetimi buna göre yapılır. |
| Ara sertifika | Intermediate certificate | Kökün imzaladığı, sunucu sertifikalarını imzalayan CA sertifikası; sunucu onu el sıkışmada göndermelidir. |
| Kök sertifika | Root certificate | Kendi kendini imzalamış, güven deposunda önceden yüklü olduğu için güvenilen CA sertifikası. |
| Güven deposu | Trust store | İşletim sisteminin ya da tarayıcının güvendiği kök sertifikaların listesi. |
| Kendinden imzalı sertifika | Self-signed certificate | Sahibinin kendi imzaladığı, bir CA zincirine bağlanmayan sertifika. |
| Sertifika iptal listesi | CRL (certificate revocation list) | CA'nın imzaladığı, iptal edilmiş sertifika seri numaralarının listesi. |
| Çevrimiçi sertifika durum protokolü | OCSP (online certificate status protocol) | Tek bir sertifikanın iptal durumunu CA'nın sunucusuna soran protokol; stapling'de cevabı sunucu iletir. |
| Sertifika Şeffaflığı | Certificate Transparency (CT) | Verilen her herkese açık sertifikanın yalnızca eklenebilen açık kayıtlara yazılması; crt.sh ile aranır. |
| TLS parmak izi | TLS fingerprint (JA3, JA4) | ClientHello'daki sürüm, şifre ve uzantı listelerinden çıkarılan, istemci yazılımını betimleyen kısa değer. |
| TLS denetimi | TLS inspection | Bir proxy'nin bağlantıyı sonlandırıp kurum CA'sıyla imzalı sertifika sunarak şifreli içeriği açıp incelemesi. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009, Networking Concepts alanı: yaygın protokollerin ve portların amacı (HTTPS, TLS, 443)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Security alanı: aktarım halindeki verinin şifrelenmesi, açık anahtar altyapısı (PKI), kendinden imzalı sertifikalar
- CompTIA Security+ SY0-801 (taslak hedefler), General Security Concepts alanı: kriptografik çözümler; PKI, sertifika yetkilisi, CRL, OCSP, kendinden imzalı sertifika, anahtar değişimi, dijital imza, hash, aktarım halinde şifreleme
- CompTIA Security+ SY0-801 (taslak hedefler), Threats, Vulnerabilities, and Attacks alanı: benzer görünen alan adları (typosquatting) ve kimlik avı altyapısının göstergeleri
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: ağ trafiğindeki kötü amaçlı etkinlik göstergelerini yorumlama (düzenli aralıklı bağlantılar, olağandışı sertifikalar, şifreli trafiğin üst verisi)
- Cisco CCNA 200-301 v1.1: TLS için ayrı bir hedef maddesi yoktur; güvenlik temelleri hedeflerinin ön bilgisidir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 8446: The Transport Layer Security (TLS) Protocol Version 1.3
- RFC 5280: Internet X.509 Public Key Infrastructure Certificate and CRL Profile
- RFC 6066: TLS Extensions: Extension Definitions (server_name, status_request)
- RFC 6960: X.509 Internet Public Key Infrastructure Online Certificate Status Protocol (OCSP)
- RFC 6962: Certificate Transparency
- RFC 9849: TLS Encrypted Client Hello
- RFC 8996: Deprecating TLS 1.0 and TLS 1.1
- CA/Browser Forum: Baseline Requirements for TLS Server Certificates (1.2.2 Relevant Dates, 6.3.2; SC081v3 ile gelen süreler)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
ClientHello'nun alanları ve uzantıları
ClientHello, analistin okuyabileceği en zengin mesajdır, çünkü (ECH yoksa) tamamen açık metindir. TLS 1.3 eski sürümlerle uyumlu görünmek için tuhaflıklar taşır: legacy_version alanına her zaman 0x0303 (TLS 1.2) yazılır; asıl sürüm supported_versions uzantısındadır (0x0304, TLS 1.3). Wireshark'ta sürüm alanını 'TLS 1.2' görüp bağlantıyı 1.2 sanmayın; uzantıya bakın.
Uzantılar türleriyle (extension type) tanınır. Aşağıdaki numaralar RFC 8446 bölüm 4.2'deki listedendir.
TLS 1.3'ün tanımladığı beş şifre takımı vardır; her tarafın uygulaması zorunlu olan TLS_AES_128_GCM_SHA256'dır, yaygın olanlar ayrıca TLS_AES_256_GCM_SHA384 ve TLS_CHACHA20_POLY1305_SHA256'dır. TLS 1.3'te şifre takımı yalnızca simetrik şifreyi ve hash'i seçer; anahtar değişimi ve imza ayrı uzantılarda pazarlık edilir. TLS 1.2 takım adlarının (örneğin ECDHE-RSA-AES128-GCM-SHA256) dört parçayı birden taşımasının nedeni budur.
