Ağ ve SOC Akademisi

Aşama 5: SOC'un izlediği sistemler · Ders 5.5

Linux 2: kimlik doğrulama logları, journald, auditd

Bir Linux sunucusunda kimlik doğrulama kayıtlarını, journald günlüğünü ve auditd kayıtlarını bulup satır satır okuyabilir, SSH kaba kuvvetini, başarıya ulaşan girişi, yetki yükseltmeyi ve silinen bir logu kanıtıyla gösterebilirsiniz.

  • 70 dk
  • 30 soru
  • 4 antrenman

Bir Linux sunucusuna biri girdiğinde, giremediğinde ya da girdikten sonra root olduğunda iz birkaç yere düşer: metin halindeki kimlik doğrulama logu, systemd'nin ikili günlüğü journald, giriş kayıtlarını tutan wtmp ve btmp ve açılmışsa çekirdeğin denetim kaydı auditd. Konu bu kayıtları satır satır okumak ve dört tipik olayı (kaba kuvvet, başarıya ulaşan giriş, yeni kullanıcı ile root yetkisi, silinen log) onlarla izlemektir. Süreçler ve kullanıcılar önceki dersin, syslog biçimi 2. aşamadaki 'Ağı işletmek' dersinin, log biçimlerinin karşılaştırması bir sonraki dersin konusudur.

Linux loglarını nereye yazar?

Linux'ta bir program log yazmak istediğinde çoğu zaman dosyayı kendisi açmaz; mesajı sisteme verir. Bugünkü dağıtımlarda bu mesajı önce systemd-journald alır ve kendi ikili günlüğüne (journal) yazar. Sistemde rsyslog kuruluysa journald mesajları ona da iletir; rsyslog da kurallarına bakıp her mesajı /var/log altındaki bir metin dosyasına yazar. Yani aynı sshd satırı çoğu sunucuda iki yerde durur: journal'da ve bir metin dosyasında.

rsyslog dosyayı mesajın tesisine (facility) göre seçer. Tesis, mesajın hangi tür programdan geldiğini söyleyen etikettir: auth ve authpriv kimlik doğrulama, kern çekirdek, cron zamanlanmış görevler. sshd'nin varsayılan tesisi AUTH'tur (sshd_config, SyslogFacility). Tesis ve önem düzeyinin (severity) ayrıntısı 2. aşamadaki syslog konusundadır.

Dosya adları dağıtım ailesine göre değişir ve sınavda da işte de ilk karışan şey budur:

  • Debian ve Ubuntu: kimlik doğrulama satırları (sshd, sudo, su, useradd, PAM) /var/log/auth.log dosyasına, neredeyse her şey /var/log/syslog dosyasına, çekirdek mesajları /var/log/kern.log dosyasına gider.
  • RHEL, Rocky, AlmaLinux, Fedora: kimlik doğrulama satırları ayrı bir dosyaya, genel sistem mesajları /var/log/messages dosyasına gider. Bu ailede auth.log ve kern.log yoktur; çekirdek mesajları da messages içindedir. RHEL'in sshd_config dosyası sshd'yi SyslogFacility AUTHPRIV ile çalıştırır.
  • Debian 12 ve sonrası: rsyslog artık varsayılan olarak kurulmuyor. Yeni kurulmuş bir Debian sunucusunda /var/log/auth.log hiç olmayabilir; bütün kayıtlar yalnızca journal'dadır ve journalctl ile okunur. Dosyayı bulamadığınızda ilk sorunuz 'rsyslog kurulu mu?' olmalıdır.

Bir de metin olmayan, ikili (binary) giriş kayıtları vardır: wtmp, btmp ve lastlog (aşağıda). Çekirdeğin denetim kayıtları ise auditd tarafından /var/log/audit/audit.log dosyasına yazılır.

