Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.9
IPv6: adresler, SLAAC, komşu keşfi
Bir IPv6 adresini kısaltıp açabilir, türünü ilk hanelerinden tanıyabilir, bir bilgisayarın adresini ve ağ geçidini yönlendirici duyurusundan nasıl ürettiğini anlatabilir ve bir yakalamada komşu keşfi mesajlarını okuyabilirsiniz.
IPv4'ün adresleri bitti; internet bugün iki protokolle birden çalışıyor. IPv6 yalnızca daha uzun bir adres değildir: yayın (broadcast) yoktur, ARP yoktur, bilgisayar adresini çoğu zaman kendi üretir ve ağ geçidi alışık olmadığınız bir adresle, fe80 ile başlar. Bu derste adresin nasıl yazıldığını ve türlerini, sadeleşen başlığı, ARP'ın yerini alan komşu keşfini ve bir bilgisayarın sunucusuz adres üretmesini (SLAAC) öğreneceksiniz. Sonunda bir savunmacının bilmesi gereken yere geleceğiz: siz kurmasanız da ağınızda IPv6 vardır.
Neden IPv6?
IPv4 adresi 32 bittir; bu, en fazla 4 294 967 296 adres demektir. Dünyadaki telefonların, bilgisayarların ve sunucuların sayısı bunu çoktan geçti. Adresleri dağıtan kurum olan IANA'nın elindeki son bloklar Şubat 2011'de tükendi.
İnternet bu darlığı bir yamayla atlattı: NAT (network address translation, ağ adresi çevirisi). Bir evin ya da şirketin yüzlerce cihazı içeride özel adres kullanır ve dışarıya tek bir genel adresle çıkar. NAT işe yarar ama bedeli vardır: dışarıdan içerideki cihaza doğrudan ulaşılamaz, ve bir günlükte gördüğünüz genel adresin arkasında hangi cihazın olduğunu bulmak için çeviri kaydına bakmanız gerekir. NAT'ın nasıl çalıştığı ileriki bir dersin konusudur.
Kalıcı çözüm IPv6'dır: adres 128 bittir. 2 üzeri 128, yaklaşık 3,4 x 10 üzeri 38 adres eder; her cihaza, hatta her cihazın her arayüzüne birden çok genel adres verilebilir. Adres darlığı bittiği için NAT'a gerek kalmaz ve uçtan uca adresleme geri gelir.
IPv6, IPv4 ile uyumlu değildir: yalnızca IPv4 konuşan bir cihaz, yalnızca IPv6 konuşan bir cihazla doğrudan konuşamaz. Bu yüzden geçiş bir günde olmadı; iki protokol yıllardır yan yana çalışıyor.
Adres nasıl yazılır?
128 bit, 16 bitlik sekiz gruba bölünür. Her grup dört onaltılık (hexadecimal) haneyle yazılır ve gruplar iki nokta ile ayrılır: 2001:0db8:0000:0000:0000:ff00:0042:8329.
Bu uzunlukta bir adresi kimse yazmak istemez; iki kısaltma kuralı vardır:
- Baştaki sıfırlar atılır. Her grubun solundaki sıfırlar yazılmaz:
0db8yerinedb8,0042yerine42,0000yerine0. Sondaki sıfırlar atılmaz:ff00olduğu gibi kalır. - Art arda gelen sıfır grupları bir kez `::` ile gösterilir. Yukarıdaki adreste üç sıfır grubu yan yanadır; yerlerine çift iki nokta konur.
Sonuç: 2001:db8::ff00:42:8329. Açarken tersini yaparsınız: yazılı grupları sayarsınız (burada beş), sekize tamamlayacak kadar sıfır grubunu (üç) :: işaretinin yerine koyarsınız.
:: bir adreste yalnızca bir kez kullanılabilir. İki kez kullanılsaydı her birinin kaç grubu temsil ettiği bilinemezdi.
Aynı adresin birçok doğru yazımı olması günlük aramayı zorlaştırır. RFC 5952 bu yüzden tek bir yazım önerir: harfler küçük yazılır, baştaki sıfırların hepsi atılır, :: en uzun sıfır dizisine konur (eşitlikte ilkine) ve tek bir sıfır grubu için kullanılmaz. Araçların çoğu adresi bu biçimde basar.
Adresin iki parçası vardır. Soldaki bitler ön ektir (prefix) ve ağı gösterir; uzunluğu IPv4'teki gibi eğik çizgiyle yazılır: 2001:db8:1::/64. Sağdaki bitler arayüz kimliğidir (interface identifier) ve o ağdaki cihazı gösterir. Maske yazımı yoktur, yalnızca ön ek uzunluğu vardır.
Bir yerel ağın ön eki neredeyse her zaman /64'tür: 64 bit ağ, 64 bit arayüz kimliği. Tek bir yerel ağa 2 üzeri 64 adres düşer. Bu savurganlık bilerek yapılmıştır: bilgisayarın kimliğini kendi üretebilmesi için 64 bitlik yer gerekir. IPv4'teki 'bu ağa kaç cihaz sığar' hesabı IPv6'da yapılmaz.
Adres türleri
Bir IPv6 adresinin türü ilk hanelerinden anlaşılır. Üç ana tür vardır: tek bir arayüzü gösteren tekil yayın (unicast), bir gruba üye bütün arayüzleri gösteren çoklu yayın (multicast) ve anycast. Yayın (broadcast) adresi yoktur; onun işini çoklu yayın grupları görür.
- Genel tekil adres (global unicast): İnternette yönlendirilen adres. Bugün dağıtılan aralık
2000::/3'tür; adres 2 ya da 3 ile başlar. - Benzersiz yerel adres (unique local, ULA):
fc00::/7. IPv4'ün özel adreslerinin karşılığıdır: kurum içinde yönlendirilir, internette yönlendirilmez. Uygulamadafdile başlar. - Bağlantı-yerel adres (link-local):
fe80::/10. IPv6 açık olan her arayüz bu adresi kendisi üretir; yönlendirici, DHCP ya da yönetici gerekmez. Yalnızca o kabloda, o yerel ağda geçerlidir: yönlendiriciler bu adresli paketi hiçbir zaman başka ağa geçirmez. - Geri döngü (loopback):
::1. Cihazın kendisi; IPv4'teki 127.0.0.1. - Belirsiz adres (unspecified):
::. 'Henüz adresim yok' demektir; yalnızca kaynak adresi olarak görülür. - Çoklu yayın:
ff00::/8, yaniffile başlayan her adres.ff02::1o bağlantıdaki bütün cihazlar,ff02::2bütün yönlendiricilerdir.
Çoklu yayının özel bir grubu bu dersin anahtarıdır: istenen-düğüm grubu (solicited-node multicast). Adresi ff02::1:ff ile başlar ve bir tekil adresin son 24 bitiyle biter. Adresi 2001:db8:1::1 olan cihaz ff02::1:ff00:1 grubunu dinler. Her cihaz, sahip olduğu her adres için bu gruba kendiliğinden üye olur.
Anycast, aynı tekil adresin birden çok cihaza verilmesidir; paket yönlendirme açısından en yakın olana gider. Adresin görünüşünden anycast olduğu anlaşılmaz.
Önemli bir fark: IPv6'da bir arayüzün birden çok adresi olması olağandır. Tipik bir bilgisayarda bir bağlantı-yerel adres, bir ya da birkaç genel adres bulunur.
