Aşama 2: Ağ servisleri · Ders 2.4
NAT ve PAT: ne yeniden yazılır, logdan ne saklanır
Bir Cisco yönlendiricide PAT, dinamik ve statik NAT kurup çeviri tablosunu okuyabilir, NAT'ın pakette neyi yeniden yazdığını ve neyi bozduğunu açıklayabilir, dış adresle gelen bir şikâyeti çeviri kaydı, port ve doğru saatle içerideki bilgisayara bağlayabilirsiniz.
Evinizdeki ya da ofisinizdeki bilgisayarın adresi büyük olasılıkla 192.168 ya da 10 ile başlar. Bu adresler internette yönlendirilmez; yine de her gün internete çıkarsınız. Aradaki işi adres çevirisi (NAT, Network Address Translation) yapar: yönlendirici, dışarı giden her paketin kaynak adresini kendi dış adresiyle değiştirir ve dönen cevabı doğru bilgisayara geri verir. Bu derste NAT'ın türlerini, Cisco'nun dört adres terimini, bir paketin içinde tam olarak hangi alanların yeniden yazıldığını ve Cisco'da nasıl kurulduğunu göreceksiniz. Dersin adındaki ikinci soru SOC tarafındandır: NAT'tan sonra dünya bütün ofisi tek bir adres olarak görür. Bir şikâyet 'şu adres, şu saatte' diye geldiğinde içerideki hangi bilgisayar olduğunu ancak çeviri kaydı, kaynak port ve doğru bir saat söyleyebilir.
NAT neden var: adres yetmedi
Bir IPv4 adresi 32 bittir; yani yaklaşık 4,3 milyar adres vardır. Bunların bir bölümü özel amaçlara ayrılmıştır ve dünyadaki cihaz sayısı çoktan bu sayıyı geçmiştir. IANA'nın dağıtacak serbest IPv4 bloğu 2011'de bitti. Her cihaza internette tek başına geçerli bir adres vermek bu yüzden mümkün değildir.
Çözümün ilk yarısı özel adreslerdir (private addresses). 1996'da yayımlanan RFC 1918, kurumların iç ağlarında serbestçe kullanabileceği üç blok ayırır:
- 10.0.0.0/8 (10.0.0.0 ile 10.255.255.255 arası)
- 172.16.0.0/12 (172.16.0.0 ile 172.31.255.255 arası)
- 192.168.0.0/16 (192.168.0.0 ile 192.168.255.255 arası)
Binlerce kurum aynı 192.168.1.0/24 ağını aynı anda kullanır. Bu yüzden internetteki yönlendiriciler bu adreslere giden bir yol bilmez; bilseler hangi kuruma gideceğini seçemezlerdi. Özel adresli bir bilgisayarın paketi dışarıya belki ulaşır, ama cevap geri dönemez: cevabın hedefi 192.168.1.10'dur ve o adresin internette bir yolu yoktur.
Çözümün ikinci yarısı NAT'tır. İç ağ ile internet arasındaki yönlendirici ya da güvenlik duvarı, dışarı çıkan paketin özel kaynak adresini kendi genel adresiyle (public address) değiştirir. Cevap bu genel adrese döner; yönlendirici kendi tuttuğu tabloya bakıp hedef adresi yeniden özel adrese çevirir ve paketi içeriye verir. Böylece tek bir genel adres, arkasındaki yüzlerce cihazı internete çıkarabilir.
NAT bir geçiş çözümü olarak doğdu; kalıcı çözüm adres alanı 128 bit olan IPv6'dır. Ama bugün IPv4 trafiğinin çok büyük bölümü en az bir NAT'tan geçer ve bir ağ ya da SOC uzmanı onu her gün görür.
Dört adres: inside local, inside global, outside local, outside global
Cisco, NAT'ta bir bağlantıya dört farklı açıdan bakar ve her birine ad verir. İlk sözcük adresin kime ait olduğunu, ikinci sözcük nereden bakıldığını söyler. Inside (iç) bizim ağımızdaki cihaz, outside (dış) karşı taraftaki cihazdır. Local (yerel) iç ağdan görünen, global (genel) dış dünyadan görünen adrestir.
- Inside local: İç cihazın gerçek adresi; iç ağda görünen. Örnek: 192.168.1.10.
- Inside global: İç cihazın dış dünyada göründüğü adres; NAT'ın yerine yazdığı adres. Örnek: 203.0.113.2.
- Outside local: Dıştaki cihazın iç ağdan göründüğü adres.
- Outside global: Dıştaki cihazın gerçek adresi; sahibinin ona verdiği adres. Örnek: 198.51.100.10.
Günlük kullanımda yalnızca iç adres çevrilir (inside source NAT); dıştaki sunucunun adresine dokunulmaz. Bu durumda outside local ile outside global aynıdır: 198.51.100.10. İkisinin farklı olduğu durum, dış adresin de çevrildiği seyrek kurulumlardır (outside source NAT; örneğin iki kurumun adres aralıkları çakıştığında).
Bu dört ad ezberlenecek bir sözlük değil, show ip nat translations çıktısının sütun başlıklarıdır. Çıktıyı okuyabilmek için hangisinin 'gerçek iç adres', hangisinin 'dünyanın gördüğü adres' olduğunu karıştırmamanız yeter.
Dikkat: Sık yapılan hata: inside global adresi 'içerideki bir adres' sanmak. Inside, cihazın kim olduğunu söyler (bizim cihazımız); global, adresin nereden göründüğünü söyler (dışarıdan). Inside global, bizim cihazımızın dış yüzüdür.
Üç tür: statik NAT, dinamik NAT, PAT
- Statik NAT (static NAT): Bir iç adres, her zaman aynı bir dış adresle eşlenir; bire bir. Kayıt tabloya elle yazılır ve zaman aşımına uğramaz. Eşleme iki yönlü çalışır: dışarıdan 203.0.113.5'e gelen her paket içerideki 192.168.1.20'ye gider. İçerideki bir sunucuyu dışarıya açmanın en basit yoludur, ama her sunucu için ayrı bir genel adres harcar.
- Dinamik NAT (dynamic NAT): Elinizde bir dış adres havuzu (pool) vardır, örneğin 203.0.113.17 ile 203.0.113.20 arası dört adres. İçeriden ilk paket çıktığında NAT havuzdan boş bir adres alır ve o iç adrese bağlar; eşleme yine bire birdir. Havuz biterse beşinci bilgisayarın paketi çevrilemez ve atılır; bir adres ancak bir eşleme zaman aşımıyla silindiğinde boşalır. Bugün tek başına seyrek kullanılır.
- PAT (Port Address Translation): Cisco'nun overload dediği, RFC 3022'nin NAPT (Network Address Port Translation) adını verdiği türdür. Bütün iç cihazlar tek bir dış adresi paylaşır. Dönen cevapların hangi bilgisayara ait olduğu adresten anlaşılamaz, çünkü hepsinin hedefi aynı dış adrestir; bu yüzden NAT kaynak port numarasını da kaydeder ve gerekirse değiştirir. Bir bağlantı artık adresle değil, adres ve port çiftiyle tanınır.