| Uzantı | Tür no | Ne taşır | Analist için anlamı |
|---|---|---|---|
| server_name (SNI) | 0 | Bağlanılmak istenen alan adı (RFC 6066) | Açık metin hedef alan adı; proxy ve filtre kararlarının dayanağı |
| status_request | 5 | OCSP cevabı isteği (stapling) | İstemci iptal bilgisini sunucudan istiyor |
| supported_groups | 10 | Desteklenen anahtar değişimi grupları (x25519, secp256r1 ...) | Parmak izinin bir parçası |
| signature_algorithms | 13 | Kabul edilen imza algoritmaları | Parmak izinin bir parçası |
| application_layer_protocol_negotiation | 16 | İstenen uygulama protokolleri (h2, http/1.1) | Tarayıcı mı, basit bir araç mı ayırt etmeye yardım eder |
| supported_versions | 43 | Desteklenen TLS sürümleri | Gerçek sürüm burada; legacy_version alanına güvenmeyin |
| key_share | 51 | ECDHE açık anahtar payı | 1-RTT'yi mümkün kılan alan |
Dikkat: ClientHello açık metin olduğu için bir saldırgan da onu okuyabilir; ama değiştiremez. Değişiklik, iki tarafın el sıkışma özetini farklı hesaplamasına ve Finished doğrulamasının tutmamasına yol açar.
Kayıt katmanı ve el sıkışma numaraları
TLS verisi kayıtlar (record) halinde taşınır. Her kaydın 5 baytlık bir başlığı vardır: 1 bayt içerik türü (content type), 2 bayt eski sürüm alanı, 2 bayt uzunluk. Bir kaydın açık metin yükü en fazla 2^14 = 16 384 bayttır.
TLS 1.3'te şifreli kayıtların dış içerik türü her zaman 23'tür (application_data); gerçek tür şifrenin içine gizlenir. Bu yüzden Wireshark, sunucunun Certificate ve Finished mesajlarını 'Application Data' olarak gösterir. Bazı uygulamalar, eski ara cihazları şaşırtmamak için anlamsız bir ChangeCipherSpec kaydı da gönderir (middlebox compatibility mode); TLS 1.3'te bunun işlevi yoktur.
El sıkışma mesajlarının türleri Wireshark süzgeçlerinde sık kullanılır. tls.handshake.type == 1 bütün ClientHello'ları, tls.handshake.extensions_server_name contains "example" belirli bir SNI'yi, tls.record.content_type == 21 uyarı (alert) kayıtlarını süzer.
| Alan | Değer | Anlamı |
|---|---|---|
| İçerik türü | 20 | change_cipher_spec (1.3'te yalnızca uyumluluk için) |
| İçerik türü | 21 | alert (uyarı) |
| İçerik türü | 22 | handshake (açık metin el sıkışma) |
| İçerik türü | 23 | application_data (1.3'te bütün şifreli kayıtlar) |
| El sıkışma türü | 1 / 2 | client_hello / server_hello |
| El sıkışma türü | 4 | new_session_ticket (yeniden başlatma bileti) |
| El sıkışma türü | 8 | encrypted_extensions (yalnızca 1.3) |
| El sıkışma türü | 11 | certificate |
| El sıkışma türü | 15 | certificate_verify |
| El sıkışma türü | 20 | finished |
| El sıkışma türü | 12 / 14 / 16 | server_key_exchange / server_hello_done / client_key_exchange (yalnızca 1.2) |
No. Source Destination Protocol Length Info 4 192.168.1.20 203.0.113.50 TLSv1.3 583 Client Hello (SNI=portal.example.com) 6 203.0.113.50 192.168.1.20 TLSv1.3 1514 Server Hello, Change Cipher Spec, Application Data 7 203.0.113.50 192.168.1.20 TLSv1.3 1162 Application Data, Application Data, Application Data 9 192.168.1.20 203.0.113.50 TLSv1.3 134 Change Cipher Spec, Application Data 11 192.168.1.20 203.0.113.50 TLSv1.3 604 Application Data
Dikkat: Paket 6 ve 7'deki 'Application Data' kayıtlarının içinde EncryptedExtensions, Certificate, CertificateVerify ve Finished vardır. Sertifikayı bu yakalamadan okuyamazsınız; TLS 1.2 olsaydı Certificate mesajı açık metin görünürdü.
TLS 1.2 neyle farklıydı
TLS 1.2 (RFC 5246) hâlâ yaygındır. Tam bir 1.2 el sıkışması iki gidiş dönüş sürer: istemci, sunucunun ServerHello, Certificate, ServerKeyExchange ve ServerHelloDone mesajlarından sonra ClientKeyExchange gönderir, ardından iki taraf ChangeCipherSpec ve Finished ile şifreye geçer. Sertifika şifreden önce, açık metin gider.