NeDebian / UbuntuRHEL ailesiNasıl okunur
Kimlik doğrulama (sshd, sudo, su, PAM)/var/log/auth.log/var/log/secureless, grep, journalctl
Genel sistem mesajları/var/log/syslog/var/log/messagesless, grep, journalctl
Çekirdek/var/log/kern.log/var/log/messages içindejournalctl -k, dmesg
Başarılı girişler, çıkışlar, yeniden başlatmalar/var/log/wtmp/var/log/wtmplast
Başarısız girişler/var/log/btmp/var/log/btmplastb (root ile)
Her kullanıcının son girişi/var/log/lastlog/var/log/lastloglastlog
systemd günlüğü/var/log/journal//var/log/journal/ ya da /run/log/journal/journalctl
Çekirdek denetim kaydı/var/log/audit/audit.log/var/log/audit/audit.logausearch, aureport

sshd satırlarını tek tek okumak

Bir SSH girişinin her adımı auth.log'a bir satır bırakır. Satırın başı rsyslog'undur: tarih, saat, makine adı, programın adı ve köşeli parantez içinde süreç numarası (PID). İki nokta üst üsteden sonrası programın kendi mesajıdır. Aynı bağlantının bütün satırları aynı PID'i taşır; bir bağlantının hikâyesini PID'e göre süzerek okursunuz.

OpenSSH'ın kaynak kodundaki biçim şudur: Accepted ya da Failed, yöntem, for, kullanıcı adı, from, kaynak adres, port, kaynak port ve ssh2. Kullanıcı sistemde yoksa addan önce invalid user gelir; açık anahtarla girişte sona anahtarın türü ve parmak izi eklenir.

  • Accepted password / Accepted publickey: başarılı giriş, parolayla ya da anahtarla.
  • Failed password for root: kullanıcı var, parola yanlış.
  • Invalid user admin: sistemde admin yok. Ardından genellikle Failed password for invalid user admin gelir: sshd, kullanıcının var olup olmadığını sızdırmamak için olmayan kullanıcıya da parola sorar.
  • Connection closed by authenticating user root ... [preauth]: istemci kimlik doğrulama bitmeden çıktı. [preauth] satırın kimlik doğrulama öncesi aşamada yazıldığını gösterir; kaba kuvvet araçları her denemeden sonra bu izi bırakır.
  • error: maximum authentication attempts exceeded: aynı bağlantıda deneme sınırı (MaxAuthTries) aşıldı; ardından Disconnecting authenticating user ...: Too many authentication failures [preauth] gelir.
  • Disconnected from user deploy: açık bir oturum kapandı; girişin bittiği an.

Asıl okunacak üçlü şudur: kim (kullanıcı adı), nereden (kaynak adres), sonuç (Accepted, Failed, Invalid).

/var/log/auth.log: bir başarılı giriş ve bir başarısız deneme
Nov 15 03:05:12 app01 sshd[31420]: Accepted publickey for mert from 192.168.10.24 port 50112 ssh2: ED25519 SHA256:q3Vm8kR2tYb5LwXnC0dPe7HsJf4AaZ1uGiN6oT9yE2c
Nov 15 03:05:12 app01 sshd[31420]: pam_unix(sshd:session): session opened for user mert(uid=1000) by (uid=0)
Nov 15 03:12:40 app01 sshd[31502]: Invalid user admin from 198.51.100.77 port 52114
Nov 15 03:12:42 app01 sshd[31502]: Failed password for invalid user admin from 198.51.100.77 port 52114 ssh2
Nov 15 03:12:44 app01 sshd[31502]: Connection closed by invalid user admin 198.51.100.77 port 52114 [preauth]
Nov 15 03:41:09 app01 sshd[31420]: Disconnected from user mert 192.168.10.24 port 50112
Nov 15 03:41:09 app01 sshd[31420]: pam_unix(sshd:session): session closed for user mert

Dikkat: OpenSSH 9.8'den (Temmuz 2024) bu yana oturum işini ayrı bir program yapar ve satırların bir kısmı sshd[...] yerine sshd-session[...] adıyla, 10.0'dan bu yana kimlik doğrulama satırlarının bir kısmı da sshd-auth[...] adıyla yazılır. grep 'sshd\[' gibi dar bir arama yeni sürümlerde satır kaçırır; grep sshd ya da mesajın kendisi üzerinden arayın.