Evinizdeki modemin yaptığı ve ofis ağlarının neredeyse hepsinin kullandığı tür PAT'tır. 'NAT' dendiğinde günlük konuşmada çoğunlukla PAT kastedilir.
PAT'ın bir sorunu vardır: ping portsuz bir protokol olan ICMP'yi kullanır. Yankı isteği (echo request) ve cevabında port yoktur; ama ICMP başlığında 16 bitlik bir Identifier (kimlik) alanı vardır ve cevap, isteğin kimliğini aynen geri taşır. PAT bu alanı port yerine kullanır: iki bilgisayar aynı sunucuya aynı anda ping atarsa NAT onları kimlik numarasından ayırır, gerekirse kimliği de değiştirir.
Port alanı 16 bit olduğu için tek bir dış adres, bir protokol için aynı anda en fazla yaklaşık 65 bin eşleme taşıyabilir. Küçük bir ofis için bu sınır uzaktır; binlerce aboneyi tek adresin arkasına koyan servis sağlayıcılar için ise gerçek bir sınırdır.
Bir paketin yolculuğu: ne yeniden yazılır
Laboratuvardaki ağı düşünün: PC-01 (192.168.1.10) ve PC-02 (192.168.1.11) bir switch üzerinden R-01'e bağlı. R-01'in iç arayüzü Gi0/0 (192.168.1.1), dış arayüzü Gi0/1 (203.0.113.2). Dışarıda, servis sağlayıcının arkasında bir web sunucusu var: 198.51.100.10. R-01'de PAT kurulu.
- 1. Çıkış: PC-01 sunucuya bir TCP bağlantısı açar. Paket: kaynak 192.168.1.10:51000, hedef 198.51.100.10:80.
- 2. Çeviri: Paket iç arayüzden girip dış arayüzden çıkacağı için R-01 tablosuna bakar. Bu bağlantı için kayıt yoktur; yeni bir kayıt açar: 192.168.1.10:51000 = 203.0.113.2:51000. Cisco mümkünse özgün kaynak portu korur.
- 3. Yeniden yazma: R-01 paketin kaynak adresini 203.0.113.2 yapar. Değişen adres yüzünden IP başlığının sağlama toplamını (header checksum) ve TCP sağlama toplamını yeniden hesaplar. Paket artık: kaynak 203.0.113.2:51000, hedef 198.51.100.10:80.
- 4. Sunucu: Sunucu yalnızca 203.0.113.2'yi görür ve cevabını oraya gönderir: kaynak 198.51.100.10:80, hedef 203.0.113.2:51000.
- 5. Dönüş: Cevap dış arayüzden girer. R-01 tabloda 203.0.113.2:51000 kaydını bulur, hedefi 192.168.1.10:51000 olarak yeniden yazar, sağlama toplamlarını düzeltir ve paketi içeri verir.
Şimdi PC-02 de aynı anda, rastlantıyla aynı kaynak portla (51000) aynı sunucuya bağlanıyor. 203.0.113.2:51000 dolu olduğu için R-01 PC-02'ye başka bir dış port verir (örnekte 1024): 192.168.1.11:51000 = 203.0.113.2:1024. Sunucu iki bağlantıyı aynı adresten, farklı iki porttan geliyor görür. Dönüşte R-01'in işi tek bir soruya iner: bu paket hangi dış porta geldi?
Paketin içindeki her şey değişmez. Hedef adres ve hedef port, verinin kendisi ve TCP sıra numaraları aynı kalır. Değişenler: kaynak adres, gerekirse kaynak port, ve bu ikisini kapsayan sağlama toplamları. Ayrıca R-01 bir yönlendirici olduğu için TTL bir azalır ve çerçeve yeniden yazılır; ama bunlar NAT'ın değil, her yönlendirmenin işidir.
İç taraf (SW-01 ile R-01 arası) PC-01 192.168.1.10:51000 -> 198.51.100.10:80 PC-02 192.168.1.11:51000 -> 198.51.100.10:80 Dış taraf (R-01 ile ISP-01 arası) PC-01 203.0.113.2:51000 -> 198.51.100.10:80 PC-02 203.0.113.2:1024 -> 198.51.100.10:80 Çeviri tablosu (R-01) 192.168.1.10:51000 = 203.0.113.2:51000 192.168.1.11:51000 = 203.0.113.2:1024
Port yönlendirme ve 'NAT güvenlik duvarı değildir'
PAT'ta tablo yalnızca içeriden bir paket çıktığında dolar. Dışarıdan 203.0.113.2:443'e kendiliğinden bir bağlantı isteği gelirse tabloda karşılığı yoktur; yönlendirici paketi hangi iç bilgisayara vereceğini bilemez ve paket içeriye geçmez. NAT bu yüzden tek yönlü bir kapı gibi davranır: içeriden açılan konuşmaların cevapları girer, dışarıdan başlatılan konuşmalar girmez.
İçerideki bir web sunucusunu dışarıya açmak isterseniz bu kapıyı bilerek delersiniz. Port yönlendirme (port forwarding), Cisco'nun diliyle statik PAT, tabloya kalıcı bir kayıt yazar: dış adresin 443 numaralı portuna gelen her şey 192.168.1.20:443'e gitsin. Böylece tek genel adres hem bütün ofisi dışarı çıkarır hem de bir ya da birkaç iç hizmeti dışarı açar.
Bu davranış NAT'ı bir güvenlik duvarı gibi gösterir, ama değildir. Üç neden:
- NAT'ın amacı adres tasarrufudur; bir kural tablosu, bir 'izin ver ya da engelle' kararı yoktur. Dışarıdan gelen paketin girmemesi bir yan etkidir.
- İçeriden açılan her bağlantıya ve onun bütün cevaplarına kapı açıktır. Bir kullanıcının bilgisayarındaki zararlı yazılım dışarıya bağlanıp komut alırsa NAT buna hiçbir şey demez; trafik içeriden başlamıştır.
- Statik NAT ya da port yönlendirmeyle açılan bir hizmet, internetten gelen her pakete açıktır. Bunu sınırlamak güvenlik duvarının işidir.
Güvenlik duvarlarını 3. aşamada ayrıca işleyeceğiz. Burada aklınızda kalsın: durum tutan bir güvenlik duvarı da 'içeriden başlayan bağlantının cevabına izin ver' der; ama bunu bir kurala göre, bilerek ve günlüğe yazarak yapar.
SOC için: dünya tek bir adres görür
NAT'ın güvenlik tarafındaki asıl etkisi kanıt üzerinedir. Bir web sitesinin yöneticisi, bir servis sağlayıcı ya da bir kolluk birimi size şunu yazar: '203.0.113.2 adresi 14:05'te sunucumuza saldırı denemesi yaptı.' Ofisin bütün bilgisayarları dışarıya 203.0.113.2 olarak çıkıyor. Hangisi?