1.2'nin zayıflığı seçeneklerin çokluğuydu. RSA anahtar taşıma (RSA key transport) ile istemci ortak sırrı sunucunun RSA açık anahtarıyla şifreleyip gönderiyordu; özel anahtarı ele geçiren, kayıtlı bütün trafiği sonradan çözebiliyordu. TLS 1.3 RSA anahtar taşımayı, sabit Diffie-Hellman'ı, CBC kipindeki şifreleri, sıkıştırmayı ve yeniden pazarlığı (renegotiation) tamamen kaldırdı.
TLS 1.0 ve 1.1 ise RFC 8996 ile resmen kullanımdan kaldırılmıştır; bir sunucunun bunları hâlâ kabul etmesi bir zafiyet taraması bulgusudur.
| Konu | TLS 1.2 | TLS 1.3 |
|---|---|---|
| Tam el sıkışma | 2 gidiş dönüş | 1 gidiş dönüş (HelloRetryRequest ile 2) |
| Sunucu sertifikası ağda | Açık metin | Şifreli |
| Anahtar değişimi | RSA taşıma, DHE ya da ECDHE | Yalnızca (EC)DHE ya da PSK ile (EC)DHE |
| İleri gizlilik | Yalnızca (EC)DHE seçilirse | Her zaman (PSK'nın tek başına kullanıldığı kip dışında) |
| Şifreler | CBC, RC4 dahil pek çok seçenek | Yalnızca AEAD (AES-GCM, ChaCha20-Poly1305, AES-CCM) |
| Sürüm nerede yazar | ClientHello sürüm alanında | supported_versions uzantısında |
| SNI | Açık metin | Açık metin (ECH kullanılmıyorsa) |
Dikkat: Sık yapılan hata: 'TLS 1.3 alan adını gizler' demek. 1.3 sertifikayı gizler, SNI'yi gizlemez. SNI'yi gizleyen ECH'dir ve ayrı bir uzantıdır.
openssl s_client çıktısını okumak
openssl s_client, sunucuyla bir TLS el sıkışması yapıp gördüğü her şeyi yazan bir istemcidir. Windows'ta Git for Windows ile gelir (C:\Program Files\Git\usr\bin\openssl.exe). Temel kullanım: openssl s_client -connect portal.example.com:443 -servername portal.example.com. OpenSSL 3, -connect içindeki adı SNI olarak kendiliğinden gönderir; -servername asıl olarak bir IP adresine bağlanırken gerekir. Çıkmak için Q yazıp Enter'a basın.
Çıktıyı yukarıdan aşağı okuyun. depth= satırları doğrulama sırasını gösterir: en büyük derinlik köktür, depth=0 sunucu sertifikasıdır. Certificate chain bölümünde her sertifika için s: subject, i: issuer, a: anahtar ve imza algoritması, v: geçerlilik tarihleridir. Doğru bir zincirde her satırın i: değeri, bir alttaki sertifikanın s: değerine eşittir. Altta sürüm ve şifre takımı (New, TLSv1.3, Cipher is ...), anahtar değişimi grubu (Server Temp Key) ve doğrulama sonucu (Verify return code) yazar.
Önemli bir sınır: s_client varsayılan olarak alan adı denetimi yapmaz. Ad uyuşmazlığını görmek için -verify_hostname portal.example.com ekleyin; o zaman verify error:num=62:hostname mismatch yazar. SAN listesini görmek için sertifikayı openssl x509 komutuna verin: openssl s_client -connect portal.example.com:443 | openssl x509 -noout -ext subjectAltName.
Connecting to 203.0.113.50 CONNECTED(000001C8) depth=2 C=US, O=Example Trust, CN=Example Root CA X1 verify return:1 depth=1 C=US, O=Example Trust, CN=Example Issuing CA R3 verify return:1 depth=0 CN=portal.example.com verify return:1 --- Certificate chain 0 s:CN=portal.example.com i:C=US, O=Example Trust, CN=Example Issuing CA R3 a:PKEY: id-ecPublicKey, 256 (bit); sigalg: ecdsa-with-SHA256 v:NotBefore: Sep 26 22:49:11 2026 GMT; NotAfter: Dec 25 22:56:35 2026 GMT 1 s:C=US, O=Example Trust, CN=Example Issuing CA R3 i:C=US, O=Example Trust, CN=Example Root CA X1 a:PKEY: id-ecPublicKey, 384 (bit); sigalg: ecdsa-with-SHA384 v:NotBefore: May 29 19:49:45 2025 GMT; NotAfter: May 27 19:49:44 2035 GMT --- Peer signing digest: SHA256 Peer signature type: ECDSA Server Temp Key: X25519, 253 bits --- SSL handshake has read 3983 bytes and written 406 bytes Verification: OK --- New, TLSv1.3, Cipher is TLS_AES_256_GCM_SHA384 Server public key is 256 bit No ALPN negotiated Verify return code: 0 (ok)
Dikkat: Bu çıktıda zincir iki halkadır: sunucu kökü göndermemiş, yalnızca kendi sertifikasını ve ara sertifikayı göndermiştir. Bu doğrudur; kök (depth=2) istemcinin güven deposundan gelmiştir.