sudo, su ve hesap değişiklikleri

Bir saldırgan içeri girdikten sonra ilk iş yetkisini büyütmek ister. Linux'ta bunun olağan yolu sudo'dur ve sudo çalıştırdığı her komutu loglar. sudoers belgesindeki biçim şudur: kullanıcı adı, iki nokta üst üste, sonra noktalı virgülle ayrılmış alanlar: TTY (komutun yazıldığı terminal), PWD (o anki dizin), USER (komutun hangi kullanıcı olarak çalıştırıldığı) ve COMMAND (bağımsız değişkenleriyle tam komut).

Reddedilen bir sudo denemesinde sebep kullanıcı adından hemen sonra gelir: user NOT in sudoers (kullanıcı sudoers dosyasında yok), command not allowed (kullanıcı var ama bu komuta izni yok), 3 incorrect password attempts (parola üç kez yanlış girildi; üç, passwd_tries ayarının varsayılanıdır). Sıradan bir kullanıcı hesabından gelen user NOT in sudoers satırı, o hesabı kullanan kişinin yetkisi olmayan bir şey denediğini söyler ve ele geçirilmiş hesabın tipik izlerinden biridir.

su başka bir kullanıcıya, çoğunlukla root'a geçer. util-linux'un su programı başarılı geçişi (to root) deploy on pts/1, başarısız geçişi FAILED SU (to root) deploy on pts/1 diye yazar; PAM de ayrıca bir oturum satırı ekler.

Hesap değişikliklerini shadow paketinin araçları loglar: useradd yeni kullanıcıyı new user: name=..., UID=..., GID=..., home=..., shell=..., from=... biçiminde, usermod bir gruba eklemeyi add 'ad' to group 'grup' biçiminde, passwd parola değişikliğini yazar. Bir saldırganın 'parola değişse de geri dönebileyim' diye açtığı hesap (kalıcılık, persistence) tam burada görünür.

/var/log/auth.log: sudo, su ve hesap değişikliği satırları
Nov 15 03:14:20 app01 sudo:   backup : TTY=pts/1 ; PWD=/home/backup ; USER=root ; COMMAND=/usr/sbin/useradd -m -s /bin/bash sysupdate
Nov 15 03:14:20 app01 sudo: pam_unix(sudo:session): session opened for user root(uid=0) by backup(uid=1002)
Nov 15 03:14:20 app01 useradd[31650]: new group: name=sysupdate, GID=1003
Nov 15 03:14:20 app01 useradd[31650]: new user: name=sysupdate, UID=1003, GID=1003, home=/home/sysupdate, shell=/bin/bash, from=/dev/pts/2
Nov 15 03:14:31 app01 usermod[31662]: add 'sysupdate' to group 'sudo'
Nov 15 03:20:03 app01 sudo:   ozan : user NOT in sudoers ; TTY=pts/3 ; PWD=/home/ozan ; USER=root ; COMMAND=/bin/bash
Nov 15 03:22:47 app01 su[31801]: (to root) mert on pts/0
Nov 15 03:22:47 app01 su[31801]: pam_unix(su:session): session opened for user root(uid=0) by mert(uid=1000)

Dikkat: sudo satırında iki kullanıcı vardır ve sık karıştırılır: baştaki ad (burada backup) komutu yazan kişidir, USER= alanı ise komutun kimin yetkisiyle çalıştığıdır. 'Kim yaptı?' sorusunun cevabı baştaki addır.

Giriş kayıtları: last, lastb, lastlog

/var/log/wtmp, /var/log/btmp ve /var/log/lastlog sabit uzunlukta kayıtlardan oluşan ikili dosyalardır. Her birini okuyan komut ayrıdır:

  • last: wtmp'yi okur ve başarılı girişleri en yeniden eskiye listeler: kullanıcı, terminal, kaynak adres, giriş ve çıkış saati, süre. still logged in hâlâ açık oturumu, reboot system boot satırı yeniden başlatmayı gösterir. En altta wtmp begins satırı dosyanın hangi andan beri kayıt tuttuğunu söyler.
  • lastb: btmp'yi okur, yani başarısız girişleri listeler. btmp parola denemelerini içerdiği için yalnızca root okuyabilir; komutu sudo ile çalıştırırsınız. SSH denemelerinde terminal sütununda ssh:notty görünür.
  • lastlog: her hesabın yalnızca son girişini gösterir. Hiç girilmemiş hesaplarda **Never logged in** yazar. Bir servis hesabının karşısında bir dış adres görmek güçlü bir ipucudur.

