Aşama 6: SOC · Ders 6.2
Saldırganın tarafı: kill chain, MITRE ATT&CK, acı piramidi
Bir uyarıyı ya da bir olay hikâyesini kill chain aşamalarına ve ATT&CK v20 taktik ve tekniklerine doğru eşleyebilir, bir teknik sayfasını okuyabilir, bir kapsama haritasının neyi gösterip neyi gizlediğini söyleyebilir ve acı piramidine bakarak hangi tespite önce yatırım yapılacağını savunabilirsiniz.
Bir SOC analisti gün boyu tek tek uyarılara bakar: bir PowerShell komutu, bir RDP oturumu, gece silinmiş bir günlük. Bunları birbirine bağlayan şey, saldırganın bir amaca doğru attığı adımlardır. Bu ders o adımları adlandırmak için sektörün kullandığı ortak dili öğretir: Lockheed Martin'in kill chain'i, MITRE ATT&CK matrisi ve David Bianco'nun acı piramidi. Yanlarında Unified Kill Chain'i, Elmas modelini ve savunma tarafının kataloğu D3FEND'i ana hatlarıyla göreceksiniz. ATT&CK Ekim 2026'da v20 sürümüne geçti ve bazı taktik adlarını ve teknik numaralarını değiştirdi; bu derste her numara v20'deki haliyle verilmiştir. Ders bir saldırının nasıl yapılacağını anlatmaz; bir saldırının hangi izleri bıraktığını ve o izlerin hangi kutuya konacağını anlatır.
Savunmacı neden saldırganın adımlarıyla düşünür?
Bir uyarı tek başına az şey söyler: powershell.exe bir yöneticinin elinde de çalışır, bir saldırganın elinde de. Anlam, uyarının bir dizinin içinde nereye oturduğundan çıkar.
Saldırgan bir hedefe tek hamlede ulaşamaz. İçeri girmesi, orada tutunması, yetki toplaması, aradığını bulması ve dışarı çıkarması gerekir. Her adım bir iz bırakır ve her adımda durdurulabilir. Savunmacı bu yüzden şu üç soruyu sorar:
- Saldırgan şu an hangi adımda? Bir kimlik bilgisi çalma izi gördüyseniz, girişin çoktan gerçekleştiğini bilirsiniz; geriye doğru giriş noktasını, ileriye doğru yatay hareketi ararsınız.
- Bu adımı nerede ve nasıl görürüz? Her adım farklı bir kaynağa düşer: e-posta ağ geçidi, uç nokta günlüğü, proxy, etki alanı denetleyicisi.
- Zinciri en erken nerede kırabiliriz? Kill chain fikrinin özü budur: saldırganın başarılı olması için bütün halkaların tutması gerekir, savunmacının ise bir halkayı kırması yeter.
Bir de ortak dil meselesi vardır: bir tehdit raporu 'T1059.001 kullanıldı' dediğinde, bir Sigma kuralı aynı numarayla etiketlendiğinde ve bir müdür 'bu tekniği görebiliyor muyuz' diye sorduğunda herkes aynı şeyden söz eder.
Lockheed Martin Cyber Kill Chain: yedi aşama
Kill chain (saldırı zinciri) kavramı askerî hedefleme doktrininden gelir. Lockheed Martin araştırmacıları 2011'de yayımladıkları makalede bunu bilgisayar ağlarına uyarladı ve bir sızmayı (intrusion) yedi aşamaya böldü:
- 1. Keşif (Reconnaissance): Hedef seçilir ve araştırılır: kurumun sitesi, çalışanların e-posta adresleri, kullanılan teknolojiler.
- 2. Silahlandırma (Weaponization): Uzaktan erişim aracı bir istismarla birleştirilip gönderilebilir bir yüke (payload) dönüştürülür; makalenin örneğinde bu bir PDF ya da Office belgesidir.
- 3. Teslim (Delivery): Yük hedefe ulaştırılır: e-posta eki, zararlı bir web sitesi, USB bellek.
- 4. İstismar (Exploitation): Yük hedefte çalışır; bir zafiyet ya da kullanıcının kendisi tetikler.
- 5. Kurulum (Installation): Saldırgan sistemde kalıcı bir arka kapı kurar.
- 6. Komuta ve kontrol (Command and Control, C2): Ele geçen sistem saldırganın sunucusuyla bir kanal açar; saldırgan artık klavye başındadır.
- 7. Hedefe yönelik eylemler (Actions on Objectives): Saldırgan asıl amacına geçer: veri toplamak ve dışarı çıkarmak, başka sistemlere yayılmak, sistemleri bozmak.
Makale her aşama için savunmacının yapabileceklerini bir eylem planı matrisi (courses of action matrix) ile gösterir: tespit et (detect), engelle (deny), boz (disrupt), azalt (degrade), aldat (deceive), yok et (destroy). Örneğin teslim aşamasında dikkatli bir kullanıcı tespit eder, proxy filtresi engeller.
Eleştirileri de bilinmelidir, çünkü mülakatta sorulur. Model çevre (perimeter) ve zararlı yazılım merkezlidir: içeriden bir saldırganı, çalınmış bir parolayla VPN'den girişi ya da hiç dosya bırakmayan bir saldırıyı iyi anlatmaz. Silahlandırma aşaması saldırganın kendi tarafında olur ve savunmacı onu neredeyse hiç göremez. En önemlisi, bir SOC'un gördüğü işin büyük kısmı, yani yetki yükseltme, keşif, yatay hareket ve sızdırma, tek bir yedinci kutuya sıkışır. Zincir doğrusal da değildir: saldırgan bir aşamada takılırsa geri döner, yeni bir sistemde aynı aşamaları yeniden yaşar.
Unified Kill Chain ve ATT&CK'e geçiş
Unified Kill Chain (UKC), Paul Pols'un kill chain ile ATT&CK'i birleştirdiği modeldir. Yazarın kendi tespiti şudur: klasik kill chain çevre ve zararlı yazılım odaklıdır, çevrenin arkasında olanları kapsamaz. UKC bir saldırıyı 18 aşamaya ayırır ve bunları üç büyük adımda toplar: içeri girmek (In: keşiften komuta ve kontrole kadar), ağın içinde ilerlemek (Through: pivoting, keşif, yetki yükseltme, çalıştırma, kimlik bilgisi erişimi, yatay hareket) ve dışarı çıkmak (Out: toplama, sızdırma, etki, hedefler).
UKC'nin iki katkısı akılda tutulmalıdır. Birincisi, sosyal mühendisliği istismardan ayrı bir aşama olarak yazar: kullanıcı da bir savunma katmanıdır. İkincisi, saldırının her büyük adımını bir döngü olarak görür: saldırgan içeri giremezse taktik değiştirip yeniden dener, içeride her yeni sistemde aynı adımları tekrarlar.
Kill chain bir saldırının 'hikâyesini' anlatmak için iyidir; bir uyarıyı etiketlemek, bir kuralın neyi yakaladığını yazmak ya da kapsamayı ölçmek için fazla kabadır. Bunun için daha ince taneli bir katalog gerekir: MITRE ATT&CK.
MITRE ATT&CK: taktik, teknik, alt teknik, prosedür
MITRE ATT&CK (Adversarial Tactics, Techniques, and Common Knowledge), saldırganların gerçek saldırılarda gözlenmiş davranışlarının herkese açık bir bilgi tabanıdır. Kuramsal saldırıları değil, yayımlanmış raporlarda görülmüş davranışları toplar. Üç alanı (domain) vardır: Enterprise, Mobile ve ICS (endüstriyel kontrol sistemleri). SOC işinin çoğu Enterprise matrisindedir; v20 sürümünde bu matriste 15 taktik, 227 teknik ve 479 alt teknik vardır.