X.509 alanları ve geçerlilik süreleri
openssl x509 -noout -text bir sertifikanın bütün alanlarını yazar; tarayıcının sertifika görüntüleyicisi aynı alanları 'Ayrıntılar' sekmesinde gösterir.
Ad denetiminde kural şudur: SAN uzantısı varsa tarayıcılar Subject'teki CN'ye bakmaz. Joker karakterli bir ad (wildcard) yalnızca bir etiketin yerini tutar: *.example.com, www.example.com ile eşleşir; example.com ile de a.b.example.com ile de eşleşmez. Bu yüzden sertifikalarda çoğunlukla hem example.com hem *.example.com yazar.
Geçerlilik süreleri kısalıyor. CA/Browser Forum'un SC081v3 kararıyla herkese açık TLS sertifikalarının en uzun süresi 15 Mart 2026'dan itibaren 398 günden 200 güne inmiştir; 15 Mart 2027'de 100 güne, 15 Mart 2029'da 47 güne inecektir. Ücretsiz ACME (RFC 8555) sertifikaları çoğunlukla 90 günlüktür. Sonuç: yenileme artık elle yapılacak bir iş değildir ve 'süresi dolmuş sertifika' arızası otomasyonu bozulmuş sunucuların tipik belirtisidir.
| Alan | Örnek değer | Ne denetlenir |
|---|---|---|
| Version | 3 (0x2) | Uzantı taşıyabilmesi için v3 olmalı |
| Serial Number | CA'nın verdiği tekil numara | İptal listelerinde sertifika bununla anılır |
| Issuer | CN=Example Issuing CA R3 | Zincirde bir üstteki sertifikanın Subject'i ile aynı olmalı |
| Validity | Not Before / Not After | Bugün iki tarihin arasında olmalı |
| Subject | CN=portal.example.com | SAN varken ad denetiminde kullanılmaz |
| Subject Alternative Name | DNS:portal.example.com, DNS:example.com | İstenen ad listede olmalı |
| Basic Constraints | CA:FALSE (sunucu), CA:TRUE (ara ve kök) | Bir sunucu sertifikası başka sertifika imzalayamaz |
| Key Usage | Digital Signature | Anahtarın izin verilen işi |
| Extended Key Usage | TLS Web Server Authentication | Sertifika sunucu kimliği için verilmiş mi |
| CRL Distribution Points, Authority Information Access | CRL adresi, OCSP adresi, ara sertifikanın adresi | İptal denetimi ve eksik zinciri tamamlama |
| CT Precertificate SCTs | İmzalı zaman damgaları | Sertifika herkese açık kayıtlara yazılmış mı |
Dikkat: Bir sunucu ara sertifikayı göndermeyi unuttuğunda bazı tarayıcılar Authority Information Access'teki adresten onu kendisi indirir ya da önbelleğinden tamamlar; başkaları tamamlamaz. 'Benim tarayıcımda açılıyor, kullanıcıda açılmıyor' şikâyetinin klasik nedeni budur. openssl bunu unable to get local issuer certificate olarak gösterir.
İptal ve Sertifika Şeffaflığı
Özel anahtarı çalınan ya da yanlış verilen bir sertifika, süresi dolmadan iptal (revocation) edilmelidir. İstemcinin bunu öğrenmesinin üç yolu vardır:
- CRL (certificate revocation list, RFC 5280): CA'nın imzaladığı, iptal edilmiş seri numaralarının listesi. Adresi sertifikanın CRL Distribution Points alanındadır. Liste büyüyebilir ve ancak belirli aralıklarla güncellenir.
- OCSP (online certificate status protocol, RFC 6960): İstemci tek bir sertifikanın durumunu CA'nın OCSP sunucusuna sorar; cevap
good,revokedya daunknown'dur. Sakıncaları gecikme ve gizliliktir: CA, hangi istemcinin hangi siteye girdiğini öğrenir. Ayrıca OCSP sunucusuna ulaşılamazsa çoğu istemci bağlantıyı yine de sürdürür (soft-fail). - OCSP stapling: Sunucu, kendi sertifikası için CA'dan aldığı imzalı ve kısa ömürlü OCSP cevabını el sıkışmaya iliştirir. İstemci status_request uzantısıyla bunu ister (RFC 6066); TLS 1.3'te cevap Certificate mesajının içinde gider. İstemci CA'ya hiç sormaz; gecikme ve gizlilik sorunu kalkar.
Tarayıcılar bugün iptal için büyük ölçüde kendi derleyip dağıttıkları listelere dayanır; yine de CRL, OCSP ve stapling kavramları sınavların ve kurum içi sistemlerin konusudur.