Bu dosyalar zaman damgasını 32 bitle tuttukları için 2038'den sonra kullanılamayacaklar. Debian 13 bu yüzden last, lastb ve lastlog komutlarını kaldırdı: last yerine wtmpdb paketindeki wtmpdb, lastlog yerine lastlog2 geliyor; lastb'nin verdiği bilgiye en yakın komut lslogins --failed'dır. Eski bir RHEL ya da Ubuntu sunucusunda bu komutları bulursunuz; yeni bir Debian'da bulamazsanız sebebi budur.

last, lastb ve lastlog çıktıları
$ last -n 4
backup   pts/1        198.51.100.77    Sun Nov 15 03:13   still logged in
mert     pts/0        192.168.10.24    Sun Nov 15 03:05 - 03:41  (00:35)
mert     pts/0        192.168.10.24    Sat Nov 14 09:12 - 17:48  (08:36)
reboot   system boot  6.8.0-48-generic Sat Nov 14 08:58   still running

wtmp begins Tue Nov  3 08:14:02 2026

$ sudo lastb -n 3
backup   ssh:notty    198.51.100.77    Sun Nov 15 03:13 - 03:13  (00:00)
backup   ssh:notty    198.51.100.77    Sun Nov 15 03:13 - 03:13  (00:00)
root     ssh:notty    198.51.100.77    Sun Nov 15 03:12 - 03:12  (00:00)

btmp begins Sun Nov  1 00:00:04 2026

$ lastlog -u backup
Username         Port     From             Latest
backup           pts/1    198.51.100.77    Sun Nov 15 03:13:51 +0300 2026

journald ve journalctl

journald her mesajı alanlarıyla birlikte saklar: mesajın metni (MESSAGE), önem düzeyi (PRIORITY), programın adı, PID'i, hangi systemd biriminden (unit) geldiği, açılış (boot) kimliği. Bu yüzden journal'ı metin dosyası gibi grep'lemek yerine alanlara göre sorgularsınız. En sık kullanılan seçenekler:

  • journalctl -u ssh: yalnızca bir birimin kayıtları. Birimin adı dağıtıma göre değişir: Debian ve Ubuntu'da ssh.service, RHEL ailesinde sshd.service. Yanlış adı yazarsanız hata değil, boş bir sonuç alırsınız.
  • journalctl -f: tail -f gibi; yeni kayıtları geldikçe gösterir.
  • journalctl --since "2026-11-15 03:00" --until "2026-11-15 04:00": zaman aralığı. today, yesterday, "1 hour ago" gibi ifadeler de kabul edilir.
  • journalctl -p err: önem düzeyine göre süzer. Tek bir düzey yazılırsa o düzey ve ondan daha önemli olanlar gösterilir. Düzeyler syslog'un 0 (emerg) ile 7 (debug) arasındaki sekiz düzeyidir; err 3, warning 4, info 6'dır. Dikkat: sshd'nin Failed password ve Accepted satırları info (6) düzeyindedir; -p warning ile bakan biri kaba kuvvetin çoğunu göremez. Önem düzeyi saldırının ciddiyetini değil, programın mesajı nasıl etiketlediğini söyler.
  • journalctl -t sudo: syslog tanıtıcısına (identifier) göre süzer; sudo gibi kendi birimi olmayan programlar için kullanışlıdır.
  • journalctl -o json ya da -o json-pretty: her kaydı bütün alanlarıyla (MESSAGE, PRIORITY, _SYSTEMD_UNIT, _PID, mikrosaniyelik __REALTIME_TIMESTAMP) JSON olarak verir. Bir SIEM'e ya da bir betiğe veri aktarırken bu biçim kullanılır.
  • journalctl -b -1: bir önceki açılışın kayıtları; --list-boots açılışları listeler.