Dört kavram birbirinin içine geçer ve sınavda tam olarak bu ayrım sorulur:
- Taktik (tactic): Saldırganın o adımdaki amacıdır, yani 'neden'. Örnek: Credential Access (TA0006), 'hesap adlarını ve parolaları çalmaya çalışıyor'. Numarası TA ile başlar.
- Teknik (technique): Amaca ulaşmanın yoludur, yani 'nasıl'. Örnek: OS Credential Dumping (T1003). Numarası T ve dört rakamdır.
- Alt teknik (sub-technique): Tekniğin daha özel bir biçimidir. Örnek: LSASS Memory (T1003.001). Ana numaraya nokta ve üç rakam eklenir.
- Prosedür (procedure): Belirli bir grubun ya da yazılımın bir tekniği gerçekte nasıl uyguladığının somut örneğidir. Ayrı bir numarası yoktur; teknik sayfasındaki 'Procedure Examples' tablosunda gruplar ve yazılımlar olarak listelenir.
İlk üçünün kısaltması TTP'dir (tactics, techniques, and procedures). Matris bir tablodur: sütunlar taktikler, hücreler tekniklerdir. Sütunların soldan sağa sırası bir saldırının tipik akışını hatırlatır, ama bir zaman çizelgesi değildir: saldırgan bazı sütunları atlar, bazılarına defalarca döner. Bir teknik birden fazla sütunda görünebilir, çünkü aynı davranış farklı amaçlara hizmet eder: Valid Accounts (T1078) v20'de Initial Access, Persistence, Privilege Escalation ve Stealth sütunlarının dördünde de vardır.
Matrisin dışında da sayfalar vardır: gruplar (groups, G ile başlar), yazılımlar (software, S), kampanyalar (campaigns, C), hafifletmeler (mitigations, M) ve v18'den bu yana tespit stratejileri (detection strategies, DET). Bunların nasıl okunacağı Derinlemesine bölümündedir.
| ID | Taktik (v20 adı) | Saldırganın amacı |
|---|---|---|
| TA0043 | Reconnaissance | İleride kullanacağı bilgiyi toplamak |
| TA0042 | Resource Development | Altyapı, hesap, araç gibi kaynakları hazırlamak |
| TA0001 | Initial Access | Ağa girmek |
| TA0002 | Execution | Kötü niyetli kod ya da komut çalıştırmak |
| TA0003 | Persistence | Tutunduğu yeri korumak |
| TA0004 | Privilege Escalation | Daha yüksek yetki almak |
| TA0005 | Stealth | Eylemlerini gizlemek, olağan davranış gibi görünmek |
| TA0112 | Defense Impairment | Güvenlik araçlarını ve kayıt hatlarını bozmak, savunmacıyı kör etmek |
| TA0006 | Credential Access | Hesap adlarını ve parolaları çalmak |
| TA0007 | Discovery | Ortamı tanımak |
| TA0008 | Lateral Movement | Ortamın içinde ilerlemek |
| TA0009 | Collection | Amacına uygun veriyi toplamak |
| TA0011 | Command and Control | Ele geçen sistemlerle haberleşip onları yönetmek |
| TA0010 | Exfiltration | Veriyi çalmak |
| TA0040 | Impact | Sistemleri ve veriyi bozmak, kesintiye uğratmak, yok etmek |
Dikkat: Numaralar sırayla gitmez: TA0011 (Command and Control) TA0010'dan (Exfiltration) önce gelir, TA0112 TA0005'ten hemen sonra durur. Sırayı değil, ad ile numarayı birlikte ezberleyin. Eski kaynaklarda TA0005'in adı Defense Evasion olarak geçer; v20'de numara aynı kaldı, adı Stealth oldu.
Acı piramidi ve Elmas modeli
David Bianco 2013'te bir soruyu bir şekle döktü: bir göstergeyi tespit edip engellediğimizde saldırgana ne kadar acı veririz? Acı piramidi (Pyramid of Pain) altı basamaktır; aşağıdan yukarı:
- Hash değerleri (hash values): önemsiz (trivial). Dosyada tek bayt değişse hash değişir.
- IP adresleri: kolay (easy). Yeni bir sunucu ya da vekil dakikalar içinde bulunur.
- Alan adları (domain names): basit (simple). Kaydetmek biraz para ve zaman ister.
- Ağ ve host artefaktları (network and host artifacts): can sıkıcı (annoying). Saldırganın ağda ve sistemde bıraktığı gözlemlenebilir izler: bir URI kalıbı, sabit bir User-Agent, bir kayıt defteri anahtarı, bir hizmet adı. Değiştirmek için aracını yeniden yapılandırması gerekir.
- Araçlar (tools): zorlayıcı (challenging). Aracın kendisini tespit ederseniz saldırgan yenisini bulmak ya da yazmak zorunda kalır.
- TTP'ler: zorlu (tough). Davranışı tespit ederseniz saldırgan en pahalı şeyi yapmak zorunda kalır: yeni bir çalışma biçimi öğrenmek.
Tespit seçimi için anlamı açıktır. Hash ve IP listeleri hızlı ve ucuzdur, bilinen bir kampanyayı bugün durdurur; ama yarın işe yaramaz. Kalıcı değer, bir davranışı tarif eden kurallardadır: 'bir Office uygulaması PowerShell başlattı', 'güvenlik yazılımı olmayan bir süreç LSASS belleğini açtı'. Göstergelerin toplanması ve paylaşılması Tehdit istihbaratı dersinin, davranış kurallarının yazılması Tespit kuralları (Sigma) dersinin konusudur.
Elmas modeli (Diamond Model of Intrusion Analysis), 2013'te Sergio Caltagirone, Andrew Pendergast ve Christopher Betz'in yayımladığı bir analiz modelidir. Her saldırı olayını dört köşeli bir elmas olarak yazar: saldırgan (adversary), saldırganın kullandığı yetenek (capability), yeteneği ulaştırdığı altyapı (infrastructure) ve kurban (victim). Gücü, bilinen bir köşeden komşu köşelere geçmektir (pivoting): bir zararlı yazılım örneğinden onun bağlandığı alan adına, oradan aynı alan adını kullanan başka kurbanlara. Kill chain 'ne sırayla oldu', ATT&CK 'nasıl yapıldı', Elmas modeli 'olayın parçaları birbirine nasıl bağlı' sorusunu cevaplar.
Örnek: bir sızmanın baştan sona eşlenmesi
Uydurma bir olay. example.com şirketinde muhasebeden a.yilmaz'a bir fatura e-postası gelir. Gönderen alan adı invoice-portal.example.net'tir. Kullanıcı WS-014'te eki açar, içeriği etkinleştirir. Belge PowerShell'i başlatır; PowerShell kayıt defterine bir Run anahtarı yazar ve her 60 saniyede 203.0.113.45 adresine HTTPS isteği göndermeye başlar. Ertesi gün saldırgan LSASS belleğinden kimlik bilgisi alır, etki alanındaki hesapları listeler, ele geçirdiği bir etki alanı hesabıyla dosya sunucusu FS-01'e RDP ile bağlanır, klasörleri arşivler, arşivi aynı HTTPS kanalından dışarı çıkarır ve FS-01'in Security günlüğünü temizler.