Sertifika Şeffaflığı (Certificate Transparency, CT; RFC 6962) farklı bir sorunu çözer: bir CA hata yapar ya da ele geçirilirse, sizin alan adınıza sizden habersiz sertifika verebilir. CT'de CA'lar her sertifikayı herkese açık, yalnızca eklenebilen (append-only) kayıtlara yazar ve karşılığında imzalı bir zaman damgası (SCT) alır; büyük tarayıcılar SCT taşımayan herkese açık sertifikaları kabul etmez. CT yanlış verilmeyi engellemez, görünür kılar.
Bu kayıtları aramak için crt.sh kullanılır: arama kutusuna example.com ya da bütün alt alan adları için %.example.com yazarsınız. Arama saldırganlara da açıktır: iç sistemlere herkese açık CA'dan sertifika alırsanız vpn-test.example.com gibi adlar duyurulmuş olur.
| Yöntem | Kim kime sorar | Artısı | Eksisi |
|---|---|---|---|
| CRL | İstemci CA'nın yayımladığı listeyi indirir | Basit, önbelleğe alınabilir | Büyük, gecikmeli güncellenir |
| OCSP | İstemci CA'nın OCSP sunucusuna sorar | Tek sertifika, güncel cevap | Gecikme, gizlilik, soft-fail |
| OCSP stapling | Sunucu cevabı el sıkışmaya iliştirir | İstemci CA'ya sormaz | Sunucunun yapılandırılması gerekir |
Hata kodları: openssl, tarayıcı ve uyarı mesajı
Aynı arıza üç yerde üç farklı adla görünür: openssl'de verify error numarası, tarayıcıda bir hata kodu, ağda ise istemcinin gönderdiği bir TLS uyarısı (alert). Uyarı numaraları RFC 8446 bölüm 6'dadır. TLS 1.3'te istemcinin sertifika yüzünden gönderdiği uyarı el sıkışma anahtarıyla şifrelidir; yakalamada yalnızca kısa bir şifreli kayıt ve hemen ardından bağlantının kapanması görünür. TLS 1.2'de uyarı açık metindir.
openssl'de bir istemci tarihi uyarısı: sertifikanın NotBefore tarihi istemcinin saatinden ilerideyse hata 9 certificate is not yet valid olur. Bu neredeyse her zaman istemcinin saatinin geri kaldığını gösterir.
| Arıza | openssl | Chrome | Firefox | Tipik TLS uyarısı |
|---|---|---|---|---|
| Süresi dolmuş | 10 certificate has expired | NET::ERR_CERT_DATE_INVALID | SEC_ERROR_EXPIRED_CERTIFICATE | certificate_expired (45) |
| Ad uyuşmazlığı | 62 hostname mismatch (-verify_hostname ile) | NET::ERR_CERT_COMMON_NAME_INVALID | SSL_ERROR_BAD_CERT_DOMAIN | bad_certificate (42) ya da certificate_unknown (46) |
| Ara sertifika eksik | 20 unable to get local issuer certificate, 21 unable to verify the first certificate | NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID (tamamlayamazsa) | SEC_ERROR_UNKNOWN_ISSUER | unknown_ca (48) |
| Tanınmayan kök | 19 self-signed certificate in certificate chain | NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID | SEC_ERROR_UNKNOWN_ISSUER | unknown_ca (48) |
| Kendinden imzalı | 18 self-signed certificate | NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID | MOZILLA_PKIX_ERROR_SELF_SIGNED_CERT | unknown_ca (48) |
| İptal edilmiş | 23 certificate revoked | NET::ERR_CERT_REVOKED | SEC_ERROR_REVOKED_CERTIFICATE | certificate_revoked (44) |
depth=0 CN=intranet.example.com verify error:num=10:certificate has expired verify return:1 --- Certificate chain 0 s:CN=intranet.example.com i:C=US, O=Example Trust, CN=Example Issuing CA R3 v:NotBefore: Jun 1 00:00:00 2026 GMT; NotAfter: Oct 31 23:59:59 2026 GMT --- Verify return code: 10 (certificate has expired)
Dikkat: openssl doğrulama hatasında bile el sıkışmayı tamamlar ve sertifikayı gösterir; bağlantıyı kesmesi için -verify_return_error eklemek gerekir. 'Verify return code' satırını okumadan 'bağlandı, demek sorun yok' demeyin.
SOC: parmak izleri, TLS denetimi ve şüpheli sertifikalar
JA3, ClientHello'daki sürümü, şifre takımı listesini, uzantı listesini, eliptik eğri gruplarını ve nokta biçimlerini sırasıyla yan yana yazıp MD5 özetini alır; sunucu tarafındaki eşi JA3S'dir. Bazı tarayıcılar uzantı sırasını her bağlantıda karıştırmaya başlayınca aynı tarayıcı sürekli farklı JA3 üretir oldu. JA4 listeleri sıralayarak bundan etkilenmez ve okunabilir bir ön ek taşır: t13d1516h2_8daaf6152771_b186095e22b6 biçiminde bir değerde t TCP'yi, 13 TLS 1.3'ü, d SNI'de alan adı bulunduğunu, 15 ve 16 şifre takımı ve uzantı sayılarını, h2 ilk ALPN değerinin ilk ve son karakterini gösterir; geri kalanı listelerin kısaltılmış SHA-256 özetleridir.
