Aşama 6: SOC · Ders 6.1
SOC nedir: kademeler, vardiya, kayıt (ticket), ölçütler (MTTD, MTTR), playbook
Bir SOC'un ne için var olduğunu, bir alarmın kademeler arasında nasıl yürüdüğünü ve bir kaydın hangi gerekçeyle kapandığını anlatabilir, bir kayıt tablosundan MTTD, MTTA ve MTTR hesaplayıp bu ölçütlerin tuzaklarını gösterebilir ve bir devir teslim notunu değerlendirebilirsiniz.
Önceki aşamalarda ağın nasıl çalıştığını, nasıl saldırıya uğradığını ve trafiğin nasıl okunduğunu öğrendiniz. Bu aşama, o bilgiyi her gün kullanacağınız yere taşır: güvenlik operasyon merkezine (SOC, security operations center). Bu ders aşamanın kapısıdır; araçların içine girmeden önce işin kendisini anlatır: SOC ne için vardır, kim ne iş yapar, bir alarm masadan masaya nasıl yürür, bir kayıt (ticket) hangi gerekçeyle kapanır, vardiya nasıl devredilir, başarı nasıl ölçülür ve ölçüm nasıl yanıltır. Bir mülakatta 'L1 analist ne yapar?' ya da 'MTTD nedir?' diye sorulduğunda cevabı buradan vereceksiniz.
SOC ne için vardır, ne değildir?
SOC (security operations center, güvenlik operasyon merkezi), bir kurumun güvenlik olaylarını sürekli izleyen, şüpheli olanı tespit eden, ayıklayan ve müdahaleyi başlatan ekiptir. Bir oda olmak zorunda değildir; farklı şehirlerde çalışan analistlerden oluşan bir ekip de SOC'tur. Onu tanımlayan yer değil, iştir.
Bu işin dili NIST'ten gelir. NIST SP 800-61r3 iki terimi ayırır: olay (event), bilişim varlıklarını ilgilendiren gözlemlenebilir her şeydir; bir oturum açma denemesi, bir güncellemenin kurulması. Güvenlik olayı (incident) ise yasal yetki olmaksızın bilginin ya da sistemin gizliliğini, bütünlüğünü ya da erişilebilirliğini fiilen ya da yakın biçimde tehlikeye atan, ya da yasayı, güvenlik politikalarını, güvenlik prosedürlerini veya kabul edilebilir kullanım politikalarını çiğneyen ya da çiğneme tehdidi oluşturan olaydır. SOC'a günde binlerce olay ve yüzlerce alarm (alert) gelir; işin özü, bunlardan hangisinin güvenlik olayı olduğuna karar vermektir.
NIST SP 800-61r3 SOC'u ayrıca tanımlamaz, ama rolünü yerleştirir: tespit araçlarının ürettiği alarmlar 'SOC ve olay müdahale ekibi' gibi yetkili personele verilmelidir (DE.AE-06), ve belirli alarm türlerinde kaydın kayıt sisteminde kendiliğinden açılıp atanması önerilir.
SOC'un ne olmadığını bilmek de önemlidir:
- Yardım masası (help desk) değildir. Parola sıfırlamak ya da yazıcı onarmak onun işi değildir; ama yardım masasına gelen 'bilgisayarım tuhaf davranıyor' çağrısı SOC'a aktarılabilir.
- Güvenlik cihazlarını kuran ekip değildir. Güvenlik duvarını, EDR ajanını, SIEM sunucusunu çoğu kurumda başka bir ekip kurar ve işletir; SOC onların ürettiği veriyi kullanır. Küçük kurumlarda bu iki iş aynı kişilerde birleşebilir.
- Tek başına olay müdahalesi de değildir. Büyük bir olayda SOC tespit eder ve ilk adımları atar; sonrasında olay müdahale ekibi, sistem yöneticileri, hukuk ve yönetim devreye girer. Olay müdahalesinin bütün akışı bu aşamanın 'Olay müdahalesi (NIST SP 800-61)' dersindedir.
- Bir ürün değildir. SOC insan, süreç ve teknolojinin birleşimidir; iyi bir SIEM, onu okuyacak insan olmadan bir şey yapmaz.
Modeller: kurum içi, dış kaynak (MSSP, MDR), hibrit
Her kurumun kendi SOC'unu kurması gerekmez. Üç model vardır ve bir mülakatta hangisinde çalışacağınızı bilmek, işinizin nasıl olacağını büyük ölçüde belirler.
- Kurum içi SOC (in-house): Analistler kurumun çalışanıdır. Ağı, kullanıcıları ve 'olağan'ın neye benzediğini en iyi onlar bilir. Pahalıdır: yedi gün yirmi dört saat (7/24) izleme için yalnızca vardiya düzeni bile birkaç analist demektir.
- Dış kaynak (outsourced): İzleme bir hizmet sağlayıcıya verilir. NIST SP 800-61r3, olay müdahalecilerinin sözleşmeli olabileceğini söylerken tam bu örneği verir: SOC'un bir MSSP'ye (managed security services provider, yönetilen güvenlik hizmeti sağlayıcısı) verilmesi. Sağlayıcı çok müşteriye hizmet ettiği için ölçek ekonomisi vardır; ama kurumun içini daha az tanır.
- MDR (managed detection and response, yönetilen tespit ve müdahale): Sektörde dış kaynaklı hizmetin bir türü için kullanılan addır. Klasik MSSP'den farkı vurgunun müdahalede olmasıdır: sağlayıcı yalnızca alarm iletmez, çoğunlukla kurumun EDR aracı üzerinden şüpheli bilgisayarı ağdan yalıtmak gibi ilk müdahaleyi kendisi yapar. Bu ayrım bir standart değil, sektör kullanımıdır; sözleşmede ne yazdığına bakmak gerekir.
- Hibrit (hybrid): En yaygın gerçek durum budur. Örneğin gece ve hafta sonu izlemeyi bir sağlayıcı yapar, gündüz kurumun kendi küçük ekibi; ya da L1 ayıklamayı sağlayıcı yapar, derin incelemeyi kurum içi ekip. NIST SP 800-61r3 de birçok kurumun birden çok yaklaşımı birlikte kullandığını yazar.
Dış kaynaklı modelde en sık kırılan yer devir noktasıdır: sağlayıcı alarmı 'müşteriye bildirdi' diye kapatır, kurumda kimse bildirimi okumaz. 'Bu alarmın sahibi şu anda kim?' sorusunun her an tek bir cevabı olmalıdır.
Kademeler ve roller: bir alarm masadan masaya nasıl yürür?
Çoğu SOC kademeli (tiered) çalışır. Bu bir standart değildir, sektörün yerleşik düzenidir; adlar ve sınırlar kurumdan kuruma değişir, bazı SOC'lar kademeleri tamamen kaldırıp herkesin işi baştan sona götürdüğü düz bir yapıya geçer.
- L1, ayıklama (triage) analisti: Alarm kuyruğunu izler, alarmı ilk açan odur. Sorusu şudur: bu gerçek mi, önemli mi, kime gitmeli? Basit durumları playbook'a göre kapatır, gerisini yükseltir (escalation). Bu aşamaya yeni başlayan biri büyük olasılıkla burada başlar.
