Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.8
Alt ağ hesabı 2: VLSM, özetleme, CIDR; bir dakikada çözmek
Verilen bir bloğu eşit ya da farklı boyda alt ağlara bölüp çakışmayan bir adres planı çıkarabilir, bir grup ağı tek bir önek altında özetleyebilir, iki önekin çakışıp çakışmadığını söyleyebilir ve bir alt ağ sorusunu bir dakikanın altında çözebilirsiniz.
Önceki derste size bir adres ve bir maske verildi, siz ağ adresini, yayın adresini ve host sayısını buldunuz. Bu derste yön tersine döner: elinizde tek bir blok ve bir ihtiyaç listesi vardır, maskeleri siz seçersiniz. Önce bir bloğu eşit parçalara bölmeyi, sonra her parçaya gerektiği kadar yer veren VLSM'i ve bir ofisin adres planını baştan sona göreceksiniz. Ardından bu esnekliği mümkün kılan düşünceyi, yani sınıfların yerini alan CIDR'i; bölmenin tersi olan özetlemeyi; iki önekin çakışıp çakışmadığını denetlemeyi ele alacağız. Son bölüm hız içindir: bir alt ağ sorusunu bir dakikalık işe indiren alışkanlıklar. Maske, blok büyüklüğü ve ilginç sekizli 'Alt ağ hesabı 1' dersinden bilinir sayılır; burada yeniden anlatılmaz, her adımda kullanılır.
Bir bloğu eşit parçalara bölmek: ödünç alınan bitler
Bir bloğu alt ağlara bölmek, host kısmının solundan bit alıp ağ kısmına eklemektir. Buna bit ödünç alma (borrowing bits) denir. Önek uzar, her alt ağ küçülür, alt ağ sayısı artar. Üç sayı işi anlatır:
- Alt ağ sayısı: n bit ödünç alınırsa 2 üzeri n alt ağ çıkar. Her bit sayıyı ikiye katlar.
- Yeni önek: eski önek artı n.
- Her alt ağdaki host: geriye kalan host biti h ise 2 üzeri h, eksi 2.
Soru iki biçimde gelir ve hangi uçtan başlayacağınızı o belirler.
Alt ağ sayısı verilmişse soldan sayın. 192.168.20.0/24 bloğundan 6 alt ağ isteniyor. 2 bit 4 alt ağ verir, yetmez; 3 bit 8 alt ağ verir. Yeni önek /27, blok büyüklüğü 32, her alt ağda 5 host biti ve 30 host vardır. Alt ağlar bloğun katlarında başlar: .0, .32, .64, .96, .128, .160, .192, .224. Sekiz tane çıkar; ikisi yedekte kalır.
Host sayısı verilmişse sağdan sayın. 172.16.0.0/16 bloğu, her birinde en az 500 host olan alt ağlara bölünecek. 8 host biti 254 host verir, yetmez; 9 bit 510 host verir. Önek 32 - 9 = /23 olur. Ödünç alınan bit 23 - 16 = 7'dir: 2 üzeri 7 = 128 alt ağ. Üçüncü sekizlide blok 2'dir: 172.16.0.0/23, 172.16.2.0/23, 172.16.4.0/23 diye sürer ve 172.16.254.0/23 ile biter.
Belirli bir alt ağı bulmak için hepsini yazmazsınız. Saymaya 1'den başlarsanız k'inci alt ağ, (k - 1) çarpı blok büyüklüğünde başlar. 192.168.20.0/24'ün /27'lik beşinci alt ağı 4 x 32 = 128'de başlar: 192.168.20.128/27, yayın adresi 192.168.20.159.
Dikkat: İki koşul birlikte verilirse ikisini de sınayın. Bir /24'ten 'en az 10 alt ağ ve her birinde en az 20 host' istenirse 4 bit alt ağa, 5 bit hosta gerekir; toplam 9 bit eder ve elde 8 bit vardır. Bu istek bir /24'e sığmaz.
Eşit parçalar neden yetmez: VLSM
Eşit bölmenin kusuru, herkese aynı boyda yer vermesidir. Bir ofis düşünün: Satış 100, Muhasebe 50, Teknik 25, Yönetim 10 adres istiyor ve yönlendiriciyi iki ayrı yere bağlayan iki hat var. Sayılara her ağdaki yönlendirici arayüzü dahildir. Eldeki blok 192.168.40.0/24.
Altı alt ağ için 3 bit ödünç alınır ve her alt ağ /27 olur: 30 host. Satış'ın 100 cihazı sığmaz. Satış'a yetecek /25 seçilirse yalnızca iki alt ağ çıkar. Üstelik iki uçlu bir hatta 30 adreslik bir alt ağ vermek 28 adresi çöpe atmaktır.
Çözüm, aynı bloğu farklı boyda parçalara bölmektir: değişken uzunluklu alt ağ maskesi (Variable Length Subnet Mask, VLSM). Her alt ağ kendi ihtiyacına yeten en uzun öneki alır. Bütün alt ağların aynı öneki taşıdığı eski düzene sabit uzunluklu maske (Fixed Length Subnet Mask, FLSM) denir.
VLSM'in yöntemi üç adımdır:
- 1. İhtiyaçları büyükten küçüğe sıralayın.
- 2. Her ihtiyaç için ona yeten en küçük bloğu bulun. Host sayısına 2 ekleyin (ağ ve yayın adresi) ve onu karşılayan ilk 2 kuvvetine çıkın: 100 için 128 (/25), 50 için 64 (/26), 25 için 32 (/27), 10 için 16 (/28), iki uçlu hat için 4 (/30).
- 3. Sırayla yerleştirin. İlk alt ağ bloğun başında başlar; her sonraki, bir öncekinin yayın adresinden hemen sonraki adreste başlar.
Sıranın nedeni şudur: bir alt ağ yalnızca kendi blok büyüklüğünün katında başlayabilir. /27 ancak 0, 32, 64 gibi bir sınırda, /25 ancak 0 ya da 128'de başlar. Blok büyüklükleri 2'nin kuvvetleri olduğu için büyük bir bloğun bittiği yer, daha küçük her bloğun da sınırıdır. Büyükten küçüğe giderseniz sıradaki boş adres kendiliğinden geçerli bir başlangıç olur ve arada boşluk kalmaz.
Tersini yaparsanız ne olduğunu görün: önce Yönetim'e 192.168.40.0/28 verilsin (.0 ile .15 arası). Sıradaki boş adres .16'dır, ama Teknik'in /27'si .16'da başlayamaz; .16, 192.168.40.0/27 ağının içinde bir host adresidir. /27 ancak .32'de başlar ve .16 ile .31 arası delik olarak kalır. Delikler birikir, en büyük ağa sıra geldiğinde yer kalmayabilir.
Ofisin adres planı, adım adım
Bloğumuz 192.168.40.0/24. Sıralanmış liste: Satış 100, Muhasebe 50, Teknik 25, Yönetim 10, Hat 1 ve Hat 2 ikişer adres.
Satış, 100 host: /25, blok 128. Bloğun başında başlar: 192.168.40.0/25. Yayın adresi .127, hostlar .1 ile .126 arası (126 host).
Muhasebe, 50 host: /26, blok 64. Sıradaki boş adres .128; 64'ün katıdır. 192.168.40.128/26, yayın .191, hostlar .129 ile .190 arası (62 host).
Teknik, 25 host: /27, blok 32. Sıradaki adres .192. 192.168.40.192/27, yayın .223, hostlar .193 ile .222 arası (30 host).
Yönetim, 10 host: /28, blok 16. Sıradaki adres .224. 192.168.40.224/28, yayın .239, hostlar .225 ile .238 arası (14 host).
Hat 1: /30, blok 4. 192.168.40.240/30, uçlar .241 ve .242, yayın .243.