Parmak izi bir kanıt parçasıdır, kimlik değildir: aynı TLS kitaplığını kullanan pek çok meşru program aynı parmak izini üretir. Değeri, başka kanıtlarla birleştiğinde ortaya çıkar.
TLS denetimi yapan bir kurumda iki şeye dikkat edin. Proxy'den sonra sunucuya giden bağlantının parmak izi kullanıcının tarayıcısının değil, proxy'nin parmak izidir. Ayrıca kurum bilgisayarlarında bütün sitelerin yayımcısı kurumun CA'sı görünür; bu yüzden 'yayımcı tanınmıyor' göstergesi yalnızca proxy'nin öbür yanında, ya da proxy'nin denetlemediği trafikte anlamlıdır.
Aşağıdaki tablo şüpheli sertifika göstergelerini masum açıklamalarıyla yan yana koyar. Bir gösterge tek başına karar değildir; analistin işi masum açıklamayı da sınamaktır.
| Gösterge | Neden şüpheli | Masum açıklama | Nasıl ayırt edilir |
|---|---|---|---|
| Dışarı giden bağlantıda kendinden imzalı sertifika | C2 sunucuları çoğunlukla kendi ürettikleri sertifikayı kullanır | Ev ya da şube cihazlarının yönetim arayüzü, bir tedarikçinin test sunucusu | Hedefin sahibi kim, ne sıklıkla bağlanılıyor, hangi süreç bağlanıyor |
| Birkaç saat ya da gün önce verilmiş sertifika | Kimlik avı ve C2 altyapısı genellikle kullanılmadan hemen önce kurulur | Kısa ömürlü sertifikalar her sunucuda sık yenilenir | Alan adının kayıt tarihi ve crt.sh'teki geçmişi: alan da yeni mi, yoksa yalnızca sertifika mı |
| Tanınmayan ya da tuhaf adlı yayımcı | Sahte CA, araya girme ya da zararlı yazılımın kendi CA'sı | Kurumun iç CA'sı, TLS denetim proxy'si, bir güvenlik ürününün yerel denetimi | Yayımcı kurumun bilinen CA'sı mı, güven deposuna kim ne zaman eklemiş |
| Benzer görünen alan adına ücretsiz sertifika | Kimlik avı sitesi markanın adını taklit eder (exampie.com, example-login.net) | Markanın kendi kampanya alanı ya da savunma amaçlı kaydettiği alan | Alanın kaydını ve barındırmasını markanın bilinen alanlarıyla karşılaştırın |
| SNI ile sertifika adı uyuşmuyor ya da SNI yok | Araç yazanlar SNI'yi atlar ya da IP adresine doğrudan bağlanır | Eski yazılım, IP adresiyle yapılandırılmış bir izleme aracı | Hangi süreç bağlanıyor, aynı hedefe başka kimler gidiyor |
Dikkat: Düzenli aralıklı bağlantılarda küçük bir sapma (jitter) olağandır; yoklama yazılımları onu bilerek ekler. Güncelleme denetimi yapan meşru yazılımlar da düzenli bağlanır; hedefin kim olduğunu doğrulamadan karar vermeyin.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
openssl s_client ile bir el sıkışmayı izleyin
Kendi bilgisayarınızda example.com'a openssl ile bağlanın ve çıktıdan sürümü, şifre takımını, anahtar değişimi grubunu, zinciri ve doğrulama sonucunu çıkarın. Sonra aynı bağlantıyı TLS 1.2'ye zorlayıp farkı not edin.
- PowerShell'i açın.
openssl versionyazın. Komut bulunamazsa Git for Windows'un getirdiği& 'C:\Program Files\Git\usr\bin\openssl.exe' versionile deneyin. openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com -briefyazın. Protocol version, Ciphersuite, Peer certificate ve Verification satırlarını not edin. Çıkmak içinQyazıp Enter'a basın.- Aynı komutu
-briefolmadan çalıştırın. Certificate chain bölümünde her sertifikanıns:vei:satırlarını okuyun: heri:bir alttakinins:değeriyle aynı mı? En alttaki sertifikanınv:satırındaki NotAfter tarihine kaç gün kalmış? - Komutun sonuna
-tls1_2ekleyip yeniden çalıştırın.New, TLSv1.2, Cipher is ...satırındaki takım adını TLS 1.3'teki adla karşılaştırın. - Son olarak
-alpn h2,http/1.1ekleyin veALPN protocol:satırına bakın.