- L2, inceleme (investigation) analisti: L1'in yükselttiği olayı derinlemesine inceler: hangi bilgisayarlar etkilendi, saldırı ne zaman başladı, neler yapıldı. Kontrol altına alma (containment) kararlarını önerir ya da uygular.
- L3, avcılık ve mühendislik: Kıdemli analistlerdir. Alarm beklemeden, 'şu teknik bizim ağda kullanılıyor olabilir mi?' sorusuyla veride iz arar; buna tehdit avcılığı (threat hunting) denir. Karmaşık olaylarda en son başvurulan kademedir.
- Tespit mühendisi (detection engineer): Tespit kurallarını yazar, sınar ve ayarlar (tuning). Gürültü üreten kuralı düzeltmek onun işidir. Kural yazımı bu aşamanın 'Tespit kuralları (Sigma)' dersindedir.
- Olay müdahalecisi (incident responder): Güvenlik olayı ilan edildiğinde kontrol altına alma, temizleme ve kurtarmayı yönetir. NIST SP 800-61r3 bu kişilere olay işleyicisi (incident handler) der: olayın gerçekleştiğini doğrular, kanıt toplar, önceliklendirir, zararı sınırlar, kök nedeni bulur.
- SOC müdürü (SOC manager): Vardiya planını, personeli, süreçleri ve raporlamayı yönetir; ölçütlerin sahibidir. Büyük bir olayda yönetimle bağlantıyı kurar.
Örnek bir yolculuk. Saat 03:12'de EDR, WS-014 bilgisayarında Word'ün PowerShell başlattığını bildiren bir alarm üretir ve SIEM kaydı açar. Gece vardiyasındaki L1 analist alarmı 03:15'te üstlenir. Playbook'a göre bakar: kullanıcı a.yilmaz gece çalışmıyor, PowerShell dışarıdan bir dosya indirmeye çalışmış. Bu, kapatılacak bir alarm değildir. L1 bulgularını kayda yazar ve kaydı 03:24'te L2'ye yükseltir. L2 aynı dosyanın başka bilgisayarlarda olup olmadığına bakar, WS-014'ü EDR üzerinden ağdan yalıtır ve olay müdahale sürecini başlatır. Sabah vardiyası 08:00'de devir teslim notunda bu kaydı 'işlemde, L2'de, kullanıcıyla görüşülecek' diye bulur. Olay temizlenince kayıt doğru pozitif (true positive) olarak kapanır.
Her el değiştirme kayda yazılır. Yükseltme işlevsel (daha çok bilgi ya da yetki gereken kademeye) ya da hiyerarşik (yönetime, hukuka) olabilir. Ayıklamanın kendisi 'Triyaj', yükseltme notu 'Yazıya dökmek' dersindedir.
Kayıt (ticket) ve yaşam döngüsü
SOC'ta yapılan her işin izi bir kayıttadır (ticket, case). Kayıt yalnızca bir yapılacak iş değildir; kimin neyi, ne zaman, neye dayanarak yaptığının belgesidir. Bir olay mahkemeye ya da denetime giderse geriye bakılacak tek yer odur. NIST SP 800-61r3 her olayın müdahale durumunun şu bilgilerle birlikte izlenmesini önerir: olayın özeti, olayla ilgili ele geçirilme göstergeleri (indicators of compromise), atanan her işin durumu ve beklenen süresi, atılacak sonraki adımlar.
Kayıt yazılımları farklı adlar kullanır ama yaşam döngüsü benzerdir:
- Yeni (new): Kayıt açıldı, kimse üstlenmedi.
- Atandı (assigned): Bir analiste ya da gruba verildi; sahibi belli.
- İşlemde (in progress): Analist inceliyor. Microsoft Sentinel bu duruma Active der.
- Yükseltildi (escalated): Bir üst kademeye ya da başka bir ekibe aktarıldı.
- Çözüldü (resolved): İş bitti; doğrulama ya da onay bekleniyor olabilir.
- Kapandı (closed): Kayıt kapandı ve bir kapanış nedeni aldı.
Sentinel'de durumlar yalnızca üç tanedir (New, Active, Closed); atama bir alan, yükseltme bir yorum ya da sahip değişikliğidir. Önemli olan durumların adı değil, her kaydın her an bir durumu ve bir sahibi olmasıdır.
Kapanış nedenleri ölçütlerin hammaddesidir, bu yüzden özensiz seçilemez. Üç ana sınıf vardır:
- Doğru pozitif (true positive): Kural kötü niyetli ya da yetkisiz bir etkinliği doğru yakaladı.
- Yanlış pozitif (false positive): Zararsız bir etkinlik kötü niyetli diye sınıflandırıldı. NIST SP 800-86'nın tanımı tam budur: 'zararsız etkinliği kötü niyetli olarak yanlış sınıflandırmak'. Neden çoğunlukla kuralın mantığı ya da bozuk veridir.
- Zararsız pozitif (benign positive): Kural doğru çalıştı, etkinlik gerçekten oldu, ama izinli ve beklenen bir iştir: yöneticinin bakım betiği, onaylı bir sızma testi, gece yedeklemesi. Sentinel bu sınıfı 'Benign Positive: suspicious but expected' diye sunar.
Yanlış pozitif ile zararsız pozitifi karıştırmamak gerekir, çünkü ikisi farklı işe yol açar: yanlış pozitif kuralın düzeltilmesini, zararsız pozitif ise bilinen işin dar bir istisnayla kuraldan ayrılmasını ister. Bir de kayıt hiç açılmayan dördüncü durum vardır: yanlış negatif (false negative), yani gerçek saldırının kaçırılması. O, kapanış sınıfı olarak görünmez; ancak sonradan, bir avcılıkta ya da bir olayın incelemesinde ortaya çıkar.
Vardiya ve devir teslim
Saldırganlar mesai saatine uymaz; 7/24 izleme vardiya demektir: üç sekiz saatlik, iki on iki saatlik vardiya ya da gündüz kurum içi, gece dış kaynak. Önemli olan iki vardiya arasındaki dikiş yeridir.
Devir teslim (handover), çıkan vardiyanın gelen vardiyaya işi eksiksiz bırakmasıdır. CySA+ CS0-004 hedeflerinde 'Shift/incident handover' ayrı bir madde olarak geçer, çünkü olaylar en çok burada kaybolur: gece başlayan bir inceleme sabah kimsenin aklında kalmaz, 'L2'ye haber verdim' denilen şeyin L2'ye hiç ulaşmadığı anlaşılır.
İyi bir devir teslim notunda en az şunlar bulunur:
- Açık kayıtlar: Numarası, önemi, durumu, sahibi ve bekleyen sonraki adım. 'İnceleniyor' yetmez; 'kullanıcıdan cevap bekleniyor, 10:00'a kadar gelmezse yöneticisi aranacak' gerekir.
- Süren güvenlik olayları: Ne ilan edildi, kim yönetiyor, hangi kontrol altına alma adımı atıldı.
- Gönderilen yükseltmeler ve beklenen cevaplar: Kime, ne zaman, hangi kanaldan.
- Ortamdaki değişiklikler: Yeni devreye alınan ya da susturulan kurallar, eklenen istisnalar, bakım pencereleri, onaylı testler.
- Görüş kayıpları: Günlük göndermeyi kesen kaynaklar, çalışmayan sensörler. Görmediğiniz yerde alarm da olmaz; sessizlik her zaman iyi haber değildir.