Önemli bir ayrıntı kalıcılıktır (persistence). journald kayıtları ya diskte /var/log/journal altında ya da bellekte /run/log/journal altında tutar. Storage= ayarı auto ise /var/log/journal dizini yoksa günlük yalnızca bellektedir ve yeniden başlatmada silinir. Güncel journald.conf belgesi varsayılanı persistent olarak verir, ama eski sürümlerde ve bazı dağıtımlarda varsayılan auto'dur. journalctl --list-boots yalnızca son açılışı gösteriyorsa günlük kalıcı değildir.

journalctl ile sshd kayıtları (Ubuntu)
$ journalctl -u ssh --since "2026-11-15 03:12" --until "2026-11-15 03:14" --no-pager | head -4
Nov 15 03:12:40 app01 sshd[31502]: Invalid user admin from 198.51.100.77 port 52114
Nov 15 03:12:42 app01 sshd[31502]: Failed password for invalid user admin from 198.51.100.77 port 52114 ssh2
Nov 15 03:12:44 app01 sshd[31502]: Connection closed by invalid user admin 198.51.100.77 port 52114 [preauth]
Nov 15 03:12:47 app01 sshd[31506]: Failed password for root from 198.51.100.77 port 52130 ssh2

auditd: çekirdeğin tuttuğu kayıt

auth.log, programların anlatmak istediğini içerir. Saldırgan sudo'yu hiç kullanmazsa ya da bir dosyayı sessizce okursa orada iz kalmaz. auditd bu boşluğu kapatır: çekirdek, kurallara uyan her sistem çağrısında (system call) bir kayıt üretir ve auditd bunu /var/log/audit/audit.log dosyasına yazar. Kurallar /etc/audit/rules.d/ altındaki dosyalardan yüklenir; auditctl -l yüklü kuralları listeler.

İki tür kural vardır:

  • Dosya izleme (watch): -w /etc/passwd -p wa -k identity kuralı /etc/passwd dosyasına yazmayı (w) ve özniteliklerinin değişmesini (a) kaydeder. -p için harfler r (okuma), w (yazma), x (çalıştırma) ve a (öznitelik) harfleridir. auditctl belgesi bu -w yazımını performans nedeniyle artık eskimiş (deprecated) sayar ve aynı kuralın sistem çağrısı biçimini önerir: -a always,exit -F arch=b64 -F path=/etc/passwd -F perm=wa -k identity. Her iki yazımı da sahada görürsünüz.
  • Sistem çağrısı kuralı: -a always,exit -F arch=b64 -S execve -F euid=0 -F auid>=1000 -F auid!=unset -k rootcmd. Okunuşu: sistem çağrısından çıkarken her zaman kaydet (always,exit); 64 bitlik çağrılar için; çağrı execve, yani bir program çalıştırılıyor; etkin kullanıcı root; ama oturumu açan kişi sıradan bir kullanıcı (1000 ve üstü) ve bu değer tanımlı. Kısacası: 'gerçek bir kullanıcının root olarak çalıştırdığı her komut'.

-k ile verilen anahtar (key), kurala bir ad koyar (en fazla 31 bayt). Kayıtları aramak için kuralı değil anahtarı kullanırsınız: ausearch -k rootcmd -i o anahtara düşen bütün olayları, -i sayesinde sayıların karşılığını (kullanıcı adları, sistem çağrısı adları, okunur tarih) yazarak getirir. aureport özet verir: aureport -au kimlik doğrulama denemelerini, aureport -l --failed başarısız girişleri, aureport -k --summary anahtar başına olay sayısını listeler.

auditd'nin bir SOC analisti için en değerli alanı auid'dir (audit user ID, loginuid). auid, kullanıcı oturum açtığında atanır ve o oturumdan doğan bütün süreçlere aynen geçer: kullanıcı sudo ya da su ile root olsa bile uid=0 olur ama auid değişmez. Bir komutun root olarak çalıştığını uid ve euid, onu aslında kimin çalıştırdığını auid söyler. Hiç oturum açılmamış süreçlerde (servisler) auid tanımsızdır ve 4294967295 (yani -1) olarak görünür; kurallarda bunu unset diye yazabilirsiniz.