Cevap: Bugünkü bir sunucuda Protocol version TLSv1.3, takım TLS_AES_128_GCM_SHA256 ya da TLS_AES_256_GCM_SHA384, Server Temp Key X25519 olur; Verification: OK ve Verify return code: 0 (ok) zincirin güven deposundaki bir köke vardığını söyler. Zincirde her i: değeri bir alttakinin s: değerine eşit olmalıdır; kök çoğunlukla listede yoktur, çünkü sunucu onu göndermez. TLS 1.2'ye zorlandığında takım adı ECDHE-ECDSA-AES128-GCM-SHA256 ya da ECDHE-RSA-... gibi olur: anahtar değişimi ve imza da adın içindedir (ChaCha20 takımlarında hash adda yazmaz), 1.3'te ise yalnızca şifre ve hash. ALPN eklendiğinde sunucu h2'yi seçerse ALPN protocol: h2 yazar; bu bilgi 1.3'te EncryptedExtensions içinde, şifreli gelir.- PowerShell'i açın.
Kendi bilgisayarınızda
Port açık mı, sertifika geçerli mi: iki ayrı soru
Test-NetConnection'ın ve tarayıcının sertifika görüntüleyicisinin neyi kanıtladığını ayırın. Aynı siteyi önce PowerShell'de, sonra tarayıcıda inceleyin.
Test-NetConnection example.com -Port 443yazın ve TcpTestSucceeded satırını okuyun.- Tarayıcıda https://example.com adresini açın. Adres çubuğunun solundaki simgeye, sonra bağlantı ve sertifika ayrıntılarına tıklayın.
- Görüntüleyicide şunları bulun: Subject (verilen ad), Issuer (yayımcı), geçerlilik tarihleri, Subject Alternative Name listesi ve sertifika hiyerarşisi (zincir).
- SAN listesinde
*.example.comgibi bir joker ad varsa, hangi adlarla eşleşip hangileriyle eşleşmeyeceğini yazın.
Cevap: TcpTestSucceeded True yalnızca TCP üçlü el sıkışmasının 443 numaralı portta tamamlandığını gösterir; TLS el sıkışması hiç yapılmaz, sertifika hiç görülmez. Süresi dolmuş sertifikalı bir sunucu da True verir. Tarayıcının görüntüleyicisi ise doğrulanmış zinciri gösterir: en üstte kök, altında ara sertifika, en altta sunucu sertifikası. Ad denetimi Subject'e değil SAN listesine göre yapılır. *.example.com, www.example.com ile eşleşir; example.com ile ve a.b.example.com ile eşleşmez. Bu yüzden sertifikada example.com ayrıca yazılıdır.Oku ve yorumla
Bir openssl çıktısında arızayı bulun
Bir kullanıcı iç portal sitesinin kendi tarayıcısında 'bağlantınız gizli değil' uyarısı verdiğini, sizin tarayıcınızda ise sorunsuz açıldığını söylüyor. Sunucuya bağlanıp aşağıdaki çıktıyı aldınız. Arıza nedir, iki tarayıcının farklı davranması nasıl açıklanır ve düzeltme nedir?
PS> openssl s_client -connect portal.example.com:443 -servername portal.example.com Connecting to 203.0.113.50 CONNECTED(000001E0) depth=0 CN=portal.example.com verify error:num=20:unable to get local issuer certificate verify return:1 depth=0 CN=portal.example.com verify error:num=21:unable to verify the first certificate verify return:1 --- Certificate chain 0 s:CN=portal.example.com i:C=US, O=Example Trust, CN=Example Issuing CA R3 a:PKEY: rsaEncryption, 2048 (bit); sigalg: RSA-SHA256 v:NotBefore: Sep 29 20:02:56 2026 GMT; NotAfter: Dec 28 20:02:55 2026 GMT --- New, TLSv1.3, Cipher is TLS_AES_128_GCM_SHA256 Verify return code: 21 (unable to verify the first certificate)
Cevap: Zincirde yalnızca 0 numaralı sertifika var: sunucu kendi sertifikasını gönderiyor ama onu imzalayan ara sertifikayı (Example Issuing CA R3) göndermiyor. openssl yayımcıyı bulamadığı için 20 ve 21 numaralı hataları veriyor. Tarih geçerli, ad doğru, sürüm TLS 1.3; arıza yalnızca eksik zincir. Sizin tarayıcınız ara sertifikayı daha önce başka bir sitede görüp önbelleğe almış ya da sertifikanın Authority Information Access alanındaki adresten kendisi indirmiş olabilir; kullanıcının tarayıcısı bunu yapmıyor ve 'bilinmeyen yayımcı' hatası veriyor. Düzeltme sunucuda yapılır: sertifika dosyasına ara sertifika da eklenir (tam zincir, full chain), böylece el sıkışmada iki sertifika gönderilir. Düzeltmeden sonra aynı komutta Verify return code: 0 (ok) görülmelidir.Oku ve yorumla
Bir sertifika zincirini değerlendirin
Bir ağ sensörü, bir iş istasyonundan dışarı giden TLS 1.2 bağlantısında aşağıdaki zinciri kaydetti. Her sertifikayı denetleyin: zincir geçerli mi, sorun varsa nerede? Ardından bunun bir SOC analisti için ne anlama gelebileceğini, masum açıklamalarıyla birlikte yazın. Bugünün tarihi 17 Kasım 2026.