- Dikkat edilecekler: Gürültü yapan bir kural, beklenen bir kampanya, izlenmesi istenen bir hesap.
Not yazılı olmalı ve kayıt sistemine ya da ortak bir yere konmalıdır. Sözlü devir, bir sonraki vardiyada çoğu zaman tek cümleye iner.
Ölçütler: MTTD, MTTA, MTTR ve diğerleri
Bir SOC'un iyi çalışıp çalışmadığını anlamak için zaman ve hacim ölçülür. CySA+ CS0-004, raporlama alanında şu ölçütleri (metrics) ve temel performans göstergelerini (KPI, key performance indicator) adıyla sayar: alarm hacmi, yanlış pozitif oranı, doğru pozitif oranı, ortalama kapatma süresi, ortalama tespit süresi, ortalama müdahale süresi ve ortalama düzeltme süresi. Bu bir listedir, formül değildir: bu ölçütlerin formülünü veren bir NIST standardı yoktur. Aşağıdaki tanımlar sektör kullanımıdır; her kurum kendi tanımını yazılı olarak koymalıdır.
- MTTD (mean time to detect, ortalama tespit süresi): Kötü niyetli etkinliğin başladığı an ile tespit edildiği (alarmın oluştuğu) an arasındaki sürelerin ortalaması. Başlangıç anı çoğu zaman ancak incelemeden sonra bilinir.
- MTTA (mean time to acknowledge, ortalama üstlenme süresi): Alarmın oluşması ile bir analistin onu üstlenmesi arasındaki ortalama süre. Kuyruğun ne kadar beklediğini gösterir.
- MTTR: En karışık kısaltmadır. SOC'ta çoğunlukla mean time to respond (tespitten müdahaleye, çoğu zaman kontrol altına almaya kadar) anlamında kullanılır; ama mean time to remediate (düzeltme), recover (kurtarma) ya da repair (onarım) anlamına da gelir. Security+ SY0-801 hedeflerinde MTTR, kurtarma ölçütleri arasında mean time to repair olarak geçer. Bir raporda MTTR gördüğünüzde ilk soru 'hangisi ve nereden nereye?' olmalıdır.
- İçeride kalma süresi (dwell time): Saldırganın ilk girişinden tespit edilmesine (bazı kaynaklarda temizlenmesine) kadar geçen süre.
- Analist başına alarm hacmi: Bir vardiyada ya da günde bir analistin önüne düşen alarm sayısı; iş yükünün ve yorgunluğun habercisi.
- Yanlış pozitif oranı: Kapatılan alarmlar içinde yanlış pozitif olarak kapatılanların payı. Paydanın ne olduğu (bütün alarmlar mı, yalnızca bir kural mı) mutlaka yazılmalıdır.
Ölçüt bir hedefe dönüştüğünde iyi bir ölçüt olmaktan çıkar. 'Kapatma süresini kısaltın' denen bir ekip alarmları incelemeden kapatmayı öğrenir; sayılar güzelleşir, güvenlik kötüleşir. Bu tuzakları Derinlemesine bölümünde tek tek göreceğiz.
Playbook, araçlar ve işin insan tarafı
Playbook, belirli bir durumda yapılacakları sıralayan belgedir. NIST SP 800-61r3'e göre playbook'lar 'çeşitli senaryolarda insanların uygulayacağı somut adımları ya da görevleri' verir ve yöntemleri playbook biçiminde yazmak kullanılabilirliği artırır; örnek olarak CISA'nın olay ve zafiyet müdahale playbook'larını gösterir. 'Oltalama bildirimi gelince', 'bir hesapta imkânsız seyahat görülünce' gibi her sık durum için bir playbook olur. Runbook ise daha dar ve tekniktir: tek bir işi (bir bilgisayarı EDR'de yalıtmak, bir hesabı kilitlemek) komut komut, düğme düğme anlatır. Playbook 'ne ve ne zaman', runbook 'tam olarak nasıl' sorusunu cevaplar; ama birçok kurum iki sözcüğü birbirinin yerine kullanır.
SOAR (security orchestration, automation, and response), playbook adımlarını araçlar arasında otomatik çalıştıran platformdur: bir alarm gelince IP adresinin itibarını sorgular, sonucu kayda yazar, belli koşullarda hesabı kilitler. SOAR playbook'un yerini almaz; playbook'u çalıştırır. Kötü bir playbook otomatikleşince yalnızca daha hızlı kötü olur.
Bir SOC'un üstünde durduğu araçların haritası şöyledir; her biri bu aşamada kendi dersinde açılır:
- SIEM (security information and event management): Günlükleri toplar, ilişkilendirir, kuralları çalıştırır, alarm üretir. 'SIEM 1' ve 'SIEM 2' derslerinde.
- EDR (endpoint detection and response): Uç noktadaki süreçleri, dosyaları, ağ bağlantılarını izler; bilgisayarı ağdan yalıtabilir. 'Uç nokta tespiti (EDR)' dersinde.
- Kayıt sistemi (ticketing / case management): İşin ve kararın kaydı. 'Yazıya dökmek' dersinde.
- Tehdit istihbaratı (threat intelligence): Adreslerin, alan adlarının, dosya özetlerinin bilinen kötü niyetle ilişkisi. 'Tehdit istihbaratı' dersinde.
- SOAR: Hepsini birbirine bağlayan otomasyon.
Son olarak işin görünmeyen yüzü: alarm yorgunluğu (alert fatigue). Günde yüzlerce alarmın büyük çoğunluğu zararsız çıkınca analist her alarmı daha az dikkatle açar ve sonunda gerçek olanı da gürültü sanıp kapatır. Gece vardiyaları ve 'kaçırırsam ne olur' baskısıyla birleşince tükenmişlik (burnout) ve ekipten ayrılma gelir. Bunlar kişisel zayıflık değil, gerçek işletme sorunlarıdır.
Akılda kalsın
- SOC, güvenlik olaylarını sürekli izleyen, tespit eden, ayıklayan ve müdahaleyi başlatan ekiptir; yardım masası, cihaz kuran ekip ya da satın alınan bir ürün değildir. Modeller: kurum içi, dış kaynak (MSSP, MDR) ve en yaygını hibrit.
- Kademeler sektör kullanımıdır, standart değildir: L1 ayıklar ve yükseltir, L2 derinlemesine inceler, L3 avlanır ve zor olayları üstlenir; yanlarında tespit mühendisi, olay müdahalecisi ve SOC müdürü vardır.
- Her kaydın her an bir durumu ve bir sahibi vardır (yeni, atandı, işlemde, yükseltildi, çözüldü, kapandı) ve kapanış nedeni özenle seçilir: doğru pozitif, zararsız pozitif (kural doğru, iş beklenen), yanlış pozitif (kural ya da veri hatalı); yanlış negatif kayıt bile açtırmaz.
- MTTD saldırının başlangıcından tespite, MTTA alarmdan üstlenmeye, MTTR çoğunlukla tespitten müdahaleye kadardır; formüllerini bir NIST standardı vermez, her kurum yazılı tanımlamalıdır. MTTR'nin birden çok anlamı vardır (Security+ SY0-801'de mean time to repair).