Aşağıdaki tablo aynı hikâyeyi iki modele yerleştirir. Dikkat edin: kill chain'in yedinci kutusuna, ATT&CK'te yedi ayrı taktik düşüyor. SOC'un asıl işi bu kutunun içindedir.
Tablodan iki ders çıkar. Birincisi, eşleme her satırda bir kanıta dayanır; silahlandırmayı savunmacı görmez, ancak zararlı belgenin incelenmesiyle anlar. İkincisi, en erken kırılabilecek halka teslimdir: e-posta ağ geçidinde makrolu eklerin engellenmesi, sonraki on satırın hiçbirinin yaşanmamasını sağlardı.
| Olay | Kill chain | ATT&CK taktiği | ATT&CK tekniği (v20) |
|---|---|---|---|
| Şirket sitesinden çalışan e-postaları toplanır | Reconnaissance | Reconnaissance | T1589.002 Gather Victim Identity Information: Email Addresses |
| invoice-portal.example.net kaydedilir | Weaponization (hazırlık) | Resource Development | T1583.001 Acquire Infrastructure: Domains |
| Makrolu ek a.yilmaz'a gönderilir | Delivery | Initial Access | T1566.001 Phishing: Spearphishing Attachment |
| Kullanıcı eki açar, belge PowerShell başlatır | Exploitation | Execution | T1204.002 User Execution: Malicious File; T1059.001 PowerShell |
| Run anahtarı yazılır | Installation | Persistence | T1547.001 Registry Run Keys / Startup Folder |
| 60 saniyede bir HTTPS ile 203.0.113.45 | Command and Control | Command and Control | T1071.001 Application Layer Protocol: Web Protocols |
| LSASS belleğinden kimlik bilgisi | Actions on Objectives | Credential Access | T1003.001 OS Credential Dumping: LSASS Memory |
| Etki alanı hesapları listelenir | Actions on Objectives | Discovery | T1087.002 Account Discovery: Domain Account |
| Çalınan hesapla FS-01'e RDP | Actions on Objectives | Lateral Movement | T1021.001 Remote Desktop Protocol; T1078.002 Valid Accounts: Domain Accounts |
| Klasörler arşivlenir | Actions on Objectives | Collection | T1560.001 Archive Collected Data: Archive via Utility |
| Arşiv C2 kanalından çıkar | Actions on Objectives | Exfiltration | T1041 Exfiltration Over C2 Channel |
| FS-01 Security günlüğü temizlenir | Actions on Objectives | Defense Impairment | T1685.005 Clear Windows Event Logs (eski adıyla T1070.001) |
Akılda kalsın
- Lockheed Martin kill chain'i yedi aşamadır: Reconnaissance, Weaponization, Delivery, Exploitation, Installation, Command and Control, Actions on Objectives. Savunmacının bir halkayı kırması yeter. Eleştirisi: çevre ve zararlı yazılım merkezlidir, içeriden saldırıyı ve çalınmış parolayla girişi iyi anlatmaz, SOC'un gördüğü işin çoğu yedinci kutuya sıkışır.
- ATT&CK'te taktik amaçtır (neden, TA####), teknik yoldur (nasıl, T####), alt teknik daha özel yoldur (T####.###), prosedür bir grubun ya da yazılımın gerçek uygulamasıdır. Matrisin sütunları zaman sırası değildir ve bir teknik birden fazla taktikte olabilir.
- ATT&CK v20 Enterprise matrisinde 15 taktik vardır. TA0005'in adı Stealth oldu, yeni taktik Defense Impairment TA0112'dir. T1562 yeni numaralara dağıtıldı: T1562.001 artık T1685, T1562.004 artık T1686; T1070.001 artık T1685.005. Veri kaynakları v18'de kaldırıldı, yerlerinde tespit stratejileri (DET), analitikler (AN) ve veri bileşenleri (DC) var.
- Acı piramidi aşağıdan yukarı: hash, IP adresi, alan adı, ağ ve host artefaktları, araçlar, TTP'ler. Alt basamaklar ucuz ve kısa ömürlüdür, üst basamaklar emek ister ama saldırgana en çok maliyet çıkarır. Bir olaydan hem engellenecek göstergeler hem bir davranış kuralı çıkarılmalıdır.
- Eşlemede aracı değil davranışı, kanıtın izin verdiği en derin düzeyi ve bağlama göre taktiği yazın. Kapsama haritasında yeşil hücre 'kural var' demektir, 'görüyoruz' demek değildir: prosedür kapsamı, veri varlığı ve test birlikte sorulur. Elmas modeli dört köşedir: saldırgan, yetenek, altyapı, kurban.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| saldırı zinciri | kill chain | Bir sızmayı aşamalara bölen model; Lockheed Martin'inki yedi aşamadır. |
| eylem planı matrisi | courses of action matrix | Kill chain'in her aşamasında detect, deny, disrupt, degrade, deceive, destroy seçeneklerini gösteren tablo. |
| Unified Kill Chain | Unified Kill Chain (UKC) | Kill chain ile ATT&CK'i birleştiren, 18 aşamalı ve In, Through, Out olarak gruplanan model. |
| taktik | tactic | Saldırganın bir adımdaki amacı; ATT&CK'te TA ile başlayan numara taşır. |
| teknik | technique | Bir taktiğe ulaşmanın yolu; T ve dört rakamla yazılır. |
| alt teknik | sub-technique | Bir tekniğin daha özel biçimi; ana numaraya nokta ve üç rakam eklenir. |
| prosedür | procedure | Bir grubun ya da yazılımın bir tekniği gerçekte uygulayış biçimi; teknik sayfasında Procedure Examples olarak listelenir. |
| TTP | tactics, techniques, and procedures | Saldırganın davranışını anlatan taktik, teknik ve prosedürlerin toplu adı. |
| tespit stratejisi | detection strategy | v18'den beri bir tekniğin nasıl tespit edileceğini anlatan, DET ile numaralanan ATT&CK nesnesi. |
| analitik | analytic | Bir tespit stratejisinin platforma özgü mantığı; AN ile numaralanır, günlük kaynaklarını ve ayarlanacak alanları sayar. |
| veri bileşeni | data component | Bir analitiğin ihtiyaç duyduğu gözlem türü, örneğin Process Access (DC0035). |
| hafifletme | mitigation | Bir tekniği önleyen ya da etkisini azaltan önlem; M ile numaralanır. |
| grup | group | Güvenlik topluluğunda ortak bir adla izlenen etkinlik kümesi; G ile numaralanır. |
| katman | layer | ATT&CK Navigator'da matrisin üzerine puan, renk ve yorumla çizilen, JSON olarak saklanan görünüm. |
| ısı haritası | heat map | Tekniklere verilen puanların renk ölçeğiyle boyandığı matris görünümü. |
| kapsama haritası | coverage map | Hangi tekniklere tespit kuralı bağlı olduğunu gösteren katman. |
| acı piramidi | Pyramid of Pain | Göstergeleri, saldırganın onları değiştirme maliyetine göre altı basamağa dizen model. |
| ağ ve host artefaktları | network and host artifacts | Saldırganın ağda ve sistemde bıraktığı gözlemlenebilir izler: URI kalıbı, User-Agent, kayıt defteri anahtarı. |
| Elmas modeli | Diamond Model of Intrusion Analysis | Her olayı saldırgan, yetenek, altyapı ve kurban köşeleriyle yazan analiz modeli. |