Sadeleşen başlık
IPv4 başlığını önceki derslerde alan alan gördünüz. IPv6 başlığı ondan uzun ama daha yalındır: her zaman 40 bayttır ve sekiz alanı vardır. Değişenler şunlardır:
- Başlık sağlama toplamı yoktur. Bozulmayı altta çerçevenin FCS alanı, üstte TCP ve UDP'nin sağlama toplamı zaten yakalar; yönlendirici her atlamada yeniden hesap yapmaz.
- Yönlendiriciler paketi parçalamaz. Paket bir bağlantıya büyük geliyorsa yönlendirici onu atar ve kaynağa haber verir; parçalamayı gerekirse yalnızca kaynak yapar.
- TTL'in adı Hop Limit (atlama sınırı), Protokol alanının adı Next Header (sonraki başlık) olmuştur; işleri aynıdır.
- Seçenekler başlığın içinde değil, gerektiğinde araya eklenen uzantı başlıklarında (extension header) taşınır.
Alanların tablosu ve uzantı başlıkları Derinlemesine bölümündedir.
Komşu keşfi: ARP'ın yerini alan
IPv6'da ARP yoktur. Aynı yerel ağdaki bir IPv6 adresinin MAC adresini bulma işini komşu keşfi (Neighbor Discovery, ND) yapar (RFC 4861). ND ayrı bir protokol değildir; ICMPv6 mesajlarıyla çalışır. ICMP'nin geneli bir sonraki dersin konusudur; burada yalnızca dört mesaj gerekir.
İlk ikisi adres çözer:
- Neighbor Solicitation (NS, tür 135): 'Bu IPv6 adresi kimdeyse MAC adresini söylesin.' ARP isteğinin karşılığıdır.
- Neighbor Advertisement (NA, tür 136): 'O adres bende, MAC adresim şu.' ARP cevabının karşılığıdır.
ARP sorusunu yayınla herkese sorar. NS ise aranan adresin istenen-düğüm grubuna gider. PC, 2001:db8:1::1 adresinin MAC adresini arıyorsa paketi ff02::1:ff00:1 adresine yollar. Çerçevenin hedef MAC adresi de yayın adresi değil, bir grup adresidir: 33:33 ile başlar ve IPv6 grup adresinin son 32 bitiyle biter, burada 33:33:ff:00:00:01. O gruba üye olmayan cihazların ağ kartı çerçeveyi daha en başta eler; işlemci rahatsız edilmez.
Cevap (NA) doğrudan sorana, tekil yayınla döner. Öğrenilen eşleme komşu tablosuna (neighbor cache) yazılır; bu tablo ARP tablosunun yerini tutar.
Diğer iki mesaj yönlendiriciyi buldurur:
- Router Solicitation (RS, tür 133): Bilgisayar sorar: 'Bu ağda yönlendirici var mı?' Bütün yönlendiricilere,
ff02::2adresine gider. - Router Advertisement (RA, tür 134): Yönlendirici duyurur: 'Buradayım, bu ağın ön eki şu.' Belli aralıklarla bütün cihazlara,
ff02::1adresine gönderilir; bir RS gelince beklemeden de gönderilir.
Bir bilgisayar adresini nasıl alır?
IPv6'nın en alışılmadık yanı budur: bilgisayar adresini bir sunucudan istemek zorunda değildir, kendisi üretir. Buna SLAAC denir (stateless address autoconfiguration, durumsuz otomatik adres yapılandırması; RFC 4862). 'Durumsuz' sözü, kimin hangi adresi aldığının kaydını tutan bir sunucu olmadığını anlatır.
Kablo takıldığında olanlar sırasıyla şöyledir:
- Bilgisayar bir arayüz kimliği seçer ve
fe80::ön ekiyle bağlantı-yerel adresini oluşturur. - Adresi kullanmadan önce başkasında olup olmadığını sınar: yinelenen adres denetimi (duplicate address detection, DAD). Kendi adresini hedef gösteren bir NS gönderir; kaynak adresi
::olur, çünkü henüz adresi yoktur. Cevap gelmezse adres onundur. - Bağlantı-yerel adresiyle bir RS gönderir.
- Yönlendirici RA ile cevap verir. RA'nın içinde ağın ön eki yazar, örneğin
2001:db8:1::/64. - Bilgisayar ön eki kendi arayüz kimliğiyle birleştirir, genel adresini elde eder ve onu da DAD ile sınar.
- Varsayılan ağ geçidi, RA'yı gönderen yönlendiricinin bağlantı-yerel adresidir. Bu yüzden IPv6'da ağ geçidi
fe80ile başlar; RA'nın kaynak adresi her zaman bağlantı-yerel adrestir.
Arayüz kimliği nereden gelir? Klasik yöntem değiştirilmiş EUI-64'tür (modified EUI-64): 48 bitlik MAC adresi ortadan ikiye bölünür, araya ff:fe konur ve ilk baytın sağdan ikinci biti çevrilir. Örnek: MAC 00:00:5e:00:53:14 ise önce 00:00:5e:ff:fe:00:53:14 olur, sonra ilk bayt 00'dan 02'ye döner. Kimlik 200:5eff:fe00:5314, bağlantı-yerel adres fe80::200:5eff:fe00:5314, genel adres 2001:db8:1:0:200:5eff:fe00:5314 olur. Cisco yönlendiriciler bu yöntemi kullanır; ortadaki ff:fe adresi ele verir.
Sakıncası, MAC adresinin adresin içinde her ağa taşınması ve cihazın izlenebilmesidir. Bu yüzden Windows ve telefonlar bu yöntemi kullanmaz: kimliği rastgele üretirler. Kalıcı bir rastgele kimlik gelen bağlantılar içindir (Windows onu arayüz başına bir kez seçer; pek çok Linux dağıtımı RFC 7217 yöntemiyle her ön ek için ayrı üretir); dışarıya açılan bağlantılar için ayrıca süresi dolunca değişen geçici adresler (temporary address, RFC 8981) üretilir.
DHCP de vardır: DHCPv6 (RFC 8415; istemci UDP 546, sunucu UDP 547). Kullanılıp kullanılmayacağını RA'daki iki bayrak söyler: M bayrağı 'adresi DHCPv6'dan al', O bayrağı 'adresi kendin üret, DNS gibi öbür bilgileri DHCPv6'dan al' demektir. DHCPv6 ağ geçidi vermez; ağ geçidi her durumda RA'dan öğrenilir.
Çift yığın ve savunmacının payı
Bugünkü ağların çoğu çift yığın (dual stack) çalışır: cihazda IPv4 ve IPv6 aynı anda açıktır. Bir ad her iki tür adrese de çözülüyorsa işletim sistemi önce IPv6'yı dener. Geçiş için iki yol daha vardır ve sınavlar adlarını sorar: tünelleme (tunneling), yani IPv6 paketini bir IPv4 paketinin içinde taşımak, ve NAT64, yani yalnızca IPv6 konuşan istemciyi IPv4 konuşan sunucuya çevirmek.
Savunmacı için asıl cümle şudur: IPv6 varsayılan olarak açıktır. Windows, Linux, macOS ve telefonlar IPv6 ile gelir. Kurumunuz 'biz IPv6 kullanmıyoruz' dese bile her bilgisayarın bir bağlantı-yerel adresi vardır ve aynı yerel ağdaki cihazlar bu adreslerle konuşabilir.
Sonuç, yönetilmeyen ikinci bir ağdır. Güvenlik duvarı kuralları, erişim listeleri, saldırı tespit imzaları ve günlük aramaları yalnızca IPv4 için yazıldıysa IPv6 trafiği onların yanından geçer.