- Hızı ödüllendiren ölçüt incelenmeden kapatılan alarm ve kaçırılan saldırı üretir; ölçütler birlikte okunur, ortanca ortalamadan çoğu zaman dürüsttür, ve devir teslim notu açık kayıtları, sonraki adımları, değişiklikleri ve görüş kayıplarını içermelidir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Güvenlik operasyon merkezi | SOC (security operations center) | Güvenlik olaylarını sürekli izleyen, tespit eden, ayıklayan ve müdahaleyi başlatan ekip. |
| Yönetilen güvenlik hizmeti sağlayıcısı | MSSP (managed security services provider) | İzleme ve güvenlik hizmetlerini birçok müşteriye dışarıdan veren firma. |
| Yönetilen tespit ve müdahale | MDR (managed detection and response) | Dış kaynaklı izlemenin, ilk müdahaleyi (örneğin yalıtma) de sağlayıcının yaptığı türü; sektör terimi. |
| Olay | Event | Bilişim varlıklarını ilgilendiren gözlemlenebilir her şey (NIST SP 800-61r3). |
| Güvenlik olayı | Incident | Gizliliği, bütünlüğü ya da erişilebilirliği tehlikeye atan ya da politikayı çiğneyen olay. |
| Ayıklama | Triage | Bir alarmın gerçek olup olmadığına, önemine ve kime gideceğine ilk karar. |
| Yükseltme | Escalation | Bir kaydı üst kademeye, başka ekibe ya da yönetime aktarmak. |
| Kayıt | Ticket, case | Bir alarm ya da olay hakkında yapılan işin, kararın ve gerekçenin belgesi. |
| Devir teslim | Handover | Çıkan vardiyanın açık işleri, sonraki adımları ve değişiklikleri gelen vardiyaya yazılı bırakması. |
| Doğru pozitif | True positive | Kuralın kötü niyetli ya da yetkisiz bir etkinliği doğru yakalaması. |
| Yanlış pozitif | False positive | Zararsız etkinliğin kötü niyetli olarak yanlış sınıflandırılması (NIST SP 800-86). |
| Zararsız pozitif | Benign positive | Kural doğru çalıştı, etkinlik gerçek ama izinli ve beklenen; sektör ve ürün terimi. |
| Yanlış negatif | False negative | Kötü niyetli etkinliğin zararsız sayılması ya da hiç tespit edilmemesi. |
| Ortalama tespit süresi | MTTD (mean time to detect) | Kötü niyetli etkinliğin başlangıcı ile tespiti arasındaki ortalama süre. |
| Ortalama üstlenme süresi | MTTA (mean time to acknowledge) | Alarmın oluşması ile bir analistin onu üstlenmesi arasındaki ortalama süre. |
| Ortalama müdahale süresi | MTTR (mean time to respond) | Tespit ile müdahale arasındaki ortalama süre; MTTR remediate, recover ya da repair anlamına da gelebilir. |
| İçeride kalma süresi | Dwell time | Saldırganın ilk girişinden tespitine (bazı kaynaklarda temizlenmesine) kadar geçen süre. |
| Playbook | Playbook | Belirli bir durumda insanların uygulayacağı adımları sıralayan belge. |
| Runbook | Runbook | Tek bir teknik işi adım adım, komut komut anlatan yönerge. |
| Güvenlik orkestrasyonu, otomasyonu ve müdahalesi | SOAR (security orchestration, automation, and response) | Playbook adımlarını araçlar arasında otomatik çalıştıran platform. |
| Alarm yorgunluğu | Alert fatigue | Çok sayıda zararsız alarm yüzünden analistin dikkatinin azalması ve gerçek alarmı kaçırması. |
| Hizmet düzeyi anlaşması | SLA (service-level agreement) | Örneğin bir önem sınıfındaki alarmın en geç ne kadar sürede üstlenileceğini belirleyen taahhüt. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.5: Explain the importance of efficiency and process improvement in security operations (Standardize processes: manage and facilitate team coordination, playbook/runbook creation; automation and orchestration: SOAR; rule/alert tuning; dashboard creation)
- CompTIA CySA+ CS0-004 3.3: Given a scenario, implement incident response techniques (Creating playbooks; Defining roles; Alerts and notifications; Triage; Prioritization; Escalation)
- CompTIA CySA+ CS0-004 4.2: Explain the importance of security operations and incident response reporting and communication (Incident declaration and escalation; Shift/incident handover; Metrics and KPIs: alert volume, false-positive rate, true-positive rate, mean time to close, mean time to detect, mean time to respond, mean time to remediate)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.4: Explain security alerting and monitoring concepts and tools (Alerting, alert tuning, SIEM, dashboards) (taslak hedef listesi)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.6: Given a scenario, apply automation and orchestration solutions to secure operations (Ticket management; workflows; guardrails) (taslak hedef listesi)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.7: Summarize concepts associated with incident response activities (Preparation: playbooks, roles) (taslak hedef listesi)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- NIST SP 800-61 Rev. 3: Incident Response Recommendations and Considerations for Cybersecurity Risk Management (Nisan 2025)
- NIST CSRC Glossary: false positive (SP 800-83r1, SP 800-86 tanımları)
- NIST CSRC Glossary: false negative (SP 800-83r1, SP 800-86 tanımları)
- CISA: Cybersecurity Incident & Vulnerability Response Playbooks (2021)
- Microsoft Learn: Investigate incidents with Microsoft Sentinel (legacy) (durumlar ve kapanış sınıfları)
- CompTIA CySA+ CS0-004 Exam Objectives
- CompTIA Security+ SY0-801 Exam Objectives (taslak)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Ölçütler tek tabloda: tanım, başlangıç ve bitiş anı
Bir zaman ölçütünü tanımlamak, iki anı tanımlamak demektir: saat nereden başlar, nerede durur. Aşağıdaki tablo sektörde yaygın tanımları verir; hiçbiri bir NIST standardında formül olarak yazılmamıştır. CySA+ CS0-004 adlarını sayar (4.2, Metrics and KPIs), tanımlarını vermez. Ortalamanın (mean) yanında ortanca (median) ya da yüzdelik vermek çoğu zaman daha dürüsttür, çünkü tek bir uzun olay ortalamayı şişirir.
| Ölçüt | Saat nerede başlar | Saat nerede durur | Hangi kayıtlar üzerinden | Neyi gösterir |
|---|---|---|---|---|
| MTTD (mean time to detect) | Kötü niyetli etkinliğin başlangıcı | Alarmın oluşması (tespit) | Yalnızca doğru pozitifler | Tespit kapsamı ve kural kalitesi |
| MTTA (mean time to acknowledge) | Alarmın oluşması | Analistin üstlenmesi | Bütün alarmlar ya da önem sınıfı başına | Kuyruğun bekleme süresi, personel yeterliliği |
| MTTR: respond | Tespit | Müdahale, çoğunlukla kontrol altına alma | Doğru pozitifler | Müdahalenin hızı |
| MTTR: remediate / mean time to close | Tespit ya da kayıt açılışı | Düzeltme tamamlanması ya da kaydın kapanması | Kuruma göre değişir | İşin bütünüyle bitme süresi |
| İçeride kalma süresi (dwell time) | Saldırganın ilk girişi | Tespit (bazı kaynaklarda temizlik) | Doğru pozitif güvenlik olayları | Saldırganın ne kadar süre fark edilmeden kaldığı |
| Alarm hacmi (alert volume) | - | - | Dönem içindeki bütün alarmlar, analist başına bölünerek | İş yükü |
| Yanlış pozitif oranı | - | - | Yanlış pozitif / kapatılan alarm (kural başına da) | Gürültü, ayar ihtiyacı |
| Doğru pozitif oranı | - | - | Doğru pozitif / kapatılan alarm | Alarmların ne kadarının gerçek iş olduğu |
Dikkat: MTTD'yi yalnızca tespit edilen olaylar üzerinden hesaplayabilirsiniz. Hiç tespit edilmeyen saldırı hesaba girmez; bu yüzden MTTD'si çok iyi görünen bir SOC, aslında yalnızca kolay saldırıları yakalıyor olabilir.