| dönme | pivoting | Bilinen bir bilgiden ilişkili bilgilere geçerek analizi genişletme; UKC'de ise ağda erişilemeyen sistemlere trafiği aktarma aşaması. |
| ilişkilendirme | attribution | Bir saldırıyı belirli bir aktöre yazma; teknik benzerliği tek başına kanıt değildir. |
| saldırgan benzetimi | adversary emulation | Bir davranışı kontrollü biçimde yeniden üretip tespitin gerçekten çalıştığını sınama. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 3.1: Summarize concepts related to attack methodology frameworks (Cyber Kill Chain, Diamond Model of Intrusion Analysis, MITRE ATT&CK)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.4: Explain threat intelligence and threat-hunting concepts (bu derste Tactics, techniques, and procedures (TTPs) altındaki Heat maps, Pyramid of Pain ve MITRE ATT&CK maddeleri)
- CompTIA Security+ SY0-801 5.5: Explain concepts associated with audit and assessment activities (taslak hedef listesinde Reference sources altında MITRE ATT&CK, Cyber Kill Chain, Diamond Model of Intrusion Analysis)
- MITRE ATT&CK v20 (Enterprise): 15 taktiğin güncel adı ve numarası; derste geçen teknikler T1589.002, T1583.001, T1566.001, T1204.002, T1059.001, T1547.001, T1071.001, T1003.001, T1087.002, T1021.001, T1078.002, T1560.001, T1041, T1685.005 (eski adıyla T1070.001), T1595, T1046, T1499.001, T1557.002, T1048.003
- Unified Kill Chain ve MITRE D3FEND: sınav hedeflerinde adı geçmez; ATT&CK'i ve savunma tarafını tamamlayan çerçeveler olarak ana hatlarıyla
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- MITRE ATT&CK: Enterprise Tactics (v20)
- MITRE ATT&CK: Defense Impairment, Tactic TA0112
- MITRE ATT&CK: Detection Strategy DET0363 (LSASS Memory, T1003.001)
- MITRE ATT&CK Navigator
- Lockheed Martin: Intelligence-Driven Computer Network Defense Informed by Analysis of Adversary Campaigns and Intrusion Kill Chains
- Paul Pols: The Unified Kill Chain
- The Diamond Model of Intrusion Analysis (DTIC kaydı)
- MITRE D3FEND
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
ATT&CK v20'de değişenler
ATT&CK yılda iki kez yeni sürüm yayımlar ve her sürüm bazı teknikleri ekler, birleştirir ya da taşır. v20'nin başlangıç tarihi 13 Ekim 2026'dır ve bir analistin günlük işini doğrudan etkileyen iki değişiklik getirdi.
Birincisi, eski Defense Evasion ikiye bölündü. TA0005 numarası kaldı ama adı Stealth oldu: gizlenmek, olağan davranışa karışmak, güvenlik kontrollerini değiştirmeden iz azaltmak. Masquerading (T1036), Obfuscated Files or Information (T1027), Process Injection (T1055) ve Indicator Removal (T1070) buradadır. Yeni taktik Defense Impairment (TA0112) ise savunmayı doğrudan bozan teknikleri toplar: güvenlik araçlarını kapatmak, günlükleri silmek ya da susturmak, güvenlik duvarını değiştirmek, kimlik doğrulama sürecini değiştirmek. Ayrım ölçütü şudur: saldırgan savunmanın etrafından mı dolaşıyor (Stealth), yoksa savunmanın kendisini mi kırıyor (Defense Impairment)?
İkincisi, eski Impair Defenses (T1562) tekniğinin yerini yeni numaralar aldı: alt teknikleri T1685 ve T1686 altına taşındı. Indicator Removal'ın günlük silme alt teknikleri de aynı yere gitti. Eski numarayı açtığınızda site sizi yenisine yönlendirir. Eski bir rapordaki, kural etiketindeki ya da Navigator katmanındaki numaraları bu yüzden güncellemek gerekir; güncellemediğiniz bir kural, v20 matrisinde boşlukmuş gibi görünür.
Bir de tespit tarafında değişiklik vardır, ama v20'den önce gelmiştir: veri kaynakları (data sources) v18'de (Ekim 2025) kullanımdan kaldırıldı. Yerlerini teknik sayfalarındaki tespit stratejileri aldı. Sonraki blok bir teknik sayfasının bu yeni düzenini anlatıyor.
| Eski numara (v20 öncesi) | v20'deki numara ve ad | v20 taktiği |
|---|---|---|
| T1562.001 Disable or Modify Tools | T1685 Disable or Modify Tools | Defense Impairment (TA0112) |
| T1562.004 Disable or Modify System Firewall | T1686 Disable or Modify System Firewall | Defense Impairment (TA0112) |
| T1562.008 Disable or Modify Cloud Logs | T1685.002 Disable or Modify Cloud Log | Defense Impairment (TA0112) |
| T1070.001 Clear Windows Event Logs | T1685.005 Clear Windows Event Logs | Defense Impairment (TA0112) |
| T1070.002 Clear Linux or Mac System Logs | T1685.006 Clear Linux or Mac System Logs | Defense Impairment (TA0112) |
| TA0005 Defense Evasion | TA0005 Stealth (numara aynı, ad yeni) | Stealth (TA0005) |
Dikkat: T1070 Indicator Removal kaldırılmadı: ana teknik Stealth altında duruyor, yalnız günlük silen iki alt tekniği Defense Impairment'a taşındı. 'T1070 artık yok' demek yanlıştır; 'T1070.001 artık T1685.005' demek doğrudur.
Bir teknik sayfasını okumak
Bir teknik sayfası her zaman aynı sırayla gelir. T1566.001 Spearphishing Attachment sayfası örnek olsun:
- Üst kısım: ana tekniğin diğer alt teknikleri (Phishing'in dört alt tekniği), sonra açıklama (description): tekniğin ne olduğu ve hangi biçimlerde görüldüğü.
- Künye: ID, hangi tekniğin alt tekniği olduğu, taktik(ler), platformlar (Windows, macOS, Linux; başka tekniklerde IaaS, SaaS, Office Suite, Identity Provider, Network Devices, Containers, ESXi), sürüm ve oluşturulma, değiştirilme tarihleri. Eşlemede önce taktiğe ve platforma bakın.
- Procedure Examples: ID, Name, Description sütunları. Hangi grup, yazılım ya da kampanya bu tekniği nasıl kullanmış, kaynağıyla. Bir kural yazarken 'gerçekte nasıl görülüyor' sorusunun cevabı buradadır.
- Mitigations: M ile başlayan hafifletmeler. T1566.001 için M1049 Antivirus/Antimalware, M1031 Network Intrusion Prevention, M1021 Restrict Web-Based Content, M1017 User Training gibi.
- Detection Strategy: v18'den bu yana tespit bilgisinin yeri. Bir tespit stratejisi (DET ile başlar) platform başına bir ya da daha fazla analitik (analytic, AN) içerir. T1566.001 için DET0236 vardır ve Windows, Linux, macOS için birer analitiği bulunur.
- References: her iddianın dayandığı rapor ve yazılar.
Tespit stratejisi sayfası bir analistin en çok işine yarayacak kısımdır. Aşağıdaki kutu, T1003.001 LSASS Memory için DET0363'teki Windows analitiği AN1030'un günlük kaynakları tablosunu gösterir. Her satır bir veri bileşenidir (data component, DC): hangi tür gözlemin gerektiği ve hangi kanalda bulunduğu.