Adres tek başına cevap vermez. İçerideki cihazı bulmak için üç bilgi gerekir:
- Dış adres ve dış kaynak port: PAT'ta aynı anda düzinelerce iç bilgisayar aynı dış adresi kullanır; onları birbirinden ayıran tek şey dış porttur. Şikâyette kaynak port yoksa, o saniyede o adresi kullanan herkes şüphelidir.
- Saat: Aynı dış port birkaç dakika sonra başka bir iç bilgisayara verilebilir. Hangi eşlemenin geçerli olduğunu yalnızca zaman söyler.
- Çeviri kaydı (NAT log): Hangi iç adresin ve portun, hangi dış port ile, ne zamandan ne zamana eşlendiği. Yönlendiricinin tablosu canlıdır ve kayıtlar zaman aşımıyla silinir; geçmişe dönük soruyu ancak dışarıya yazılmış bir günlük cevaplar.
Bunun için internete bakan sunucuların da kaynak portu kaydetmesi gerekir. RFC 6302, internete hizmet veren sunuculara kaynak adresin yanında kaynak portu ve saniye doğruluğunda, izlenebilir bir kaynaktan alınmış, tercihen UTC cinsinden bir zaman damgası kaydetmelerini önerir. Sebebi tam olarak budur: adres paylaşıldığında adres tek başına bir kişiyi göstermez.
Zincir burada bitmez. Çeviri kaydı size iç adresi verir: 192.168.1.10. O adres DHCP ile dağıtıldıysa, o saatte hangi MAC adresine verildiğini DHCP günlüğü söyler; MAC adresinin hangi switch portunda olduğunu da switch'in MAC adres tablosu. Her halkada saat yine belirleyicidir.
Türkiye'de bu kayıtların bir hukuki boyutu da vardır. 5651 sayılı Kanun, 'trafik bilgisi'ni tanımlarken IP adresinin yanında kaynak ve hedef port bilgisini ve hizmetin başlama ve bitiş zamanını sayar. Ayrıntısını Derinlemesine bölümünde göreceksiniz.
Dikkat: Bir şikâyeti ya da kendi günlüğünüzü değerlendirmeden önce saatin hangi zaman diliminde yazıldığını sorun. Şikâyet UTC, yönlendirici yerel saat (Türkiye için UTC+3) yazıyorsa üç saatlik fark sizi yanlış bilgisayara götürür.
Akılda kalsın
- RFC 1918 özel blokları 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 (172.16 ile 172.31 arası) ve 192.168.0.0/16'dır; internette yönlendirilmezler, dışarı çıkmak için NAT gerekir. CGNAT'ın paylaşılan adres alanı ayrı bir bloktur: 100.64.0.0/10 (RFC 6598).
- Inside local iç cihazın gerçek adresi, inside global onun dışarıda göründüğü adrestir; outside local ve outside global karşı tarafın adresleridir ve yalnızca iç adres çevrildiğinde birbirine eşittir.
- Statik NAT bire bir ve kalıcıdır, dinamik NAT bir havuzdan bire bir verir, PAT (overload) herkesi tek adresin arkasına koyar ve bağlantıları kaynak portla, ping'i ICMP kimliğiyle ayırır.
- NAT kaynak adresi, gerekirse kaynak portu ve bunları kapsayan IP, TCP ve UDP sağlama toplamlarını yeniden yazar; verinin içindeki adreslere dokunmaz. Tek yönlü bir kapı gibi davranır ama güvenlik duvarı değildir.
- PAT arkasındaki bir bilgisayarı bulmak için dış adres, dış kaynak port, saniye doğruluğunda ve zaman dilimi belli bir saat ve dışarıya yazılmış çeviri kaydı gerekir; bütün cihazlar aynı NTP kaynağına eşitlenmelidir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Adres çevirisi | NAT (Network Address Translation) | Paketin IP adresini bir ağdan ötekine geçerken başka bir adresle değiştirme. |
| Port adres çevirisi | PAT (Port Address Translation), NAPT, NAT overload | Birçok iç adresi tek dış adresin arkasına koyan, bağlantıları portla ayıran NAT. |
| Özel adres | Private address (RFC 1918) | 10/8, 172.16/12 ve 192.168/16 bloklarındaki, internette yönlendirilmeyen adresler. |
| Genel adres | Public address | İnternette tek ve yönlendirilebilir olan adres. |
| İç yerel adres | Inside local | İç cihazın iç ağda kullandığı gerçek adres. |
| İç genel adres | Inside global | İç cihazın dış dünyada göründüğü, NAT'ın yazdığı adres. |
| Dış yerel adres | Outside local | Dıştaki cihazın iç ağdan göründüğü adres. |
| Dış genel adres | Outside global | Dıştaki cihazın sahibinin ona verdiği gerçek adres. |
| Statik NAT | Static NAT | Bir iç adresi her zaman aynı dış adrese bağlayan, zaman aşımına uğramayan bire bir eşleme. |
| Dinamik NAT | Dynamic NAT | İç adreslere bir dış adres havuzundan sırayla bire bir adres veren NAT. |
| Adres havuzu | NAT pool | Dinamik NAT'ın dağıttığı dış adreslerin aralığı. |
| Port yönlendirme | Port forwarding (static PAT) | Dış adresin belirli bir portuna gelen bağlantıyı içerideki belirli bir adres ve porta ileten kalıcı kayıt. |
| Çeviri tablosu | NAT translation table | NAT cihazının hangi iç adres ve portun hangi dış adres ve porta eşlendiğini tuttuğu tablo. |
| ICMP kimliği | ICMP Identifier | Yankı isteği ve cevabındaki 16 bitlik alan; PAT onu port yerine kullanır. |
| Sözde başlık | Pseudo-header | TCP ve UDP sağlama toplamına katılan, IP adreslerini içeren kavramsal başlık; NAT'ın bu toplamları düzeltmesinin nedeni. |
| Uygulama katmanı ağ geçidi | ALG (Application Layer Gateway) | NAT cihazında, verinin içindeki adresleri de çeviren protokole özgü yardımcı. |
| NAT geçişi | NAT traversal (NAT-T) | NAT arkasındaki uçların bağlantı kurmasını sağlayan yöntemler; IPsec için ESP'nin UDP 4500 içinde taşınması. |
| Taşıyıcı sınıfı NAT | CGNAT (Carrier-grade NAT) | Servis sağlayıcının aboneleri ortak genel adreslerin arkasına koyduğu büyük ölçekli NAT. |
| Paylaşılan adres alanı | Shared address space (RFC 6598) | CGNAT ile abone modemi arasında kullanılmak üzere ayrılmış 100.64.0.0/10 bloğu. |
| Çeviri kaydı | NAT log (translation log) | Eşlemelerin ne zaman açılıp kapandığını iç ve dış adres ve portlarıyla tutan günlük. |
| Joker maske | Wildcard mask | Erişim listesinde hangi bitlere bakılmayacağını söyleyen maske; 0.0.0.255 son sekizliği serbest bırakır. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, IP Services alanı: Configure and verify inside source NAT using static and pools
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, Network Fundamentals alanı: özel IPv4 adreslemesine neden ihtiyaç duyulduğunu açıklama (RFC 1918)
- CompTIA Network+ N10-009, Networking Concepts alanı: IPv4 adreslemesi, özel ve genel adresler, NAT ve PAT
- CompTIA Security+ SY0-801, Security Architecture alanı: ağ altyapısında NAT'ın yeri ve bir güvenlik denetimi olmadığı
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: log kaynaklarını (NAT çeviri kaydı, DHCP, güvenlik duvarı) birbirine bağlayarak bir olayı içerideki cihaza kadar izleme; zaman eşitlemenin önemi
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 1918: Address Allocation for Private Internets
- RFC 3022: Traditional IP Network Address Translator (Traditional NAT)
- RFC 6598: IANA-Reserved IPv4 Prefix for Shared Address Space
- RFC 6302: Logging Recommendations for Internet-Facing Servers
- Cisco: IP Addressing NAT Configuration Guide, Configuring NAT for IP Address Conservation
- Cisco IOS IP Addressing Services Command Reference: ip nat translation (timeout), show ip nat translations
- 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun (Mevzuat Bilgi Sistemi)
- İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 11.04.2017, sayı 30035)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Cisco'da kurulum: PAT, havuz, statik NAT, statik PAT
Her NAT kurulumunun iki ortak adımı vardır: arayüzleri iç ve dış olarak işaretlemek ve hangi adreslerin çevrileceğini söylemek. Arayüz işaretlemesi olmadan hiçbir kural çalışmaz; çeviri ancak paket ip nat inside bir arayüzden girip ip nat outside bir arayüzden çıkarken (ya da tersi) yapılır.