İkinci tehlike şudur: bilgisayarlar RA'ya güvenir. Ağda yönlendirici olmayan bir cihaz RA göndermeye başlarsa bilgisayarlar onu ağ geçidi sayar ve IPv6 trafiğini ona yollar. Buna sahte yönlendirici duyurusu (rogue RA) denir; kimi zaman bir saldırı, kimi zaman internet paylaşımı açık unutulmuş bir dizüstüdür. Switch'teki koruması RA Guard'dır (RFC 6105); burada yalnızca adını bilin.
Akılda kalsın
- IPv6 adresi 128 bittir, sekiz onaltılık grupla yazılır; baştaki sıfırlar atılır ve art arda sıfır grupları yalnızca bir kez :: ile kısaltılır. Yerel ağın ön eki /64'tür: 64 bit ağ, 64 bit arayüz kimliği.
- Türler ilk hanelerden tanınır: 2 ya da 3 genel tekil (2000::/3), fd benzersiz yerel (fc00::/7), fe80 bağlantı-yerel (her arayüzde vardır, yönlendirilmez), ff çoklu yayın (ff02::1 herkes, ff02::2 yönlendiriciler), ::1 geri döngü, :: belirsiz. Yayın adresi yoktur.
- ARP'ın yerinde ICMPv6 ile çalışan komşu keşfi vardır: NS 135 ve NA 136 MAC adresini bulur, RS 133 ve RA 134 yönlendiriciyi ve ön eki buldurur. NS, aranan adresin istenen-düğüm grubuna (ff02::1:ff ve son 24 bit) ve 33:33 ile başlayan bir MAC adresine gider.
- SLAAC: bilgisayar RA'daki /64 ön eki kendi arayüz kimliğiyle birleştirir, adresi DAD ile sınar; ağ geçidi RA'yı gönderen yönlendiricinin fe80 ile başlayan adresidir. Kimlik ya değiştirilmiş EUI-64'tür (MAC, ortasında ff:fe, bir bit çevrilmiş) ya da Windows ve telefonlardaki gibi rastgeledir.
- Başlık hep 40 bayttır, sağlama toplamı yoktur, yönlendirici parçalamaz, TTL'in adı Hop Limit'tir. IPv6 varsayılan olarak açıktır: yalnızca IPv4 için yazılmış kurallar ve günlükler onu görmez, ve RA gönderen her cihaz ağ geçidi sayılır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Ön ek | Prefix | Adresin ağı gösteren soldaki bitleri; uzunluğu eğik çizgiyle yazılır (2001:db8:1::/64). |
| Arayüz kimliği | Interface identifier (IID) | Adresin o ağdaki cihazı gösteren sağdaki 64 biti. |
| Genel tekil adres | Global unicast address (GUA) | İnternette yönlendirilen adres; 2000::/3 aralığındadır, 2 ya da 3 ile başlar. |
| Benzersiz yerel adres | Unique local address (ULA) | fc00::/7 aralığındaki, yalnızca kurum içinde yönlendirilen adres; uygulamada fd ile başlar. |
| Bağlantı-yerel adres | Link-local address | fe80::/10 aralığındaki, her arayüzün kendi ürettiği ve yalnızca o yerel ağda geçerli olan adres. |
| Belirsiz adres | Unspecified address | :: adresi; henüz adresi olmayan bir cihazın kaynak adresi olarak kullandığı değer. |
| Çoklu yayın | Multicast | Bir gruba üye bütün arayüzlere giden trafik; adresleri ff ile başlar ve yayının yerini tutar. |
| İstenen-düğüm grubu | Solicited-node multicast address | ff02::1:ff ile başlayıp bir tekil adresin son 24 bitiyle biten grup; NS mesajları buraya gönderilir. |
| Anycast | Anycast | Aynı tekil adresin birden çok cihaza verilmesi; paket en yakın olana gider. |
| Bölge kimliği | Zone index (scope ID) | Bağlantı-yerel adresin sonuna % ile eklenen, hangi arayüzün kastedildiğini söyleyen ek (fe80::1%14). |
| Komşu keşfi | Neighbor Discovery (ND, NDP) | ICMPv6 mesajlarıyla MAC adresini, yönlendiriciyi ve ön eki bulduran düzenek; ARP'ın yerini alır (RFC 4861). |
| Komşu tablosu | Neighbor cache | IPv6 adresi ile MAC adresi eşlemelerinin tutulduğu tablo; ARP tablosunun karşılığı. |
| Yönlendirici duyurusu | Router Advertisement (RA) | Yönlendiricinin ön eki, bayrakları ve kendisini duyurduğu ICMPv6 mesajı (tür 134). |
| Durumsuz otomatik adres yapılandırması | SLAAC (stateless address autoconfiguration) | Bilgisayarın RA'daki ön ek ile kendi arayüz kimliğinden sunucusuz adres üretmesi (RFC 4862). |
| Değiştirilmiş EUI-64 | Modified EUI-64 | MAC adresinin ortasına ff:fe koyup ilk baytın sağdan ikinci bitini çevirerek 64 bitlik kimlik üretme yöntemi. |
| Geçici adres | Temporary address (privacy extensions) | Dışarıya açılan bağlantılarda kullanılan, rastgele kimlikli ve süresi dolunca değişen adres (RFC 8981). |
| Yinelenen adres denetimi | Duplicate address detection (DAD) | Bir adresi kullanmadan önce, kaynak adresi :: olan bir NS ile başkasında olup olmadığını sınama. |
| Atlama sınırı | Hop Limit | IPv6 başlığında her yönlendiricide bir azalan 8 bitlik alan; IPv4'teki TTL. |
| Uzantı başlığı | Extension header | Sabit başlık ile üst katman başlığı arasına gerektiğinde eklenen, Next Header ile zincirlenen başlık. |
| Çift yığın | Dual stack | Bir cihazda ya da ağda IPv4 ve IPv6'nın aynı anda çalışması. |
| Sahte yönlendirici duyurusu | Rogue Router Advertisement | Yetkisiz bir cihazın gönderdiği RA; bilgisayarlar onu ağ geçidi sayar. Switch'teki koruması RA Guard'dır. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 (v1.1) 1.8: Configure and verify IPv6 addressing and prefix
- Cisco CCNA 200-301 (v1.1) 1.9: Describe IPv6 address types (1.9.a Unicast (global, unique local, and link local), 1.9.b Anycast, 1.9.c Multicast, 1.9.d Modified EUI 64)
- CompTIA Network+ N10-009, Networking Concepts alanı: IPv6 addressing (mitigating address exhaustion; compatibility requirements: tunneling, dual stack, NAT64); tünelleme ve NAT64 bu derste yalnızca adıyla geçer
- CompTIA Network+ N10-009, Network Troubleshooting alanı: komut satırı araçları (ipconfig, ping, tracert) ve protokol analizörü ile adresleme sorunlarını inceleme
- CompTIA Security+ SY0-801, Security Architecture alanı: ağ altyapısını güvenli kurma hedeflerinin ön bilgisi (yönetilmeyen IPv6, çift yığın)
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: olağan dışı ağ etkinliğini yorumlayan hedeflerin ön bilgisi (beklenmeyen yönlendirici duyurusu, izlenmeyen IPv6 trafiği)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 8200: Internet Protocol, Version 6 (IPv6) Specification
- RFC 4291: IP Version 6 Addressing Architecture
- RFC 5952: A Recommendation for IPv6 Address Text Representation
- RFC 4861: Neighbor Discovery for IP version 6 (IPv6)
- RFC 4862: IPv6 Stateless Address Autoconfiguration
- RFC 4193: Unique Local IPv6 Unicast Addresses
- RFC 2464: Transmission of IPv6 Packets over Ethernet Networks
- Cisco IOS IPv6 Command Reference: ipv6 nd ra interval, ipv6 nd ra lifetime, ipv6 nd managed-config-flag
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Adres türleri tek tabloda
Bir günlükte ya da yakalamada IPv6 adresi gördüğünüzde ilk iş türünü tanımaktır. Tablo, ilk hanelere bakarak karar vermenizi sağlar.