Data Component Name Channel Process Access (DC0035) WinEventLog:Sysmon EventCode=10 Process Creation (DC0032) WinEventLog:Sysmon EventCode=1 File Creation (DC0039) WinEventLog:Sysmon EventCode=11 User Account Metadata (DC0013) WinEventLog:Security EventCode=4673 Windows Registry Key Modification (DC0063) WinEventLog:Sysmon EventCode=13, 14
Dikkat: Aynı sayfada bir 'Mutable Elements' tablosu da vardır: kurumunuza göre ayarlamanız gereken alanlar. AN1030'da bunlar AccessMask (tam erişim için 0x1F0FFF), TimeWindow (LSASS erişimi ile döküm dosyası arasındaki süre), ParentProcessName (LSASS'a meşru olarak erişen güvenlik yazılımlarının izin listesi), DumpFilePath ve CommandLinePattern'dir. Tabloyu okuyan analist hemen şunu sorar: bizde Sysmon var mı, Event ID 10 açık mı? Yoksa bu analitik bizde çalışamaz.
Gruplar, yazılımlar, kampanyalar ve ilişkilendirme
Grup (group) sayfası, ATT&CK'in kendi tanımıyla, güvenlik topluluğunda ortak bir adla izlenen bir etkinlik kümesidir (activity cluster). Sayfada grubun başka şirketlerin verdiği takma adları, kamuya açık raporlara göre kullandığı teknikler, yazılımlar ve bağlı kampanyalar listelenir. Numarası G ile başlar.
Yazılım (software) sayfası iki türden birini taşır: araç (tool) ya da zararlı yazılım (malware). Araç, meşru kullanımı da olan ve saldırganın kötüye kullandığı programdır; ATT&CK, adı kimlik bilgisi dökümüyle anılan S0002'yi bile TOOL olarak sınıflar. Bu ayrım önemlidir: bir aracın görülmesi tek başına bir saldırı kanıtı değildir.
Kampanya (campaign), belirli bir zaman aralığında ortak hedeflerle yürütülmüş saldırı etkinliğidir; C ile başlar. Hafifletme (mitigation) M ile başlar ve bir tekniği önleyen ya da etkisini azaltan güvenlik önlemidir.
Bu sayfalar savunmacıya bir öncelik listesi verir: sektörünüzü hedefleyen grupların sayfalarından teknikleri toplarsınız ve önce onlara bakarsınız. Ama bir tuzak vardır: ilişkilendirme (attribution). Bir uyarıda bir grubun kullandığı bir teknik görüldü diye olayı o gruba yazmak yanlıştır. Pek çok teknik onlarca grupta ortaktır, araçlar herkese açıktır, grup sayfaları da yalnızca kamuya yansımış raporları özetler. Bir SOC analistinin işi ilişkilendirme değil, tespit ve müdahaledir; 'bu davranış X grubunun bilinen davranışına benziyor' demek, 'bunu X grubu yaptı' demekten çok farklıdır.
Bir uyarıyı ya da kuralı bir tekniğe eşlemek
Eşleme, bir kanıtı ATT&CK'teki doğru kutuya koymaktır. Bir uyarıya, bir kurala ya da bir olay raporunun satırına yapılır. İyi bir eşleme şu kurallara uyar:
- Aracı değil davranışı eşleyin. 'Mimikatz görüldü' bir teknik değildir; aracın yaptığı şey, yani LSASS belleğinden kimlik bilgisi okumak T1003.001'dir.
- Kanıtın izin verdiği en derin düzeye inin, daha derine değil. Belge PowerShell başlattıysa T1059.001 yazılır. Yalnızca 'bir betik yorumlayıcısı çalıştı' biliniyorsa T1059 yazılır. Kanıt yoksa alt teknik uydurulmaz.
- Taktiği bağlam belirler. Aynı port taraması dışarıdan geliyorsa saldırgan henüz içeride değildir: Reconnaissance, T1595 Active Scanning. İçerideki ele geçmiş bir makineden geliyorsa Discovery, T1046 Network Service Discovery. Run anahtarı T1547.001 hem Persistence hem Privilege Escalation altındadır; olayda amaç kalıcılıksa Persistence yazılır.
- Bir olay birden fazla tekniğe gidebilir. Çalınan hesapla RDP hem T1021.001 hem T1078.002'dir. Bu bir hata değil, iki ayrı gerçeğin kaydıdır: yol RDP, kimlik geçerli bir etki alanı hesabı.
- Teknik kötü niyet demek değildir. T1059.001 her gün yöneticiler tarafından da gerçekleştirilir. Eşleme 'bu ne tür bir davranış' sorusunu cevaplar; 'bu kötü mü' sorusunu triyaj cevaplar (Triyaj dersi).
Kurallar da aynı dille etiketlenir. Sigma kurallarında etiketler küçük harfle attack. önekiyle yazılır; bu etiketler kuralların bir kapsama haritasına otomatik dökülmesini sağlar. Kural yazımının kendisi Tespit kuralları (Sigma) dersindedir.
Aşağıdaki tablo, sitenin soc laboratuvarındaki uyarıların bu kurallarla nasıl eşleneceğini gösterir. Laboratuvarın uyarıları ATT&CK numarası taşımaz; eşlemeyi analist yapar.
| Laboratuvar kuralı | Gözlenen | Taktik | Teknik (v20) |
|---|---|---|---|
| TS-1002 Port taraması | 198.51.100.23, sunucunun 16 portuna SYN | Reconnaissance | T1595 Active Scanning (alt teknik tam oturmaz) |
| TS-1001 SYN flood | Tek porta yüzlerce SYN, el sıkışma tamamlanmıyor | Impact | T1499.001 Endpoint Denial of Service: OS Exhaustion Flood |
| TS-1003 ARP zehirleme | İç bilgisayar 'ağ geçidi benim' diyor | Credential Access, Collection | T1557.002 Adversary-in-the-Middle: ARP Cache Poisoning |
| TS-1004 DNS ile sızdırma | Uzun, rastgele alt alan adları tek bir alana | Exfiltration | T1048.003 Exfiltration Over Unencrypted Non-C2 Protocol |
| TS-2001 Çok sayıda bağlantı | Gece yedeklemesi, el sıkışmalar tamam | Yok (yanlış alarm) | Eşlenmez |
Dikkat: SYN flood için T1498.001 Direct Network Flood cazip gelir. Ama T1498 bağlantının bant genişliğini doldurmayı anlatır; T1499.001'in sayfası ise işletim sisteminin bağlantı sınırını tüketen SYN flood'u açıkça örnek verir. Laboratuvarda dolan şey hat değil, sunucunun bekleyen bağlantı kuyruğudur.
ATT&CK Navigator ve kapsama haritaları
ATT&CK Navigator, MITRE'nin matrisi tarayıcıda gösteren ve üzerine not almayı sağlayan web uygulamasıdır. Çalışma birimi katmandır (layer): matrisin üzerine konmuş, JSON dosyası olarak saklanan bir görünüm. Her tekniğe bir puan (score), bir renk ve bir yorum verilebilir; puanlar bir renk ölçeğiyle boyanınca ortaya bir ısı haritası (heat map) çıkar. Birden fazla katman puanları üzerinden birleştirilebilir ve sonuç JSON, Excel ya da SVG olarak dışa aktarılabilir.