Hesap: beş kayıttan MTTD, MTTA ve MTTR
Aşağıdaki beş kayıt aynı güne aittir. Bu kurum MTTR'yi 'alarmdan kaydın kapanmasına kadar' diye tanımlamıştır (yani pratikte mean time to close). Başlangıç sütunu, inceleme sonunda belirlenen ilk kötü niyetli etkinlik anıdır; zararsız kayıtlarda yoktur.
MTTD yalnızca doğru pozitiflerden hesaplanır: K-1 için 08:40'tan 09:10'a 30 dakika, K-3 için 15 dakika, K-5 için 180 dakika. Ortalama (30 + 15 + 180) / 3 = 75 dakika; ortanca ise 30 dakikadır. Tek bir geç tespit ortalamayı ikiye katlamıştır.
MTTA bütün kayıtlardan hesaplanır: 4, 2, 30, 2 ve 3 dakika; ortalama 8,2 dakika.
MTTR (bu kurumun tanımıyla) bütün kayıtlarda 60, 10, 150, 10 ve 63 dakikadır: ortalama 58,6 dakika. Yalnızca doğru pozitiflerde (60, 150, 63) 91 dakika olur. Hızlı kapanan zararsız kayıtlar genel ortalamayı aşağı çeker; hangi kayıtlar üzerinden hesaplandığı yazılmayan bir MTTR yanıltır.
Yanlış pozitif oranı: beş kayıttan biri (K-2), yüzde 20. Zararsız pozitif (K-4) bu orana katılmaz.
Kayıt Başlangıç Alarm Üstlenme Kapanış Kapanış nedeni ----- --------- ----- -------- ------- ---------------- K-1 08:40 09:10 09:14 10:10 True Positive K-2 - 09:30 09:32 09:40 False Positive K-3 10:05 10:20 10:50 12:50 True Positive K-4 - 11:00 11:02 11:10 Benign Positive K-5 11:30 14:30 14:33 15:33 True Positive MTTD (TP) = (30 + 15 + 180) / 3 = 75 dk (ortanca 30 dk) MTTA (hepsi) = (4 + 2 + 30 + 2 + 3) / 5 = 8,2 dk MTTR (hepsi) = (60 + 10 + 150 + 10 + 63) / 5 = 58,6 dk MTTR (yalnız TP) = (60 + 150 + 63) / 3 = 91 dk YP oranı = 1 / 5 = %20
Dikkat: Sınavda ya da mülakatta bir ölçüt hesaplatılırsa önce iki şeyi sorun: saat nereden nereye ölçülüyor, ve hangi kayıtlar sayılıyor. Cevap bu iki seçime göre değişir.
Ölçütlerin tuzakları
Ölçüt, ölçtüğü şeyi değiştirir. Analistler neyle değerlendirildiklerini bilir ve davranışlarını ona göre ayarlar. Aşağıdaki tuzaklar gerçek SOC'larda sık görülür:
- Hızı ödüllendirmek: 'Kapatma süresi' ya da 'kişi başına kapatılan alarm' hedef olunca alarmlar incelenmeden yanlış pozitif diye kapanır. Sayılar iyileşir, yanlış negatifler artar ve bunu gösteren bir ölçüt yoktur.
- Hayatta kalan yanılgısı: MTTD ve içeride kalma süresi yalnızca bulunan olaylardan hesaplanır. Kaçırılan saldırı bu sayılara hiç girmez.
- Tanımsız kısaltma: İki SOC'un MTTR'sini karşılaştırmak, biri 'kontrol altına almaya kadar', öteki 'kayıt kapanana kadar' ölçüyorsa anlamsızdır.
- Ortalama ile uç değer: Bir ayda dört olayın tespit süreleri 5, 10, 15 ve 970 dakikaysa MTTD 250 dakikadır; ama tipik olay 12,5 dakikada (ortanca) bulunmuştur. Tersi de olur: çok sayıda kolay olay, tek bir felaketi ortalamanın içinde gizler.
- Payda oyunu: Yanlış pozitif oranı, zararsız pozitifler yanlış pozitife katılınca şişer, ayrı tutulunca düşer.
Korunmanın yolu ölçütleri birlikte okumaktır: kapatma süresi düşerken yanlış pozitif sınıfı artıyorsa, rastgele seçilmiş kayıtları kıdemli bir analistin yeniden incelemesi (kalite denetimi) gerekir.
Dikkat: Kısaltmalara dikkat: CySA+ CS0-004 'mean time to respond' ile 'mean time to remediate'i ayrı maddeler olarak sayar; Security+ SY0-801 ise MTTR'yi 'mean time to repair' olarak, MTBF ile birlikte kurtarma ölçütleri altında verir. Soruda hangi anlam kastedildiğini bağlamdan çıkarın.
İyi bir kaydın alanları
Bir kayıt, onu hiç görmemiş bir analistin işi kaldığı yerden sürdürebileceği kadar açık olmalıdır. Aşağıdaki alanlar çoğu kayıt sisteminde vardır; adlar değişir, içerik değişmez.
Yorumlar (comments) kaydın kalbidir: ne bakıldı, ne bulundu, ne karar verildi. 'Baktım, sorun yok' bir yorum değildir; 'kaynak 192.168.10.25 yedekleme sunucusu, envanterde kayıtlı, bağlantılar her gece 02:00'de, değişiklik kaydı CHG-118' bir yorumdur. Sentinel kapatırken sınıf seçmeyi zorunlu tutar ve açıklayıcı yorum eklemeyi önerir.
| Alan | Örnek | Neden gerekli |
|---|---|---|
| Kayıt numarası | CASE-2417 | Her yazışmada ve devir notunda tek bir ad |
| Kural / kaynak | EDR: Office uygulaması PowerShell başlattı | Hangi tespitin tetiklendiği; ayar yapılacaksa nereye |
| Önem (severity) | Yüksek | Sıralama ve hizmet düzeyi (SLA) süresi buna bağlıdır |
| Varlıklar (entities) | WS-014, a.yilmaz, 203.0.113.80 | Aynı varlıklı başka kayıtları bulmak için |
| Sahip (owner) | L2 b.arslan | Her an tek bir sorumlu |
| Durum | İşlemde (Active) | Kuyruğun ve devir notunun temeli |
| Zaman damgaları | Açılış 03:12, üstlenme 03:15, yükseltme 03:24 | MTTA, MTTR ve zaman çizelgesi bunlardan çıkar |
| Yorumlar | Ne bakıldı, ne bulundu, ne yapıldı | Kararın gerekçesi; denetim ve devir için |
| Kapanış sınıfı ve gerekçesi | True Positive; dosya özeti 3 bilgisayarda bulundu | Ölçütlerin hammaddesi; kural ayarının girdisi |
Dikkat: Kayıt kapandıktan sonra da okunur: aynı alarm bir ay sonra yeniden geldiğinde, geçen sefer neye bakıldığını gösteren tek yer eski kayıttır.