Benzersiz yerel adreste ön ekin fd'den sonraki 40 biti rastgele seçilir (RFC 4193); amaç, iki kurum birleştiğinde adreslerin çakışmamasıdır. Çoklu yayın adresinde dördüncü hane kapsamdır (scope): ff02 yalnızca o bağlantı demektir, bu yüzden ff02 ile başlayan hiçbir paket yönlendiriciden geçmez.
Bağlantı-yerel adres her arayüzde aynı ön eki taşıdığı için, birden çok ağ kartı olan bir cihazda 'hangi arayüzden' sorusu açıkta kalır. Bu yüzden adresin sonuna bir bölge kimliği (zone index) eklenir: Windows'ta arayüz numarası (fe80::1%14), Linux'ta arayüz adı (fe80::1%eth0).
| Tür | Ön ek | Nasıl tanınır | Yönlendirilir mi | IPv4'teki karşılığı |
|---|---|---|---|---|
| Genel tekil (global unicast) | 2000::/3 | 2 ya da 3 ile başlar | Evet, internette | Genel adres |
| Benzersiz yerel (unique local) | fc00::/7 | Uygulamada fd ile başlar | Yalnızca kurum içinde | RFC 1918 özel adresleri |
| Bağlantı-yerel (link-local) | fe80::/10 | fe80 ile başlar | Hayır, hiçbir zaman | 169.254.0.0/16 (ama burada her zaman vardır) |
| Geri döngü (loopback) | ::1/128 | ::1 | Hayır | 127.0.0.1 |
| Belirsiz (unspecified) | ::/128 | :: | Hayır | 0.0.0.0 |
| Çoklu yayın (multicast) | ff00::/8 | ff ile başlar | Kapsamına göre | 224.0.0.0/4 |
| Bütün cihazlar | ff02::1 | Sabit adres | Hayır | Yayın adresine en yakın şey |
| Bütün yönlendiriciler | ff02::2 | Sabit adres | Hayır | 224.0.0.2 |
| İstenen-düğüm grubu | ff02::1:ff00:0/104 | ff02::1:ff ve son 24 bit | Hayır | Yok (ARP yayınının yerine) |
| IPv4 eşlemeli (IPv4-mapped) | ::ffff:0:0/96 | ::ffff:192.0.2.10 gibi | Kabloda görülmez | Bir IPv4 adresinin IPv6 biçiminde gösterimi |
| Belgeleme | 2001:db8::/32 | 2001:db8 ile başlar | Hayır; bu derste genel adres örneği olarak kullanılır | 192.0.2.0/24 |
Dikkat: Sık yapılan hata: fe80 adresini 'adres alamamış bilgisayar' işareti saymak. IPv4'te 169.254 bir arıza belirtisidir; IPv6'da bağlantı-yerel adres her arayüzde her zaman bulunur ve komşu keşfi ile yönlendirme onunla çalışır. Arıza belirtisi, bağlantı-yerel adresin yanında genel bir adresin olmamasıdır.
Yazım kurallarının sınır durumları
Kısaltma soruları iki kuralın sınırlarından çıkar. Tablodaki her satırı kendiniz yapıp karşılaştırın.
RFC 5952'nin beş kuralı vardır: baştaki sıfırların hepsi atılır; :: olabilecek en uzun sıfır dizisini kısaltır; eşit uzunlukta iki dizi varsa ilki kısaltılır; tek bir sıfır grubu :: ile kısaltılmaz; a ile f arası harfler küçük yazılır.
Araçlar bu kurala her zaman uymaz: Cisco IOS adresleri büyük harfle basar (2001:DB8:1::1), Windows ve Wireshark küçük harfle. Günlüklerde arama yaparken adresin birden çok yazımı olabileceğini unutmayın: aynı adres bir kaynakta tam, öbüründe kısaltılmış durabilir.
| Tam yazım | RFC 5952 yazımı | Dikkat edilecek yer |
|---|---|---|
| 2001:0db8:0000:0000:0000:0000:0000:0001 | 2001:db8::1 | Altı sıfır grubu tek :: olur |
| 2001:0db8:0000:0000:0001:0000:0000:0001 | 2001:db8::1:0:0:1 | İki eşit dizi: ilki kısaltılır, ikincisi 0:0 kalır |
| 2001:0db8:0000:0001:0000:0000:0000:0001 | 2001:db8:0:1::1 | Uzun olan dizi kısaltılır, tek sıfır 0 kalır |
| 2001:0db8:0000:0001:0001:0001:0001:0001 | 2001:db8:0:1:1:1:1:1 | Tek sıfır grubu :: ile kısaltılmaz |
| fe80:0000:0000:0000:0200:5eff:fe00:5314 | fe80::200:5eff:fe00:5314 | 0200 grubu 200 olur, 2 olmaz |
| 0000:0000:0000:0000:0000:0000:0000:0001 | ::1 | Geri döngü |
| 0000:0000:0000:0000:0000:0000:0000:0000 | :: | Belirsiz adres |
Dikkat: Sık yapılan hata: sondaki sıfırları da atmak. ff00 grubu ff olarak yazılamaz; ff, 00ff demektir. Yalnızca grubun solundaki sıfırlar atılır.
IPv6 başlığı alan alan
Sabit başlık 40 bayttır: toplam 8 bayt tutan altı alan ve 16'şar baytlık iki adres (RFC 8200). Başlık uzunluğu alanı yoktur, çünkü uzunluk değişmez.
Next Header, IPv4'teki Protokol alanıyla aynı numaraları kullanır: 6 TCP, 17 UDP, 58 ICMPv6. Arada uzantı başlığı varsa Next Header onu gösterir; her uzantı başlığının da kendi Next Header alanı vardır ve zincir üst katman başlığına kadar böyle sürer. En çok karşılaşılanlar: 0 Hop-by-Hop Options, 43 Routing, 44 Fragment, 50 ESP, 51 AH, 60 Destination Options; 59 'arkada bir şey yok' demektir.
Parçalama: Her IPv6 bağlantısı en az 1280 baytlık paketi taşımak zorundadır. Daha büyük bir paket yoldaki bir bağlantıya sığmazsa yönlendirici onu atar ve kaynağa bir ICMPv6 Packet Too Big mesajı yollar; kaynak paketi küçültür ya da Fragment uzantı başlığıyla kendisi parçalar. Bu ICMPv6 mesajını engelleyen bir güvenlik duvarı, büyük paketlerin sessizce kaybolmasına yol açar.
Sağlama toplamı: IP başlığında yoktur; bu yüzden UDP'nin sağlama toplamı IPv4'te isteğe bağlıyken IPv6'da zorunludur.