SOC'ta üç tip katman yaygındır: tehdit katmanı (sektörü hedefleyen grupların kullandığı teknikler), tespit katmanı (kurallarımızın etiketlerinden çıkan teknikler) ve ikisinin farkı, yani boşluk katmanı. Boşluk katmanı bir sonraki çeyrekte hangi kuralların yazılacağını söyler.
Kapsama haritası (coverage map) güçlü bir araçtır ve tam da bu yüzden yanıltıcıdır. Sık düşülen tuzaklar:
- Hücre bir kural varsa yeşile boyanır, ama tekniğin her prosedürü yakalanmaz. T1059.001 için yalnızca
-EncodedCommandparametresini arayan bir kural, PowerShell'in başka yüzlerce kullanım biçimini görmez. - Kural var ama veri yok. Kural Sysmon Event ID 10'a dayanıyorsa ve sunucuların yarısında Sysmon kurulu değilse, o hücre yarı yarıya kördür.
- Test edilmemiş kural kapsama değildir. Bir kural ancak davranış güvenli biçimde yeniden üretilip uyarı gerçekten geldiğinde sayılmalıdır; buna saldırgan benzetimi (adversary emulation) denir.
- Yüzde, ağırlıksız bir ortalamadır. 227 teknikten 120'sine kural bağlamak etkileyici görünür; ama tehdit katmanınızdaki en sık 20 teknikten 15'i boşsa rakam bir şey söylemez.
- Bazı teknikler iyi tespit edilemez. T1078 Valid Accounts'ta saldırgan meşru bir kullanıcı gibi görünür. Bu hücreyi kırmızı bırakmak dürüstlüktür; sahte bir yeşil kural, hiç kuraldan kötüdür.
- Sürüm kayar. Katman v19 numaralarıyla yapıldıysa v20'de kaldırılan T1562 alt teknikleri boş görünür. Katmanın hangi ATT&CK sürümüyle yapıldığı her zaman yazılmalıdır.
{
"name": "SOC tespit kapsami",
"domain": "enterprise-attack",
"techniques": [
{ "techniqueID": "T1059.001", "tactic": "execution", "score": 1,
"comment": "Tek kural: -EncodedCommand. Test: 2026-10" },
{ "techniqueID": "T1003.001", "tactic": "credential-access", "score": 2,
"comment": "Sysmon 10 tabanli. Sunucularin %60'inda Sysmon var" },
{ "techniqueID": "T1685.005", "tactic": "defense-impairment", "score": 3,
"comment": "Event ID 1102. Eski etiket T1070.001 guncellendi" }
]
}Acı piramidi ayrıntıda: hangi tespite yatırım yapılır?
Örnek olaydaki göstergeleri piramide yerleştirmek, tespit seçiminin mantığını gösterir. Her basamakta iki soru sorulur: saldırgan bu göstergeyi ne kadar kolay değiştirir, biz bu göstergeyi ne kadar kolay tespit ederiz?
Alt basamaklar 'atomik' göstergelerdir: bir değer, bir eşleşme. Bir listeye konur, güvenlik duvarına, proxy'ye, EDR'a dağıtılır. Yanlış alarm oranı düşüktür, ama ömürleri kısadır ve yalnızca bilinen bir saldırıyı yakalarlar. Üst basamaklar davranıştır. Yazması, ayarlaması ve yanlış alarmlarını ayıklaması emek ister, ama yeni bir kampanyayı, daha hiç görülmemiş bir zararlı yazılımı da yakalar.
Doğru strateji ikisini birlikte kullanmaktır: bir olay sırasında bulunan hash, IP ve alan adı derhal engellenir (yangını söndürür), aynı olaydan çıkarılan davranış bir kurala dönüştürülür (bir sonrakini önler). Olay sonrası raporunda 'bu olaydan hangi TTP kuralı çıktı' sorusu bulunmalıdır.
| Basamak | Örnek olaydaki gösterge | Saldırganın maliyeti | Tespit biçimi |
|---|---|---|---|
| Hash değeri | Fatura ekinin SHA-256 değeri | Önemsiz: dosyayı yeniden paketler | EDR, e-posta ağ geçidi listesi |
| IP adresi | 203.0.113.45 | Kolay: yeni sunucu kiralar | Güvenlik duvarı, proxy engel listesi |
| Alan adı | invoice-portal.example.net | Basit: yeni alan adı kaydeder | DNS ve proxy engel listesi |
| Ağ ve host artefaktı | Hep aynı URI kalıbı ve User-Agent; Run anahtarındaki değer adı | Can sıkıcı: aracını yeniden yapılandırır | Proxy ve kayıt defteri kuralları |
| Araç | LSASS dökümü yapan program | Zorlayıcı: başka araç bulur ya da yazar | Araca özgü imza, YARA |
| TTP | Office uygulamasının PowerShell başlatması; LSASS'a tam erişimli handle açılması | Zorlu: çalışma biçimini değiştirmesi gerekir | Davranış kuralı (Sysmon 1, Sysmon 10) |
Dikkat: Piramit hash ve IP listelerini değersiz ilan etmez. Onları ucuz ama kısa ömürlü olarak sınıflar. Hata, bir SOC'un tespitlerinin tamamının alttaki üç basamakta durmasıdır.
Elmas modeli ve D3FEND ayrıntıda
Elmas modelinde her olay (event) dört köşeyle yazılır ve köşelerin yanına meta özellikler eklenir: zaman damgası (timestamp), aşama (phase; makale kill chain gibi herhangi bir aşamalı modelin kullanılabileceğini söyler), sonuç (result: başarılı, başarısız, bilinmiyor), yön (direction), yöntem (methodology) ve kaynaklar (resources). Olaylar birbirine bağlanınca bir etkinlik zinciri (activity thread) oluşur; böylece Elmas modeli kill chain ile birlikte kullanılır.
Örnek olayda bir elmas şöyle yazılır: saldırgan bilinmiyor; yetenek makrolu belge ve PowerShell yükleyici; altyapı invoice-portal.example.net ve 203.0.113.45; kurban a.yilmaz ve WS-014. Analist altyapı köşesinden döner (pivot): 203.0.113.45 ile başka hangi iç makine konuşmuş? Proxy günlüğünde WS-031 de çıkarsa, olay bir değil iki makinedir.
MITRE D3FEND, ATT&CK'in savunma tarafındaki karşılığıdır: siber güvenlik karşı önlemlerinin bir bilgi grafiğidir (knowledge graph). Karşı önlemleri yedi taktik altında toplar: Model, Harden, Detect, Isolate, Deceive, Evict, Restore. Teknik numaraları D3- ile başlar: D3-MFA (Multi-factor Authentication), D3-FIM (File Integrity Monitoring), D3-AL (Account Locking), D3-DF (Decoy File). D3FEND saldırı ve savunma tekniklerini doğrudan değil, ortak dijital artefaktlar üzerinden bağlar: bir saldırı tekniği bir süreci, bir dosyayı ya da bir ağ trafiğini kullanır; bir savunma tekniği aynı artefaktı izler ya da korur.