Bağlantı: WS-014 (192.168.10.44) -> 198.51.100.77:443, SNI: cdn-update.example.net Sertifika 0 Subject : CN=cdn-update.example.net Issuer : CN=cdn-update.example.net SAN : (yok) Geçerli : 16 Kas 2026 - 16 Kas 2036 Basic Constraints: CA:TRUE Zincirde başka sertifika yok. Aynı hedefe WS-014'ten son 24 saatte 1 438 bağlantı; aralık 60 saniye civarında, her biri 2 ile 3 KB.
Cevap: Zincir tek halkadır ve Subject ile Issuer aynıdır: sertifika kendinden imzalıdır, hiçbir güven deposundaki köke bağlanmaz; bir tarayıcı bunu reddederdi (Chrome NET::ERR_CERT_AUTHORITY_INVALID, openssl hata 18). SAN yoktur, bir sunucu sertifikasında CA:TRUE alışılmadıktır ve dün verilmiş 10 yıllık bir sertifika herkese açık CA kurallarıyla (en çok 200 gün) bağdaşmaz: bunu bir CA vermemiştir. Bağlantıyı açan büyük olasılıkla bir tarayıcı değildir. 60 saniyelik aralık 24 saatte 1 440 bağlantı eder; düzenli aralık ve sabit küçük boyut C2 yoklamasına (beaconing) uyar. Masum açıklamalar: kurum içinde kendi sertifikasını üreten bir izleme ya da güncelleme ajanı, bir tedarikçinin test sunucusu. Sınamak için: WS-014'te bağlantıyı hangi sürecin açtığına bakın (EDR ya da netstat -ano ile süreç numarası), hedef alan adının ve IP'nin kime ait olduğunu ve ne zaman kaydedildiğini araştırın, aynı hedefe başka bilgisayarların gidip gitmediğine ve aynı JA3/JA4 değerinin başka nerede görüldüğüne bakın.Kendi bilgisayarınızda
crt.sh ile Sertifika Şeffaflığı kayıtlarını okuyun
Sahibi olduğunuz bir alan adı için (yoksa example.com için) Sertifika Şeffaflığı kayıtlarını crt.sh'te arayın ve sonuçları bir savunmacı gözüyle yorumlayın.
- Tarayıcıda https://crt.sh adresini açın ve arama kutusuna alan adınızı yazın. Ardından
%.alanadınızbiçimiyle (örneğin%.example.com) bütün alt alan adlarını arayın. - Sonuç tablosunda Logged At, Not Before, Not After, Common Name, Matching Identities ve Issuer Name sütunlarını bulun.
- Şu soruları yanıtlayın: Hangi CA'lar sertifika vermiş? Sizin tanımadığınız bir alt alan adı var mı? Sizin istemediğiniz bir sertifika var mı? Sertifikalar ne sıklıkla yenileniyor?
- Bir satırı açın ve sertifikanın ayrıntılarında SAN listesini ve CT bölümünü (SCT'ler) bulun.
Cevap: crt.sh, alan adınız için CT kayıtlarına yazılmış bütün sertifikaları gösterir; aynı sertifika ön sertifika (precertificate) ve son sertifika olarak iki kez listelenebilir. Düzenli aralıklarla aynı CA'dan gelen sertifikalar otomatik yenilemenin işaretidir. Bilmediğiniz bir CA'dan ya da istemediğiniz bir tarihte verilmiş bir sertifika, alan adı denetiminizin aşıldığına ya da bir CA hatasına işaret edebilir ve CA'ya iptal başvurusu gerektirir. Bilmediğiniz alt alan adları unutulmuş sunucuları gösterebilir; saldırganlar keşifte aynı aramayı yapar.- Tarayıcıda https://crt.sh adresini açın ve arama kutusuna alan adınızı yazın. Ardından
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir tarayıcı https://portal.example.com adresine ilk kez bağlanıyor. TCP bağlantısı kurulduktan sonraki TLS 1.3 el sıkışmasını mesaj mesaj anlatın: her mesajda ne taşınır, sunucunun kimliği nasıl kanıtlanır, el sıkışmanın yolda değiştirilmediği nasıl anlaşılır? Aradaki bir gözlemcinin bu bağlantıda neyi görebildiğini, neyi göremediğini belirtin.
Bir uyarı, iç ağdaki WS-022 bilgisayarının 203.0.113.140 adresine 443 numaralı porttan, yaklaşık her 5 dakikada bir, kendinden imzalı sertifika sunan bir sunucuyla TLS 1.2 bağlantısı kurduğunu söylüyor. İçeriği göremiyorsunuz. Bu uyarıyı nasıl incelersiniz? Hangi kanıtlara bakacağınızı, her birinin size ne söyleyeceğini ve hangi masum açıklamaları dışlamanız gerektiğini anlatın.