Kapanış sınıfları ayrıntılı
Kapanış sınıfı, alarmın değil analistin kararının kaydıdır ve bir sonraki işi belirler. NIST sözlüğü yanlış pozitifi SP 800-86'dan 'zararsız etkinliği kötü niyetli olarak yanlış sınıflandırmak', SP 800-83r1'den 'bir güvenlik aracının zararsız içeriği kötü niyetli olarak yanlış sınıflandırması' diye verir; yanlış negatifi de 'kötü niyetli etkinliği zararsız olarak yanlış sınıflandırmak' diye tanımlar. Zararsız pozitif NIST sözlüğünde yoktur; bir sektör ve ürün terimidir.
Microsoft Sentinel, kayıt kapatılırken şu beş seçeneği sunar ve birini seçmeyi zorunlu tutar: True Positive (suspicious activity), Benign Positive (suspicious but expected), False Positive (incorrect alert logic), False Positive (incorrect data) ve Undetermined. Yanlış pozitifin iki ayrı nedene bölünmesi önemlidir: biri kuralın, öteki verinin (örneğin yanlış ayrıştırılan bir alan) düzeltilmesini ister.
Bu sitenin SOC laboratuvarındaki konsolda bir alarm için iki karar düğmesi vardır: 'Yanlış alarm' ve 'Güvenlik duvarında engelle' (ARP zehirlemede 'Saldıranın portunu kapat'). Gece yedeklemesinin alarmı orada 'Yanlış alarm' ile kapatılır; Sentinel'in sınıflarıyla o alarm bir zararsız pozitiftir, çünkü kural doğru çalışmış ve 40 bağlantı gerçekten açılmıştır.
| Sınıf | Kural doğru mu çalıştı? | Etkinlik zararlı mı? | Sonraki iş |
|---|---|---|---|
| Doğru pozitif (true positive) | Evet | Evet | Müdahale; gerekirse güvenlik olayı ilanı ve yükseltme |
| Zararsız pozitif (benign positive) | Evet | Hayır, izinli ve beklenen | Bilinen işi dar bir istisnayla ayırmak; değişiklik kaydına bağlamak |
| Yanlış pozitif: kural mantığı | Hayır | Hayır | Tespit mühendisine ayar isteği |
| Yanlış pozitif: veri | Kural doğru, veri bozuk | Hayır | Günlük kaynağını ya da ayrıştırıcıyı düzeltmek |
| Belirsiz (undetermined) | Bilinmiyor | Bilinmiyor | Neden karar verilemediğini yazmak; görüş eksiğini gidermek |
| Yanlış negatif (false negative) | Tetiklenmedi | Evet | Kayıt yoktur; sonradan bulunur, yeni kural ya da kapsam gerekir |
Dikkat: Sık yapılan hata: 'kullanıcı parolasını unutmuş' diye bir başarısız oturum açma alarmını yanlış pozitif olarak kapatmak. Kural doğru çalışmış, başarısız denemeler gerçekten olmuştur; doğrulandıysa bu bir zararsız pozitiftir. Yanlış sınıf, tespit mühendisini düzgün çalışan bir kuralı bozmaya yöneltir.
Devir teslim notu: iyi ve eksik
Aşağıdaki not bir gece vardiyasının sonunda yazılmıştır. Biçim kurumdan kuruma değişir; içerikte aranacak şey, gelen analistin hiçbir şey sormadan işe başlayabilmesidir.
Notta gelen vardiyanın ilk işi bellidir: FW-02'nin günlükleri 04:10'dan beri gelmiyor. Bu süre içinde o güvenlik duvarının gördüğü hiçbir şey alarm üretmez; görüş kaybı, açık bir saldırı kadar acildir ve sahibine bildirilmelidir. Notun iyi yanları da vardır: her açık kaydın sahibi ve bir sonraki adımı yazılmış, susturulan kuralın süresi ve gerekçesi belirtilmiş.
Eksik bir not ise şöyle görünür: 'Gece sakindi, birkaç YP kapattım, 2423 L2'de.' Hangi kural, L2'de kim, ne bekleniyor? Bu notla işe başlanamaz.
DEVİR TESLİM Gece -> Sabah Yazan: L1 e.kaya 07:50 AÇIK KAYITLAR - CASE-2420 Orta Atandı (L1 e.kaya -> sabah L1) Şüpheli oturum, kullanıcı m.demir. Kullanıcıya e-posta atıldı 06:10. Sonraki adım: 10:00'a kadar cevap yoksa yöneticisi aranacak. - CASE-2423 Yüksek İşlemde, L2 b.arslan WS-031 EDR ile 05:42'de yalıtıldı, kullanıcıya bilgi verildi. Sonraki adım: L2 imaj alıyor, olay müdahale ekibine 09:00 toplantısı. KAPATILANLAR - 14 kayıt. 11 Benign Positive (gece yedeklemesi, CHG-118), 3 False Positive (kural TS-2050, ayar isteği DET-77 açıldı). ORTAM DEĞİŞİKLİKLERİ - TS-2050 kuralı 02:00 - 03:00 arası susturuldu (DET-77 kapanana kadar). GÖRÜŞ KAYBI - FW-02 günlükleri 04:10'dan beri SIEM'e gelmiyor. Altyapı ekibine HENÜZ BİLDİRİLMEDİ. DİKKAT - Finans birimine oltalama kampanyası bekleniyor (TI-0911).
Dikkat: Devir notu bir sohbet değil, bir kayıttır. Çıkan analist gittikten sonra soru sorulamaz; notta olmayan şey bilinmiyor demektir.
Playbook, runbook ve SOAR: bir örnek
Aşağıdaki kısa playbook, L1'in bir oltalama bildirimiyle ne yapacağını sıralar. Gerçek playbook'lar karar noktalarını, kime yükseltileceğini ve hangi adımların otomatik olduğunu da yazar. CISA'nın olay müdahale playbook'u bu yapıyı federal kurumlar için ayrıntılı verir: hazırlık, tespit ve analiz, kontrol altına alma, temizleme ve kurtarma, olay sonrası etkinlikler; her aşamada kontrol listeleriyle. Oltalama analizinin tekniği bu aşamanın 'Oltalama analizi' dersindedir.
Adımların bir kısmı SOAR'a verilebilir: e-postadaki adresleri ve dosya özetlerini tehdit istihbaratında sorgulamak ve sonucu kayda yorum olarak yazmak, insanın karar vermesini hızlandıran güvenli otomasyondur. Hesap kilitlemek ya da bütün posta kutularından bir e-postayı silmek gibi yüksek etkili adımlar ise korkuluk (guardrail) ister: bir insanın onayı, bir eşik, bir geri alma yolu. Security+ SY0-801 otomasyon maddesinde korkulukları (guardrails) ve süreç risklerini ayrı ayrı sayar; CySA+ CS0-004 ise aynı konuyu verimlilik başlığında (1.5) playbook ve runbook yazmak, SOAR ve kural ayarı olarak toplar.
1. Kaydı üstlen. Bildirilen e-postayı ek olarak al (başlıklarıyla).
2. [OTOMATİK] Gönderen alan adını, bağlantıları ve ek özetlerini
tehdit istihbaratında sorgula; sonucu kayda yorum olarak yaz.