Hat 2: 192.168.40.244/30, uçlar .245 ve .246, yayın .247.
Kullanılan adres: 128 + 64 + 32 + 16 + 4 + 4 = 248. Geriye .248 ile .255 arası, yani 192.168.40.248/29 boş kalır; iki hat daha ya da 6 hostluk küçük bir ağ için yedektir.
Planı üç soruyla denetleyin. Her ağ adresi kendi bloğunun katı mı? Her alt ağ bir öncekinin yayın adresinden sonra mı başlıyor? Son alt ağın yayın adresi bloğun içinde mi? Üçü de evetse plan çakışmasızdır.
Hatlarda /30 seçilmesinin nedeni basittir: iki uca iki adres gerekir ve 2 kullanılabilir host veren en küçük klasik alt ağ /30'dur. Sitenin wan-statik laboratuvarındaki 10.0.0.0/30 hattı da böyledir. İki tarafın donanımı destekliyorsa aynı iş RFC 3021 ile /31 kullanılarak iki adresle de yapılır.
| Alt ağ | İhtiyaç | Önek | Ağ adresi | Kullanılabilir hostlar | Yayın adresi |
|---|---|---|---|---|---|
| Satış | 100 | /25 | 192.168.40.0 | .1 ile .126 (126) | 192.168.40.127 |
| Muhasebe | 50 | /26 | 192.168.40.128 | .129 ile .190 (62) | 192.168.40.191 |
| Teknik | 25 | /27 | 192.168.40.192 | .193 ile .222 (30) | 192.168.40.223 |
| Yönetim | 10 | /28 | 192.168.40.224 | .225 ile .238 (14) | 192.168.40.239 |
| Hat 1 | 2 | /30 | 192.168.40.240 | .241 ve .242 (2) | 192.168.40.243 |
| Hat 2 | 2 | /30 | 192.168.40.244 | .245 ve .246 (2) | 192.168.40.247 |
| Boş | /29 | 192.168.40.248 | .249 ile .254 (6) | 192.168.40.255 |
Dikkat: İhtiyaç tam sınırdaysa büyümeye yer kalmaz: 30 cihaz /27'yi tam doldurur, otuz birinci cihaz geldiğinde ağ yeniden numaralanır. Gerçek planda bugünkü sayı değil, birkaç yıl sonraki sayı esas alınır.
CIDR: sınıfların yerine önek
Bugün bir ağa /25 ya da /22 demek olağandır. İnternetin ilk yıllarında böyle değildi; ağ kısmının uzunluğunu adresin kendisi belirliyordu. Buna sınıflı adresleme (classful addressing) denir.
- A sınıfı: ilk sekizli 1 ile 126 arası, ağ kısmı 8 bit (/8).
- B sınıfı: ilk sekizli 128 ile 191 arası, ağ kısmı 16 bit (/16).
- C sınıfı: ilk sekizli 192 ile 223 arası, ağ kısmı 24 bit (/24).
Üç boy vardı ve aralarında basamak yoktu. 2000 cihazı olan bir kurum için C sınıfı (254 host) küçüktü, B sınıfı (65 534 host) ise otuz kat büyük; kurum B alıyor ve adreslerin çoğu boşta kalıyordu. RFC 4632'nin anlattığına göre 1992'de üç sorun görüldü: B sınıfı ağların tükenmesi, internetteki yönlendirme tablolarının yönetilemeyecek kadar büyümesi ve 32 bitlik adres alanının sonunda tükenecek olması.
Çözüm 1993'te geldi: sınıfsız alanlar arası yönlendirme (Classless Inter-Domain Routing, CIDR). İlk belge RFC 1519'dur; bugün geçerli olan, 2006'da onun yerini alan RFC 4632'dir. Düşünce tek cümledir: ağ kısmının uzunluğunu adresin ilk bitleri değil, adresle birlikte verilen önek uzunluğu belirler ve önek 0 ile 32 arasında herhangi bir sayı olabilir. 2000 cihazlık kurum artık bir /21 alır: 2046 host.
CIDR iki şeyi birlikte getirdi. Birincisi, her boyda blok dağıtılabilmesidir; VLSM aynı düşüncenin bir kurumun içindeki uygulamasıdır. İkincisi, yan yana duran blokların tek bir satırla duyurulabilmesidir; buna özetleme denir ve bir sonraki bölümün konusudur. Sınıfın izin verdiğinden kısa bir önek taşıyan bloğa süpernet (supernet) denir: 192.168.0.0/22, dört tane C sınıfı ağın birleşimidir.
Sınıflar bugün yalnızca iki yerde yaşar: sınavlarda ve bazı cihazların, maske yazmadığınızda adrese bakıp önerdiği varsayılan maskede. Yönlendirici ya da güvenlik duvarı bir adresi önekiyle birlikte okur; 10 ile başlayan bir adresin /8 olması gerekmez, 10.1.1.0/24 de 10.0.0.4/30 da geçerlidir.
Dikkat: CIDR yazımı ile maske aynı bilgiyi taşır: 172.16.8.0/22 ile '172.16.8.0, maske 255.255.252.0' aynı bloktur. Fark düşüncededir: CIDR'de sınıf yoktur.
Özetleme: birçok ağ, tek satır
Rota özetleme (route summarization), yan yana duran birkaç ağı hepsini kapsayan daha kısa önekli tek bir satırla göstermektir. İngilizce kaynaklar aggregation ve supernetting de der. Alt ağlara bölmenin tersidir: orada önek uzar, burada kısalır. Bir yönlendirici komşusuna dört ayrı ağ yerine tek bir özet bildirirse komşunun tablosu kısalır ve o dört ağdan biri kapanıp açıldığında komşunun haberi bile olmaz. Aynı iş güvenlik duvarında da yapılır: dört kural yerine tek kural.
Yöntem ortak öneki (common prefix) bulmaktır: ağların soldan başlayarak aynı olan bitleri.
Örnek: 172.16.8.0/24, 172.16.9.0/24, 172.16.10.0/24, 172.16.11.0/24. İlk iki sekizli hepsinde aynıdır (16 bit). Fark üçüncü sekizlidedir; onu ikilikte yazın:
- 8 =
000010|00, 9 =000010|01, 10 =000010|10, 11 =000010|11
Soldan altı bit dördünde de aynıdır, son iki bit değişir. Ortak önek 16 + 6 = 22 bittir. Değişen bitler 0 yapılır: 172.16.8.0/22. Sağlama: /22'nin üçüncü sekizlideki bloğu 4'tür, 172.16.8.0'dan 172.16.11.255'e kadar sürer; tam olarak bu dört ağ.
İkiliğe çevirmeden de olur. Ağlar aynı boyda ve ardışıksa iki koşula bakın:
- Ağ sayısı 2'nin kuvveti mi? 2 üzeri k tane ağ, öneki k bit kısaltır: 4 ağ için /24'ten /22'ye.
- İlk ağ, toplam bloğun katında mı başlıyor? Dört /24'ün özeti üçüncü sekizlide 4'lük bloktur; ilk ağın üçüncü sekizlisi 4'ün katı olmalıdır. 8 öyledir.
İki koşuldan biri tutmazsa tam özet yoktur. 172.16.9.0/24 ile 172.16.10.0/24 iki ağdır ama 9, 2'nin katı değildir; ikisini kapsayan en dar önek 172.16.8.0/22'dir ve o, 8 ile 11'i de kapsar.