Boyut hesabı: Ethernet'in 1500 baytlık yükünde IPv6 başlığı 40 bayt tuttuğu için TCP'ye 1500 - 40 - 20 = 1440 bayt kalır (IPv4'te 1460). Ethernet başlığındaki EtherType değeri IPv6 için 0x86DD'dir.
| Alan | Uzunluk | İşi | IPv4'teki karşılığı |
|---|---|---|---|
| Version | 4 bit | Her zaman 6 | Version |
| Traffic Class | 8 bit | Hizmet kalitesi işareti | DSCP ve ECN |
| Flow Label | 20 bit | Aynı akışın paketlerini işaretler | Yok |
| Payload Length | 16 bit | Başlıktan sonraki her şeyin bayt sayısı (uzantı başlıkları dahil) | Total Length (o, başlığı da sayar) |
| Next Header | 8 bit | Arkadan ne geldiği | Protocol |
| Hop Limit | 8 bit | Her yönlendiricide bir azalır, 0 olunca paket atılır | TTL |
| Source Address | 128 bit | Gönderenin adresi | Source Address (32 bit) |
| Destination Address | 128 bit | Alıcının adresi | Destination Address (32 bit) |
Dikkat: Analist için: taşıma başlığını bulmak için uzantı başlıkları zincirini sonuna kadar izlemek gerekir. Yalnızca ilk Next Header alanına bakan bir süzgeç, araya uzantı başlığı konmuş bir TCP paketini TCP olarak tanımaz. Beklenmedik ya da çok uzun uzantı zincirleri bu yüzden incelenmeye değer.
Komşu keşfinin mesajları, durumları ve süreleri
Beş ND mesajı vardır; beşincisi olan Redirect (tür 137), yönlendiricinin bir bilgisayara 'bu hedef için daha iyi bir ilk atlama var' demesidir.
ND mesajlarının hepsi Hop Limit 255 ile gönderilir ve alıcı, Hop Limit değeri 255 olmayan bir ND mesajını atar. Bir yönlendiriciden geçen paketin Hop Limit değeri azalacağı için 255 ile gelen mesaj kesinlikle aynı bağlantıdan gelmiştir. Böylece başka ağdaki biri ND mesajı uyduramaz; aynı ağdaki biri ise uydurabilir.
Komşu tablosundaki her satırın bir durumu vardır. INCOMPLETE: NS gönderildi, cevap bekleniyor. REACHABLE: komşuya yakın zamanda ulaşıldığı doğrulandı. STALE: doğrulamanın süresi doldu; satır durur, paket gönderilince yeniden sınanır. DELAY ve PROBE: yeniden sınama sürüyor. Cisco bunları INCMP, REACH, STALE, DELAY, PROBE diye kısaltır. STALE bir arıza değildir; bir süredir konuşulmamış komşu demektir.
Varsayılan süreler (RFC 4861): bir komşu ortalama 30 saniye REACHABLE sayılır (süre her seferinde 15 ile 45 saniye arasında rastgele seçilir); cevapsız NS 1 saniye arayla en çok 3 kez yinelenir; bilgisayar 4 saniye arayla en çok 3 RS gönderir. RFC, kendiliğinden gönderilen RA'lar arasındaki en uzun süre için 600 saniye önerir; Cisco IOS'ta varsayılan aralık 200 saniye, RA'daki Router Lifetime 1800 saniyedir. Router Lifetime 0 ise o yönlendirici varsayılan ağ geçidi olarak kullanılmaz.
| Tür | Mesaj | Kaynak adresi | Hedef adresi | Taşıdığı seçenek |
|---|---|---|---|---|
| 133 | Router Solicitation | Bağlantı-yerel (ya da ::) | ff02::2 | Soranın MAC adresi |
| 134 | Router Advertisement | Yönlendiricinin bağlantı-yerel adresi | ff02::1 (ya da soran) | Ön ek, MTU, yönlendiricinin MAC adresi |
| 135 | Neighbor Solicitation | Soranın adresi (DAD'de ::) | Aranan adresin istenen-düğüm grubu | Soranın MAC adresi (DAD'de yok) |
| 136 | Neighbor Advertisement | Cevap verenin adresi | Soranın adresi (DAD cevabında ff02::1) | Aranan MAC adresi |
| 137 | Redirect | Yönlendiricinin bağlantı-yerel adresi | Paketi gönderen bilgisayar | Daha iyi ilk atlamanın MAC adresi |
Dikkat: ND, ARP'tan daha güvenli değildir. NA mesajları da doğrulanmaz; aynı ağdaki bir cihaz başkasının adresi için NA göndererek komşu tablosunu zehirleyebilir. ARP zehirlemesinin IPv6'daki karşılığı budur ve belirtisi aynıdır: komşu tablosunda iki ayrı adresin aynı MAC adresini göstermesi.
Yakalamada adres çözme ve SLAAC
Aşağıdaki yakalama, MAC adresi 02:00:0a:00:00:14 olan bir Windows bilgisayarın ağa bağlandığı anı gösterir. Yönlendiricinin Gi0/0 arayüzünün MAC adresi 00:00:5e:00:53:01, adresi 2001:db8:1::1'dir.
1. satır DAD'dir: kaynak ::, hedef bilgisayarın denediği bağlantı-yerel adresin istenen-düğüm grubu. Cevap gelmediği için adres kullanılır. 2 ve 3. satırlar RS ile RA'dır; RA'nın kaynağının yönlendiricinin bağlantı-yerel adresi olduğuna dikkat edin. 4. satır, RA'daki ön ekle üretilen genel adres için ikinci DAD'dir. 5 ve 6. satırlar gerçek bir adres çözmedir: bilgisayar yönlendiricinin genel adresinin MAC adresini sorar ve NA ile öğrenir.
NA satırındaki üç bayrak: rtr gönderenin bir yönlendirici olduğunu, sol mesajın bir soruya cevap olduğunu, ovr alıcının tablosundaki eski kaydın üzerine yazılacağını söyler.
RA'nın içindeki Prefix Information seçeneğinde iki bayrak daha vardır: L (on-link) ön ekin bu bağlantıda olduğunu, A (autonomous) ön ekin SLAAC için kullanılabileceğini söyler. A bayrağı kapalıysa bilgisayar o ön ekten adres üretmez. Ön ek uzunluğu ile arayüz kimliğinin uzunluğu toplamı 128 etmelidir; Ethernet'te kimlik 64 bit olduğu için SLAAC yalnızca /64 ön ekle çalışır.
No. Source Destination Protocol Info
1 :: ff02::1:ffe4:a016 ICMPv6 Neighbor Solicitation for fe80::3c5a:91d2:7be4:a016
2 fe80::3c5a:91d2:7be4:a016 ff02::2 ICMPv6 Router Solicitation from 02:00:0a:00:00:14
3 fe80::200:5eff:fe00:5301 ff02::1 ICMPv6 Router Advertisement from 00:00:5e:00:53:01
4 :: ff02::1:ffe4:a016 ICMPv6 Neighbor Solicitation for 2001:db8:1:0:3c5a:91d2:7be4:a016
5 2001:db8:1:0:3c5a:91d2:7be4:a016 ff02::1:ff00:1 ICMPv6 Neighbor Solicitation for 2001:db8:1::1 from 02:00:0a:00:00:14
6 2001:db8:1::1 2001:db8:1:0:3c5a:91d2:7be4:a016 ICMPv6 Neighbor Advertisement 2001:db8:1::1 (rtr, sol, ovr) is at 00:00:5e:00:53:01
3. paketin içi:
Ethernet II, Src: 00:00:5e:00:53:01, Dst: 33:33:00:00:00:01, Type: IPv6 (0x86dd)
Internet Protocol Version 6, Next Header: ICMPv6 (58), Hop Limit: 255
Internet Control Message Protocol v6
Type: Router Advertisement (134)
Cur hop limit: 64
Flags: 0x00, Prf (Default Router Preference): Medium
0... .... = Managed address configuration: Not set
.0.. .... = Other configuration: Not set
Router lifetime (s): 1800
ICMPv6 Option (Source link-layer address : 00:00:5e:00:53:01)
ICMPv6 Option (MTU : 1500)
ICMPv6 Option (Prefix information : 2001:db8:1::/64)
Flag: 0xc0, On-link flag(L), Autonomous address-configuration flag(A)
Valid Lifetime: 2592000
Preferred Lifetime: 604800Dikkat: Bilgisayarın adresinde ff:fe yok: Windows kimliği rastgele üretmiştir. Yönlendiricinin bağlantı-yerel adresinde ise var (200:5eff:fe00:5301) ve içinden MAC adresi okunabiliyor. Bir adreste ff:fe görürseniz MAC adresini geri çıkarabilirsiniz; göremezseniz komşu tablosuna bakmanız gerekir.