3. Aynı göndericiden ya da aynı konuyla gelen başka e-posta var mı?
Sayıyı ve alıcıları kayda yaz.
4. Karar:
a) Bilinen bülten / iç duyuru -> Benign Positive, kullanıcıya teşekkür
b) İstenmeyen ama zararsız -> False Positive değil, istenmeyen posta
kuralına bildir, kapat
c) Kötü niyetli, tıklama YOK -> True Positive, e-postaları kaldırma
isteği (RB-07), kapat
d) Kötü niyetli, tıklama VAR -> L2'ye yükselt (önem: Yüksek),
kullanıcının bilgisayarı için RB-02 'EDR ile yalıt' onayı iste
5. Kapanış sınıfını ve gerekçesini yaz. Bildiren kullanıcıya dönüş yap.Dikkat: Playbook, düşünmenin yerini almaz; sık durumda düşünmeyi hızlandırır. Playbook'a uymayan bir alarm, tam da yükseltilmesi gereken alarmdır.
Bir L1 analistin günü ve yorgunluğun belirtileri
Aşağıdaki tablo, bir gündüz vardiyasındaki L1 analistin tipik gününü verir. Kurumdan kuruma değişir, ama iskeleti aynıdır: devir al, kuyruğu yönet, kaydet, devret.
Alarm yorgunluğu ölçütlerde görülür: aynı kuralın alarmlarının giderek daha kısa sürede kapanması, yorumların tek sözcüğe inmesi, 'yanlış pozitif' sınıfının vardiya sonuna doğru artması. Bunlar kişisel değil, sistem sorunudur.
Önlemler süreçtedir: en gürültülü kuralları düzenli gözden geçirip ayarlamak, tekrar eden adımları otomatikleştirmek, L1'e değişik işlerde zaman ayırmak, gece vardiyalarını adil dağıtmak ve 'emin değilim, yükseltiyorum' demeyi cezalandırmamak.
| Saat | İş | Dikkat edilecek |
|---|---|---|
| 08:00 | Devir teslim notunu okumak, açık kayıtları üstlenmek | Görüş kayıpları ve bekleyen adımlar önce |
| 08:20 | Panoya bakmak: kuyruk uzunluğu, günlük kaynaklarının sağlığı | Sessiz kalan kaynak bir alarm kadar önemlidir |
| 08:30 - 12:00 | Alarm kuyruğu: önem sırasına göre üstlen, ayıkla, kaydet | Önce kritik ve yüksek; ilk gelen değil, en önemli |
| Gün içinde | Kullanıcı bildirimleri (oltalama, tuhaf davranış) | Playbook'a göre; uymayanı yükselt |
| Gün içinde | L2'ye yükseltme, L2'den gelen soruları cevaplama | Yükseltme notunda ne bulunduğu ve neye bakılmadığı |
| 15:00 | Ayar önerileri: tekrar eden zararsız alarmlar için tespit mühendisine istek | Kanıtıyla: kaç alarm, hangi kaynak, hangi saat |
| 15:45 | Devir teslim notunu yazmak | Açık kayıt, sonraki adım, değişiklik, görüş kaybı |
Dikkat: NIST SP 800-61r3 olayların ilk gelen ilk işlenir sırasıyla ele alınmaması gerektiğini, önceliklendirmenin varlık kritikliği ve işlevsel etki gibi risk etkenlerine dayanması gerektiğini yazar. Kuyruğu yukarıdan aşağı okumak yerine önem sırasıyla okumanın gerekçesi budur.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Hesapla
Kayıt tablosundan MTTD, MTTA ve MTTR
Aşağıdaki altı kayıt bir SOC'un bir gününe aittir. Bu kurum MTTR'yi 'alarmdan kontrol altına almaya kadar' diye tanımlamıştır ve yalnızca doğru pozitiflerde hesaplar. MTTD'yi (ortalama ve ortanca), MTTA'yı (bütün kayıtlar) ve MTTR'yi hesaplayın, yanlış pozitif oranını bulun ve sonuçları bir cümleyle yorumlayın.
Kayıt Başlangıç Alarm Üstlenme Kontrol altı Kapanış nedeni C-11 07:50 08:05 08:08 08:35 True Positive C-12 - 08:40 08:41 - False Positive C-13 - 09:15 09:35 - False Positive C-14 09:00 09:20 09:22 10:20 True Positive C-15 - 10:00 10:03 - Benign Positive C-16 06:00 11:00 11:05 11:45 True Positive
- MTTD için yalnızca doğru pozitifleri alın ve başlangıçtan alarma kadar geçen süreyi dakika olarak yazın.
- MTTA için altı kaydın hepsinde alarmdan üstlenmeye kadar geçen süreyi yazın.
- MTTR için doğru pozitiflerde alarmdan kontrol altına almaya kadar geçen süreyi yazın.
- Yanlış pozitif oranı: yanlış pozitif kayıt sayısı / bütün kayıtlar. Zararsız pozitifi yanlış pozitife katmayın.
Cevap: MTTD: C-11 15 dk, C-14 20 dk, C-16 300 dk; ortalama (15 + 20 + 300) / 3 = 111,7 dk, ortanca 20 dk. Ortalamayı tek bir geç tespit (C-16, beş saat) şişirmiştir; tipik tespit 20 dakika civarındadır, ama C-16'nın neden beş saat fark edilmediği ayrıca incelenmelidir. MTTA: 3, 1, 20, 2, 3, 5 dk; toplam 34, ortalama yaklaşık 5,7 dk. C-13'ün 20 dakikası saatin kuyrukta neden beklediğini sordurur. MTTR: C-11 30 dk, C-14 60 dk, C-16 45 dk; ortalama 45 dk. Yanlış pozitif oranı: 2 / 6, yaklaşık yüzde 33. C-15 zararsız pozitiftir, orana katılmaz; katılsaydı oran yüzde 50 görünür ve gereksiz bir kural ayarına yol açabilirdi.Oku ve yorumla
Bir devir teslim notunu değerlendirin
Aşağıdaki not bir akşam vardiyasının sonunda yazılmıştır. Gelen gece analisti olarak bu notla işe başlayabilir misiniz? Eksik ya da tehlikeli olan her noktayı bulun ve nasıl yazılması gerektiğini söyleyin.
Devir - akşam vardiyası, 23:55, yazan: L1 s.oz - Sakin bir akşamdı. 23 alarm kapattım, çoğu YP. - 2431 numaralı kayıt L2'ye gitti, telefonda konuştuk. - VPN'de bir kullanıcı için tuhaf bir şey vardı, sabah bakılabilir. - TS-1010 çok öttü, 21:00'den beri kapattım. - DC-02'den günlük gelmiyor gibi, emin değilim.