Loglar neden makinede kalmamalı?

Loglar sonsuza kadar büyüyemez. logrotate onları düzenli aralıklarla döndürür (rotation): auth.log dosyası auth.log.1 olur, eskiler sıkıştırılıp auth.log.2.gz, auth.log.3.gz diye adlandırılır, en eskileri silinir. Kurallar /etc/logrotate.d/ altındadır (weekly, rotate 4, compress gibi yönergeler). copytruncate yönergesi dosyayı taşımak yerine kopyalayıp aslını sıfıra keser; logrotate belgesi kopyalama ile kesme arasındaki kısa aralıkta yazılan satırların kaybolabileceğini açıkça söyler. Bir olayı incelerken eski dosyaları da zgrep ile okursunuz. auditd kendi dosyasını kendisi döndürür; dağıtımla gelen auditd.conf'ta dosya 8 MB'a ulaşınca döndürülür ve 5 dosya tutulur.

Asıl sorun güvendir: root olmuş bir saldırgan bu makinedeki her logu silebilir, boşaltabilir ya da içinden kendi satırlarını ayıklayabilir. Çözüm, logları yazıldıkları anda makineden dışarı göndermektir: rsyslog ya da bir ajan, satırları merkezi bir log sunucusuna veya bir SIEM'e (security information and event management) iletir. Saldırgan yerel dosyayı silse bile kopyası dışarıdadır; üstelik merkezde 'bu sunucudan beş dakikadır hiç log gelmiyor' diye ayrı bir alarm kurulabilir.

Merkezde toplamak farklı sunuculardaki olayları tek bir zaman çizelgesinde birleştirir (bunun için bütün saatler NTP ile eşit olmalıdır) ve saklama süresini disk boyutuna değil kurumun politikasına bağlar.

Bu logları okuyan bir savunma da fail2ban'dır. fail2ban auth.log'u ya da journal'ı izler, tanımlı bir desene (örneğin Failed password) uyan satırları kaynak adrese göre sayar, belirli bir süre içinde eşiği aşan adresi güvenlik duvarı kuralıyla bir süre yasaklar ve kendi loguna NOTICE [sshd] Ban 198.51.100.77 gibi bir satır yazar. Dağıtımla gelen jail.conf'taki varsayılanlar: maxretry = 5, findtime = 10m, bantime = 10m. fail2ban tek bir adresten gelen kaba kuvveti iyi durdurur; yüzlerce farklı adresten ikişer üçer gelen dağıtık denemeleri durduramaz. Kalıcı çözüm parolayla girişi kapatıp (PasswordAuthentication no) yalnızca anahtarla girişe izin vermektir.

Akılda kalsın

  • Kimlik doğrulama satırları Debian ve Ubuntu'da /var/log/auth.log, RHEL ailesinde başka bir dosyada durur; Debian 12 ve sonrasında rsyslog kurulu değilse yalnızca journal'dadır ve journalctl ile okunur.
  • sshd satırını kim, nereden, sonuç diye okuyun: Failed password (yanlış parola), Invalid user (olmayan kullanıcı), Accepted (başarılı giriş); aynı adresten çok sayıda Failed ardından gelen bir Accepted, ele geçirilmiş hesap demektir.
  • sudo satırında baştaki ad komutu yazan kişidir, USER= alanı komutun kimin yetkisiyle çalıştığıdır; useradd ve usermod satırları yeni hesabı ve gruba eklenmesini gösterir.
  • auditd çekirdeğin gördüğünü kaydeder: -w ya da -a always,exit kuralları, -k anahtarı, ausearch -k ile arama; auid oturumu açan kullanıcıdır ve sudo ile root olunsa bile değişmez.
  • Root olmuş bir saldırgan yerel logları silebilir; bu yüzden loglar anında SIEM'e gönderilir, logrotate döndürmeleri bilinir ve boşluk, wtmp başlangıcı, auditd ve journal ile silme izlenir.