RA bayrakları ve DHCPv6
Bir bilgisayarın adresini nereden alacağına yönlendirici karar verir ve kararını RA'da duyurur. Üç bayrağın bileşimi dört yaygın durumu verir.
DHCPv6 istemcisi sunucuyu yayınla değil, ff02::1:2 çoklu yayın adresiyle arar. Sunucu adres ve DNS bilgisi verir ama varsayılan ağ geçidi vermez: DHCPv6'da böyle bir seçenek yoktur. Bu yüzden DHCPv6 kullanılan ağda da RA gerekir; RA'sız bir ağda bilgisayarın adresi olur ama dışarıya yolu olmaz.
DNS sunucusunun adresi DHCPv6 olmadan da verilebilir: yönlendirici onu RA'nın içine bir seçenek olarak koyabilir (RDNSS, RFC 8106).
Cisco'da M bayrağı arayüzde ipv6 nd managed-config-flag, O bayrağı ipv6 nd other-config-flag komutuyla açılır; varsayılan olarak ikisi de kapalıdır.
| M | O | Ön ekte A | Adres nereden | DNS nereden | Adı |
|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 1 | SLAAC | RA'daki seçenek ya da elle | Yalnızca SLAAC |
| 0 | 1 | 1 | SLAAC | DHCPv6 | Durumsuz (stateless) DHCPv6 |
| 1 | 1 | 0 | DHCPv6 | DHCPv6 | Durumlu (stateful) DHCPv6 |
| 1 | 1 | 1 | Hem SLAAC hem DHCPv6 | DHCPv6 | İkisi birden: bilgisayarın iki genel adresi olur |
Dikkat: Analist için: SLAAC kullanılan ağda 'bu adres o saatte kimdeydi' sorusunu yanıtlayacak bir DHCP günlüğü yoktur. Kanıt, yönlendiricinin ve switch'in komşu tablosu kayıtları ile uç nokta günlükleridir. Kayıt tutmak isteyen kurumlar bu yüzden durumlu DHCPv6'yı seçer.
Windows'ta komutlar ve çıktıları
ipconfig bir arayüzün bütün IPv6 adreslerini ayrı satırlarda gösterir. IPv6 Address kararlı genel adrestir; Temporary IPv6 Address dışarıya açılan bağlantılarda kullanılan geçici adrestir; Link-local IPv6 Address'in sonundaki %14 bölge kimliğidir. Default Gateway altında iki satır vardır: IPv6 için yönlendiricinin bağlantı-yerel adresi, IPv4 için bildiğiniz adres.
netsh interface ipv6 show neighbors komşu tablosudur; arp -a komutunun IPv6'daki karşılığıdır. Yönlendiriciler Type sütununda (Router) ekiyle görünür. ff02 ile başlayan satırlar gerçek komşu değil, grup adreslerinin 33-33 ile başlayan MAC karşılıklarıdır ve Permanent yazar.
ping -6 adı IPv6 adresine çözüp dener; adres zaten IPv6 ise -6 gerekmez. Çıktıda IPv4'teki TTL sütunu yoktur. Bağlantı-yerel bir adrese ping atarken bölge kimliği yazılmalıdır: ping fe80::200:5eff:fe00:5301%14. tracert IPv6 adresiyle aynı biçimde çalışır.
C:\> ipconfig
Ethernet adapter Ethernet:
Connection-specific DNS Suffix . : example.net
IPv6 Address. . . . . . . . . . . : 2001:db8:1:0:3c5a:91d2:7be4:a016
Temporary IPv6 Address. . . . . . : 2001:db8:1:0:b4f1:22c9:5d07:e83a
Link-local IPv6 Address . . . . . : fe80::3c5a:91d2:7be4:a016%14
IPv4 Address. . . . . . . . . . . : 192.168.1.20
Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.255.0
Default Gateway . . . . . . . . . : fe80::200:5eff:fe00:5301%14
192.168.1.1
C:\> netsh interface ipv6 show neighbors
Interface 14: Ethernet
Internet Address Physical Address Type
-------------------------------------------- ----------------- -----------
2001:db8:1::1 00-00-5e-00-53-01 Stale (Router)
fe80::200:5eff:fe00:5301 00-00-5e-00-53-01 Reachable (Router)
fe80::8c1e:44ab:90d3:17f2 02-00-0a-00-00-37 Stale
ff02::1 33-33-00-00-00-01 Permanent
ff02::2 33-33-00-00-00-02 Permanent
ff02::1:ff00:5301 33-33-ff-00-53-01 Permanent
C:\> ping -6 2001:db8:2::10
Pinging 2001:db8:2::10 with 32 bytes of data:
Reply from 2001:db8:2::10: time=1ms
Reply from 2001:db8:2::10: time=1ms
Ping statistics for 2001:db8:2::10:
Packets: Sent = 2, Received = 2, Lost = 0 (0% loss),Dikkat: ipconfig çıktısında yalnızca Link-local IPv6 Address satırı varsa IPv6 açıktır ama ağda RA gönderen bir yönlendirici yoktur. Bu durumdaki bilgisayar yine de aynı yerel ağdaki öbür cihazlarla IPv6 konuşabilir.
Cisco'da yapılandırma ve doğrulama
Bir Cisco yönlendiricide IPv6 üç adımdır. Genel kipte ipv6 unicast-routing yönlendirmeyi açar; bu satır olmadan yönlendirici arayüzlerine adres alır ama IPv6 paketlerini bir arayüzden öbürüne geçirmez ve RA göndermez, yani bilgisayarlar adres üretemez. Arayüzde ipv6 address 2001:db8:1::1/64 adresi verir; bağlantı-yerel adres kendiliğinden, değiştirilmiş EUI-64 ile üretilir. Yalnızca bağlantı-yerel adres isteniyorsa ipv6 enable yeter.
show ipv6 interface brief her arayüzün durumunu ve altında bütün adreslerini gösterir: önce bağlantı-yerel, sonra genel. show ipv6 route yönlendirme tablosudur: C arayüzün bağlı olduğu ağ, L arayüzün kendi adresi (/128), S elle yazılmış yoldur. Yolların nasıl seçildiği yönlendirme derslerinin konusudur. show ipv6 neighbors komşu tablosudur; show arp komutunun karşılığıdır.
Çıktılarda adresler büyük harfle basılır ve MAC adresleri Cisco'nun noktalı biçimindedir (0200.0a00.0014).
