Aşama 6: SOC · Ders 6.7
Oltalama (phishing) analizi: başlıklar, bağlantılar, ekler
Bildirilen bir oltalama iletisinin aslını alıp başlığını, bağlantılarını ve eklerini hiçbir şeyi tıklamadan inceleyebilir, kararınızı gerekçesiyle verebilir ve kapsam, temizleme, engelleme ve kullanıcıya dönüş adımlarını yürütebilirsiniz.
Bir kullanıcı 'şüpheli ileti bildir' düğmesine bastı ya da SIEM'de e-posta ağ geçidinden bir uyarı düştü. Triyaj dersinde bir alarmın ilk beş dakikasını gördünüz; bu ders, alarmın konusu bir e-posta olduğunda o beş dakikanın ve sonrasının nasıl geçtiğini anlatır. SPF, DKIM ve DMARC'ın nasıl çalıştığını 2. aşamadaki e-posta dersinde öğrendiniz; burada onları yeniden anlatmayacağız, yalnızca sonuçlarını bir analist gibi okuyacağız. Ekin açıldığı bilgisayarda ne olduğu Uç nokta tespiti dersinin, ekin kendisini derinlemesine incelemek Zararlı yazılım triyajı dersinin konusudur.
Önce iletinin aslı
Oltalama (phishing), kullanıcıyı güvendiği birinin kılığına girerek bir şey yapmaya ikna etme saldırısıdır: bir bağlantıya tıklamak, bir eki açmak, parola girmek, para göndermek ya da yalnızca cevap yazmak. Tek bir kişiye ya da küçük bir gruba özel hazırlanmışsa hedefli oltalama (spear phishing), üst yöneticiyi hedefliyorsa balina avı (whaling) denir. MITRE ATT&CK bunu T1566 (Phishing) altında toplar: ekli olanı T1566.001, bağlantılı olanı T1566.002'dir.
Analizin ilk kuralı: ekrandaki görüntüyle değil, iletinin aslıyla (original message, message source) çalışırsınız. Kullanıcı iletiyi normal 'İlet' düğmesiyle gönderirse elinize yeni bir ileti geçer: başlıkları kullanıcının kendi sunucusu yeniden yazmıştır, gövde alıntıya dönüşmüştür, bağlantılar ve ekler istemci tarafından değiştirilmiş olabilir. Özgün Received satırları, Authentication-Results ve Message-ID kaybolur.
Doğru yollar: kurumun bildirim düğmesi (iletiyi olduğu gibi güvenlik ekibine gönderir), 'ek olarak ilet' (forward as attachment; ileti başlıklarıyla .eml ya da .msg olarak eklenir), istemcinin 'orijinali indir' seçeneği, ya da yönetici olarak iletiyi Message-ID ile posta kutusunda bulmak.
Ele geçen .eml dosyası bir delildir. Özetini (hash) alıp kayda yazın ve iş bilgisayarınızda bir e-posta istemcisiyle açmayın: istemci uzak resimleri yükleyebilir, ekleri önizleyebilir. Ham metni bir metin düzenleyicide ya da analiz makinesinde okuyun.
Analiz üç soruya cevap arar: ileti gerçekte kimden geliyor, ne istiyor, kimlere ulaştı.
Dikkat: RFC 8601 (bölüm 4.1), e-posta istemcilerinin message/rfc822 eki olarak taşınan bir iletinin içindeki Authentication-Results alanlarını yok saymasını önerir: bunlar geçmişte yapılmış denetimlerin sonucudur. Ekteki aslı okurken analist de aynı ölçüyü kullanır: yalnızca kendi sunucunuzun adını taşıyan ve kendi Received satırınızın üstünde duranı, teslim anındaki sonuç olarak kabul edin.
Başlığı analist gözüyle okumak
E-posta dersindeki kural aynen geçerlidir: Received satırları aşağıdan yukarı okunur, ama yalnızca kendi sunucularınızın yazdığı satırlara güvenebilirsiniz. Yukarıdan aşağı inip kendi MX sunucunuzun yazdığı ilk Received satırını bulun; oradaki from ... [IP] iletiyi size gerçekten teslim eden makinedir. Bu satırın altındaki her şeyi gönderen yazmış olabilir.
Sonra kendi sunucunuzun Authentication-Results alanına bakın. Alanın başındaki ad (authserv-id) sizin sunucunuz olmalı ve alan, kendi MX'inizin Received satırının üstünde durmalıdır. Aynı adı taşıyan ama daha aşağıda duran bir Authentication-Results, ileti size ulaşmadan önce eklenmiştir ve sahtedir.
Okunacak sonuçlar spf=, dkim= ve dmarc= değerleridir; değerlerin anlamını e-posta dersinde gördünüz. Analist için asıl soru, her sonucun hangi alan için verildiğidir: smtp.mailfrom= SPF'in baktığı zarf alanı, header.d= DKIM imzasını atan alan, header.from= DMARC'ın baktığı From alanı.
Ardından üç adresi yan yana koyun:
- Return-Path: Zarfın göndereni (MAIL FROM); son teslimde sunucu tarafından eklenir. Toplu gönderim hizmetleri burada kendi alanlarını kullanır; tek başına farklı olması olağandır.
- From: Kullanıcının gördüğü gönderen; DMARC bu alanın alan adını korur.
- Reply-To: RFC 5322'ye göre yazarın, cevapların gönderilmesini önerdiği adres. From'dan başka bir alana gidiyorsa kullanıcının cevabını kimin okuyacağını sorun.
Son olarak Message-ID alanında @ işaretinden sonraki makineye ve Date alanının Received tarihleriyle uyumuna bakın; birkaç dakikalık fark olağandır, günlerce fark dikkat ister.
En önemli ders: dmarc=pass yalnızca 'From'daki alanın sahibi bu iletiyi onaylıyor' demektir. Saldırgan kendi kaydettiği alandan gönderirse üçü de geçer. Kimlik doğrulama kimin gönderdiğini söyler, iyi niyetini söylemez.
Dikkat: ARC (Authenticated Received Chain, RFC 8617, deneysel), iletiyi yolda değiştiren posta listeleri ve yönlendiriciler için geliştirildi. Aradaki sunucu, gördüğü doğrulama sonuçlarını ARC-Authentication-Results alanına yazar ve ARC-Message-Signature ile ARC-Seal alanlarıyla imzalar; her halka bir i= numarası taşır ve ARC-Seal'deki cv= değeri (none, pass, fail) zincirin sağlam olup olmadığını söyler. ARC yalnızca o aracıya güveniyorsanız anlam taşır; tanımadığınız birinin ARC zinciri bir kanıt değildir.
Kimlik oyunları: benzer alan adı ve görünen ad
Alanın DMARC politikası reject ise saldırgan gerçek alan adıyla sahte ileti teslim ettiremez; bunun yerine kullanıcının gözünü aldatır. Bu bölümdeki benzer adlar gerçek bir alana denk gelmesin diye belgeler için ayrılmış .example uzantısıyla yazıldı; taklit edilen kurum ornekbank.example olsun.
- Yazım hatası (typosquatting): Bir harf eksik, fazla, yer değiştirmiş ya da benzeriyle değiştirilmiş:
ornekbamk.example,0rnekbank.example(o yerine sıfır),ornekbnak.example. Küçük yazıdarnilem,lile1veIkolayca karışır. - Eklenmiş sözcük (combosquatting):
ornekbank-guvenlik.example,ornekbank-destek.example. Marka adı yerindedir, sonuna güven veren bir sözcük eklenmiştir. - Alt alan adı hilesi:
ornekbank.example.hesap-dogrula.example.org. Kullanıcı soldan okur ve tanıdık adı görür; oysa alan adı sağdan okunur. Kayıtlı alan adı (registrable domain), kamuya açık son ek ve onun solundaki tek etikettir: buradaexample.org;.com.trgibi iki parçalı bir uzantıda üç etiket olur. Soldaki her şeyi o alanın sahibi istediği gibi yazar. - Homoglif (homoglyph): Başka bir alfabeden aynı görünen bir harf: Latin
oyerine Kirilо(U+043E). Uluslararası karakterli alan adları (IDN) DNS'e ASCII biçiminde sorulur; bu biçim Punycode ile üretilir ve etiketxn--önekiyle başlar (RFC 5891, RFC 3492). Kiril o'luоrnekbank.example, DNS'texn--rnekbank-mbh.exampleolur. Başlıkta, günlükte ya da proxy kaydında birxn--etiketi görürseniz ekrandaki görüntüsünü çözüp taklit edilen adı arayın.