Fazla geniş özet tam burada doğar. Yönlendiricinin arkasında 172.16.8.0'dan 172.16.12.0'a kadar beş ağ olsun. 8 ile 12'nin ortak bitleri beştir; özet 172.16.8.0/21 çıkar ve 8'den 15'e kadar sekiz ağı kapsar. 13, 14 ve 15 orada yoktur, ama özet 'onlar da bende' demektedir. O adreslere giden trafik bu yönlendiriciye çekilir ve orada ya atılır ya da iki yönlendirici arasında dönüp durur. Bir güvenlik duvarı kuralında aynı hata, izin verilmemesi gereken üç ağa da izin vermektir. Doğrusu iki satırdır: 172.16.8.0/22 ve 172.16.12.0/24.
Dikkat: Özetin kendisi de bir ağ adresi olmalıdır. 172.16.9.0/22 diye bir özet yoktur; /22'de üçüncü sekizli 4'ün katı olur. Özet yazdıktan sonra blok büyüklüğü yöntemiyle aralığını çıkarın ve neleri kapsadığını tek tek sayın.
İki önek çakışıyor mu
İki blok en az bir adresi paylaşıyorsa çakışır (overlap). Çakışan iki alt ağ aynı kurumda kullanılamaz: bir adres iki ayrı yerde bulunuyor olur ve yönlendirici paketi hangisine vereceğini şaşırır.
Önekler 2'nin kuvveti boyunda ve kendi katlarında başladığı için bir kolaylık vardır: iki önek ya hiç kesişmez ya da biri ötekinin tamamen içindedir. Yarı yarıya kesişme olmaz. Denetim bu yüzden tek sorudur:
- Öneki kısa olanı (büyük bloğu) alın ve aralığını bulun.
- Ötekinin ağ adresi bu aralıkta mı? Aralıktaysa çakışır, değilse çakışmaz.
10.1.0.0/22 ile 10.1.2.0/24: /22'nin bloğu üçüncü sekizlide 4'tür; aralık 10.1.0.0 ile 10.1.3.255 arası. 10.1.2.0 bunun içindedir: çakışır. /24, /22'nin dört parçasından biridir.
192.168.40.192/27 ile 192.168.40.224/28: /27'nin aralığı .192 ile .223 arası. .224 dışarıdadır: çakışmaz. Bunlar ofis planındaki Teknik ve Yönetim ağlarıdır.
172.16.8.0/21 ile 172.16.12.0/23: /21'in aralığı 172.16.8.0 ile 172.16.15.255 arası. 172.16.12.0 içindedir: çakışır.
Önekler eşit uzunluktaysa iş daha da kısadır: ağ adresleri aynıysa aynı bloktur, farklıysa çakışmaz.
Çakışma üç yerde karşınıza çıkar. Adres planında, bir alt ağ yanlış sınırdan başlatıldığında. İki ağ birleştirildiğinde ya da iki ofis VPN ile bağlandığında, ikisi de 192.168.1.0/24 kullanıyorsa. Ve kural listelerinde: geniş bir önek için yazılmış kural, altındaki dar önek için yazılmış kuralı gölgede bırakabilir.
Bir dakikada çözmek
Yöntemi bilmek soruyu çözer, ama süreyi düşürmez. Hızı dört alışkanlık verir.
1. İkinin kuvvetleri ezberde. 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024, 2048, 4096. Bunlar hem blok büyüklükleri hem adres sayılarıdır. Host tarafını da ezberleyin: 2, 6, 14, 30, 62, 126, 254, 510, 1022. '50 host' görünce aklınıza hesap değil, doğrudan 62 ve /26 gelmelidir.
2. Önekten bloğa tek adım. /25'ten /30'a bloklar 128, 64, 32, 16, 8, 4'tür. Önek 16 ile 24 arasındaysa 8 ekleyip aynı satırı kullanırsınız: /20 ile /28 aynı bloğu (16), /22 ile /30 aynı bloğu (4) taşır; yalnızca sekizli değişir.
3. Yalnızca ilginç sekizli. Öteki üç sekizliye hesap yapılmaz: solundakiler aynen yazılır, sağındakiler ağ adresinde 0, yayın adresinde 255 olur.
4. 'Bu adres hangi blokta' kısa yolu. Katları 0'dan saymayın; yakın bir dayanaktan başlayın. 128 her bloğun katıdır. Blok 16 ise 80, 160 ve 240; blok 8 ise 40'ın katları; blok 4 ise 20'nin katları sınırdır. Dayanaktan bloğu ekleyerek adresi geçmeyen son kata yürüyün.
Hepsi bir arada: 172.25.118.200/20. /20, /28 ile aynı satır: blok 16, üçüncü sekizlide. Dayanak 80; 96, 112, 128. 118'i geçmeyen son kat 112, sonraki 128. Ağ 172.25.112.0, yayın 172.25.127.255, hostlar 172.25.112.1 ile 172.25.127.254 arası, 12 host biti ile 4094 host. Kâğıda yazılan tek şey 112 ve 128'dir.
Bu alışkanlıklar okuyarak değil, yineleyerek yerleşir. Sitedeki Hız antrenmanları sayfası (/tr/blog/egitim/ag-ve-soc/antrenman) süre tutarak sonu gelmeyen alt ağ soruları üretir. Günde on dakika, bir hafta: sorunun bir dakikanın altına indiğini görürsünüz.
Akılda kalsın
- n bit ödünç alınırsa 2 üzeri n eşit alt ağ çıkar, önek n uzar ve her alt ağda 2 üzeri kalan host biti, eksi 2 host olur. Alt ağ sayısı verilmişse soldan, host sayısı verilmişse sağdan sayılır; eksi 2 yalnızca host sayısında yapılır.
- VLSM'de ihtiyaçlar büyükten küçüğe sıralanır, her birine ona yeten en küçük blok verilir ve bloklar sırayla, arada boşluk bırakmadan yerleştirilir. Bir alt ağ yalnızca kendi blok büyüklüğünün katında başlayabilir.
- CIDR (RFC 4632) sınıfları kaldırmıştır: ağ kısmının uzunluğunu adresin ilk sekizlisi değil, yanındaki önek belirler ve önek 0 ile 32 arasında herhangi bir sayı olabilir.
- Özet, ağların ortak önekidir: 2 üzeri k tane ardışık ve eşit boyda ağ, ilk ağ toplam bloğun katında başlıyorsa öneki k bit kısaltarak özetlenir. Fazla geniş özet sizde olmayan adresleri de çeker; trafik atılır ya da döngüye girer.
- İki önek ya hiç kesişmez ya da biri ötekinin içindedir: büyük bloğun aralığını bulun, küçük bloğun ağ adresi içindeyse çakışırlar.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Bit ödünç alma | Borrowing bits | Bir bloğu bölmek için host kısmının solundaki bitleri ağ kısmına eklemek; n bit, 2 üzeri n alt ağ verir. |
| Sabit uzunluklu maske | Fixed Length Subnet Mask (FLSM) | Bir bloktan ayrılan bütün alt ağların aynı öneki taşıdığı, eşit boyda bölme. |
| Değişken uzunluklu alt ağ maskesi | Variable Length Subnet Mask (VLSM) | Aynı bloktan farklı öneklerle, farklı boyda alt ağlar ayırmak; her ağa ihtiyacı kadar yer verir. |
| Adres planı | Addressing plan | Bir bloğun hangi alt ağlara bölündüğünü, her birinin önekini ve aralığını gösteren çizelge. |
| Sınıflı adresleme | Classful addressing | Ağ kısmının uzunluğunu adresin ilk bitlerinin belirlediği eski düzen: A /8, B /16, C /24. |
| Sınıfsız alanlar arası yönlendirme | Classless Inter-Domain Routing (CIDR) | Ağ kısmının uzunluğunu sınıfın değil önekin belirlediği düzen; RFC 4632. |
| CIDR bloğu | CIDR block | Bir ağ adresi ve bir önek uzunluğuyla yazılan ardışık adres kümesi: 172.16.8.0/22. |
| Süpernet | Supernet | Öneki, adresin sınıfının öngördüğü maskeden kısa olan blok; birkaç sınıflı ağın birleşimi. |
| Rota özetleme | Route summarization (aggregation) | Yan yana birkaç ağı, hepsini kapsayan daha kısa önekli tek bir satırla göstermek. |
| Özet rota | Summary route | Özetleme sonucunda ortaya çıkan, birden çok ağı kapsayan satır. |
| Ortak önek | Common prefix | Bir grup ağın soldan başlayarak aynı olan bitleri; özetin önek uzunluğunu verir. |
| Çakışma | Overlap | İki önekin en az bir adresi paylaşması; pratikte birinin ötekinin içinde olması. |
| Daha özgül önek | More specific prefix | Aynı adresi kapsayan iki önekten öneki uzun, kapsamı dar olan. |
| En uzun eşleşme | Longest prefix match | Bir hedefe birden çok satır uyduğunda öneki en uzun olanın seçilmesi kuralı. |
| Kara delik | Black hole | Trafiğin bir yönlendiriciye çekilip orada hiçbir bildirim olmadan atılması. |
| Yönlendirme döngüsü | Routing loop | Paketin TTL değeri bitene kadar aynı yönlendiriciler arasında dönüp durması. |
| Atma rotası | Discard route (Null0) | Özete uyan ama gerçek bir ağa uymayan paketleri atan, özeti Null0 arayüzüne gösteren satır. |
| Varsayılan rota | Default route (0.0.0.0/0) | Başka hiçbir satıra uymayan her hedefi kapsayan, öneki sıfır olan satır. |
| Noktadan noktaya bağlantı | Point-to-point link | Yalnızca iki ucu olan hat; adres planında /30 ya da /31 ayrılır. |
| Dayanak | Anchor multiple | Bir blok büyüklüğünün kolay hatırlanan katı; adresin bloğunu bulurken saymaya oradan başlanır. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009 1.7: Given a scenario, use appropriate IPv4 network addressing (Subnetting: Variable Length Subnet Mask (VLSM), Classless Inter-domain Routing (CIDR); IPv4 address classes)
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 1.6: Configure and verify IPv4 addressing and subnetting
- Cisco CCNA 200-301 v1.1, IP Connectivity alanı: yönlendirme tablosundaki önek ve ağ maskesi bileşenlerini yorumlama (yönlendirmenin kendisi sonraki derslerin konusudur)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Troubleshooting alanı: çakışan adres blokları ve yanlış maske gibi adresleme sorunlarını giderme
- CompTIA Security+ SY0-801 ve CySA+ CS0-004: ayrı bir hedef maddesi yoktur; güvenlik duvarı kuralındaki ve günlükteki CIDR bloğunun kapsamını yorumlayan Security Operations hedeflerinin ön bilgisidir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 4632: Classless Inter-domain Routing (CIDR): The Internet Address Assignment and Aggregation Plan (önek yazımı, özetleme kuralları, en uzun eşleşme)
- RFC 1519: Classless Inter-Domain Routing (CIDR), 1993 (özgün belge; RFC 4632 yerini almıştır)
- RFC 1878: Variable Length Subnet Table For IPv4
- RFC 950: Internet Standard Subnetting Procedure
- RFC 3021: Using 31-Bit Prefixes on IPv4 Point-to-Point Links
- RFC 1918: Address Allocation for Private Internets (özel blokların CIDR yazımı)
- Cisco: Configure IP Addresses and Unique Subnets for New Users (VLSM ve CIDR bölümleri)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Ödünç alma tablosu
Tablo bir /24'ün eşit bölünmesinin bütün seçeneklerini verir. Sol iki sütun birbirinin tersine işler: alt ağ sayısı ikiye katlanırken blok yarıya iner ve ikisinin çarpımı her satırda 256'dır.
Aynı tablo bir /16 için sekiz bit sola kayar. 8 bit ödünç alınırsa /24 olur: 256 alt ağ, her birinde 254 host. 4 bit alınırsa /20: 16 alt ağ, her birinde 4094 host. 10 bit alınırsa /26: 1024 alt ağ, her birinde 62 host; bu durumda sınır dördüncü sekizliye geçmiştir ve alt ağlar 172.16.0.0, 172.16.0.64, 172.16.0.128, 172.16.0.192, 172.16.1.0 diye sürer.
Sınav sorusunun kalıbı değişmez: 'en az şu kadar alt ağ' denirse sayıyı karşılayan ilk 2 kuvvetine çıkın; 'en az şu kadar host' denirse sayıya 2 ekleyip yine ilk 2 kuvvetine çıkın. 'En çok alt ağ' istenirse hosta yetecek en az biti bırakın, gerisini ödünç alın.
| Ödünç alınan bit | Yeni önek | Alt ağ sayısı | Blok büyüklüğü | Alt ağ başına host |
|---|---|---|---|---|
| 1 | /25 | 2 | 128 | 126 |
| 2 | /26 | 4 | 64 | 62 |
| 3 | /27 | 8 | 32 | 30 |
| 4 | /28 | 16 | 16 | 14 |
| 5 | /29 | 32 | 8 | 6 |
| 6 | /30 | 64 | 4 | 2 |
Dikkat: Sık yapılan hata: alt ağ sayısından da 2 çıkarmak. Eksi 2 yalnızca host sayısında yapılır. Önceki derste gördüğünüz gibi ilk ve son alt ağ da kullanılır; 3 bit 6 değil 8 alt ağ verir.
VLSM planı yönlendiricide nasıl görünür
Ofis planı bir yönlendiriciye işlendiğinde Cisco IOS'un yönlendirme tablosu kutudaki gibi görünür. Başlık satırını okuyun: 192.168.40.0/24 is variably subnetted, 12 subnets, 6 masks. 'Variably subnetted', bu blok altında birden çok maske uzunluğu bulunduğunu söyler; VLSM'in tablodaki imzasıdır.
Sayım şöyledir: altı arayüzün her biri iki satır üretir. C satırı arayüzün bağlı olduğu alt ağdır; L satırı arayüzün kendi adresidir ve /32 yazılır. 6 + 6 = 12 satır. Maskeler /25, /26, /27, /28, /30 ve /32: altı farklı uzunluk.
Tablo, planın sağlamasını da yapar. C satırlarını sırayla okuyun: 0, 128, 192, 224, 240, 244. Her biri bir öncekinin bittiği yerde başlıyor ve her biri kendi bloğunun katı.
VLSM'in bir koşulu vardır: ağı duyuran yönlendirme protokolü, ağ adresiyle birlikte maskeyi de taşımalıdır. Bugünkü protokollerin hepsi taşır; maske taşımayan eski sınıflı protokoller VLSM ile çalışmaz. Ayrıntısı yönlendirme derslerindedir.
R1# show ip route connected
192.168.40.0/24 is variably subnetted, 12 subnets, 6 masks
C 192.168.40.0/25 is directly connected, GigabitEthernet0/0
L 192.168.40.1/32 is directly connected, GigabitEthernet0/0
C 192.168.40.128/26 is directly connected, GigabitEthernet0/1
L 192.168.40.129/32 is directly connected, GigabitEthernet0/1
C 192.168.40.192/27 is directly connected, GigabitEthernet0/2
L 192.168.40.193/32 is directly connected, GigabitEthernet0/2
C 192.168.40.224/28 is directly connected, GigabitEthernet0/3
L 192.168.40.225/32 is directly connected, GigabitEthernet0/3
C 192.168.40.240/30 is directly connected, Serial0/0/0
L 192.168.40.241/32 is directly connected, Serial0/0/0
C 192.168.40.244/30 is directly connected, Serial0/0/1
L 192.168.40.245/32 is directly connected, Serial0/0/1Dikkat: Yönlendiricinin arayüzüne alt ağın ilk host adresini vermek bir gelenektir, kural değildir. Önemli olan, o alt ağdaki bütün cihazların ağ geçidi olarak aynı adresi bilmesidir.
Özetleme, bit bit
Kutuda iki özet yan yana duruyor. Üstteki dört ağ tam olarak bir /22 eder: üçüncü sekizlinin soldan altı biti dördünde de aynıdır ve geriye kalan iki bitin dört birleşimi de (00, 01, 10, 11) listede vardır. Tam özetin ölçütü budur: değişen bitlerin bütün birleşimleri gerçekten var olmalıdır.
Alttaki hesapta listeye 172.16.12.0 eklenmiştir. 12'nin altıncı biti ötekilerden farklıdır; ortak kısım beş bite iner ve önek /21 olur. Değişen üç bitin sekiz birleşimi vardır, listede yalnızca beşi bulunur. Eksik kalan üçü (13, 14, 15) özetin kapsadığı ama sizde olmayan ağlardır.
Tablo, kısa yolun iki koşulunu birkaç durumda sınar. Son satıra dikkat edin: özetleme yalnızca /24'ler için değildir. Dört tane /30, 2 bit kısalarak bir /28 eder; ofis planındaki iki hat (192.168.40.240/30 ve 192.168.40.244/30) birlikte 192.168.40.240/29'dur.
| Ağlar | Sayı | Koşullar | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 172.16.8.0/24 ile 172.16.11.0/24 arası | 4 | 4 = 2 üzeri 2; 8, 4'ün katı | 172.16.8.0/22 |
| 172.16.10.0/24 ve 172.16.11.0/24 | 2 | 2 = 2 üzeri 1; 10, 2'nin katı | 172.16.10.0/23 |
| 172.16.9.0/24 ve 172.16.10.0/24 | 2 | 9, 2'nin katı değil | Tam özet yok; iki ayrı satır |
| 172.16.8.0/24 ile 172.16.12.0/24 arası | 5 | 5, 2'nin kuvveti değil | 172.16.8.0/22 ve 172.16.12.0/24 |
| 10.0.0.0/30 ile 10.0.0.12/30 arası | 4 | 4 = 2 üzeri 2; 0, 16'nın katı | 10.0.0.0/28 |
Dört ağ, tam özet 172.16.8.0 0000 10|00 172.16.9.0 0000 10|01 172.16.10.0 0000 10|10 172.16.11.0 0000 10|11 Ortak bitler: 16 + 6 = 22 Özet: 172.16.8.0/22 (8 ile 11 arası, 4 ağ) Beşinci ağ eklenince 172.16.8.0 0000 1|000 172.16.12.0 0000 1|100 Ortak bitler: 16 + 5 = 21 Özet: 172.16.8.0/21 (8 ile 15 arası, 8 ağ) Listede olmayan ama kapsanan: 172.16.13.0, 172.16.14.0, 172.16.15.0
Dikkat: Sık yapılan hata: özeti listenin ilk ağından başlatıp öneki 'göz kararı' kısaltmak. İki uçtaki ağı, yani en küçük ve en büyük olanı ikilikte alt alta yazmak yeter; ortak önek o ikisinin ortak bitleridir.
Fazla geniş özet: kara delik ve döngü
Özetin kapsadığı ama arkasında bulunmayan adreslere giden trafiğe ne olduğunu iki yönlendiriciyle görelim. R2'nin arkasında 172.16.8.0 ile 172.16.12.0 arası beş ağ var. R1'e bunlar için tek satır yazılmış: 172.16.8.0/21, R2 üzerinden. R2'nin de bilmediği her hedef için R1'i gösteren bir varsayılan rotası var.
Bir bilgisayar, var olmayan 172.16.14.5 adresine paket yollasın. R1 tablosuna bakar: hedef /21'lik özete uyar, paketi R2'ye verir. R2 tablosuna bakar: 172.16.14.0 diye bir ağı yoktur, pakete uyan tek satır varsayılan rotadır ve paketi R1'e geri yollar. R1 onu yeniden R2'ye verir. Buna yönlendirme döngüsü (routing loop) denir. Paket, her atlamada bir azalan TTL değeri sıfıra inene kadar iki yönlendirici arasında gidip gelir; kutudaki tracert çıktısında iki adresin sırayla yinelenmesi bunun izidir.
R2'de varsayılan rota olmasaydı paket orada sessizce atılırdı: kara delik (black hole). Kullanıcı açısından ikisi de 'ulaşılamıyor'dur, ama döngü hattı ve işlemciyi boşuna meşgul eder; taramalar ve yanlış yazılmış adresler döngüyü sürekli besler.
RFC 4632 bunun önlemini kural olarak yazar: bir özeti üreten yönlendirici, özete uyan ama daha özgül hiçbir rotasına uymayan paketleri atmalıdır. Cisco IOS'ta bu, özeti atık arayüzüne (Null0) gösteren bir satırla yapılır. Çalışmasının nedeni en uzun eşleşme (longest prefix match) kuralıdır: bir hedefe birden çok satır uyuyorsa öneki en uzun olan seçilir. 172.16.9.20 için /24'lük gerçek ağ kazanır; 172.16.14.5 için /21'lik Null0 satırı /0'lık varsayılan rotayı yener ve paket ilk turda atılır. Yönlendirme tablosunun nasıl okunduğu ve en uzun eşleşme, yönlendirme derslerinde ayrıntısıyla anlatılacak.
En temiz çözüm yine de özeti dar tutmaktır: yalnızca gerçekten sahip olduğunuz adresleri kapsayan satırlar.
C:\> tracert -d 172.16.14.5 Tracing route to 172.16.14.5 over a maximum of 30 hops 1 1 ms 1 ms 1 ms 192.168.1.1 2 2 ms 1 ms 2 ms 10.0.0.2 3 2 ms 2 ms 2 ms 10.0.0.1 4 3 ms 2 ms 3 ms 10.0.0.2 5 3 ms 3 ms 3 ms 10.0.0.1 ... R2(config)# ip route 172.16.8.0 255.255.248.0 Null0
Dikkat: Geniş özet her zaman hata değildir. Bir kurum 172.16.8.0/21'in tamamına sahipse ve ağların bir kısmı henüz kurulmadıysa bu özeti duyurmak doğrudur; koşul, atma rotasının yerinde olmasıdır. Hata, sizin olmayan ya da başka yerde kullanılan adresleri kapsamaktır.
Çakışma denetimi ve çakışmanın belirtileri
Tablo, denetimin tek sorusunu beş çiftte uygular: büyük bloğun aralığını yazın, küçük bloğun ağ adresi içinde mi bakın.
Cisco IOS aynı yönlendiricide çakışan iki arayüz adresini kabul etmez. Gi0/0 arayüzünde 192.168.40.0/25 varken Gi0/1'e ip address 192.168.40.65 255.255.255.192 yazarsanız % 192.168.40.64 overlaps with GigabitEthernet0/0 cevabını alırsınız. Bu denetim yalnızca tek cihazın içindedir; iki ayrı yönlendiricideki çakışmayı kimse sizin yerinize yakalamaz.
O durumda belirti seçici erişimdir. Bir kurumda hem 10.1.0.0/22 hem de başka bir yerde 10.1.2.0/24 kullanılıyorsa, /22'deki bir bilgisayar 10.1.2.50 adresini kendi alt ağında sanar ve ARP ile arar; adres gerçekte yönlendiricinin arkasındadır ve cevap gelmez. Önceki dersteki 'maske fazla geniş' arızasının planlama hatasıyla ortaya çıkan halidir.
İki ofis VPN ile bağlandığında ikisi de 192.168.1.0/24 kullanıyorsa sonuç aynıdır: karşı ofisteki 192.168.1.20'ye giden paket tünele hiç girmez, çünkü gönderen o adresi yerel sayar. Çözüm, taraflardan birini yeniden numaralamak ya da adres çevirmektir; adres çevirme NAT dersinin konusudur.
Analist için aynı denetim kural listesinde işe yarar. Kurallar çoğunlukla yukarıdan aşağıya, ilk uyan kazanır mantığıyla işlenir. Üstte 10.20.0.0/16 için izin, altta 10.20.36.0/22 için yasak varsa alttaki kural hiç çalışmaz: /22, /16'nın içindedir ve her paketi önce üstteki kural yakalar. Kural sırası ACL dersinde ele alınacak; burada bilmeniz gereken, iki kuralın kapsamının çakışıp çakışmadığını bu hesabın söylediğidir.
| Birinci önek | İkinci önek | Büyük bloğun aralığı | Sonuç |
|---|---|---|---|
| 10.1.0.0/22 | 10.1.2.0/24 | 10.1.0.0 ile 10.1.3.255 | Çakışır |
| 192.168.40.192/27 | 192.168.40.224/28 | 192.168.40.192 ile 192.168.40.223 | Çakışmaz |
| 172.16.8.0/21 | 172.16.12.0/23 | 172.16.8.0 ile 172.16.15.255 | Çakışır |
| 10.0.0.0/30 | 10.0.0.4/30 | 10.0.0.0 ile 10.0.0.3 | Çakışmaz |
| 192.168.0.0/16 | 192.168.1.0/24 | 192.168.0.0 ile 192.168.255.255 | Çakışır |
Dikkat: Sık yapılan hata: sekizlilere bakıp 'üçüncü sekizliler farklı, öyleyse ayrı ağlar' demek. 10.1.0.0/22 ile 10.1.2.0/24'ün üçüncü sekizlileri farklıdır ve çakışırlar. Karar önekle verilir, görünüşle değil.
Analist için: CIDR bloğunu kuralda ve günlükte okumak
Güvenlik araçlarının hemen hepsi adres kümelerini CIDR ile yazar: güvenlik duvarı kuralı, bulut güvenlik grubu, engelleme listesi, tehdit istihbaratı kaydı, SIEM sorgusu. Okurken dört şeyi bilin.
Önek ne kadar kısaysa kapsam o kadar geniştir. /32 tek bir adrestir. /24 256 adrestir. 10.0.0.0/8, 16 777 216 adrestir. 0.0.0.0/0 ise her adrestir; RFC 4632 onu varsayılan rota olarak tanımlar ve bir kuralın kaynağında görüldüğünde 'bütün internet' demektir. Yönetim portunu 0.0.0.0/0 kaynağına açan bir kural, denetimlerde ilk bakılan şeydir.
Bir adres bloğun içinde mi? Engelleme listesinde 203.0.113.64/27 var, günlükte kaynak 203.0.113.95. /27'nin bloğu 32'dir; aralık .64 ile .95 arası. Adres içeridedir. Kaynak .96 olsaydı bir sonraki bloğa düşerdi ve kural onu yakalamazdı.
Dağınık kaynakları tek önekte toplamak. Bir saatte 198.51.100.16 ile 198.51.100.31 arasındaki on altı adresten deneme geliyorsa bunlar 198.51.100.16/28'dir: 16 adres, 16'nın katında başlıyor. Tek satırla yazılır ve büyük olasılıkla tek bir sahibi vardır. Özetleme hesabının aynısıdır.
Gereğinden geniş engelleme. Aynı olayda 198.51.100.0/24'ü engellemek kolaydır, ama 240 ilgisiz adresi de keser. Fazla geniş özet yönlendirmede nasıl kara delik açıyorsa, kuralda da ya fazladan izin ya da fazladan yasak üretir. Yazdığınız her bloğun ilk ve son adresini çıkarın ve içine giren her şeyi kastettiğinizden emin olun.
Özel adres blokları da birer CIDR bloğudur ve ezbere bilinmelidir: 10.0.0.0/8, 172.16.0.0/12 ve 192.168.0.0/16 (RFC 1918). Ortadaki, sınıf sınırına uymadığı için en çok yanlış okunandır: ikinci sekizlide blok 16'dır ve 172.16.0.0'dan 172.31.255.255'e kadar sürer. 172.32.1.1 özel bir adres değildir.
Dikkat: Wildcard maskesi (maskenin tersi) aynı kapsamı başka biçimde yazar ve Cisco erişim listelerinde kullanılır; ACL dersinde anlatılacak. IPv6'da önek düşüncesi aynıdır ama sayılar ve alışkanlıklar farklıdır; IPv6 dersine bırakılmıştır.
Hız kartı: dayanaklar ve sık yapılan hatalar
Tablo, 'bu adres hangi blokta' sorusunu kısaltan dayanakları verir. Dayanak, o bloğun kolay hatırlanan bir katıdır; oradan en çok birkaç adımda adrese varırsınız.
İki örnek. 10.9.141.77/21: /21, /29 ile aynı satır; blok 8, üçüncü sekizlide. 141'e en yakın dayanak 120; 128, 136, 144. Son kat 136. Ağ 10.9.136.0, yayın 10.9.143.255. 192.168.5.218/30: blok 4. Dayanak 200; 204, 208, 212, 216, 220. Son kat 216. Ağ 192.168.5.216, hostlar .217 ve .218, yayın .219.
Bir dakikanın nereye gittiğini bilin: maske ve blok beş saniye, ağ adresi on beş saniye, yayın adresi on saniye, hostlar ve sayıları on saniye. Kalan süre sağlamaya ayrılır: ağ adresi bloğun katı mı, yayın adresi sonraki ağın bir eksiği mi.
Bu dersin konularında en sık yapılan hatalar:
- VLSM'de bir alt ağı kendi bloğunun katı olmayan bir adreste başlatmak.
- İhtiyaca 2 eklemeyi unutmak: 30 host /27'ye sığar, 31 host sığmaz; 62 host /26'ya sığar, 63 sığmaz.
- Alt ağ sayısından 2 çıkarmak.
- Özeti listenin ilk ağından başlatmak ve o adresin özetin sınırı olup olmadığına bakmamak.
- Beş, altı ya da yedi ağı tek satırda özetlemeye çalışmak; tek satır en az sekiz ağlık bir blok olur ve sizde olmayan ağları da kapsar.
- Çakışmayı sekizlilerin görünüşünden okumak.
| Önek (4. sekizli / 3. sekizli) | Blok | Katlar ya da dayanaklar |
|---|---|---|
| /25 ve /17 | 128 | 0, 128 |
| /26 ve /18 | 64 | 0, 64, 128, 192 |
| /27 ve /19 | 32 | 0, 32, 64, 96, 128, 160, 192, 224 |
| /28 ve /20 | 16 | Dayanaklar: 80, 128, 160, 240 |
| /29 ve /21 | 8 | Dayanaklar: 40'ın katları (40, 80, 120, 160, 200, 240) ve 128 |
| /30 ve /22 | 4 | Dayanaklar: 20'nin katları (20, 40 ... 240), 100, 200 ve 128 |
Dikkat: Kısa yollar doğruluğun yerine geçmez. Antrenmanda önce yirmi soruyu hatasız çözmeyi, sonra süreyi düşürmeyi hedefleyin; hızlı ve yanlış cevap, sınavda da arıza başında da sıfırdır.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Hesapla
Eşit bölme: dört soru
Aşağıdaki dört bölme sorusunu çözün. Her birinde yeni öneki, ödünç alınan bit sayısını, alt ağ sayısını ve alt ağ başına kullanılabilir host sayısını yazın; ayrıca istenen alt ağları bulun.
a) 192.168.60.0/24 dört eşit alt ağa bölünecek. Dört alt ağın ağ ve yayın adreslerini yazın. b) 10.10.0.0/16 en az 100 alt ağa bölünecek ve her alt ağ olabildiğince büyük olacak. İlk üç ve son alt ağı yazın. c) 172.30.0.0/16, her birinde en az 2000 host olan, olabildiğince çok alt ağa bölünecek. Yirminci alt ağı ve yayın adresini yazın. d) 192.168.70.0/24'ten en az 10 alt ağ ve her birinde en az 20 host isteniyor. Olur mu?
- Alt ağ sayısı verilmişse onu karşılayan ilk 2 kuvvetini bulun; üs, ödünç alınan bit sayısıdır.
- Host sayısı verilmişse 2 ekleyin ve ilk 2 kuvvetine çıkın; üs, bırakılacak host biti sayısıdır.
- Yeni önekin blok büyüklüğünü bulun; k'inci alt ağ (k - 1) çarpı blokta başlar.
Cevap: a) 4 = 2 üzeri 2: 2 bit, önek /26, blok 64, 62 host. Alt ağlar: 192.168.60.0 (yayın .63), 192.168.60.64 (yayın .127), 192.168.60.128 (yayın .191), 192.168.60.192 (yayın .255). b) 100'ü karşılayan ilk kuvvet 128 = 2 üzeri 7: 7 bit, önek /23, 128 alt ağ, 9 host biti ile 510 host. Üçüncü sekizlide blok 2: 10.10.0.0/23, 10.10.2.0/23, 10.10.4.0/23; sonuncusu 10.10.254.0/23. c) 2000 + 2 için ilk kuvvet 2048 = 2 üzeri 11: 11 host biti, önek /21, 2046 host. Ödünç alınan 21 - 16 = 5 bit, 32 alt ağ. Üçüncü sekizlide blok 8; yirminci alt ağ 19 x 8 = 152'de başlar: 172.30.152.0/21, yayın adresi 172.30.159.255. d) Olmaz. 10 alt ağ için 4 bit (16 alt ağ), 20 host için 5 bit (30 host) gerekir; toplam 9 bit eder, bir /24'te 8 host biti vardır. 4 bit ödünç alınırsa her alt ağda yalnızca 14 host kalır; 5 bit hosta bırakılırsa yalnızca 8 alt ağ çıkar. Bu istek için en az bir /23 gerekir.Hesapla
VLSM: bir /23'ten yedi alt ağ
172.16.20.0/23 bloğundan aşağıdaki ihtiyaçlar için bir adres planı çıkarın. Her alt ağ için öneki, ağ adresini, yayın adresini ve kullanılabilir host sayısını yazın; sonunda ne kadar yer boş kaldığını söyleyin. Sayılara yönlendirici arayüzleri dahildir.
Üretim: 200 host Depo: 100 host Ofis: 50 host Yönetim: 20 host Üç tane noktadan noktaya hat: her biri 2 adres
- İhtiyaçlar zaten büyükten küçüğe sıralı; her biri için yeten en küçük bloğu bulun.
- İlk alt ağı bloğun başına koyun. Blok bir /23 olduğu için üçüncü sekizli 20 ve 21'i kapsar.
- Her sonraki alt ağı bir öncekinin yayın adresinden sonraki adreste başlatın ve o adresin yeni bloğun katı olduğunu doğrulayın.
- Kullanılan adresleri toplayın ve 512'den çıkarın.
Cevap: Üretim 200 host: /24 (254 host), 172.16.20.0/24, yayın 172.16.20.255. Depo 100 host: /25 (126 host), 172.16.21.0/25, yayın 172.16.21.127. Ofis 50 host: /26 (62 host), 172.16.21.128/26, yayın 172.16.21.191. Yönetim 20 host: /27 (30 host), 172.16.21.192/27, yayın 172.16.21.223. Hatlar /30 (2 host): 172.16.21.224/30 (yayın .227), 172.16.21.228/30 (yayın .231), 172.16.21.232/30 (yayın .235). Kullanılan: 256 + 128 + 64 + 32 + 4 + 4 + 4 = 492 adres. Bir /23'te 512 adres vardır; 20 adres boş kalır: 172.16.21.236 ile 172.16.21.255 arası, yani bir /30 (172.16.21.236/30) ve bir /28 (172.16.21.240/28). Sağlama: her ağ adresi kendi bloğunun katıdır (0, 128, 192, 224, 228, 232) ve her biri bir öncekinin yayın adresinden hemen sonra başlar.Hesapla
Özetleme ve çakışma: dokuz kısa soru
İlk beş satırda verilen ağları, fazladan adres kapsamayan tek bir önekle özetleyin; tam özet yoksa nedenini söyleyin. Son dört satırda iki önekin çakışıp çakışmadığını bulun.
Özetleyin: a) 10.4.0.0/24, 10.4.1.0/24, 10.4.2.0/24, 10.4.3.0/24 b) 192.168.16.0/24 ile 192.168.31.0/24 arasındaki on altı ağ c) 172.20.6.0/24 ve 172.20.7.0/24 d) 172.20.5.0/24 ve 172.20.6.0/24 e) 10.8.64.0/26, 10.8.64.64/26, 10.8.64.128/26, 10.8.64.192/26 Çakışıyor mu: f) 10.2.0.0/20 ile 10.2.14.0/24 g) 192.168.9.64/26 ile 192.168.9.128/25 h) 172.16.100.0/22 ile 172.16.102.128/25 i) 10.0.0.8/30 ile 10.0.0.12/30
- Özet için: ağ sayısı 2'nin kuvveti mi, ilk ağ toplam bloğun katında mı başlıyor? İkisi de evetse öneki o kadar bit kısaltın.
- Emin olamazsanız en küçük ve en büyük ağın değişen sekizlisini ikilikte alt alta yazın.
- Çakışma için: öneki kısa olanın aralığını bulun, ötekinin ağ adresi içinde mi bakın.
Cevap: a) 4 ağ, 0 dördün katı: önek 2 bit kısalır, 10.4.0.0/22. b) 16 ağ = 2 üzeri 4, 16 on altının katı: önek 4 bit kısalır, 192.168.16.0/20 (16 ile 31 arası). c) 2 ağ, 6 çift: 172.20.6.0/23. d) Tam özet yok: 5 tek sayıdır, bir /23 burada başlayamaz. İkisini kapsayan en dar önek 172.20.4.0/22'dir ve 172.20.4.0 ile 172.20.7.0'ı da kapsar; fazladan adres istenmiyorsa iki ayrı satır yazılır. e) Dört /26, dördüncü sekizlide 0'dan başlıyor: önek 2 bit kısalır, 10.8.64.0/24. f) /20'nin üçüncü sekizlideki bloğu 16'dır: 10.2.0.0 ile 10.2.15.255 arası. 10.2.14.0 içinde: çakışır. g) /25'in aralığı .128 ile .255 arası; /26'nın ağ adresi .64 bunun dışında ve /26 .127'de bitiyor: çakışmaz. h) /22'nin aralığı 172.16.100.0 ile 172.16.103.255 arası. 172.16.102.128 içinde: çakışır. i) Önekler eşit ve ağ adresleri farklı (.8 ve .12): çakışmaz; yan yana iki hattır.Laboratuvarda
Laboratuvar: WAN hattı neden /30
Laboratuvarda 'İki lokasyon: WAN ve statik yönlendirme' çalışmasını açın. Merkez 192.168.10.0/24, şube 192.168.20.0/24 ve aradaki hat 10.0.0.0/30. Hattın adreslemesini hesapla doğrulayın, çalışmayı tamamlayın ve kâğıt üzerinde bir özetleme sorusunu cevaplayın.
- R1'de
enableveshow ip routeyazın.Csatırlarında 192.168.10.0/24 ve 10.0.0.0/30 ağlarını bulun. - 10.0.0.0/30 için ağ adresini, iki host adresini ve yayın adresini hesaplayın. R1 ve R2'nin hat üzerindeki adresleri bu iki host adresi mi?
- Aynı hat /24 ile adreslenseydi kaç adres harcanırdı? Kuruma on hat daha eklenseydi /30 ile sıradaki bloklar hangileri olurdu?
- Çalışmanın ipuçlarındaki iki statik yolu yazın ve PC-M'den
ping 192.168.20.10iletracert 192.168.20.10komutlarını çalıştırın. - Kâğıtta: şubeye ikinci bir ağ olarak 192.168.21.0/24 eklenseydi, R1'e iki ayrı satır yerine yazılabilecek tek özet satırı ne olurdu? Ya eklenen ağ 192.168.19.0/24 olsaydı?
Cevap: 10.0.0.0/30: blok 4, ağ adresi 10.0.0.0, hostlar 10.0.0.1 (R1) ve 10.0.0.2 (R2), yayın adresi 10.0.0.3. İki uçlu bir hatta iki adres gerekir ve bunu veren en küçük klasik alt ağ /30'dur; dört adres harcar. Aynı hat /24 olsaydı 256 adres ayrılır, 252 kullanılabilir adres boşta kalırdı. Sıradaki hatlar blok 4 ile ilerler: 10.0.0.4/30, 10.0.0.8/30, 10.0.0.12/30 ve devamı; on hat 10.0.0.4 ile 10.0.0.43 arasını kullanır. Statik yollar yazıldığında ping dört cevap alır ve tracert üç atlama gösterir. Özet: 192.168.20.0/24 ile 192.168.21.0/24 iki ağdır ve 20 çift sayıdır; önek bir bit kısalır: 192.168.20.0/23, komutuip route 192.168.20.0 255.255.254.0 10.0.0.2. Eklenen ağ 192.168.19.0/24 olsaydı tam özet olmazdı: 19 ile 20'yi kapsayan en dar önek 192.168.16.0/21'dir ve 16, 17, 18, 22, 23 gibi şubede olmayan ağları da kapsar; iki ayrı satır yazılır.- R1'de
Laboratuvarda
Laboratuvar: kendi VLSM planınızı kurun
Serbest laboratuvarda 192.168.50.0/24 bloğundan üç alt ağlık bir VLSM planı kurun: A ağı 100 host, B ağı 50 host ve iki yönlendirici arasında bir hat. Önce planı kâğıtta çıkarın, sonra cihazlara işleyin ve iki uçtaki bilgisayarı birbirine ulaştırın.
- Kâğıtta planı çıkarın: üç alt ağın öneki, ağ adresi, host aralığı ve yayın adresi.
- İki yönlendirici ve bir bilgisayar ekleyin. Laboratuvar her kabloyu iki cihazın ilk boş portuna takar; bu yüzden kabloları bu sırayla çekin: önce SW-1 ile R-1 (R-1'in Gi0/0'ı), sonra R-2 ile PC-2 (R-2'nin Gi0/0'ı), en son R-1 ile R-2 (iki tarafta da Gi0/1). PC-1 ile SW-1 arasındaki kablo hazırdır.
- R-1'de
enable,configure terminal,interface gi0/0,ip address 192.168.50.1 255.255.255.128; sonrainterface gi0/1,ip address 192.168.50.193 255.255.255.252. - R-2'de
interface gi0/1için 192.168.50.194 ve aynı /30 maskesini,interface gi0/0için 192.168.50.129 ve 255.255.255.192 maskesini verin. - PC-1'de
ip 192.168.50.10/25vegateway 192.168.50.1; PC-2'deip 192.168.50.130/26vegateway 192.168.50.129yazın. - Statik yollar: R-1'de
ip route 192.168.50.128 255.255.255.192 192.168.50.194, R-2'deip route 192.168.50.0 255.255.255.128 192.168.50.193. PC-1'denping 192.168.50.130yazın ve 'Laboratuvarı test et' düğmesine basın.
Cevap: Plan: A ağı 100 host için /25, 192.168.50.0/25, hostlar .1 ile .126 arası, yayın .127. B ağı 50 host için /26, 192.168.50.128/26, hostlar .129 ile .190 arası, yayın .191. Hat /30, 192.168.50.192/30, uçlar .193 ve .194, yayın .195. Boş kalan: 192.168.50.196 ile .255 arası. Ping çalışıyorsa plan cihazlara doğru işlenmiştir; her yönlendiricideshow ip routeüç satır gösterir: ikiC(kendi LAN'ı ve hat) ve birS(karşı LAN). Çalışmıyorsa sırayla bakın: bilgisayarın maskesi planla aynı mı (/25 ve /26), ağ geçidi kendi alt ağında mı, iki statik yolun maskesi karşı LAN'ın maskesiyle aynı mı. Denemeye değer bir hata: PC-2'ye 192.168.50.126/26 verin. Bu adres A ağının aralığındadır (192.168.50.64/26 ağına düşer) ve ağ geçidi .129 artık PC-2'nin alt ağının dışında kalır; kâğıttaki planın neden adres adres işlenmesi gerektiğini gösterir.Hesapla
Hız antrenmanı: yirmi soru, yirmi dakika
Sitedeki Hız antrenmanları sayfasını (/tr/blog/egitim/ag-ve-soc/antrenman) açın ve alt ağ hesabı antrenmanında art arda yirmi soru çözün. Bu kez kâğıda yalnızca iki sayı yazma kuralıyla çalışın: adresin bloğunun başladığı kat ve bir sonraki kat.
- Başlamadan önce iki satırı ezberden yazın: 128, 64, 32, 16, 8, 4 (bloklar) ve 126, 62, 30, 14, 6, 2 (hostlar).
- Her soruda önce öneki satıra oturtun: 24'ten kısaysa 8 ekleyin ve üçüncü sekizlide çalışın.
- Katı 0'dan sayarak değil, dayanaktan yürüyerek bulun.
- Bir dakikayı geçen her soruyu işaretleyin; tur bitince yalnızca o önekleri yineleyin.
Cevap: Ölçüt: yirmi sorunun en az on sekizi doğru ve ortalama süre soru başına bir dakikanın altında. Beklenen çözüm biçimine bir örnek: 10.77.203.14/22. /22, /30 ile aynı satır: blok 4, üçüncü sekizlide. Dayanak 200; 204. 203'ü geçmeyen son kat 200, sonraki 204. Ağ 10.77.200.0, yayın 10.77.203.255, hostlar 10.77.200.1 ile 10.77.203.254 arası, 10 host biti ile 1022 host. Kâğıtta yalnızca 200 ve 204 vardır. Süreniz hep aynı tür soruda uzuyorsa (çoğunlukla /21, /22 ve /23) sorun yöntemde değil ezberdedir: hız kartındaki dayanakları yeniden çalışın.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
10.30.30.0/24 bloğundan şu ihtiyaçlar için bir VLSM adres planı çıkarın: Üretim 110 host, Depo 55 host, Ofis 26 host, Misafir 12 host ve bir noktadan noktaya hat. Her alt ağın önekini, ağ adresini ve yayın adresini yazın; ihtiyaçları neden bu sırayla yerleştirdiğinizi ve ne kadar yerin boş kaldığını açıklayın.
R2'nin arkasında 172.20.16.0/24, 172.20.17.0/24, 172.20.18.0/24, 172.20.19.0/24 ve 172.20.20.0/24 ağları var; R2'nin bilmediği hedefler için R1'i gösteren bir varsayılan rotası bulunuyor. Bir teknisyen R1'e bu beş ağ için tek satır yazmayı öneriyor: 172.20.16.0/21. Bu özetin neleri kapsadığını hesaplayın, hangi soruna yol açacağını ve bunun bir tracert çıktısında nasıl görüneceğini anlatın, doğru çözümü yazın.