R1(config)# ipv6 unicast-routing
R1(config)# interface GigabitEthernet0/0
R1(config-if)# ipv6 address 2001:db8:1::1/64
R1(config-if)# no shutdown
R1# show ipv6 interface brief
GigabitEthernet0/0 [up/up]
FE80::200:5EFF:FE00:5301
2001:DB8:1::1
GigabitEthernet0/1 [up/up]
FE80::200:5EFF:FE00:5302
2001:DB8:12::1
R1# show ipv6 route
IPv6 Routing Table - default - 6 entries
C 2001:DB8:1::/64 [0/0]
via GigabitEthernet0/0, directly connected
L 2001:DB8:1::1/128 [0/0]
via GigabitEthernet0/0, receive
S 2001:DB8:2::/64 [1/0]
via 2001:DB8:12::2
C 2001:DB8:12::/64 [0/0]
via GigabitEthernet0/1, directly connected
L 2001:DB8:12::1/128 [0/0]
via GigabitEthernet0/1, receive
L FF00::/8 [0/0]
via Null0, receive
R1# show ipv6 neighbors
IPv6 Address Age Link-layer Addr State Interface
2001:DB8:1:0:3C5A:91D2:7BE4:A016 0 0200.0a00.0014 REACH Gi0/0
FE80::3C5A:91D2:7BE4:A016 3 0200.0a00.0014 STALE Gi0/0Dikkat: Sahada 'IPv6 çalışmıyor' şikâyetinin en sık nedeni unutulan ipv6 unicast-routing satırıdır. Belirtisi şudur: yönlendiricinin arayüzünde adres vardır, yönlendiriciden bilgisayara ping çalışır, ama bilgisayarlar genel adres üretemez ve başka ağa çıkamaz.
Savunmacı için: IPv6'yı görmek
IPv6'yı yönetmeyen bir kurumda bile bakılacak şeyler bellidir.
- Envanter: Güvenlik duvarında, erişim listelerinde ve saldırı tespit sisteminde IPv6 için kural var mı? IPv4 kuralı IPv6 paketine uygulanmaz; ikisi ayrı yazılır.
- Günlükler: Aramalarınız ve ilişkilendirme kurallarınız IPv6 adresini tanıyor mu? Aynı bilgisayar bir günlükte IPv4 adresiyle, öbüründe IPv6 adresiyle, bir üçüncüsünde geçici adresiyle görünebilir. Hepsini aynı cihaza bağlayan şey MAC adresi ve bilgisayar adıdır.
- Beklenmeyen RA: Bir yakalamada
icmpv6.type == 134süzgeci o ağdaki bütün RA'ları gösterir. Kaynak MAC adresi bilinen yönlendiricilerinizden biri değilse ya da duyurulan ön ek sizin ön ekiniz değilse sahte bir duyuru vardır. Bilgisayar tarafındaki belirtisiipconfigçıktısında beklenmeyen bir IPv6 adresi ve ikinci bir ağ geçididir. - Tünel: IPv6, IPv4 paketinin içinde de taşınabilir (IPv4 başlığında Protokol 41). Yalnızca IPv4 başlığına bakan bir cihaz içerideki IPv6 trafiğini görmez.
Kullanılmayan IPv6'yı bütün bilgisayarlarda kapatmak çoğu zaman önerilmez, çünkü işletim sistemi bileşenleri ona dayanabilir. Doğru yol onu görünür kılmaktır: RA Guard gibi switch korumaları, IPv6 için yazılmış kurallar ve IPv6 adreslerini tanıyan günlükler. Bu korumaların ayrıntısı switch güvenliği dersindedir.
Dikkat: Sık yapılan hata: 'ağımızda IPv6 yok, çünkü hiçbir yönlendiricide yapılandırmadık' demek. Yönlendirici olmadan da her bilgisayarın bağlantı-yerel adresi vardır; aynı VLAN'daki iki cihaz bu adreslerle, IPv4 kurallarınızın hiçbirine takılmadan konuşabilir.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Hesapla
Kısalt, aç, türünü söyle
Verilen dört adresi RFC 5952 biçiminde kısaltın ve her birinin türünü söyleyin. Beşinci maddedeki adresin neden daha fazla kısaltılamadığını açıklayın.
a) fe80:0000:0000:0000:0a1b:00ff:fe2c:3d4e b) 2001:0db8:0000:0000:0001:0000:0000:0001 c) fd00:0abc:0000:0001:0000:0000:0000:0010 d) ff02:0000:0000:0000:0000:0001:ff2c:3d4e e) 2001:db8:0:1:1:1:1:1
- Her grubun solundaki sıfırları atın; tamamı sıfır olan grup 0 olur.
- Art arda gelen sıfır gruplarını bulun. En uzun diziyi, eşitlikte ilkini :: yapın.
- Türü ilk hanelerden okuyun: 2 ya da 3, fd, fe80, ff.
Cevap: a) fe80::a1b:ff:fe2c:3d4e, bağlantı-yerel adres. b) 2001:db8::1:0:0:1, genel tekil adres (belgeleme aralığından); ikişer gruptan oluşan iki sıfır dizisi eşittir, ilki kısaltılır. c) fd00:abc:0:1::10, benzersiz yerel adres; üç gruplu dizi kısaltılır, tek sıfır grubu 0 olarak kalır. d) ff02::1:ff2c:3d4e, çoklu yayın, daha kesin söylersek bir istenen-düğüm grubu adresi; son 24 biti (2c:3d4e) a şıkkındaki adresin son 24 bitidir, yani o cihazın dinlediği gruptur. e) Adreste tek bir sıfır grubu vardır ve RFC 5952 tek grubu :: ile kısaltmayı yasaklar; yazım zaten en kısa hâlindedir.Hesapla
MAC adresinden adrese
Değiştirilmiş EUI-64 yöntemiyle iki ağ kartının arayüz kimliğini, bağlantı-yerel adresini ve verilen ön ekteki genel adresini bulun. İlk kart için NS mesajlarının gideceği grup adresini ve o grubun MAC adresini de yazın.
Ön ek: 2001:db8:a:1::/64 1) MAC 00:00:5e:00:53:c8 2) MAC 02:00:0a:00:00:14
- MAC adresini ortadan bölün ve araya ff:fe koyun.
- İlk baytın sağdan ikinci bitini (değeri 2 olan bit) çevirin: 00 ise 02, 02 ise 00 olur.
- Sekiz baytı dört gruba yazın, baştaki sıfırları atın; fe80:: ile bağlantı-yerel adresi, ön ekle genel adresi oluşturun.
- Grup adresi için ff02::1:ff'nin arkasına genel adresin son 24 bitini, grup MAC adresi için 33:33'ün arkasına grup adresinin son 32 bitini yazın.
Cevap: 1) 00:00:5e:ff:fe:00:53:c8, bit çevrilince 02:00:5e:ff:fe:00:53:c8. Kimlik 200:5eff:fe00:53c8. Bağlantı-yerel adres fe80::200:5eff:fe00:53c8, genel adres 2001:db8:a:1:200:5eff:fe00:53c8. İstenen-düğüm grubu ff02::1:ff00:53c8, grubun MAC adresi 33:33:ff:00:53:c8. 2) 02:00:0a:ff:fe:00:00:14, bit çevrilince 00:00:0a:ff:fe:00:00:14. Gruplar 0000:0aff:fe00:0014, kısaltılınca 0:aff:fe00:14. Bağlantı-yerel adres fe80::aff:fe00:14, genel adres 2001:db8:a:1:0:aff:fe00:14. İkinci örnek bitin 'bire çevrilmediğini', tersine döndüğünü gösterir: 02 ile başlayan bir MAC adresinde bit 1'dir ve 0 olur.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızdaki IPv6
Windows bilgisayarınızda komut istemini açın ve IPv6'nın siz bir şey yapmadan ne kadarının çalıştığını görün. Her adımda gördüğünüz adresin türünü not edin.
ipconfigyazın. Bağlı olan bağdaştırıcıda Link-local IPv6 Address satırını bulun ve sonundaki % işaretinden sonraki numarayı not edin. IPv6 Address ve Temporary IPv6 Address satırları var mı?- Default Gateway satırında fe80 ile başlayan bir adres var mı? Varsa ağınızda RA gönderen bir yönlendirici vardır.
ping -6 ::1yazın: IPv6 yığınının çalıştığını gösterir.netsh interface ipv6 show neighborsyazın. Kendi arayüzünüzün bölümünde ff02::1 ve ff02::2 satırlarının MAC adreslerine, varsa (Router) yazan satıra bakın.- Bir ağ geçidi gördüyseniz ona bölge kimliğiyle ping atın, örneğin
ping fe80::200:5eff:fe00:5301%14, ve komşu tablosuna yeniden bakın.