Görünen ad sahteciliği (display name spoofing) daha da basittir. From alanının iki parçası vardır: görünen ad ve adres. Görünen adı gönderen istediği gibi yazar ve pek çok istemci, özellikle telefonda, yalnızca onu gösterir. "Selin Aksoy (Genel Müdür)" adı, sıradan bir ücretsiz posta adresinin önüne yazılabilir. Görünen adın içine bir alan adı koymak da yaygındır: "BT Hizmet Masası | example.com" yazan bir ileti example.com'dan gelmiyor olabilir.
Pratik yol: From'daki adresin alan adını bilinen alanlarla karakter karakter karşılaştırın ve alanın kayıt tarihine bakın; birkaç günlük bir alan güçlü bir işarettir.
Bağlantılar: tıklamadan incelemek
Bir bağlantıyı incelemenin ilk kuralı onu tıklamamaktır, analist olarak bile. Bağlantı çoğu zaman alıcıya özel bir belirteç (token) taşır: siz açtığınızda saldırgan, o kullanıcının iletiyi açtığını ve adresin canlı olduğunu öğrenir; bazı sayfalar ilk açılışta zararlı dosyayı indirmeye de başlar.
Bağlantıyı iletinin ham metninden, HTML'deki href değerinden kopyalayın; kullanıcının gördüğü metin ile href farklı olabilir.
Kayda yazarken etkisizleştirin (defang): http yerine hxxp, noktalar yerine [.]. Böylece kimse yanlışlıkla tıklayamaz, uygulamalar da önizleme için adresi çağırmaz: hxxps://ornekbank[.]example[.]hesap-dogrula[.]example[.]org/giris.
Bağlantıyı okurken dikkat edilecekler:
- Alan adı: Önceki bölümdeki oyunlar.
@işaretinden önceki her şey kullanıcı bilgisidir; tarayıcı@'den sonraki sunucuya gider. - Yönlendirmeler: Bağlantı güvenilir bir siteye gidip oradan başka yere yönlendirebilir. Bir sitenin
?url=gibi bir parametreyle herhangi bir adrese yönlendirmesine açık yönlendirme (open redirect) denir; saldırgan güvenilir alan adının arkasına saklanır. - URL kısaltıcılar (URL shortener): Asıl hedefi gizler.
- İzleme parametreleri (tracking parameters):
utm_sourcegibi pazarlama parametreleri zararsızdır; ama?u=ya da?id=ile taşınan, Base64'e benzeyen bir değer çoğu zaman alıcının kimliğidir. Çözüp görün: kullanıcının adresi çıkıyorsa ileti ona özel hazırlanmıştır.
Hedefi öğrenmek için tıklamak yerine bir URL tarama hizmeti (adresi kendi sunucularından açıp ekran görüntüsünü, yönlendirmelerini ve indirilen dosyaları raporlayan hizmet) ya da kurumun kum havuzu (sandbox) kullanılır. Alanın kayıt tarihine (WHOIS ya da RDAP), itibarına ve proxy ile DNS günlüklerinde daha önce görülüp görülmediğine bakılır.
QR kodu gövdede ya da ekli bir PDF'te bir resimdir; bağlantı tarayan ağ geçitleri onu metin olarak görmeyebilir ve kullanıcı kodu telefonuyla okuyunca kurumsal korumanın dışına çıkar. Bu türe QR oltalaması (quishing) denir. Analist kodu bir çözücüyle metne çevirir ve çıkan adresi diğer bağlantılar gibi inceler.
Ekler: uzantıya değil içeriğe bakmak
Bir dosyanın türünü adı değil, ilk baytları söyler. Pek çok dosya biçimi bilinen bir dosya imzasıyla (file signature, magic bytes) başlar: PDF %PDF, ZIP ve Office Open XML belgeleri (.docx, .xlsx) PK, Windows çalıştırılabilir dosyaları MZ ile. Fatura.pdf adlı bir ek MZ ile başlıyorsa bir PDF değil, bir programdır.
Çift uzantı (double extension): Windows, bilinen dosya türlerinin uzantısını varsayılan olarak gizler. Fatura_2026-11.pdf.exe dosyası Gezgin'de Fatura_2026-11.pdf görünür; saldırgan bir de PDF simgesi koyarsa fark edilmez. Ek adlarını her zaman ham metinden, tam haliyle okuyun.
Arşivler ve kapsayıcılar: Zararlı dosya bir ZIP, RAR ya da ISO gibi bir disk görüntüsünün içine konur. Parolası gövdede yazan şifreli bir arşivin amacı, ağ geçidindeki tarayıcının içini görmesini engellemektir. Bazı arşiv ve disk görüntüsü araçları da içinden çıkan dosyalara aşağıda anlatılan Web İşaretini taşımaz (T1553.005, Mark-of-the-Web Bypass).
HTML kaçakçılığı (HTML smuggling, T1027.006): Ek yalnızca bir HTML dosyasıdır; zararlı dosya içinde kodlanmış metin olarak durur ve sayfa açılınca JavaScript onu kullanıcının bilgisayarında dosyaya dönüştürür. Ağ geçidi yalnızca metin görür. Ekli HTML başka bir şey de olabilir: kurumun oturum açma ekranına benzeyen ve parolayı saldırgana gönderen yerel bir form.
Office makroları: VBA makroları uzun süre en yaygın ilk erişim yoluydu. Microsoft bu yüzden Windows'taki Office uygulamalarında (Access, Excel, PowerPoint, Project, Publisher, Visio, Word) internetten gelen dosyalardaki makroları varsayılan olarak engeller. İnternetten inen ya da e-posta ekinden kaydedilen dosyaya Windows bir Web İşareti (Mark of the Web, MOTW) ekler; Office bu işareti görünce makroyu çalıştırmaz ve 'Etkinleştir' düğmesi olmayan bir SECURITY RISK uyarısı gösterir. Makro ancak kullanıcı dosyanın Özellikler penceresinde 'Engellemeyi kaldır' derse çalışabilir; bunu isteyen bir ileti kendi başına güçlü bir işarettir.
Her ekin özetini (hash) alıp itibar hizmetlerinde arayın. Bulunmayan bir özet yalnızca bilinmiyordur, temiz değildir. Dosyanın kendisini herkese açık bir hizmete yüklemeyin: kuruma özel bir belge kurum bilgisi taşıyabilir ve yükleme saldırgana fark edildiğini gösterebilir. Önce özetle arayın, dosyayı kurumun kendi kum havuzunda çalıştırın; derin inceleme Zararlı yazılım triyajı dersinde.
Bağlantısız saldırı: BEC ve fatura dolandırıcılığı
En pahalı e-posta saldırıları çoğu zaman hiç bağlantı ve ek taşımaz. İş e-postası ele geçirme (business email compromise, BEC), bir yöneticinin, tedarikçinin ya da iş ortağının kılığına girip kurumu para göndermeye ya da bilgi vermeye ikna etmektir. İletide tarayıcıların yakalayacağı hiçbir şey yoktur: yalnızca düz metin ve bir istek. MITRE ATT&CK kılık değiştirmeyi T1684.001 (Social Engineering: Impersonation; ATT&CK v20'den önce T1656) olarak sınıflar.
Üç tipik biçim vardır:
- Yönetici taklidi: 'Toplantıdayım, arayamam. Bugün gizli bir ödeme yapmamız gerekiyor.' Görünen ad yöneticinindir, adres değil.
- Fatura dolandırıcılığı: Bilinen bir tedarikçi adına 'banka hesabımız değişti, ödemeyi yeni IBAN'a yapın.' Benzer bir alandan ya da tedarikçinin gerçekten ele geçirilmiş kutusundan gelir.
- Yazışma kaçırma (thread hijacking): Ele geçirilen kutudaki gerçek bir yazışmaya 'RE:' ile cevap verilir; konu, geçmiş ve imza gerçektir.
İkinci ve üçüncü biçimde ileti tedarikçinin kendi sunucusundan geldiği için SPF, DKIM ve DMARC'ın üçü de geçer. Başlık hiçbir şey göstermeyebilir; işaretler içeriktedir: aciliyet, gizlilik isteği, olağan süreci atlatma, banka bilgisinin değişmesi, Reply-To'nun başka bir alana gitmesi, ilk kez görülen bir gönderim IP'si ya da ülkesi.
Tek güvenilir denetim bant dışı doğrulamadır (out-of-band verification): tedarikçiyi iletideki numaradan değil, sözleşmede ya da kurumun kayıtlarında zaten bulunan numaradan aramak. İletiye cevap yazarak sormak işe yaramaz; cevabı saldırgan okur. Gerçek bir tedarikçinin ele geçirildiği anlaşılırsa onun alan adını engellemek yerine tedarikçiye haber verilir ve yalnızca kötüye kullanılan adres ya da içerik engellenir.
Kendi kurumunuzdaki ele geçirilmiş bir hesap iç kullanıcılara oltalama gönderiyorsa bu T1534'tür (Internal Spearphishing): ileti tamamen içeriden gelir.
Karar ve müdahale
İnceleme bir kararla biter: zararsız (meşru bir ileti, örneğin gerçek bir bülten), istenmeyen posta (spam, ama hedefli değil), oltalama ya da simülasyon (kurumun kendi farkındalık testi). Karar oltalamaysa müdahale dört adımdır.
- Kapsam: Aynı iletiyi başka kim aldı? E-posta platformunun mesaj izleme (message trace) aracında gönderen adresi, konu, Message-ID ve gönderen IP'siyle aranır. Sonra kim tıkladı: proxy ve DNS günlüklerinde bağlantının alanı, ağ geçidinin tıklama kayıtları, ek açıldıysa uç nokta verisi.
- Temizleme (purge): İleti teslim edilen bütün posta kutularından silinir. Yumuşak silme (soft delete) iletiyi kullanıcının kurtarılabilir öğelerine taşır; sert silme (hard delete) kalıcı silinmeye işaretler.
- Engelleme: Gönderen adresi ya da alan adı, bağlantının alan adı ve URL'si, ekin özeti, gerekiyorsa gönderen IP'si e-posta güvenliğinde ve proxy ya da DNS filtresinde engellenir.
- Kimlik bilgisi: Bir kullanıcı sahte sayfaya parolasını girdiyse parola sıfırlanır ve açık oturumlar sonlandırılır; yalnızca parola sıfırlamak, saldırganın çaldığı oturum belirtecini her zaman geçersiz kılmaz. Hesaba yeni eklenmiş bir MFA yöntemi, yönlendirme ya da gelen kutusu kuralı olup olmadığına ve oturum açma günlüklerine bakılır.
Son adım çoğu zaman unutulur: bildiren kullanıcıya dönüş. Kararı kısaca söyleyin ve teşekkür edin; tıklamış olsa bile suçlamayın. Bildiren kullanıcı, kurumun en ucuz algılayıcısıdır; suçlanan kullanıcı bir daha bildirmez.
Kayda göstergeleri etkisizleştirilmiş biçimde, kararı gerekçesiyle ve her işlemi saatiyle yazın.
Akılda kalsın
- Analiz iletinin aslıyla (.eml, ileti kaynağı ya da ek olarak iletme) yapılır; normal iletme başlıkları yeniden yazar ve özgün Received, Authentication-Results ve Message-ID'yi kaybettirir.
- Başlıkta yalnızca kendi MX'inizin Received satırı ve onun üstündeki, kendi adınızı taşıyan Authentication-Results güvenilirdir; altındaki her şeyi gönderen yazmış olabilir.
- spf, dkim ve dmarc pass, yalnızca geçen alan adının sahibinin onayıdır; saldırganın kendi alanından gönderdiği oltalama üçünden de geçer. Doğru soru 'geçen alan kimin?' sorusudur.
- Bağlantı tıklanmaz: href ham metinden okunur, kayda hxxp ve [.] ile etkisizleştirilerek yazılır, hedef URL tarama hizmeti ya da kum havuzuyla öğrenilir; kayıtlı alan adı sağdan okunur, xn-- etiketleri çözülür.
- Ekin türünü ilk baytlar söyler (MZ program, PK ZIP ve Open XML, %PDF); Office internetten gelen (MOTW, ZoneId=3) dosyalarda makroları varsayılan olarak engeller; müdahale kapsam, temizleme, engelleme, kimlik bilgisi ve bildirene dönüş adımlarıyla tamamlanır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Oltalama | Phishing | Güvenilen birinin kılığına girerek kullanıcıyı tıklamaya, dosya açmaya, parola girmeye ya da ödeme yapmaya ikna etme saldırısı. |
| Balina avı | Whaling | Üst yöneticileri hedefleyen hedefli oltalama. |
| Zarf göndereni | Envelope sender, Return-Path | SMTP'deki MAIL FROM adresi; son teslimde Return-Path alanına yazılır ve SPF'in baktığı alandır. |
| Yanıt adresi | Reply-To | Yazarın cevapların gönderilmesini önerdiği adres; From'dan başka bir alana gidiyorsa dikkat ister. |
| Kimlik doğrulama sonuçları | Authentication-Results | Alıcı sunucunun SPF, DKIM ve DMARC sonuçlarını yazdığı başlık alanı (RFC 8601). |
| Yazım hatası alanı | Typosquatting | Bilinen bir alan adının bir harfi değiştirilmiş, eksik ya da fazla yazılmış benzeri. |
| Homoglif | Homoglyph | Başka bir alfabeden, aynı görünen harf; Latin o yerine Kiril о gibi. |
| Punycode | Punycode | Uluslararası karakterli alan adını DNS için ASCII'ye çeviren kodlama; etiketler xn-- ile başlar. |
| Görünen ad sahteciliği | Display name spoofing | From alanının görünen ad kısmına güvenilen birinin adını yazıp başka bir adresten göndermek. |
| Etkisizleştirme | Defanging | Bir URL ya da adresi kayıtta tıklanamaz hale getirmek: hxxp, [.] gibi. |
| Açık yönlendirme | Open redirect | Bir sitenin parametreyle verilen herhangi bir adrese yönlendirmesi; saldırgan güvenilir alanın arkasına saklanır. |
| QR oltalaması | Quishing | Bağlantının metin yerine QR kodu resmi olarak verildiği oltalama. |
| Dosya imzası | File signature, magic bytes | Bir dosya biçimini tanıtan ilk baytlar: MZ, PK, %PDF gibi. |
| HTML kaçakçılığı | HTML smuggling | Zararlı dosyanın bir HTML sayfasında kodlanmış taşınıp tarayıcıda dosyaya dönüştürülmesi (T1027.006). |
| Web İşareti | Mark of the Web (MOTW) | Windows'un internetten gelen dosyanın Zone.Identifier akışına yazdığı köken bilgisi; Office makro engeli buna dayanır. |
| İş e-postası ele geçirme | Business email compromise (BEC) | Yönetici ya da tedarikçi kılığında, çoğu zaman bağlantısız ve eksiz, ödeme ya da bilgi isteyen dolandırıcılık. |
| Mesaj izleme | Message trace | Bir iletinin kurumun posta sisteminde kimlere ulaştığını ve ne olduğunu gösteren araç. |
| Temizleme | Purge (search and purge) | Teslim edilmiş bir iletinin bütün posta kutularından aranıp silinmesi; yumuşak ya da sert silme. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Security+ SY0-801 2.3: Describe threat vectors and sources (message-based email, QR codes, embedded macros)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.5: Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (phishing, spear phishing, whaling, quishing, impersonation; hash ve domain göstergeleri)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.1: Given a scenario, apply mitigating controls, techniques, and solutions to secure the environment (Email security: DMARC, SPF, DKIM; burada yalnızca sonuçları okunur)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.2: Given a scenario, analyze indicators of potential malicious activity (typosquatting, URL shorteners, business email compromise)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.3: Given a scenario, use tools to determine malicious activity (email analysis, file analysis, sandboxing, domain and IP reputation)
- CompTIA CySA+ CS0-004 3.3: Given a scenario, implement incident response techniques (triage, evidence gathering, remediation and verification)
- CompTIA Network+ N10-009 4.2: Summarize various types of attacks and their impact to the network (social engineering: phishing)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 5322: Internet Message Format
- RFC 8601: Message Header Field for Indicating Message Authentication Status
- RFC 9989: Domain-based Message Authentication, Reporting, and Conformance (DMARC), Mayıs 2026
- RFC 5891: Internationalized Domain Names in Applications (IDNA): Protocol
- Microsoft Learn: Macros from the internet are blocked by default in Office
- Microsoft Learn: Anti-spam message headers (Microsoft Defender for Office 365)
- Microsoft Learn: Message trace in the new EAC in Exchange Online
- MITRE ATT&CK: Phishing, T1566
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Başlık alanları tek tabloda
Gönderenin yazdığı her şey sahte olabilir; kendi sunucularınızın yazdıkları güvenilirdir.
Microsoft 365'te iki alan daha okunur: X-Forefront-Antispam-Report (bağlanan IP CIP, HELO adı H, ters DNS PTR, karar SFV, politika türü CAT) ve X-Microsoft-Antispam (toplu posta düzeyi BCL). Microsoft'a göre bulutta SCL iletinin nasıl işlendiğini belirlemez; bunun için CAT ve DIR okunur.
| Alan | Kaynak | Kim yazar | Sahte olabilir mi | Analist neye bakar |
|---|---|---|---|---|
| Received | RFC 5321, RFC 5322 3.6.7 | Yoldaki her sunucu, en üste | Kendi MX'inizin altındakiler evet | Kendi MX'inizin satırındaki bağlanan IP ve ad |
| Return-Path | RFC 5321 4.4, RFC 5322 3.6.7 | Son teslimi yapan sunucu, MAIL FROM'dan | Değeri gönderenin seçimidir | SPF'in hangi alan için denetlendiği |
| Authentication-Results | RFC 8601 | Doğrulamayı yapan sunucu | Başka authserv-id'li ya da aşağıdaki kopyalar evet | Kendi sunucunuzun spf, dkim, dmarc sonuçları |
| DKIM-Signature | RFC 6376 | İmzalayan sunucu | İmza doğrulanmadıkça anlamı yok | d= (imzalayan alan) ve s= (seçici) |
| ARC-Seal, ARC-Message-Signature, ARC-Authentication-Results | RFC 8617 | Aracı sunucular | Güvenmediğiniz aracınınki kanıt değil | i= sırası, cv= sonucu, aracının kimliği |
| From | RFC 5322 3.6.2 | Gönderen | Evet; DMARC alan adını korur, görünen adı korumaz | Adresin alan adı ve görünen ad |
| Reply-To | RFC 5322 3.6.2 | Gönderen | Evet | Cevabın From'dan başka bir alana gidip gitmediği |
| Message-ID | RFC 5322 3.6.4 | İletiyi üreten istemci ya da sunucu | Evet | @'den sonraki makine; mesaj izlemede arama anahtarı |
| Date | RFC 5322 3.6.1 | Gönderenin istemcisi | Evet | Received tarihleriyle tutarlılık |
Dikkat: RFC 8601'e göre (bölüm 5) sınırdaki sunucu, kendi authserv-id'sini taşıyan ama güvendiği bir iç sunucudan gelmeyen her Authentication-Results alanını silmeli ya da bozmalıdır. Başlıkta sizin adınızı taşıyan ikinci, daha aşağıda bir Authentication-Results görüyorsanız iki şey öğrenirsiniz: ileti sahte bir sonuçla gelmiştir, ve sınır sunucunuz bu alanı temizlemiyordur; ikincisini posta yöneticilerine bildirin.
Sonuç değerleri: RFC'deki ve Microsoft 365'teki adlar
SPF ve DKIM sonuçlarını e-posta dersinde gördünüz (RFC 7208 bölüm 2.6, RFC 8601 bölüm 2.7); tablo DMARC'ı ve Microsoft'un eklediklerini verir. DMARC sonuç adları Mayıs 2026'dan beri RFC 9989'dadır (bölüm 9.2). RFC 9989 ayrıca uygulanan politikayı (none, quarantine, reject) taşıyan policy.dmarc özelliğini tanımlar.
Microsoft 365 aynı alanı kendi biçiminde yazar. dmarc= değerlerine bestguesspass ekler: DMARC kaydı yoktur, ama olsaydı ileti geçerdi. compauth= ise SPF, DKIM, DMARC ve iletinin başka özelliklerini birleştiren bileşik kimlik doğrulama (composite authentication) sonucudur (pass, fail, softpass, none); reason= kodu nedenini söyler.
Bir yorum tuzağı: DMARC'ta none ile fail farklı şeylerdir. none, From alanının DMARC kaydı olmadığını; fail, kaydın bulunduğunu ama hizalı bir geçer sonuç olmadığını söyler.
| Yöntem | Değer | Anlamı | Analist için |
|---|---|---|---|
| dmarc | pass | DMARC kaydı var, hizalı bir SPF ya da DKIM sonucu var | Alan sahibinin onayı; zararsızlık değil |
| dmarc | fail | Kayıt var, hizalı geçer sonuç yok | policy.dmarc ya da (p=...) ne olduğunu söyler |
| dmarc | none | From alanının DMARC kaydı yok | Alan korunmuyor; sahteciliği kolay |
| compauth (Microsoft) | fail reason=000 | Açık başarısızlık: DMARC fail ve politika quarantine ya da reject | Güçlü sahtecilik işareti |
| compauth (Microsoft) | fail reason=001 | Örtük başarısızlık: kayıt yok ya da politika zayıf (~all, ?all, p=none) | Alan zayıf korunuyor; içerikle birlikte değerlendirin |
| compauth (Microsoft) | pass reason=1xx, softpass reason=2xx | Açık ya da örtük doğrulandı / yumuşak geçti | Geçti diye güvenli değildir |
Dikkat: Microsoft 365'te reason=130, güvenilen bir ARC mühürleyicisinin sonucunun DMARC başarısızlığını geçersiz kıldığını gösterir. Yani ARC'ın bir etkisi olması için alıcı tarafın o aracıyı açıkça güvenilir olarak tanımlamış olması gerekir.
İşlenmiş örnek: her şeyi geçen bir oltalama iletisi
example.com'da çalışan a.yilmaz, 'parolanızın süresi doluyor' diyen bir iletiyi bildirme düğmesiyle gönderdi. Aşağıdaki başlık, iletinin aslından alınmıştır. Aşağıdan yukarı ve güven sınırını arayarak okuyalım:
- Güven sınırı: Kendi MX sunucumuz
mx1.example.com, iletiyiposta.example.orgadlı ve 203.0.113.45 adresli makinedenESMTPS(TLS ile) almış. Bu satırı biz yazdık; gönderen makine budur. Daha aşağıda Received yok. - Authentication-Results:
mx1.example.comadıyla ve bizim Received satırımızın üstünde: güvenilir. SPFposta.example.orgiçin pass, DKIMd=example.orgiçin pass, DMARCheader.from=example.orgiçin pass. Üçü de geçmiş, ama hepsi example.org için. İleti kendi adına kusursuz kimlik doğrulaması yapmış bir yabancı alandan geliyor. - From: Görünen ad
BT Hizmet Masasi | example.com, adres0365-destek@example.org. Görünen ada kurumun alan adı konmuş; adresin yerel kısmında O yerine sıfırla yazılmış bir ürün adı taklidi var. Kurumun BT birimi example.com'dan yazar. - Message-ID ve Date: İleti
posta.example.org'da üretilmiş; Date 07:41:15 UTC, bizim MX'in kaydı 10:41:18 +0300, yani üç saniye sonra. Yolculukta bir gariplik yok; bu da meşruluk göstermez. - Bağlantı: Gövdedeki 'Parolamı koru' düğmesinin
hrefdeğeri etkisizleştirilmiş haliyle aşağıda. Kayıtlı alan adıexample.org; soldakiexample.com.oturum-yenilesaldırganın yazdığı alt alan adı.u=parametresi Base64'tür vea.yilmazolarak çözülür: bağlantı alıcıya özeldir.
Karar: oltalama, kimlik bilgisi toplama. Kurum dışı bir alan, kurumun BT birimini görünen adla taklit ediyor; bağlantı kurum adını alt alan adı olarak kullanan yabancı bir alana, alıcıya özel bir belirteçle gidiyor. Kimlik doğrulama sonuçları bu kararı değiştirmez; yalnızca engellenecek alanın example.org olduğunu kesinleştirir. Sıradaki adımlar: example.org ve 203.0.113.45 için mesaj izleme, bağlantı alanının proxy ve DNS günlüklerinde aranması, temizleme ve engelleme.
Return-Path: <7731.bildirim@posta.example.org>
Delivered-To: a.yilmaz@example.com
Received: from mx1.example.com (mx1.example.com [192.0.2.10])
by mbox2.example.com with LMTP id Kq81Zt;
Tue, 17 Nov 2026 10:41:19 +0300
Authentication-Results: mx1.example.com;
spf=pass smtp.mailfrom=posta.example.org;
dkim=pass header.d=example.org header.s=k1;
dmarc=pass header.from=example.org
Received: from posta.example.org (posta.example.org [203.0.113.45])
by mx1.example.com with ESMTPS id 3Fh2Wc;
Tue, 17 Nov 2026 10:41:18 +0300
DKIM-Signature: v=1; a=rsa-sha256; c=relaxed/relaxed; d=example.org;
s=k1; h=from:to:subject:date:message-id; bh=...; b=...
From: "BT Hizmet Masasi | example.com" <0365-destek@example.org>
To: a.yilmaz@example.com
Subject: Parolanizin suresi bugun doluyor
Date: Tue, 17 Nov 2026 07:41:15 +0000
Message-ID: <20261117074115.9aa1@posta.example.org>
MIME-Version: 1.0
Content-Type: multipart/alternative; boundary="b1"
Gövdedeki bağlantı (etkisizleştirilmiş):
hxxps://example[.]com[.]oturum-yenile[.]example[.]org/giris?u=YS55aWxtYXo=
u= değerinin Base64 çözümü: a.yilmazDikkat: Sık yapılan hata: üç 'pass' görüp iletiyi meşru saymak. Doğru soru 'kimlik doğrulama geçti mi?' değil, 'geçen alan adı kimin?' sorusudur. Bu örnekte cevap, kurumla hiçbir ilgisi olmayan example.org'dur.
Benzer alan adı türleri
Benzer alan adı analizinde iki şeyi ayırın: kullanıcının gördüğü ad ve DNS'e sorulan ad. Homoglifte ikisi farklıdır; görünen ad tanıdık, sorulan ad xn-- ile başlayan bir ASCII dizisidir. Proxy, DNS ve e-posta günlükleri her zaman sorulan adı yazar; günlükte arama yaparken Punycode biçimini kullanın.
İstemciler karışık alfabeli bir adı çoğu zaman xn-- biçiminde gösterir, ama her zaman değil: bütün harfler aynı yabancı alfabedense ad olduğu gibi görünebilir. Göze değil, karakter kodlarına güvenin.
| Tür | Örnek | Nasıl yakalanır |
|---|---|---|
| Yazım hatası (typosquatting) | ornekbamk.example, 0rnekbank.example, ornekbnak.example | Bilinen alanlarla karakter karakter karşılaştırma; alanın kayıt tarihi |
| Eklenmiş sözcük (combosquatting) | ornekbank-guvenlik.example | Marka adını içeren ama kurumun listesinde olmayan alanlar |
| Alt alan adı hilesi | ornekbank.example.hesap-dogrula.example.org | Kayıtlı alanı sağdan okumak: example.org |
| Kullanıcı bilgisi hilesi | https://ornekbank.example@198.51.100.23/giris | @ sonrasındaki sunucu: 198.51.100.23 |
| Homoglif (Kiril о, U+043E) | оrnekbank.example, DNS'te xn--rnekbank-mbh.example | xn-- etiketlerini çözmek; günlükte Punycode ile aramak |
| Görünen ad sahteciliği | "Ornekbank Müşteri Hizmetleri" ve sıradan bir posta adresi | Görünen adı değil, adresin alan adını okumak |
Dikkat: Bir xn-- adı tek başına kötü niyet göstermez: Türkçe karakterli örnekbank.example da DNS'te xn--rnekbank-m4a.example olur ve tamamen meşru olabilir. Şüphe, Punycode'un kendisinden değil, çözülen adın bilinen bir markayı taklit etmesinden doğar.
Bir bağlantıyı parçalarına ayırmak
Bir URL'yi soldan sağa değil, parçalarına ayırarak okuyun: şema, kullanıcı bilgisi, sunucu, yol, sorgu parametreleri. Sunucu kısmını sağdan okuyarak kayıtlı alan adını bulun; parametrelerin içinde ikinci bir URL var mı bakın.
Yönlendirme zincirini tıklamadan görmek için URL tarama hizmetinin raporu kullanılır: her adımın HTTP durum kodu (301, 302), vardığı adres, son sayfanın ekran görüntüsü. Bazı oltalama sayfaları tarama hizmetlerini tanır ve onlara zararsız bir sayfa gösterir; 'tarayıcı temiz dedi' kesin bir cevap değildir. Bir adrese komut satırından bağlanmak da o sunucuya kendi IP'nizden gitmek demektir; bunu yalnızca kurumun ayrı analiz ortamından yapın.
1) hxxps://ornekbank[.]example[.]hesap-dogrula[.]example[.]org/oturum Sunucu : ornekbank.example.hesap-dogrula.example.org Kayıtlı alan: example.org (soldaki her şey alt alan adı) Yorum : alt alan adı hilesi 2) hxxps://ornekbank[.]example@198[.]51[.]100[.]23/giris Kullanıcı bilgisi: ornekbank.example (yok sayılır) Sunucu : 198.51.100.23 Yorum : marka adı @ işaretinden önce, gerçek hedef bir IP 3) hxxps://www[.]example[.]com/yonlendir?url=hxxps%3A%2F%2Fodeme[.]example[.]net%2Fgiris Sunucu : www.example.com (güvenilir) Parametre : url = https://odeme.example.net/giris Yorum : açık yönlendirme; asıl hedef example.net
Dikkat: Kurumunuzun e-posta güvenliği bağlantıları sarıyorsa kullanıcının ilettiği iletide bağlantılar ağ geçidinizin adresiyle başlar. Asıl hedef sarmalayan adresin bir parametresinde, URL kodlamasıyla (%3A, %2F) durur; onu çözmeden yapılan bir itibar sorgusu kendi ağ geçidinizi sorgular.
Dosya imzaları, Web İşareti ve özet
Tablo, oltalama eklerinde en sık görülen imzaları verir. Office Open XML belgeleri (.docx, .xlsx ve makrolu .docm, .xlsm) aslında ZIP arşividir ve PK ile başlar; eski ikili Office belgeleri (.doc, .xls) bileşik dosya biçimini kullanır. Makro taşıyabilenler eski ikili biçimler ve adı m ile biten Open XML biçimleridir; .docx makro saklayamaz.
Windows'ta Web İşareti, dosyanın Zone.Identifier adlı NTFS alternatif veri akışında tutulur. ZoneId değerleri: 0 bilgisayarım, 1 yerel intranet, 2 güvenilen siteler, 3 internet, 4 kısıtlı siteler. Varsayılan olarak yalnızca 3 ve 4 işaretlenir; işaret yalnızca NTFS'te tutulur, FAT32 bir belleğe kopyalanan dosya onu kaybeder.
Aşağıdaki kutu Windows PowerShell 5.1'de üç salt okunur komutun çıktısıdır: ilk satırı MZ olan, yani adına rağmen bir program olan bir ek, işaret akışı ve SHA256 özeti. Özet ve adresler uydurmadır.
| İlk baytlar (onaltılık) | ASCII | Biçim | Oltalamada |
|---|---|---|---|
| 25 50 44 46 | Bağlantı ya da QR kodu taşıyan sahte fatura | ||
| 50 4B 03 04 | PK.. | ZIP; .docx, .xlsx, .docm, .xlsm | Arşivin içinde betik ya da program; makrolu Open XML |
| D0 CF 11 E0 A1 B1 1A E1 | Bileşik dosya: .doc, .xls, .msg | Eski biçimde makrolu belge | |
| 4D 5A | MZ | Windows çalıştırılabilir: .exe, .dll, .scr | Belge kılığında program |
| 7B 5C 72 74 66 | {\rtf | RTF | Belge kılığında, gömülü nesneli dosya |
PS> Format-Hex -Path .\Teklif_Formu.pdf | Select-Object -First 1
Path: C:\Analiz\Teklif_Formu.pdf
00 01 02 03 04 05 06 07 08 09 0A 0B 0C 0D 0E 0F
00000000 4D 5A 90 00 03 00 00 00 04 00 00 00 FF FF 00 00 MZ.............
PS> Get-Content -Path .\Teklif_Formu.pdf -Stream Zone.Identifier
[ZoneTransfer]
ZoneId=3
ReferrerUrl=https://webmail.example.com/
HostUrl=https://webmail.example.com/ek?id=58213
PS> Get-FileHash -Path .\Teklif_Formu.pdf | Format-List
Algorithm : SHA256
Hash : 3E1F9A0C5B7D2E4468A1C0F3B9D2E7A15C4F8B6D0E2A9C7B1F3D5E8A0C2B4D6F
Path : C:\Analiz\Teklif_Formu.pdfDikkat: Dosyayı bir analiz makinesine kopyalarken MOTW'yi bilerek koruyun ya da bilerek kaldırın; ama kendi iş bilgisayarınızda 'Engellemeyi kaldır' demeyin. Özet değeri dosyanın tek bir baytı değişince tamamen değişir: saldırgan her alıcıya biraz farklı bir dosya gönderirse aynı kampanyanın ekleri farklı özetler taşır, bu yüzden kapsamı yalnızca özetle değil, gönderen ve bağlantı alanıyla da arayın.
Makroların engellenmesi adım adım
Microsoft Learn, Office'in internetten gelen bir dosyada makroyu çalıştırıp çalıştırmayacağına nasıl karar verdiğini sırayla anlatır:
- Dosya MOTW taşıyor mu? Taşımıyorsa bu akış hiç başlamaz.
- Dosya bir güvenilen konumda (Trusted Location) mı? Öyleyse makrolar açık olarak açılır.
- Makro dijital olarak imzalı ve imzalayan, cihazda güvenilen yayımcı (Trusted Publisher) olarak tanımlı mı? Öyleyse açılır.
- Bir ilke (policy) makroları engelliyor ya da izin veriyor mu? Öyleyse ilke uygulanır.
- Kullanıcı bu dosyayı değişiklikten önce açıp 'İçeriği etkinleştir' demiş miydi? Öyleyse dosya güvenilen belge sayılır.
- Hiçbiri değilse makrolar engellenir ve SECURITY RISK uyarısı gösterilir.
Değişiklik Current Channel'da Sürüm 2206 ile, 27 Temmuz 2022'de dağıtılmaya başladı; diğer kanallar ve Publisher ile Project daha sonra geldi. Yalnızca Windows'taki Office'i etkiler; Mac'te, Android ve iOS'ta, web üzerindeki Office'te bu davranış yoktur.
Makrolu bir belge yine de çalıştıysa nedeni bu listededir: kullanıcı engeli kaldırmış, dosya bir arşivden işaretsiz çıkmış, güvenilen bir konuma kaydedilmiş ya da bir ilke izin veriyor. Saldırganlar bu yüzden kısayol (.lnk) dosyaları, disk görüntüleri, HTML kaçakçılığı ve betik dosyalarına yöneldi; makronun kapanması ek yolunun kapandığı anlamına gelmez.
Dikkat: Microsoft'un önerisi, 'Block macros from running in Office files from the Internet' ilkesini her uygulama için etkinleştirmektir; ilke ayarlanmamışsa yeni varsayılan zaten engeller. Bu ilkeler yalnızca Microsoft 365 Apps for enterprise'da kullanılabilir.
Müdahale ayrıntıları: iz sürme, temizleme, engelleme
Exchange Online'daki mesaj izleme, Exchange yönetim merkezinde Mail flow altındadır. Varsayılan aralık 2 gün, en fazla 90 gündür. 10 gün ve daha kısa aralıklar hemen özet rapor (Summary report) olarak gelir; daha uzun aralıklar indirilebilir CSV rapora dönüşür ve saatler sürebilir. Özet raporda tarih, gönderen, alıcı, konu ve durum (Delivered, Failed, Pending, Quarantined, Filtered as spam gibi) vardır. PowerShell karşılığı Get-MessageTraceV2 komutudur.
Message-ID ile arama tam dizeyle, açılı ayraçlarıyla yapılır. Message-ID iletinin ömrü boyunca aynı kalır, ama dalgalar halinde gelen bir kampanyada her dalganın Message-ID'si farklıdır; gönderen IP'si, gönderen alanı ve konu kalıbıyla da arayın.
Engellerin de ömrü vardır. Microsoft Defender for Office 365'in Tenant Allow/Block List'inde alan ve adres, dosya ve URL engelleri varsayılan olarak 30 gün sonra biter; 90 güne kadar ya da süresiz yapılabilir. Alan ve adres engelleri MAIL FROM'a değil, görünen From adresine uygulanır ve kurum kullanıcılarının o adreslere göndermesini de engeller.
| Adım | Ne yapılır | Kanıt ya da araç | Tuzak |
|---|---|---|---|
| Kapsam | Aynı gönderen, IP, konu, bağlantı alanı, ek özeti | Mesaj izleme, ağ geçidi kayıtları | Yalnızca bildirilen iletinin Message-ID'siyle aramak |
| Tıklayan | Bağlantı alanına giden istekler | Proxy ve DNS günlükleri, tıklama kayıtları | Açılan sayfa ile gönderilen formu karıştırmak |
| Temizleme | Teslim edilen bütün kutulardan silme | Arama ve silme (search and purge), tehdit gezgini | Karantinadakileri ya da eski dalgaları unutmak |
| Engelleme | Gönderen, alan, URL, özet, IP | E-posta güvenliği, proxy, DNS filtresi | Ele geçirilmiş gerçek bir iş ortağının bütün alanını engellemek |
| Kimlik | Parola, oturumlar, MFA yöntemleri, kurallar | Kimlik sağlayıcının oturum günlükleri | Parolayı sıfırlayıp oturum belirtecini unutmak |
| Dönüş | Bildirene karar ve teşekkür | Kayıt sistemi | Tıklayan kullanıcıyı suçlamak |
Dikkat: Temizlemeden önce bir kopyayı delil olarak saklayın: .eml dosyası ve özeti kayıtta olmalıdır. Silinen bir iletiyi sonradan incelemek isteyen bir sonraki analistin elinde başka hiçbir şey kalmaz.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Oku ve yorumla
Bir başlığı okuyun: hangi satıra güvenilir?
Aşağıdaki başlık, example.com'daki bir muhasebe uzmanının bildirdiği iletinin aslıdır. Kurumun MX sunucusu mx1.example.com (192.0.2.10), iç gönderim sunucusu mail.example.com'dur. Hangi satırlara güvenebileceğinizi, iletinin gerçekte nereden geldiğini, ne istediğini ve kararınızı gerekçesiyle yazın.
Return-Path: <5512@example.net> Received: from mx1.example.com (mx1.example.com [192.0.2.10]) by mbox1.example.com with LMTP id 7Gd2Pq; Tue, 17 Nov 2026 14:05:12 +0300 Authentication-Results: mx1.example.com; spf=softfail smtp.mailfrom=example.net; dkim=none; dmarc=fail (p=none) header.from=example.com Received: from mail.example.com (unknown [203.0.113.77]) by mx1.example.com with ESMTP id 1Rx8Kd; Tue, 17 Nov 2026 14:05:11 +0300 Authentication-Results: mx1.example.com; spf=pass smtp.mailfrom=example.com; dkim=pass header.d=example.com; dmarc=pass header.from=example.com Received: from WS-031.corp.example.com ([10.20.30.55]) by mail.example.com with ESMTPSA id 4Lp0Qe; Tue, 17 Nov 2026 14:04:58 +0300 From: genel.mudur@example.com Reply-To: 5512@example.net To: muhasebe@example.com Subject: Gizli: bugun bir odeme yapmamiz gerekiyor Date: Tue, 17 Nov 2026 11:05:09 +0000 Message-ID: <1731842709.88213@vps-12.example.net> Gövde: Toplantidayim, arayamam. Bugun mesai bitmeden bir tedarikci odemesi yapilmasi gerekiyor. Konu gizli, kimseyle paylasma. Hesap bilgilerini bu adrese cevap olarak gonderecegim.- Yukarıdan aşağı inip kendi MX'inizin (mx1.example.com) yazdığı ilk dış Received satırını bulun. Bağlanan IP ve ad ne?
- Bu satırın üstündeki ve altındaki iki Authentication-Results alanını karşılaştırın. Hangisini kim yazmış olabilir?
- En alttaki Received satırına bakın. Bu satır gerçekten example.com'un iç ağında mı yazılmış?
- From, Reply-To, Return-Path ve Message-ID alan adlarını yan yana koyun.
- Gövde ne istiyor? Bağlantı ya da ek var mı?
Cevap: Güvenilir olan yalnızca en üstteki iki alan: mx1.example.com'un LMTP Received satırı ve onun altında, mx1'in dış Received satırının üstünde duran Authentication-Results. Bu sonuç SPF softfail (example.net için), DKIM yok, DMARC fail (example.com için, p=none). Kendi MX'imizin yazdığı dış Received satırı iletinin 203.0.113.77 adresinden, ters DNS kaydı olmayan (unknown) bir makineden, şifresiz ESMTP ile geldiğini gösterir; makine EHLO'da kendine mail.example.com demiş ama kurumun gönderim sunucusu bu değil. Bu satırın altındaki her şeyi gönderen yazmıştır: mx1.example.com adını taşıyan ikinci Authentication-Results sahtedir ve WS-031'den mail.example.com'a giden Received satırı uydurmadır. Reply-To ve Return-Path example.net'e, Message-ID example.net'teki bir VPS'e gidiyor. Gövde bağlantısız ve eksiz; gizlilik ve aciliyetle ödeme istiyor, cevabı Reply-To adresine bekliyor. Karar: BEC, genel müdür taklidi (T1684.001). Yapılacaklar: kullanıcıya cevap yazmamasını ve ödeme yapmamasını söylemek, aynı IP'den ve example.net'ten gelenleri mesaj izlemede aramak, temizlemek, engellemek. Posta yöneticilerine iki bulgu bildirilir: example.com'un DMARC politikası p=none olduğu için sahte ileti teslim edilmiştir (quarantine ya da reject önerilir), ve sınır sunucusu kendi adını taşıyan sahte Authentication-Results alanını silmemiştir (RFC 8601 bölüm 5).Oku ve yorumla
Sekiz bağlantıyı tıklamadan değerlendirin
Bir kampanyada toplanan sekiz bağlantı etkisizleştirilmiş olarak aşağıda. Taklit edilen marka ornekbank.example'dır ve kendi kısaltma hizmeti yoktur. Her biri için kayıtlı alan adını (ya da gerçek hedefi) yazın ve 'zararsız olası', 'şüpheli, incelenmeli' ya da 'kötü niyetli' diye sınıflayın.
1) hxxps://www[.]ornekbank[.]example/bireysel/kartlar 2) hxxps://ornekbank[.]example[.]giris-dogrula[.]example[.]org/oturum 3) hxxps://xn--rnekbank-mbh[.]example/giris 4) hxxps://ornekbank[.]example@198[.]51[.]100[.]23/giris 5) hxxps://kisa[.]example[.]net/a8Kz3 6) hxxps://www[.]example[.]com/yonlendir?url=hxxps%3A%2F%2Fornekbamk[.]example%2Fgiris 7) hxxps://www[.]ornekbank[.]example/kampanya?utm_source=eposta&utm_campaign=kasim 8) hxxps://ornekbank-guvenlik[.]example/dogrula?u=Yi5kZW1pckBleGFtcGxlLmNvbQ==
Cevap: 1) ornekbank.example, markanın kendisi: zararsız olası; gönderen yine doğrulanır. 2) Kayıtlı alan example.org, marka adı alt alan olarak kullanılmış: kötü niyetli. 3) xn--rnekbank-mbh.example, Kiril о ile yazılmış ornekbank.example: homoglif, kötü niyetli. 4) Gerçek hedef 198.51.100.23, @ öncesi yok sayılır: kötü niyetli. 5) Bilinmeyen kısaltma hizmeti, hedef görünmüyor: şüpheli; hedef tıklanmadan URL tarama hizmetiyle öğrenilir. 6) Sunucu www.example.com, ama url parametresi ornekbamk.example'a (n yerine m) gidiyor: açık yönlendirmeyle gizlenmiş yazım hatası alanı, kötü niyetli; example.com'a açık yönlendirme bildirilir. 7) Markanın alanı, yalnızca utm parametreleri: zararsız olası. 8) Eklenmiş sözcüklü alan ve u= Base64 değeri b.demir@example.com olarak çözülür: alıcıya özel, kötü niyetli. Kayda 2, 3, 4, 6 ve 8'in alanları ya da IP'si etkisizleştirilmiş yazılır.Oku ve yorumla
Ek listesini değerlendirin
E-posta ağ geçidinin bir günlük kaydından altı ek aşağıda: dosya adı, ilk baytlar ve not. Her biri için gerçek türünü ve ne kadar şüpheli olduğunu nedeniyle yazın.