D3FEND'i ATT&CK'teki 'Mitigations' listesiyle karıştırmayın. Mitigations bir tekniğe karşı genel önlem başlıklarıdır (M1017 User Training gibi). D3FEND ise önlemin teknik olarak ne yaptığını ayrıntılandırır ve bir savunma ürününün ya da kontrolün neyi gerçekten kapsadığını tartışmak için ortak bir dil sunar.
| Elmas köşesi | Soru | Örnek olayda |
|---|---|---|
| Saldırgan (adversary) | Kim? | Bilinmiyor; ilişkilendirme SOC'un işi değil |
| Yetenek (capability) | Ne kullandı? | Makrolu belge, PowerShell yükleyici, döküm aracı |
| Altyapı (infrastructure) | Neyle ulaştı? | invoice-portal.example.net, 203.0.113.45 |
| Kurban (victim) | Kime? | a.yilmaz, WS-014, FS-01 |
Modeller nerede yanıltır?
Sık görülen yanlış kullanımlar şunlardır:
- Kill chain'i doğrusal bir kontrol listesi sanmak. Bulut ve kimlik saldırılarında çoğu zaman teslim ve kurulum yoktur: çalınan bir parolayla doğrudan Initial Access ve Valid Accounts yaşanır. Böyle bir olayı yedi aşamaya zorlamak boş kutular üretir.
- ATT&CK'i bir 'yapılacaklar listesi' gibi tamamlamaya çalışmak. Amaç her hücreyi yeşile boyamak değil, kurumunuzu tehdit eden davranışları görmektir. Tehdit katmanı olmadan çizilmiş bir kapsama haritası yön göstermez.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvarın uyarılarını ATT&CK'e eşleyin
soclaboratuvarında dört saldırıyı ve gece yedeklemesini çalıştırın. Uyarı konsoluna düşen her uyarı için kural numarasını, kaynağı ve hedefi okuyun, sonra ATT&CK v20 taktiğini ve tekniğini yazın. Laboratuvar ATT&CK numarası göstermez; eşlemeyi siz yapacaksınız. Saldırı olmayan uyarılara 'eşlenmez' yazın.- Panelin 'Trafik üretici' bölümünden sırasıyla port taraması, SYN flood, ARP zehirleme, DNS ile veri sızdırma ve gece yedeklemesini başlatın.
- Her uyarının kural numarasını (TS-1001, TS-1002 gibi), kaynak adresini ve uyarının 'Kural: ... Ölçülen: ...' satırında ölçüleni not edin. Kaynağın dışarıdan mı (198.51.100.23) yoksa içeriden mi (192.168.2.x) geldiğine özellikle bakın.
- Uyarının filtresini paket çözümleyicide açın ve davranışı kendi gözünüzle doğrulayın: el sıkışmalar tamamlanıyor mu, kaç farklı port var, DNS sorgularının ilk etiketi ne kadar uzun?
- Her uyarı için taktik ve teknik yazın; bir tekniğin alt teknikleri olaya tam oturmuyorsa ana teknikte kalın.
- Son olarak şunu düşünün: aynı tarama içerideki PC-09'dan gelseydi eşleme değişir miydi?
Cevap: TS-1002 port taraması: kaynak dış adres 198.51.100.23, saldırgan henüz içeride değil, bu yüzden Reconnaissance, T1595 Active Scanning. Alt teknikleri (T1595.001 IP blokları taraması, .002 zafiyet taraması, .003 kelime listesiyle tarama) tek bir sunucunun 16 portuna yapılan SYN taramasına tam oturmaz; ana teknik doğru cevaptır. Aynı tarama içerideki PC-09'dan gelseydi ortamı tanıyan ele geçmiş bir makine olurdu: Discovery, T1046 Network Service Discovery. TS-1001 SYN flood: Impact, T1499.001 Endpoint Denial of Service: OS Exhaustion Flood; teknik sayfası tamamlanmayan el sıkışmalarla bağlantı sınırını tüketen SYN flood'u açıkça örnek verir. T1498.001 bant genişliğini doldurmayı anlatır, burada dolan şey sunucunun kuyruğudur. TS-1003 ARP zehirleme: T1557.002 Adversary-in-the-Middle: ARP Cache Poisoning; sayfası onu Credential Access ve Collection taktiklerine koyar, çünkü araya giren saldırgan trafiği dinler ve kimlik bilgisi toplar. TS-1004 DNS ile sızdırma: Exfiltration, T1048.003 Exfiltration Over Unencrypted Non-C2 Protocol; sayfa DNS'i şifresiz protokoller arasında sayar. Aynı DNS kanalı komut da taşısaydı ayrıca Command and Control, T1071.004 Application Layer Protocol: DNS yazılırdı. TS-2001 gece yedeklemesi: içeriden, tek porta (22), bütün el sıkışmalar tamam; saldırı değil, eşlenmez.Oku ve yorumla
Bir günlük hikâyesini teknik teknik eşleyin
Aşağıdaki olaylar bir uç nokta ve bir etki alanı denetleyicisinden toplandı. Her satır için ATT&CK v20 taktiğini ve tekniğini (gerekiyorsa alt tekniği) yazın, sonra kill chain aşamasını belirtin. Kanıtın söylemediği bir şeyi eşlemeyin.
09:12:04 WS-022 Sysmon 1 ParentImage=C:\Program Files\Microsoft Office\root\Office16\EXCEL.EXE Image=C:\Windows\System32\WindowsPowerShell\v1.0\powershell.exe User=EXAMPLE\b.demir 09:12:09 WS-022 Sysmon 3 Image=powershell.exe DestinationIp=203.0.113.80 DestinationPort=443 09:12:15 WS-022 Sysmon 13 TargetObject=HKU\...\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Run\OneDriveSync Details=C:\Users\b.demir\AppData\Roaming\odsync.exe 09:13:15 WS-022 Sysmon 3 Image=odsync.exe DestinationIp=203.0.113.80 DestinationPort=443 (bundan sonra her 60 saniyede bir) 11:40:31 WS-022 Sysmon 10 SourceImage=C:\Users\b.demir\AppData\Roaming\odsync.exe TargetImage=C:\Windows\System32\lsass.exe GrantedAccess=0x1F0FFF 11:52:07 DC-01 4624 Logon Type=10 Account=EXAMPLE\srv.yedek Source Network Address=192.168.10.22 11:58:44 DC-01 1102 The audit log was cleared. Account=EXAMPLE\srv.yedek
Cevap: 09:12:04, Excel'in PowerShell başlatması: Execution, T1059.001 PowerShell; öncesinde kullanıcının bir dosyayı açtığı da açıktır, T1204.002 User Execution: Malicious File eklenebilir. Kill chain'de Exploitation. E-postanın kendisini görmediğimiz için T1566.001 ancak 'muhtemel giriş yolu' olarak not edilir, kanıt gibi yazılmaz. 09:12:09, PowerShell'in 203.0.113.80:443'e bağlanması: tek bağlantıdır; bir şey indirildiği izlenimi verir, ama dosya yazıldığını gösteren satır olmadan T1105 Ingress Tool Transfer kesin değil, araştırılacak bir sorudur. 09:12:15, Run anahtarına OneDriveSync adıyla bir değer yazılması: Persistence, T1547.001 Registry Run Keys / Startup Folder; Installation aşaması. Değer adının meşru bir ürünü andırması ayrıca Stealth altında T1036 Masquerading'i düşündürür; dosyanın imzası ve yeri incelenince karar verilir. 09:13:15'ten itibaren 60 saniyede bir aynı adrese 443: Command and Control, T1071.001 Web Protocols. 11:40:31, kullanıcı klasöründeki bir programın LSASS'a 0x1F0FFF erişimle handle açması: Credential Access, T1003.001 LSASS Memory; kill chain'de Actions on Objectives. 11:52:07, WS-022'den DC-01'e bir hizmet hesabıyla Logon Type 10: Lateral Movement, T1021.001 Remote Desktop Protocol, ve kimlik geçerli bir etki alanı hesabı olduğu için T1078.002 Domain Accounts. Bir yedekleme hizmet hesabının etkileşimli RDP açması kendi başına anormaldir. 11:58:44, DC-01'de 1102: Defense Impairment, T1685.005 Clear Windows Event Logs (eski adıyla T1070.001).Oku ve yorumla
Göstergeleri piramide dizin
Bir olay raporundan çıkan göstergeler aşağıda. Her birini acı piramidinin bir basamağına yerleştirin, sonra hangi ikisinin bir SIEM kuralına dönüştürülmeye en çok değdiğini gerekçesiyle söyleyin.