Cevap: Bu notla işe başlanamaz. 1) '23 alarm, çoğu YP': hangi kurallar, kaçı zararsız, kaçı yanlış pozitif, ayar isteği açıldı mı? 2) Kayıt 2431: L2'de kim, ne aşamada, ne bekleniyor? 'Telefonda konuştuk' kayda geçmemiş bir yükseltmedir. 3) VPN'deki 'tuhaf şey' için kayıt bile yok: kullanıcı, saat, ne görüldüğü yazılmamış; ele geçirilmiş bir hesap olabilir, sabaha bırakılmamalı, hemen kayıt açılmalı. 4) TS-1010 'kapattım': ne kadar süreyle, kimin onayıyla, ayar isteği var mı? Süresiz susturulan kural bir kör noktadır. 5) DC-02'den günlük gelmemesi en acil konudur: etki alanı denetleyicisinin günlükleri kimlik saldırılarının ana kanıtıdır. Kontrol edilmeli, görüş kaybıysa altyapı ekibine bildirilip kayda bağlanmalı. Doğru not her açık iş için sahip, durum ve sonraki adımı, değişiklikleri süre ve gerekçesiyle, görüş kayıplarını da bildirilip bildirilmediğiyle yazar.Laboratuvarda
Laboratuvar: bir alarmı konsoldan kapanış nedenine kadar götürün
SOC laboratuvarında iki alarmı baştan sona işleyin: biri gerçek saldırı, biri olağan iş. Her biri için bir kayıtta yazacağınız bilgileri (kural, kaynak, hedef, sayı, kanıt, karar) not edin ve kararınızı Sentinel'in kapanış sınıflarından biriyle adlandırın.
- 'Saldırı simülasyonu' panelinde 'Gece yedeklemesi'ni başlatın. Düşen TS-2001 alarmını açın: ham olay satırında kaynak, hedef port, count ve completed değerlerini kayda geçirir gibi not edin.
- 'Paketlerde incele' ile analizörü açın. El sıkışmalarının üç adımı (SYN, SYN-ACK, ACK) tamamlanıyor mu, kaynak iç ağda mı, hedef tek bir port mu?
- Kararınızı verin ve 'Yanlış alarm' düğmesiyle kapatın. Bu alarm Sentinel sınıflarıyla hangisidir ve kalıcı çözüm ne olmalıdır?
- Şimdi 'Port taraması'nı başlatın. TS-1002 alarmını açın, 'Paketlerde incele' ile kaynağın kaç farklı porta SYN yolladığını bulun. Hazır filtre yalnızca saldırganın SYN'lerini gösterir; hangi portların SYN, ACK ile cevap verdiğini görmek için filtreyi
tcp.flags.syn == 1 && tcp.flags.ack == 1yapın. - 'Güvenlik duvarında engelle' ile kaynağı engelleyin. R-01'de
show access-listsyazıp eklenen satırı görün. Bu kaydın kapanış sınıfı ve kapanış yorumu ne olmalıdır? - İsterseniz '3 dakikalık tatbikatı başlat' ile aynı işi adı söylenmeyen bir saldırıya karşı süreyle yapın: tatbikat, kuyrukta önem sırasıyla çalışmayı ve olağan işi doğru kapatmayı ölçer.
Cevap: TS-2001: kaynak 192.168.2.20 (iç ağ), hedef 192.168.2.10:22, count=40 completed=40. Bütün bağlantılar tamamlanmış, tek port, iç kaynak: zamanlanmış yedekleme. Konsoldaki düğmenin adı 'Yanlış alarm' olsa da Sentinel'in sınıflarıyla bu bir Benign Positive'dir: kural doğru çalışmış, 40 bağlantı gerçekten açılmış, ama iş izinli ve beklenen. Kalıcı çözüm yedekleme kaynağını ve portunu dar bir istisnayla kuraldan ayırmaktır. Kapanış yorumu: 'PC-01 yedekleme işi, 40/40 el sıkışma tamamlandı, hedef SSH; istisna isteği açıldı.' TS-1002: kaynak 198.51.100.23 (dış), sunucunun 16 portuna birer SYN, hiçbiri tamamlanmadı; 22, 80 ve 443 SYN, ACK ile cevap verdi. Bu True Positive'dir (keşif). Engellemeden sonrashow access-listsçıktısında 198.51.100.23 için bir deny satırı görülür. Kapanış yorumu: 'Dış kaynaktan SYN taraması, açık portlar 22/80/443, kaynak R-01'de engellendi.' Açık portlar, saldırganın sonraki adımını izlemek için kayda yazılır.Oku ve yorumla
Beş kaydı sınıflandırın
Aşağıdaki beş durumun her biri için doğru sınıfı (doğru pozitif, zararsız pozitif, yanlış pozitif: kural mantığı, yanlış pozitif: veri, yanlış negatif) yazın ve bir sonraki işi söyleyin.
1) 'Yönetici grubuna üye eklendi' alarmı. Değişiklik kaydı CHG-204'e göre BT ekibi yeni bir sistem yöneticisini onaylı olarak eklemiş. 2) 'Bilinen kötü IP ile bağlantı' alarmı. İnceleme, IP listesinin yanlışlıkla 10.0.0.0/8'i de içerecek biçimde yüklendiğini gösteriyor. 3) 'Gece 02:00 - 05:00 arası oturum açma' kuralı, saat dilimi yanlış ayrıştırıldığı için gündüz 11:00'deki oturumları gece gibi görüp alarm üretiyor. 4) Bir dış denetim, üç hafta önce bir sunucudan büyük bir arşiv dosyasının dışarı gönderildiğini ortaya çıkarıyor. O günlerde hiçbir alarm yok. 5) 'Office uygulaması PowerShell başlattı' alarmı. PowerShell bir dış adresten betik indirmiş, bilgisayarda yeni bir zamanlanmış görev oluşmuş.
Cevap: 1) Zararsız pozitif: kural doğru çalıştı, üyelik gerçekten değişti, ama onaylı bir iş. Yoruma CHG-204 yazılır; kural ayarlanmaz, çünkü onaysız bir ekleme de aynı alarmı vermelidir. 2) Yanlış pozitif, neden veri: kural doğru, girdisi (IP listesi) bozuk; liste düzeltilir. 3) Yanlış pozitif, neden yine veri (Sentinel'de 'incorrect data'): kuralın mantığı doğru, zaman alanı yanlış ayrıştırılıyor; ayrıştırıcı düzeltilir, kural bozulmaz. 4) Yanlış negatif: gerçek bir sızdırma, hiç alarm yok. Kayıt şimdi açılır, olay müdahalesi başlar, neden tespit edilmediği ayrıca incelenip tespit mühendisine iş açılır. 5) Doğru pozitif: dış betik indirme ve zamanlanmış görevle kalıcılık. L2'ye yükseltilir, bilgisayar yalıtılır.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Saat 02:40'ta EDR, WS-022 bilgisayarında bir Office uygulamasının PowerShell başlattığını ve PowerShell'in dışarıdaki bir adrese bağlandığını bildiren bir alarm üretiyor. Kademeli, 7/24 çalışan bir SOC'ta bu alarmın kayıt açılışından kapanışına kadar yolculuğunu anlatın: kim ne yapar, kayıt hangi durumlardan geçer, yükseltmede ve sabahki devir notunda neler yazılır, kayıt hangi sınıfla ve hangi gerekçeyle kapanır?
SOC müdürünüz aylık yönetim raporu için 'bize birkaç sayı lazım' diyor. Hangi ölçütleri önerirsiniz? Her birinin nasıl tanımlanması gerektiğini (saat nereden nereye, hangi kayıtlar), neyi gösterip neyi gösteremediğini ve bu ölçütlerin analistlerin davranışını nasıl bozabileceğini, buna karşı ne yapılacağını anlatın.