a) Fatura_2026-11.pdf.exe ilk baytlar: 4D 5A 90 00 not: PDF simgesi b) Teklif.docx ilk baytlar: 50 4B 03 04 not: makro yok c) Siparis_Listesi.zip ilk baytlar: 50 4B 03 04 not: parola korumalı, gövdede 'parola: 2026'; içinde Siparis.js d) Odeme_Bildirimi.htm ilk baytlar: 3C 21 44 4F not: 1,8 MB; içinde uzun Base64 metni, atob ve Blob çağrıları e) Sozlesme.pdf ilk baytlar: 25 50 44 46 not: tek sayfa, metin yok, ortada bir QR kodu f) Maas_Tablosu.xlsm ilk baytlar: 50 4B 03 04 not: gövdede 'açılmazsa dosyaya sağ tıklayıp Engellemeyi kaldırın'
Cevap: a) MZ: Windows çalıştırılabilir dosyası; çift uzantı ve PDF simgesiyle belge kılığında. Kötü niyetli. b) PK: .docx bir ZIP kapsayıcıdır ve makro saklayamaz; tür uyumlu, tek başına şüpheli değil. c) Parolası gövdede yazan şifreli arşiv tarayıcıdan saklanmak içindir; içindeki .js çift tıklanınca Windows'ta betik olarak çalışır. Kötü niyetli. d) 3C 21 44 4F, yani <!DO: HTML belgesi; büyük Base64 metni ile atob ve Blob çağrıları HTML kaçakçılığının (T1027.006) işaretidir. Kötü niyetli olası, kum havuzunda incelenmeli. e) Gerçek PDF, ama tek işlevi bir QR kodu taşımak: quishing; kod çözücüyle metne çevrilip bağlantı gibi incelenir. f) Makrolu Excel (adı m ile bitiyor); kullanıcıdan Web İşaretini kaldırmasını istemek, Office'in internet makrosu engelini aşmaya çalışmaktır. Kötü niyetli. Her ekin SHA256 özeti itibar hizmetlerinde aranır; bulunmaması temiz olduğunu göstermez.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızda: imza, Web İşareti ve özet
Windows bilgisayarınızda, tarayıcıyla indirdiğiniz zararsız bir dosya (örneğin bir PDF kılavuz ya da bir resim) üzerinde üç salt okunur komutu çalıştırın. Dosyanın imzasını, kökenini ve özetini okuyun. Hiçbir dosyayı açmayın, değiştirmeyin.
- PowerShell'i açın ve İndirilenler klasörüne geçin:
cd $env:USERPROFILE\Downloads. Format-Hex -Path .\dosya.pdf | Select-Object -First 1ile ilk 16 baytı görün. PDF ise 25 50 44 46 (%PDF), PNG ise 89 50 4E 47 ile başlar. Uzantı ile imza uyuşuyor mu?Get-Content -Path .\dosya.pdf -Stream Zone.Identifierile Web İşaretini okuyun. ZoneId kaç? HostUrl ve ReferrerUrl satırları dosyanın nereden indiğini söylüyor mu?Get-FileHash -Path .\dosya.pdfile özeti alın. Algorithm satırında ne yazıyor? Aynı dosyanın bir kopyasının özeti aynı mı?
Cevap: İnternetten inmiş bir dosyada Zone.Identifier akışı [ZoneTransfer] ile başlar ve ZoneId=3 (internet) yazar; tarayıcı çoğu zaman indirme adresini HostUrl, geldiği sayfayı ReferrerUrl olarak ekler. Kendi oluşturduğunuz bir dosyada bu akış yoktur ve Get-Content hata verir. Get-FileHash algoritma belirtilmezse SHA256 hesaplar ve 64 onaltılık karakter verir; aynı içeriğin kopyası aynı özeti taşır, tek bayt değişirse özet tamamen değişir. İmza uzantıyla uyuşmuyorsa (.pdf adlı dosya 4D 5A ile başlıyorsa) dosya adının söylediği şey değildir. Unblock-File ya da 'Engellemeyi kaldır' kullanmayın: Office makro korumasının dayandığı işareti siler.- PowerShell'i açın ve İndirilenler klasörüne geçin:
Oku ve yorumla
Bağlantısız bir fatura iletisi ve yanıt planı
Muhasebe birimi, düzenli çalışılan tedarikçi example.net'ten gelen aşağıdaki iletiyi soruyor. Başlık özeti ve gövde verilmiştir. İletinin meşru olup olmadığına nasıl karar verirsiniz, hangi işaretler dikkat çekiyor ve hangi adımları atarsınız?
Authentication-Results: mx1.example.com; spf=pass smtp.mailfrom=example.net; dkim=pass header.d=example.net header.s=sel1; dmarc=pass header.from=example.net Received: from mail.example.net (mail.example.net [198.51.100.40]) by mx1.example.com with ESMTPS id 8Tw3Nb; Tue, 17 Nov 2026 16:22:03 +0300 From: satis@example.net Reply-To: satis@example.net Subject: RE: Kasim siparisi fatura 2026-1187 Gövde: Merhaba, ekteki faturayi gecen hafta iletmistik. Bankamizla yasadigimiz bir denetim nedeniyle hesabimiz degisti; bu ayki odemeyi asagidaki yeni IBAN'a yapmanizi rica ederiz. Eski hesaba yapilan odemeler iade edilecektir. Bugun icinde donus yaparsaniz seviniriz. Mesaj izleme notu: example.net'ten son 90 gunde gelen iletilerin hepsi 198.51.100.40'tan; bu ileti de oradan. Yazisma gecmisi gercek.Cevap: Başlık hiçbir sahtecilik göstermiyor: ileti tedarikçinin bilinen sunucusundan, hizalı SPF ve DKIM ile geliyor, Reply-To From ile aynı, yazışma geçmişi gerçek. Bu, iletinin example.net'in gerçek kutusundan gönderildiğini gösterir; meşru olduğunu değil. İşaretler içerikte: banka hesabının değişmesi, aciliyet ve itirazı önceden kapatan 'eski hesaba ödeme iade edilir' cümlesi. Bu, ele geçirilmiş bir tedarikçi kutusundan yapılan fatura dolandırıcılığının ya da yazışma kaçırmanın tipik biçimidir. Karar bant dışı doğrulamayla verilir: tedarikçi, iletideki numaradan değil, sözleşmedeki ya da tedarikçi kayıtlarındaki numaradan aranır; doğrulanana kadar ödeme ve banka bilgisi değişikliği durdurulur. Değişiklik tedarikçice yapılmamışsa tedarikçiye kutusunun ele geçirildiği bildirilir, example.net'in tamamı engellenmez, aynı içerikli iletiler mesaj izlemeyle aranır, kurumda cevap yazan ya da ödeme yapan olup olmadığına bakılır; ödeme yapıldıysa finans ve hukuk birimine hemen yükseltilir. Muhasebe birimine teşekkür edilir.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir kullanıcı 'faturanız ekte' diyen, bir bağlantı ve bir ek taşıyan şüpheli bir iletiyi bildirdi. İletinin aslını almaktan karara kadar hangi adımları hangi sırayla atarsınız? Başlıkta neye, bağlantıda neye, ekte neye bakacağınızı ve kimlik doğrulama sonuçlarını nasıl yorumlayacağınızı anlatın.
Bir oltalama iletisinin kurumda 40 kişiye teslim edildiği ve bir kullanıcının sahte giriş sayfasına parolasını girdiği anlaşıldı. Kapsamı nasıl belirlersiniz, iletiyi nasıl temizlersiniz, neyi engellersiniz, parolasını giren kullanıcının hesabı için ne yaparsınız ve bildiren kullanıcıya ne söylersiniz?