Hangi iç adreslerin çevrileceğini bir erişim listesi (access list) söyler. Burada liste trafiği engellemek için değil, adresleri seçmek için kullanılır: listede permit edilen kaynak çevrilir, edilmeyen çevrilmeden geçer. Standart listeler 1 ile 99 arasındaki numaraları kullanır ve maske yerine joker maske (wildcard mask) alır: 0.0.0.255, 'son sekizliğe bakma' demektir.
Kutudaki dört kurulum aynı ağ üzerindedir. Biri gerçek bir yönlendiricide genellikle birlikte kullanılır: PAT bütün ofisi dışarı çıkarır, statik PAT web sunucusunu dışarı açar.
Kural sözdiziminin ayrıntıları:
ip nat inside source list 1 interface GigabitEthernet0/1 overload: listedeki adresleri Gi0/1'in kendi adresine, portla çevir. Dış adres DHCP ile değişse bile kural geçerli kalır; evlerdeki ve küçük ofislerdeki kurulum budur.ip nat pool HAVUZ 203.0.113.17 203.0.113.20 netmask 255.255.255.248: dört adreslik bir havuz tanımlar (prefix-length 29da yazılabilir).ip nat inside source list 1 pool HAVUZdinamik NAT'tır; sonunaoverloadeklenirse havuzdaki adresler portla paylaşılır.ip nat inside source static 192.168.1.20 203.0.113.5: bire bir statik NAT; bütün protokoller ve bütün portlar.ip nat inside source static tcp 192.168.1.20 443 203.0.113.2 443: statik PAT; yalnızca TCP 443. Dış adres yerineinterface GigabitEthernet0/1 443da yazılabilir. Dış ve iç port farklı olabilir: dışarıdaki 8443'ü içerideki 443'e bağlamak mümkündür.
R-01(config)# interface GigabitEthernet0/0 R-01(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0 R-01(config-if)# ip nat inside R-01(config-if)# exit R-01(config)# interface GigabitEthernet0/1 R-01(config-if)# ip address 203.0.113.2 255.255.255.252 R-01(config-if)# ip nat outside R-01(config-if)# exit R-01(config)# access-list 1 permit 192.168.1.0 0.0.0.255 R-01(config)# ip nat inside source list 1 interface GigabitEthernet0/1 overload R-01(config)# ip nat inside source static tcp 192.168.1.20 443 203.0.113.2 443 ! Seçenek: dört adreslik havuzla dinamik NAT R-01(config)# ip nat pool HAVUZ 203.0.113.17 203.0.113.20 netmask 255.255.255.248 R-01(config)# ip nat inside source list 1 pool HAVUZ ! Seçenek: bire bir statik NAT R-01(config)# ip nat inside source static 192.168.1.20 203.0.113.5
Dikkat: Sık yapılan hata: iç ve dış arayüzü ters işaretlemek ya da birini unutmak. Bu durumda kural yazılıdır, liste doğrudur, ama show ip nat translations boş kalır ve paketler özel kaynak adresle dışarı çıkar. İlk bakılacak yer show ip nat statistics çıktısındaki Inside interfaces ve Outside interfaces satırlarıdır.
Çeviri tablosunu okumak
show ip nat translations her eşlemeyi bir satırda gösterir. Sütunlar sırasıyla protokol, inside global, inside local, outside local, outside global'dır. Dikkat: Cisco'nun sırası 'önce dış yüz, sonra gerçek adres' şeklindedir; inside global, inside local'ın solundadır.
- tcp ve udp satırları PAT eşlemeleridir; her adresin yanında port vardır.
- icmp satırlarında iki noktadan sonraki sayı port değil, ICMP kimliğidir (Identifier).
- Protokol yerine --- yazan satır bire bir statik NAT kaydıdır; port yoktur ve dış taraf sütunlarında --- yazar, çünkü kayıt belirli bir bağlantıya değil, adrese aittir. Trafik olmasa da tabloda durur.
Örnekteki ikinci satır PAT'ın port değiştirdiği durumu gösterir: PC-02'nin gerçek kaynak portu 51000'dir, ama dışarıda 1024 olarak görünür. Bir şikâyette '203.0.113.2:1024' yazıyorsa bu satır sizi 192.168.1.11'e götürür, 51000'i arayarak bulamazsınız.
show ip nat translations verbose her satıra kaydın ne zaman açıldığını, en son ne zaman kullanıldığını ve silinmesine ne kadar kaldığını ekler. show ip nat statistics arayüzlerin iç ve dış işaretlerini, toplam eşleme sayısını ve sayaçları verir: Hits var olan bir eşlemeyle çevrilen paket sayısı, Misses yeni eşleme açılması gereken paket sayısıdır.
Bir eşlemeyi beklemeden silmek için clear ip nat translation * kullanılır (tek bir eşleme de belirtilebilir). Dikkat: bu komut o anda süren bütün bağlantıları koparır, çünkü dönen paketler artık tabloda karşılık bulamaz. Üretim ağında mesai saatinde çalıştırılacak bir komut değildir.