1. SHA-256: 9f2c...e41a (zararlı belge) 2. 198.51.100.77 (C2 sunucusu) 3. update-check.example.org (C2 alan adı) 4. Her C2 isteğinde URI /api/v2/ping?id= ve User-Agent "Mozilla/4.0 (compatible; MSIE 6.0)" 5. Zamanlanmış görev adı \Microsoft\Windows\UpdateOrchestrator\Refresh 6. Kimlik bilgisi dökümü için kullanılan, adı bilinen açık kaynaklı bir araç 7. Bir hizmet hesabının mesai dışında birden fazla iş istasyonuna RDP açması
Cevap: 1 hash değeri, en alt basamak: tek bayt değişince geçersizdir. 2 IP adresi, 3 alan adı: kolay ve basit basamaklar; bugün engellenir, yarın yenisi gelir. 4 ve 5 ağ ve host artefaktlarıdır: URI kalıbı ve eski bir tarayıcıyı taklit eden sabit User-Agent ağ artefaktı, meşru bir Windows görevine benzetilmiş görev adı host artefaktıdır. Saldırganın bunları değiştirmesi için aracını yeniden yapılandırması gerekir. 6 araç basamağıdır: araca özgü imza ya da YARA kuralıyla tespit edilir, saldırgan başka bir araca geçmek zorunda kalır. 7 TTP'dir: bir davranış tarif eder (T1021.001 ve T1078.002), hangi araçla yapıldığından bağımsızdır. Kurala en çok değen ikisi 7 ve 4'tür. 7 piramidin tepesindedir ve saldırgan aracını, sunucusunu, alan adını değiştirse de yakalanır; yanlış alarmları ayıklamak için hizmet hesaplarının olağan RDP davranışını bilmek gerekir. 4 ise proxy günlüğünde ucuzca aranabilir ve aynı aracı kullanan başka kampanyaları da yakalar. 1, 2 ve 3 kural değil, engel listesi işidir; onları hemen engellemek yine doğrudur.Hesapla
Kapsama yüzdesinin arkasını hesaplayın
Tespit ekibinin hazırladığı özet aşağıda. Önce ekibin sunduğu oranı, sonra tehdit katmanına göre gerçekten test edilmiş kapsamayı hesaplayın ve iki rakam arasındaki farkı bir cümleyle açıklayın.
ATT&CK v20 Enterprise teknik sayısı: 227 (alt teknikler hariç) En az bir kuralı olan teknik sayısı: 102 Tehdit katmanı (sektörü hedefleyen grupların sayfalarından): 24 teknik Bu 24 teknikten kuralı olan: 16 Bu 16 kuraldan son altı ayda saldırgan benzetimiyle test edilip uyarı ürettiği görülen: 9 Bu 9 kuraldan, gerektirdiği veri (ör. Sysmon) sunucuların hepsinde bulunan: 6
Cevap: Ekibin oranı 102 / 227 = 0,449, yani yaklaşık yüzde 45. Tehdit katmanına göre kural oranı 16 / 24 = 0,667, yani yaklaşık yüzde 67; ama test edilmiş kapsama 9 / 24 = 0,375, yani yüzde 37,5'tir. Verisi bütün sunucularda bulunan, test edilmiş kurallarla bu oran 6 / 24 = 0,25, yani yüzde 25'e düşer. Fark şudur: yüzde 45 bütün matrise yayılmış, ağırlıksız ve sınanmamış bir sayımdır; bizi gerçekten hedefleyen davranışların yalnızca dörtte birini her yerde ve kanıtlanmış biçimde görüyoruz. Bir sonraki adım, tehdit katmanındaki kuralı olmayan 8 tekniğe ve test edilmemiş 7 kurala öncelik vermektir. Ayrıca kuralı olan hücrelerin her prosedürü yakalamadığını, yani 6'nın bile bir üst sınır olduğunu not edin.Oku ve yorumla
Eski bir eşleme raporunu v20'ye taşıyın
2025'te yazılmış bir olay raporunun ATT&CK eki aşağıda. Satırları ATT&CK v20'ye göre güncelleyin: numarası değişen, taktiği değişen ve olduğu gibi kalan satırları ayırın.
Defense Evasion T1070.001 Clear Windows Event Logs Defense Evasion T1562.001 Disable or Modify Tools Defense Evasion T1562.004 Disable or Modify System Firewall Defense Evasion T1036.005 Match Legitimate Resource Name or Location Defense Evasion T1027 Obfuscated Files or Information Credential Access T1003.001 LSASS Memory
Cevap: Numarası ve taktiği değişenler: T1070.001 artık T1685.005 Clear Windows Event Logs, Defense Impairment (TA0112). T1562.001 artık T1685 Disable or Modify Tools, Defense Impairment. T1562.004 artık T1686 Disable or Modify System Firewall, Defense Impairment; eski numaralar açılınca site yenilerine yönlendirir. Numarası aynı, yalnız taktik adı değişenler: T1036.005 Match Legitimate Resource Name or Location ve T1027 Obfuscated Files or Information; ikisi de TA0005 altında kaldı, ama taktiğin adı artık Stealth'tir. Olduğu gibi kalan: T1003.001 LSASS Memory, Credential Access. Ayırma mantığı şudur: güvenlik aracını kapatmak, günlüğü silmek, güvenlik duvarını değiştirmek savunmayı kırar ve Defense Impairment'a gider; bir dosyayı meşru bir adla saklamak ya da kodu karıştırmak savunmanın etrafından dolaşır ve Stealth'te kalır.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir kullanıcı e-postadaki eki açıyor, ek PowerShell başlatıyor, bir Run anahtarı yazılıyor ve makine her dakika aynı dış adrese HTTPS isteği gönderiyor. İki gün sonra aynı makineden bir dosya sunucusuna çalınmış bir etki alanı hesabıyla RDP açılıyor ve sunucunun Security günlüğü temizleniyor. Bu olayı kill chain aşamalarına ve ATT&CK v20 tekniklerine eşleyin, iki modelin bu olayda neden farklı ayrıntı verdiğini açıklayın ve olaydan hangi göstergelerin engelleneceğini, hangi davranışın kurala dönüştürüleceğini acı piramidine dayanarak söyleyin.
Müdürünüz bir sonraki toplantıda 'ATT&CK kapsamımız yüzde kaç' sorusuna tek bir rakamla cevap vermenizi istiyor. Anlamlı bir kapsama haritasını Navigator'da nasıl kurarsınız, tek bir yüzdenin neden yanıltıcı olabileceğini hangi örneklerle açıklarsınız ve müdürünüze ne sunarsınız?