Cevap: Her bağlı bağdaştırıcıda Link-local IPv6 Address satırı vardır: IPv6 açıktır ve adresi bilgisayar kendisi üretmiştir. Adreste ff:fe görmezsiniz, çünkü Windows kimliği rastgele üretir. İnternet sağlayıcınız IPv6 veriyorsa 2 ile başlayan bir IPv6 Address, bir Temporary IPv6 Address ve fe80 ile başlayan bir Default Gateway görürsünüz; vermiyorsa yalnızca bağlantı-yerel adres vardır ve ağ geçidi satırında yalnızca IPv4 adresi durur. Komşu tablosunda ff02::1 karşısında 33-33-00-00-00-01, ff02::2 karşısında 33-33-00-00-00-02 yazar ve türleri Permanent'tır: bunlar öğrenilmiş komşular değil, grup adreslerinin kurala göre hesaplanan MAC karşılıklarıdır. Ağ geçidine ping attıktan sonra onun satırı Reachable (Router) olur; bir süre sonra Stale'e döner, bu bir arıza değildir.Laboratuvarda
Laboratuvar: adresini kendin üret
Laboratuvarda 'IPv6: adresini kendin üret' çalışmasını açın. Bu ağda hiç IPv4 yoktur. R-01'i yapılandırın, PC-01'in adresini ve ağ geçidini yönlendirici duyurusundan üretmesini sağlayın ve sunucuya ulaşın. Her adımda neyin eksik olduğunu ve eksiğin belirtisini not edin.
- PC-01'de
ipconfigyazın: yalnızca Link-local IPv6 Address vardır.ipv6 autoyazın ve hata iletisini okuyun. - R-01'de
enable,configure terminal,interface g0/0,ipv6 address 2001:db8:1::1/64,endyazın. PC-01'deipv6 autokomutunu yineleyin: adres geldi mi? - R-01'de
configure terminal,ipv6 unicast-routingyazın. PC-01'de yenidenipv6 auto, sonraipconfigyazın. - R-01'de
interface g0/1,ipv6 address 2001:db8:12::1/64,exit,ipv6 route 2001:db8:2::/64 2001:db8:12::2,endyazın veshow ipv6 routeileshow ipv6 interface briefçıktılarına bakın. - PC-01'de
ping 2001:db8:2::10vetracert 2001:db8:2::10yazın.
Cevap: Başta PC-01'in yalnızca fe80 ile başlayan adresi vardır veipv6 auto'Router Advertisement gelmedi' der: ağda duyuru yapan yönlendirici yoktur. R-01'in arayüzüne adres vermek yetmez;ipv6 unicast-routingyazılmadığı için yönlendirici RA göndermez ve PC-01 hâlâ adressizdir. Komut yazılınca PC-01'de 2001:db8:1::/64 ön ekinden bir adres (otomatik, SLAAC) ve fe80 ile başlayan bir Default Gateway (IPv6) belirir: ağ geçidi R-01'in Gi0/0 arayüzünün bağlantı-yerel adresidir. Laboratuvardaki bilgisayar kimliğini değiştirilmiş EUI-64 ile üretir; MAC adresleri 02 ile başladığı için çevrilen bit 0 olur ve adres 2001:db8:1::ff:fe00 ile başlayan biçimde, ortasında ff:fe ile görünür.show ipv6 routeçıktısında iki arayüz için C ve L satırları ile S 2001:db8:2::/64 satırı vardır. Ping başarılıdır; tracert iki atlamayı gösterir: 2001:db8:1::1 (R-01) ve 2001:db8:12::2 (R-02), sonra sunucu.- PC-01'de
Laboratuvarda
Laboratuvar: yakalamada komşu keşfini okuyun
Bir önceki çalışmayı bitirdiğiniz 'IPv6: adresini kendin üret' laboratuvarında paket çözümleyiciyi kullanarak komşu keşfi mesajlarını ve IPv6 başlığını okuyun. ARP'tan ve IPv4 başlığından farkları kendi gözünüzle doğrulayın.
- PC-01'de
ndp -ayazın ve tablodaki adreslerin türüne bakın. R-01'deshow ipv6 neighborsile karşılaştırın. - Süzgeç satırına
icmpv6.type == 135yazın. Bir Neighbor Solicitation paketini açın: Ethernet hedef MAC adresi, IPv6 hedef adresi ve Hop Limit nedir? - Süzgeci
icmpv6yapın ve bir Router Advertisement bulun. Kaynak ve hedef adresi nedir, içindeki ön ek seçeneğinde ne yazıyor? - Ping'in Echo request ve Echo reply paketlerinde IPv6 satırını açın. Başlıkta hangi alanlar var, Hop Limit istekte ve cevapta kaçtır?
Cevap: Komşu tablosunda R-01'in bağlantı-yerel adresi ve MAC adresi vardır (ağ geçidi odur); sunucunun adresi yoktur, çünkü başka ağdaki bir cihazın MAC adresi öğrenilmez (ARP'taki kuralın aynısı). Yakalamada hiç ARP yoktur. Neighbor Solicitation'ın hedef MAC adresi ff:ff:ff:ff:ff:ff değil 33:33:ff ile başlayan bir grup adresidir, IPv6 hedefi ff02::1:ff ile başlayan istenen-düğüm grubudur ve Hop Limit 255'tir. Router Advertisement'ın kaynağı R-01'in bağlantı-yerel adresi, hedefi ff02::1'dir; ön ek seçeneğinde 2001:db8:1::/64 yazar. IPv6 başlığında sağlama toplamı ve parçalama alanları yoktur, başlık 40 bayttır. PC-01'in kablosunda Echo request Hop Limit 128 ile görünür (henüz yönlendiriciden geçmemiştir); Echo reply 62 ile gelir: sunucu 64 ile göndermiş, paket iki yönlendiriciden geçmiştir.- PC-01'de
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Ön eki 2001:db8:1::/64 olan ve DHCPv6 sunucusu bulunmayan bir ağa yeni bir bilgisayar bağlanıyor. Bilgisayarın kablo takıldığı andan internete çıkabilecek duruma gelene kadar adresini ve ağ geçidini nasıl edindiğini adım adım anlatın. Hangi mesajların hangi adreslere gönderildiğini ve arayüz kimliğinin nasıl seçilebileceğini belirtin.
Yöneticiniz 'ağımızda IPv6 kullanmıyoruz, bu yüzden IPv6 ile ilgili bir güvenlik işimiz yok' diyor. Bir SOC analisti olarak bu cümlenin neden yanlış olduğunu açıklayın. Ortaya çıkan riskleri, bir sahte yönlendirici duyurusunun yakalamada ve bilgisayarda nasıl görüneceğini ve neleri denetlemeyi önereceğinizi yazın.