R-01# show ip nat translations Pro Inside global Inside local Outside local Outside global tcp 203.0.113.2:51000 192.168.1.10:51000 198.51.100.10:80 198.51.100.10:80 tcp 203.0.113.2:1024 192.168.1.11:51000 198.51.100.10:80 198.51.100.10:80 icmp 203.0.113.2:7 192.168.1.10:7 198.51.100.10:7 198.51.100.10:7 tcp 203.0.113.2:443 192.168.1.20:443 --- --- --- 203.0.113.5 192.168.1.20 --- --- R-01# show ip nat statistics Total active translations: 5 (2 static, 3 dynamic; 4 extended) Outside interfaces: GigabitEthernet0/1 Inside interfaces: GigabitEthernet0/0 Hits: 135 Misses: 5 Expired translations: 2
Dikkat: Sitedeki laboratuvarın çıktısı sadeleştirilmiştir: Outside local sütununu göstermez, çünkü yalnızca iç adres çevrildiğinde o sütun Outside global ile aynıdır. Gerçek IOS dört adres sütununu da basar.
Pakette yeniden yazılan alanlar ve sağlama toplamları
NAT yalnızca adres değiştirmiyor; değiştirdiği adres başka alanların hesabına da girdiği için onları da düzeltmek zorunda. RFC 3022 bunu açıkça ister ve bu düzeltmenin bütün paketi baştan toplamadan, yalnızca değişen değerin farkıyla yapılabileceğini anlatır.
IP başlık sağlama toplamı: IPv4 başlığındaki checksum yalnızca başlığı kapsar. Kaynak adres değişince yeniden hesaplanır. Yönlendirici zaten TTL'yi azalttığı için bu alanı her pakette günceller.
TCP ve UDP sağlama toplamı: Bu toplam yalnızca TCP ya da UDP başlığını ve veriyi değil, IP adreslerini de içeren bir sözde başlığı (pseudo-header) kapsar. Bu yüzden NAT portu hiç değiştirmese bile, yalnızca IP adresini değiştirdiği için TCP ve UDP sağlama toplamını da düzeltmek zorundadır. UDP'de sağlama toplamı 0 ise gönderen onu hesaplamamış demektir ve NAT onu 0 bırakır.
ICMP: IPv4'te ICMP sağlama toplamı sözde başlık içermez; yalnızca ICMP mesajını kapsar. Bir yankı isteğinde NAT yalnızca kimliği değiştirirse ICMP sağlama toplamı düzeltilir. ICMP hata mesajları (örneğin hedefe ulaşılamadı, TTL aşıldı) ise özel bir durumdur: içlerinde hataya yol açan paketin IP başlığını ve ilk baytlarını taşırlar. NAT, mesajın doğru iç bilgisayara gidebilmesi için bu gömülü başlıktaki adresi ve portu da çevirir. Bu yüzden içerideki bir bilgisayarda tracert çalışır.
Uygulama verisinin içine NAT dokunmaz. Verinin içinde bir IP adresi yazıyorsa o adres özel adres olarak kalır; sonraki bölümde göreceğiniz sorunların kaynağı budur.
| Alan | PAT'ta dışarı çıkarken | Dönüşte | Neden |
|---|---|---|---|
| Kaynak IP adresi | Inside local yerine inside global | Değişmez (hedef çevrilir) | NAT'ın asıl işi |
| Hedef IP adresi | Değişmez | Inside global yerine inside local | Cevabı doğru iç cihaza vermek |
| Kaynak port ya da ICMP kimliği | Gerekirse değişir | Değişmez (hedef port çevrilir) | Aynı dış adresi paylaşanları ayırmak |
| IP başlık sağlama toplamı | Yeniden hesaplanır | Yeniden hesaplanır | Adres ve TTL değişti |
| TCP ya da UDP sağlama toplamı | Yeniden hesaplanır | Yeniden hesaplanır | Sözde başlık IP adreslerini kapsar |
| TTL | Bir azalır | Bir azalır | Yönlendirmenin işi, NAT'ın değil |
| TCP sıra numaraları, veri | Değişmez | Değişmez | NAT veriye dokunmaz (ALG hariç) |
Zaman aşımları: tablo ne kadar hatırlar
Dinamik bir eşleme sonsuza dek durmaz. Trafik kesildikten bir süre sonra silinir ve dış port başka bir bağlantıya verilebilir. Cisco IOS'ta süreler ip nat translation komutuyla değiştirilir; varsayılanlar komut başvuru belgesindeki değerlerdir.
TCP için iki ayrı süre vardır, çünkü TCP bağlantının bittiğini söyler: FIN ya da RST görüldüğünde eşleme bir dakika sonra silinir; böyle bir işaret görülmezse 24 saat bekler. UDP'de bitiş işareti yoktur; NAT ancak sessizliğe bakabilir. Bu yüzden uzun süre sessiz kalan bir UDP uygulaması (örneğin bazı sesli görüşme ya da VPN yazılımları) eşlemesini kaybeder ve bunu önlemek için düzenli 'canlı tutma' (keepalive) paketleri gönderir.
SOC açısından iki sonuç çıkar. Birincisi, tablo geçmişi tutmaz: dün öğleden sonraki bir eşlemeyi show ip nat translations ile bulamazsınız. İkincisi, dış port yeniden kullanılır: aynı 203.0.113.2:1024, sabah PC-02'nin, öğleden sonra PC-07'nin olabilir. Doğru eşlemeyi yalnızca saatli bir günlük gösterir.
| Cisco IOS anahtar sözcüğü | Varsayılan | Neye uygulanır |
|---|---|---|
| timeout | 86 400 s (24 saat) | Portsuz dinamik eşlemeler (overload olmayan dinamik NAT) |
| tcp-timeout | 86 400 s (24 saat) | Açık TCP bağlantıları |
| finrst-timeout | 60 s | FIN ya da RST görülmüş TCP bağlantıları |
| syn-timeout | 60 s | Yalnızca SYN görülmüş, kurulmamış TCP bağlantıları |
| udp-timeout | 300 s (5 dakika) | DNS dışındaki UDP akışları |
| dns-timeout | 60 s | DNS akışları |
| icmp-timeout | 60 s | ICMP eşlemeleri |
Dikkat: Statik eşlemeler (statik NAT ve statik PAT) zaman aşımına uğramaz. Başka üreticilerin cihazlarında, ev modemlerinde ve servis sağlayıcıların CGNAT cihazlarında süreler farklıdır; bir incelemede kendi cihazınızın değerini belgeden okuyun.
NAT'tan geçemeyenler ve NAT geçişi
NAT, IP ve taşıma başlığını çevirir, verinin içine bakmaz. Bu iki tür sorun doğurur.
1. Verinin içinde adres taşıyan protokoller. Bazı protokoller kendi IP adresini ve portunu karşı tarafa mesajın içinde bildirir. Karşı taraf o adrese bağlanmaya çalışır ve özel bir adrese ulaşamaz.
- FTP'nin etkin kipi (active mode): İstemci, veri bağlantısı için kendi adresini ve portunu
PORT 192,168,1,10,200,14biçiminde, düz metin olarak komut kanalında gönderir. Sunucu bu özel adrese bağlanmaya çalışır ve başaramaz. - SIP (sesli görüşme): Mesaj başlıklarında ve ses akışını tarif eden gövdede adres ve port taşır.
- IPsec: AH, bütünlük denetimine IP adreslerini de katar; NAT adresi değiştirince paket doğrulamadan geçemez. ESP'de port yoktur, bu yüzden PAT birden çok istemciyi ayıramaz. Çözüm NAT geçişi (NAT-T)'dir: iki uç arada NAT olduğunu IKE sırasında fark eder ve ESP'yi UDP 4500 içinde taşır (RFC 3948).
Yönlendiriciler bu protokoller için ALG (application layer gateway) denen yardımcılar çalıştırır: veriyi okuyup içindeki adresi de çevirir. FTP'de yazılan adresin uzunluğu değişebileceği için ALG TCP sıra numaralarını da düzeltmek zorundadır. Şifreli trafikte ALG hiçbir şey göremez.
2. Dışarıdan başlatılan bağlantılar. İki kişi de NAT arkasındaysa ve doğrudan birbirine bağlanmak istiyorsa (görüntülü görüşme, oyun, eşler arası dosya paylaşımı), hiçbiri öbürüne kapı açamaz. Kullanılan yöntemlerin ana hatları:
- STUN (RFC 8489): İstemci dışarıdaki bir sunucuya sorar: 'beni hangi adres ve portla görüyorsun?' Böylece kendi dış adresini ve portunu öğrenir.
- Delik açma (hole punching): İki taraf bu dış adresleri bir aracı sunucu üzerinden takas eder ve aynı anda birbirine paket gönderir. Her birinin NAT'ında giden paket bir eşleme açtığı için karşıdan gelen paket bu eşlemeye oturur. Her NAT türünde çalışmaz.
- TURN (RFC 8656): Doğrudan yol kurulamazsa trafik dışarıdaki bir aktarma sunucusundan geçer. Her zaman çalışır ama maliyetlidir.
- ICE (RFC 8445): Bütün adayları (yerel adres, STUN ile öğrenilen adres, TURN aktarması) dener ve çalışan en iyisini seçer. Tarayıcılardaki WebRTC bunu kullanır.
Dikkat: Bir SOC analistinin bu konudaki sorusu: içerideki bir bilgisayarın dışarıdaki STUN ya da TURN sunucularıyla konuşması tek başına şüpheli değildir; görüntülü görüşme yazılımları bunu her gün yapar. Ama kurumun izin vermediği bir uzaktan erişim aracı da aynı yöntemlerle NAT'ı aşar; trafiğin hangi uygulamaya ait olduğunu sormak gerekir.
CGNAT: servis sağlayıcının NAT'ı
Servis sağlayıcıların da genel adresi tükendi. Onların çözümü, aboneleri de bir NAT'ın arkasına koymaktır: taşıyıcı sınıfı NAT (CGNAT, carrier-grade NAT), büyük ölçekli NAT (LSN, large-scale NAT) diye de anılır. Aboneye genel bir adres değil, servis sağlayıcının iç ağında geçerli bir adres verilir; servis sağlayıcının merkezindeki CGNAT cihazı binlerce aboneyi birkaç genel adresin arkasına toplar.
Aboneye hangi adres verilecek? RFC 1918 adresleri olamaz, çünkü abonenin kendi iç ağı da büyük olasılıkla 192.168.1.0/24 ya da 10.0.0.0/8 kullanır ve çakışma olur. RFC 6598 bu iş için ayrı bir blok ayırdı: 100.64.0.0/10 (100.64.0.0 ile 100.127.255.255 arası, yaklaşık 4,2 milyon adres), paylaşılan adres alanı (shared address space). Bu blok yalnızca servis sağlayıcının ağında, CGNAT ile abone modemi arasında kullanılır; internette yönlendirilmez ve kurumlar onu RFC 1918 yerine iç ağlarında kullanmamalıdır.
Modeminizin dış (WAN) adresi 100.64 ile 100.127 arasında başlıyorsa bir CGNAT arkasındasınız demektir. Paketiniz iki kez çevrilir: önce evdeki modemde (192.168.1.10'dan 100.70.12.34'e), sonra servis sağlayıcıda (100.70.12.34'ten genel bir adrese). Buna çifte NAT da denir.
CGNAT'ın abone ve analist için üç sonucu vardır:
- Port yönlendirme işe yaramaz: Modeminizde bir port açsanız da dışarıdan gelen bağlantı önce servis sağlayıcının CGNAT'ına ulaşır ve orada karşılığı yoktur.
- Adres itibarı paylaşılır: Aynı genel adresi paylaşan abonelerden biri kötü niyetliyse adresi engelleyen bir site, aynı adresteki herkesi engellemiş olur.
- Kayıt yükü büyür: Servis sağlayıcı her bağlantıyı kaydetmek zorunda kalırsa günlük hacmi çok büyür. Bu yüzden CGNAT cihazları çoğu zaman her aboneye sabit bir port bloğu (port block) ayırır ve yalnızca bloğun verildiği ve geri alındığı anı kaydeder; bazıları port aralığını aboneden matematiksel olarak türetir (deterministik NAT). Şikâyetteki port, hangi bloğa düştüğüne bakılarak aboneye bağlanır.
SOC için: dış adresten iç bilgisayara
Dışarıdan bir şikâyet geldiğinde ya da bir tehdit istihbaratı kaynağı ofisinizin dış adresini işaretlediğinde yapacağınız iş, kanıtları zaman sırasına göre bağlamaktır. Bir çeviri kaydında bulunması gerekenler tablodadır; bunlardan biri eksikse zincir kopar.
Cisco IOS'ta eşlemelerin açılıp kapandığı anlar ip nat log translations syslog ile syslog'a yazdırılabilir; yüksek trafikte NetFlow biçiminde dışa aktarma da seçenektir. Kayıt bir syslog sunucusuna ya da SIEM'e gitmelidir: yönlendiricinin kendi belleğindeki günlük hem küçüktür hem de yeniden başlatmada kaybolur.
Zaman: Bütün cihazlar (yönlendirici, DHCP sunucusu, güvenlik duvarı, SIEM) aynı NTP kaynağına eşitlenmelidir. Saat sapması birkaç saniye bile olsa, yoğun bir ağda aynı dış port o birkaç saniye içinde el değiştirebilir. Günlüklerde zaman dilimi açıkça yazılmalı, tercihen UTC kullanılmalıdır. Cisco'da bunun karşılığı ntp server, clock timezone ve zaman damgasını günlüğe ekleyen service timestamps log datetime msec localtime show-timezone komutlarıdır.
Hukuki bağlam (Türkiye): 5651 sayılı Kanun (2007) 'trafik bilgisi'ni taraflara ilişkin IP adresi, kaynak ve hedef port bilgisi, hizmetin başlama ve bitiş zamanı, hizmetin türü, aktarılan veri miktarı ve varsa abone kimliği olarak tanımlar. Kanun, erişim sağlayıcıların trafik bilgisini altı aydan az ve iki yıldan fazla olmamak üzere yönetmelikle belirlenen süre kadar saklamasını ister (madde 6); 7. madde ise ticari olsun olmasın bütün toplu kullanım sağlayıcılarına erişim kayıtlarını tutma yükümlülüğü getirir. 2017 tarihli İnternet Toplu Kullanım Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik 'erişim kayıtları'nı iç ağda dağıtılan IP adresleri, kullanımın başlama ve bitiş zamanı ve bu adresleri kullanan cihazların MAC adresleri olarak tanımlar; internet erişimi portlar üzerinden paylaştırılıyorsa kullanıcıya verilen gerçek IP ve port bilgisini de sayar. Bu kayıtların elektronik ortamda tutulmasını ve iki yıl saklanmasını ister. Bir kurumun hangi sınıfa girdiği ve yönetmeliğin güncel metni hukukçuya sorulacak bir sorudur; bu ders hukuki görüş değildir. Teknik olarak öğrenilecek ders şudur: mevzuat da porttan ve zamandan söz eder, çünkü PAT arkasında adres tek başına kimseyi göstermez.
| Kayıtta olmalı | Örnek | Olmazsa ne olur |
|---|---|---|
| Zaman damgası, saniye ve zaman dilimiyle | 2026-11-12 14:05:09 UTC | Port yeniden kullanıldığında yanlış eşleme seçilir |
| Eşlemenin başlangıcı ve bitişi | Açıldı 14:04:58, silindi 14:06:10 | Şikâyetteki an eşlemenin içinde mi bilinemez |
| Protokol | tcp | Aynı port numarası TCP ve UDP'de ayrı eşlemelerdir |
| Inside local adres ve port | 192.168.1.11:51000 | İç bilgisayar bulunamaz |
| Inside global adres ve port | 203.0.113.2:1024 | Şikâyetteki port hiçbir satırla eşleşmez |
| Hedef adres ve port | 198.51.100.10:80 | Aynı anda aynı dış portu kullanan iki bağlantı ayırt edilemez |
Dikkat: Sık yapılan hata: şikâyetteki kaynak portu, çeviri kaydında inside local sütununda aramak. Şikâyet eden taraf dış yüzü görür; arama her zaman inside global sütununda, yani dış adres ve dış port çiftiyle yapılır.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvar: PAT kurun, iki yanı karşılaştırın
Laboratuvarda 'NAT / PAT: özel adresle internete çıkmak' çalışmasını açın. Önce NAT olmadan neden ping'in başarısız olduğunu paket listesinde gösterin, sonra R-01'de PAT kurun ve aynı paketi R-01'in iki yanında karşılaştırın.
- PC-01'de
ping 198.51.100.10yazın. Paket listesinde isteğin sunucuya gidip gitmediğine ve cevabın nerede kaldığına bakın. - R-01'de
enable,configure terminal; sonrainterface g0/0,ip nat inside,exit;interface g0/1,ip nat outside,exit. access-list 1 permit 192.168.1.0 0.0.0.255veip nat inside source list 1 interface g0/1 overloadyazın.- PC-01'den ve PC-02'den yeniden
ping 198.51.100.10vecurl 198.51.100.10çalıştırın. - Yakalama noktası olarak önce SW-01 ile R-01 arasını, sonra R-01 ile ISP-01 arasını seçin. Aynı HTTP isteğinde kaynak adresi ve kaynak portu iki noktada karşılaştırın.
- R-01'de
show ip nat translationsyazın. Her satırın hangi bilgisayara ait olduğunu söyleyin.
Cevap: NAT yokken istek sunucuya ulaşır, sunucu cevabı 192.168.1.10'a gönderir ve cevap ISP-01'de kalır: ISP-01'in özel adreslere giden yolu yoktur. PAT kurulduktan sonra iç tarafta kaynak 192.168.1.10 ya da 192.168.1.11 ve bilgisayarın kendi kaynak portu görünür; R-01 ile ISP-01 arasında ise iki bilgisayarın paketlerinin de kaynak adresi 203.0.113.2'dir. Hedef adres ve hedef port (80) iki noktada da aynıdır. Çeviri tablosunda her satırda Inside global sütununda 203.0.113.2 ve bir port ya da kimlik, Inside local sütununda bilgisayarın gerçek adresi ve portu yazar; satırı bilgisayara bağlayan Inside local adresidir. Ping satırlarında iki noktadan sonraki sayı ICMP kimliğidir. Laboratuvarın tablosu Outside local sütununu göstermez; gerçek IOS'ta o sütun bu kurulumda Outside global ile aynı olurdu.- PC-01'de
Oku ve yorumla
Çeviri tablosundan cevap çıkarmak
Aşağıdaki çıktıya göre soruları cevaplayın: a) Kaç farklı iç bilgisayar görünüyor? b) Dışarıdaki 198.51.100.25 sunucusu 203.0.113.2:1025'ten gelen bir isteği şikâyet ediyor; hangi iç adres? c) Hangi satır ping'e ait ve sayının anlamı ne? d) Son satır ne anlatıyor, ve dışarıdan 203.0.113.9'a gelen bir SSH isteği ne olur?
Pro Inside global Inside local Outside local Outside global tcp 203.0.113.2:49152 192.168.1.10:49152 198.51.100.25:443 198.51.100.25:443 tcp 203.0.113.2:1025 192.168.1.14:49152 198.51.100.25:443 198.51.100.25:443 udp 203.0.113.2:53011 192.168.1.12:53011 198.51.100.53:53 198.51.100.53:53 icmp 203.0.113.2:3 192.168.1.12:3 198.51.100.25:3 198.51.100.25:3 --- 203.0.113.9 192.168.1.30 --- ---
Cevap: a) Dört: 192.168.1.10, .12, .14 ve statik kayıttaki .30. b) 192.168.1.14. Aranacak sütun Inside global'dır; 203.0.113.2:1025 ikinci satırdadır. O bilgisayarın gerçek portu 49152'dir; .10 ile aynı portu seçtiği için R-01 ona 1025'i vermiştir. 49152'yi arayan biri yanlışlıkla .10'u da bulurdu. c) icmp satırı; 3, 192.168.1.12'nin gönderdiği yankı isteğinin ICMP kimliğidir, port değildir. d) Bire bir statik NAT: 192.168.1.30 dışarıda her zaman 203.0.113.9 olarak görünür ve kayıt zaman aşımına uğramaz. Kayıt bütün protokolleri ve portları kapsadığı için dışarıdan 203.0.113.9:22'ye gelen istek 192.168.1.30:22'ye iletilir; önünde bir güvenlik duvarı kuralı yoksa sunucu internete açıktır.Hesapla
Bir dış adres kaç kişiyi taşır?
Bir servis sağlayıcı CGNAT'ta her aboneye sabit büyüklükte bir port bloğu veriyor. Verilen varsayımlarla soruları hesaplayın.
Varsayımlar: her genel adreste aboneye dağıtılabilen portlar 1024 ile 65535 arasıdır (her protokol için ayrı sayılır). a) Bir adreste kaç port vardır? b) Her aboneye 2000 portluk blok verilirse bir adres kaç aboneyi taşır? c) 10 000 abone için en az kaç genel adres gerekir? d) Bir abonenin bilgisayarları aynı anda 2000'den fazla TCP bağlantısı açmak isterse ne olur?
- Aralıktaki port sayısı: son değer eksi ilk değer artı bir.
- Port sayısını blok büyüklüğüne bölün ve aşağı yuvarlayın: yarım blok bir aboneye verilemez.
- Abone sayısını adres başına aboneye bölün ve yukarı yuvarlayın.
Cevap: a) 65535 - 1024 + 1 = 64 512 port. b) 64 512 / 2000 = 32,256; aşağı yuvarlanır: 32 abone (geriye 512 port boşta kalır). c) 10 000 / 32 = 312,5; yukarı yuvarlanır: 313 adres. d) Blok dolar; cihaz yapılandırmasına göre aboneye ikinci bir blok verilir ya da yeni bağlantılar kurulamaz (sayfalar yarım yüklenir, bağlantılar zaman aşımına uğrar). SOC açısından: port bloğu kullanıldığında şikâyetteki port hangi 2000'lik bloğa düşüyorsa o blok o saatte hangi aboneye verilmişse o abonedir; bu yüzden servis sağlayıcının her bağlantıyı değil, blok verme ve geri alma anlarını kaydetmesi yeter.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bağlantınızda NAT'ı ve saati görün
Windows bilgisayarınızda adımları uygulayın ve her adımda NAT ya da zaman açısından ne gördüğünüzü not edin.
ipconfigyazın. IPv4 Address satırındaki adres hangi bloktan? RFC 1918 bloklarından biriyse bilgisayarınız bir NAT'ın arkasındadır.- Modeminizin yönetim sayfasında WAN ya da İnternet adresine bakın. Adres 100.64 ile 100.127 arasında başlıyorsa servis sağlayıcınızın CGNAT'ı da araya giriyordur.
netstat -nyazın. Local Address sütunundaki adres ve iki noktadan sonraki sayı, bağlantının iç tarafta kullandığı kaynak adres ve porttur. Karşı sunucu sizi bu adres ve portla görmez.tzutil /gile bilgisayarınızın zaman dilimini,w32tm /query /statusile saatinizin hangi kaynağa eşitlendiğini görün.
Cevap: Ev ve ofis bağlantılarının çoğunda ipconfig bir RFC 1918 adresi (örneğin 192.168.1.x) gösterir; dışarıya modemin WAN adresiyle çıkarsınız. WAN adresi 100.64.0.0/10 içindeyse paketiniz iki kez çevrilir ve modemde açtığınız bir port dışarıdan çalışmaz. netstat çıktısındaki Local Address, inside local adres ve porttur; karşı sunucunun günlüğüne modem ya da CGNAT tarafından seçilen inside global adres ve port yazılır, ve bu port sizinkinden farklı olabilir. tzutil Türkiye'de Turkey Standard Time (UTC+3) döndürür. w32tm /query /status çıktısındaki Source satırı saatin eşitlendiği sunucuyu, Last Successful Sync Time son eşitlemeyi gösterir; Windows Time hizmeti çalışmıyorsa komut 'The service has not been started. (0x80070426)' hatası verir. Bir incelemede kendi günlüklerinizin saatine güvenebilmek için bu iki bilgiyi bilmeniz gerekir.Oku ve yorumla
Şikâyetten masadaki bilgisayara
Bir sitenin yöneticisi şunu bildiriyor: '203.0.113.2, 12 Kasım 2026 11:20:41 UTC'de kaynak port 1031'den sunucumuzun yönetim sayfasına parola denemesi yaptı.' Elinizde R-01'in çeviri kaydı (yerel saat, UTC+3) ve DHCP sunucusunun kira kaydı (yerel saat) var. Hangi iç adres, hangi MAC adresi?
Çeviri kaydı (R-01, UTC+3) Açıldı Silindi Pro Inside local Inside global Outside 11:20:30 11:21:40 tcp 192.168.1.23:50112 203.0.113.2:1031 198.51.100.40:443 14:20:35 14:21:50 tcp 192.168.1.41:50877 203.0.113.2:1031 198.51.100.40:443 14:20:39 14:20:44 tcp 192.168.1.41:50878 203.0.113.2:1032 198.51.100.40:443 DHCP kira kaydı (UTC+3) Adres MAC Kira başı Kira sonu 192.168.1.41 02:00:5e:10:22:41 08:02 16:02 192.168.1.23 02:00:5e:10:22:23 13:30 21:30
Cevap: Şikâyetteki 11:20:41 UTC, yerel saatle 14:20:41'dir. O anda 203.0.113.2:1031'i kapsayan kayıt ikinci satırdır (14:20:35 ile 14:21:50 arası): 192.168.1.41. Birinci satır aynı dış portu taşır ama yerel 11:20'dedir; zaman dilimini çevirmeyen biri 192.168.1.23'ü suçlardı. DHCP kaydına göre 192.168.1.41 o saatte 02:00:5e:10:22:41'e kiralıdır; .23 ise 11:20'de henüz kimseye verilmemişti, bu da birinci satırı ayrıca şüpheli kılar ve kayıtları birbiriyle karşılaştırmanın değerini gösterir. Sonraki adım: bu MAC adresini switch'lerin MAC adres tablosunda arayıp portu bulmak ve o bilgisayarın kendi günlüklerine bakmak.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
192.168.1.10 ve 192.168.1.11 adresli iki bilgisayar, dış adresi 203.0.113.2 olan ve PAT yapan bir yönlendiricinin arkasında. İkisi aynı anda, aynı kaynak portla (51000) 198.51.100.10 adresli web sunucusuna bağlanıyor. Gidişte ve dönüşte yönlendiricinin ne yaptığını, paketin hangi alanlarının neden değiştiğini ve dönen cevapların doğru bilgisayara nasıl ulaştığını anlatın.
Bir kurumun bütün çalışanları internete PAT ile tek bir dış adresten çıkıyor. Bir dış kurum, bu adresin belirli bir tarihte kendi sunucusuna saldırı denemesi yaptığını bildiriyor. Saldırıyı yapan iç bilgisayarı bulabilmek için şikâyette ve kendi kayıtlarınızda hangi bilgilerin bulunması gerektiğini, hangi sırayla ilerleyeceğinizi ve nelerin sizi yanlış bilgisayara götürebileceğini anlatın.