Terimler

TürkçeEnglishAnlamı
Kimlik doğrulama loguAuthentication log (auth.log, secure)sshd, sudo, su, PAM ve hesap araçlarının satırlarını toplayan metin dosyası.
Journalsystemd journal (journald)systemd'nin mesajları alanlarıyla birlikte sakladığı ikili günlük; journalctl ile okunur.
Kalıcı günlükPersistent journal/var/log/journal altında diskte tutulan, yeniden başlatmada silinmeyen journal.
Giriş kayıt dosyalarıwtmp, btmp, lastlogBaşarılı girişleri, başarısız girişleri ve her hesabın son girişini tutan ikili dosyalar.
Kimlik doğrulama öncesiPre-authentication ([preauth])sshd satırlarındaki etiket; satırın kullanıcı henüz doğrulanmadan yazıldığını gösterir.
Kaba kuvvetBrute forceDoğru parolayı bulana kadar çok sayıda deneme yapma saldırısı; parola tahmini bunun bir biçimidir.
Kullanıcı adı tahminiUser enumerationSistemde hangi kullanıcı adlarının bulunduğunu bulmaya çalışma; auth.log'da Invalid user satırlarıyla görünür.
Yetki yükseltmePrivilege escalationSahip olunandan daha yüksek yetki elde etme; Linux'ta çoğunlukla sudo ya da su ile root olmak.
KalıcılıkPersistenceSaldırganın erişimini parola değişse ya da makine yeniden başlasa bile koruma çabası; yeni hesap, eklenen SSH anahtarı.
Denetim servisiauditd (Linux audit daemon)Çekirdeğin denetim kayıtlarını /var/log/audit/audit.log dosyasına yazan servis.
Denetim anahtarıAudit key (-k)Bir audit kuralına verilen ad; kayıtlar bu adla aranır.
Oturum kullanıcı kimliğiauid (audit user ID, loginuid)Oturumu açan kullanıcının numarası; sudo ya da su sonrasında da aynı kalır.
Log döndürmeLog rotation (logrotate)Büyüyen log dosyasının düzenli aralıklarla yeniden adlandırılması, sıkıştırılması ve eskilerinin silinmesi.
Güvenlik bilgi ve olay yönetimiSIEM (security information and event management)Logları merkezde toplayan, ilişkilendiren ve uyarı üreten sistem.
Log oynamaLog tampering, log manipulationKayıtları silme, boşaltma ya da değiştirme yoluyla izleri yok etme.
fail2banfail2banLogları izleyip eşiği aşan kaynak adresleri güvenlik duvarıyla bir süre yasaklayan araç.

Kaynaklar ve sınav konuları

  • CompTIA Security+ SY0-801 4.8: Given a scenario, use data, artifacts and sources to support a security investigation (Log and trace data types: Authentication, Audit, Server; File/log integrity; Log-parsing techniques)
  • CompTIA Security+ SY0-801 2.5: Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (Brute force, User enumeration, Privilege escalation, Log manipulation)
  • CompTIA Security+ SY0-801 4.4: Explain security alerting and monitoring concepts and tools (Log aggregation, SIEM, syslog)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 1.1: Explain concepts related to system and network architecture in security operations (Logging concepts: Ingestion, Configuration, Integrity and security, Time synchronization, Retention)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 1.2: Given a scenario, analyze indicators of potential malicious activity (Identity-based indicators: IAM account compromise, Unauthorized access; Host-related indicators: File system changes)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 1.3: Given a scenario, use tools to determine malicious activity (Pattern recognition: Regular expressions, Interpreting suspicious commands; Shell script)
  • MITRE ATT&CK: Password Guessing (T1110.001), Local Account (T1136.001), Sudo and Sudo Caching (T1548.003), Clear Linux or Mac System Logs (T1685.006, formerly T1070.002)

Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi: