Aşama 1: Ağ katman katman · Ders 1.7
Alt ağ hesabı 1: maske, ağ ve yayın adresi, host sayısı
Verilen herhangi bir IPv4 adresi ve maskesi için ağ adresini, yayın adresini, ilk ve son kullanılabilir hostu ve host sayısını ikiliğe çevirmeden bir dakikanın altında bulabilir, iki adresin aynı ağda olup olmadığını söyleyebilir ve yanlış maskenin yol açtığı tek yönlü ping arızasını tanıyabilirsiniz.
Bir IP adresi tek başına yarım bilgidir. 192.168.10.77 adresini gören biri bu cihazın hangi ağda olduğunu, komşularının kim olduğunu ve hangi adrese gönderilen paketin o ağdaki herkese gideceğini söyleyemez; bunu söyleyen şey adresin yanındaki maskedir. Bu ders alt ağ hesabının iki dersinden ilkidir ve amacı sizi hesabı yapabilir hale getirmektir: maskeyi okuyacak, ağ adresini ve yayın adresini bulacak, kaç cihaza adres verilebildiğini hesaplayacaksınız. İkilik sayıları 'Bit ve bayt' dersinde öğrendiniz; burada onları bir kez kullanıp işin mantığını göreceğiz, sonra aynı sonucu ikiliğe hiç çevirmeden veren blok büyüklüğü yöntemine geçeceğiz. Dersin sonunda bir bilgisayarın 'bu hedef benim ağımda mı' sorusuna nasıl cevap verdiğini ve iki uçtaki maske birbirini tutmadığında neden ping'in yalnızca bir yönde bozulduğunu göreceksiniz. Büyük bir ağı farklı boyda parçalara bölmek (VLSM), ağları özetlemek ve CIDR bir sonraki dersin, 'Alt ağ hesabı 2'nin konusudur.
Maske: adresin neresi ağ, neresi host
Bir IPv4 adresi 32 bittir ve iki parçadan oluşur. Soldaki parça cihazın hangi ağda olduğunu söyler: ağ kısmı (network portion). Sağdaki parça o ağın içindeki tek bir cihazı gösterir: host kısmı (host portion). Host, ağa bağlı olan ve adres alan her cihazdır: bilgisayar, yazıcı, sunucu, bir yönlendiricinin arayüzü. Bir sokak adresine benzer: sokağın adı herkes için aynıdır, kapı numarası her ev için ayrıdır.
Sorun şudur: adresin kendisinde sınırın nerede olduğunu gösteren hiçbir işaret yoktur. 192.168.10.77 adresinde ağ kısmı ilk 24 bit de olabilir, ilk 26 bit de. Sınırı söyleyen, adresle birlikte verilen ikinci bir 32 bitlik sayıdır: alt ağ maskesi (subnet mask).
Maskenin kuralı tektir: maskede 1 olan her bit, adresin o bitinin ağ kısmına ait olduğunu söyler; 0 olan her bit host kısmına ait olduğunu söyler. Maskedeki 1'ler soldan başlar ve kesintisiz sürer, sonra 0'lar başlar ve sona kadar sürer. Araya 0 girmiş bir maske bugün kullanılmaz.
En tanıdık örnek: 192.168.1.10 adresi ve 255.255.255.0 maskesi. 255 ikilikte sekiz tane 1, 0 ise sekiz tane 0 demektir. Maske 24 tane 1 ve 8 tane 0'dan oluşur; adresin ilk üç sekizlisi (192.168.1) ağ kısmı, son sekizlisi (10) host kısmıdır. Sekizli (octet), adresin noktalarla ayrılan sekiz bitlik dört parçasının her biridir.
Aynı ağ kısmını taşıyan cihazlar aynı alt ağdadır (subnet): birbirlerine yönlendirici olmadan, doğrudan ulaşırlar. Ağ kısmı farklı olan iki cihaz arasında bir yönlendirici gerekir. Maskenin bütün işi bu ayrımı yapmaktır.
Maskenin iki yazımı ve aralarında çevirme
Maske iki biçimde yazılır ve ikisi de aynı şeyi söyler.
- Noktalı onluk yazım (dotted decimal): Maskenin dört sekizlisi onluk sayı olarak yazılır:
255.255.255.0. Windows'unipconfigçıktısında ve eski Cisco komutlarında bu biçimi görürsünüz. - Önek uzunluğu (prefix length): Maskedeki 1'lerin sayısı bir eğik çizgiden sonra yazılır:
/24. Adresle birlikte192.168.1.10/24diye okunur. Yönlendirme tablolarında, güvenlik duvarı kurallarında ve günlüklerde bu biçimi görürsünüz.
1'ler soldan kesintisiz geldiği için bir maskenin sekizlisi yalnızca dokuz değerden biri olabilir. Soldan kaç bit 1 ise o bitlerin basamak değerlerini (128, 64, 32, 16, 8, 4, 2, 1) toplarsınız: iki bit 128 + 64 = 192 eder. Dokuz değerin hepsi aşağıdaki tablodadır.
Bu dokuz sayıyı ezberleyin: 0, 128, 192, 224, 240, 248, 252, 254, 255. Bir maskede bunların dışında bir sayı görürseniz (örneğin 255.255.255.250) maske geçersizdir.
Önekten maskeye: Öneki 8'lere bölün. Her tam 8 bir 255 eder, kalan bit sayısı yukarıdaki listeden bir değer verir, geri kalan sekizliler 0 olur. /26 için: 26 = 8 + 8 + 8 + 2. Üç tane 255, sonra iki bitin değeri olan 192: 255.255.255.192. /20 için: 20 = 8 + 8 + 4. İki tane 255, sonra dört bitin değeri olan 240, sonra 0: 255.255.240.0.
Maskeden öneke: Her 255 için 8 sayın, 255 olmayan sekizlinin kaç bit ettiğini listeden bulun ve toplayın. 255.255.252.0 için: 8 + 8 + 6 = /22. 255.255.255.248 için: 8 + 8 + 8 + 5 = /29.
| 1 olan bit sayısı | İkilik | Sekizlinin değeri | Blok büyüklüğü (256 - değer) |
|---|---|---|---|
| 0 | 00000000 | 0 | 256 |
| 1 | 10000000 | 128 | 128 |
| 2 | 11000000 | 192 | 64 |
| 3 | 11100000 | 224 | 32 |
| 4 | 11110000 | 240 | 16 |
| 5 | 11111000 | 248 | 8 |
| 6 | 11111100 | 252 | 4 |
| 7 | 11111110 | 254 | 2 |
| 8 | 11111111 | 255 | 1 |
Dikkat: Tablonun son sütununu şimdilik yalnızca görün; blok büyüklüğünü iki bölüm sonra kullanacağız. Dikkat edin: sekizlinin değeri ile blok büyüklüğünün toplamı her satırda 256'dır.
Ağ adresi, yayın adresi ve arada kalan hostlar
Her alt ağda iki adres özeldir ve bir cihaza verilmez.
- Ağ adresi (network address): Host bitlerinin hepsinin 0 olduğu adres. Alt ağın adıdır; yönlendirme tablosunda ve kurallarda ağı bu adres gösterir.
- Yayın adresi (broadcast address): Host bitlerinin hepsinin 1 olduğu adres. Bu adrese gönderilen paket o alt ağdaki bütün cihazlara gider.
İkisinin arasında kalan bütün adresler kullanılabilir host adresidir (usable host address). İlk kullanılabilir adres ağ adresinin bir fazlası, son kullanılabilir adres yayın adresinin bir eksiğidir.
Ağ adresini bulmanın tanımı, adres ile maskenin bit bit VE (AND) işlemine sokulmasıdır. VE işleminde sonuç yalnızca iki bit de 1 ise 1 olur. Maskenin 1 olduğu yerde adresin biti aynen kalır, 0 olduğu yerde sıfırlanır; yani host kısmı silinir, geriye ağ kısmı kalır.
Bunu bir kez ikilikte yapalım: 192.168.10.77/26. Maske 255.255.255.192'dir. İlk üç sekizlide maske 255 olduğu için adres aynen kalır: 192.168.10. Bütün iş son sekizlidedir:
- Adresin son sekizlisi: 77 =
01001101 - Maskenin son sekizlisi: 192 =
11000000 - VE sonucu:
01000000= 64. Ağ adresi 192.168.10.64. - Host bitleri (son altı bit) 1 yapılırsa:
01111111= 127. Yayın adresi 192.168.10.127.
İlk kullanılabilir host 192.168.10.65, son kullanılabilir host 192.168.10.126'dır.
Kaç adres var? Host kısmında h bit varsa bu bitlerle 2 üzeri h farklı sayı yazılır. Bunların ikisi (hepsi 0 ve hepsi 1) ağ ve yayın adresine gider. Kullanılabilir host sayısı 2 üzeri h, eksi 2'dir. Host bit sayısı 32 eksi önektir. /26'da 32 - 26 = 6 host biti vardır: 2 üzeri 6 = 64 adres, 64 - 2 = 62 kullanılabilir host.
Dikkat: Kural iki istisna dışında her önekte geçerlidir: /31 ve /32. Bu ikisinde 'eksi 2' yapılmaz; nedenini Derinlemesine bölümünde göreceksiniz.
Blok büyüklüğü yöntemi: ikiliğe çevirmeden
İkilik hesap doğrudur ama yavaştır. Sınavda ve arıza başında kullanılan yöntem aynı sonucu onluk sayılarla verir. Dayandığı gözlem şudur: bir maskede alt ağlar belirli bir adımla ilerler ve her alt ağ o adımın bir katında başlar. Bu adıma blok büyüklüğü (block size) denir; İngilizce kaynaklar 'magic number' der.
Yöntem dört adımdır:
- 1. İlginç sekizliyi bulun. Maskede 255 de 0 da olmayan sekizli ilginç sekizlidir (interesting octet); ağ ile host arasındaki sınır onun içinden geçer. /25 ile /30 arasında dördüncü, /17 ile /23 arasında üçüncü sekizlidir.
- 2. Blok büyüklüğünü hesaplayın: 256 eksi maskenin o sekizlideki değeri. Maske 192 ise blok 64, 224 ise 32, 240 ise 16, 252 ise 4'tür.
- 3. Ağ adresini bulun. Adresin ilginç sekizlisindeki sayıya bakın ve bloğun o sayıyı geçmeyen en büyük katını bulun. Ağ adresinde ilginç sekizli bu kattır; solundaki sekizliler adresten aynen alınır, sağındakiler 0 olur.
- 4. Yayın adresini bulun. Bir sonraki alt ağ, bulduğunuz kata blok eklenince başlar. Yayın adresi ondan hemen önceki adrestir: ilginç sekizli 'sonraki kat eksi 1', sağındaki sekizliler 255 olur.
Aynı adresi dört farklı maskeyle çözelim: 192.168.10.77.
/24 (255.255.255.0): İlginç sekizli yoktur; son sekizlinin tamamı host kısmıdır. Ağ 192.168.10.0, yayın 192.168.10.255, hostlar .1 ile .254 arası, 254 host.
/26 (255.255.255.192): İlginç sekizli dördüncü, blok 256 - 192 = 64. 64'ün katları: 0, 64, 128, 192. 77'yi geçmeyen en büyük kat 64, sonraki kat 128. Ağ 192.168.10.64, yayın 128 - 1 = 192.168.10.127, hostlar .65 ile .126 arası, 62 host. İkilik hesapla bulduğumuz sonucun aynısı.
/27 (255.255.255.224): Blok 256 - 224 = 32. Katlar: 0, 32, 64, 96, 128 ve devamı. 77'yi geçmeyen en büyük kat 64, sonraki 96. Ağ 192.168.10.64, yayın 192.168.10.95, hostlar .65 ile .94 arası, 2 üzeri 5 eksi 2 = 30 host. Ağ adresi /26'dakiyle aynı çıktı ama ağ yarı boyuttadır; yayın adresi 127 değil 95'tir.
/30 (255.255.255.252): Blok 256 - 252 = 4. 77'yi geçmeyen en büyük kat 76 (4 x 19), sonraki 80. Ağ 192.168.10.76, yayın 192.168.10.79, hostlar yalnızca .77 ve .78: 2 üzeri 2 eksi 2 = 2 host. /30, iki yönlendiriciyi birbirine bağlayan hatlar için kullanılır.
Sağlama için iki kısa yol: ağ adresinin ilginç sekizlisi her zaman bloğun katıdır; ağ adresinin son sekizlisi çift, yayın adresinin son sekizlisi tek sayıdır.
İlginç sekizli üçüncü olduğunda: /20
Önek 24'ten kısa olduğunda yöntem değişmez, yalnızca çalıştığınız sekizli sola kayar. Dördüncü sekizlinin tamamı host kısmında kalır: ağ adresinde 0, yayın adresinde 255 olur.
172.16.77.200/20. Maske: 20 = 8 + 8 + 4, yani 255.255.240.0. İlginç sekizli üçüncü, blok 256 - 240 = 16. 16'nın katları: 0, 16, 32, 48, 64, 80 ve devamı. Adresin üçüncü sekizlisi 77; onu geçmeyen en büyük kat 64, sonraki kat 80.
- Ağ adresi: 172.16.64.0 (üçüncü sekizli 64, dördüncü 0).
- Yayın adresi: 172.16.79.255 (üçüncü sekizli 80 - 1 = 79, dördüncü 255).
- İlk host 172.16.64.1, son host 172.16.79.254.
- Host bitleri: 32 - 20 = 12. 2 üzeri 12 = 4096 adres, 4094 kullanılabilir host.
Buradaki tuzak şudur: son sekizlisi 0 ya da 255 olan her adres özel değildir. 172.16.64.0/20 ağında 172.16.70.255 sıradan bir host adresidir ve bir bilgisayara verilebilir; 172.16.71.0 da öyle. Bu ağın tek ağ adresi 172.16.64.0, tek yayın adresi 172.16.79.255'tir. Bir adresin ağ ya da yayın adresi olup olmadığını son sekizlisi değil, host bitlerinin tamamı belirler.
Dikkat: Hesabın yönünü şaşırmamak için sırayı hep aynı tutun: önce maske, sonra blok, sonra ağ adresi, sonra bir sonraki ağ, sonra yayın adresi, en son hostlar ve sayıları.
Bir host hedefin yerel olup olmadığına nasıl karar verir
Maskeyi yalnızca ağ yöneticisi kullanmaz; her bilgisayar, gönderdiği her paket için kullanır. Bir host paket göndermeden önce tek bir soru sorar: hedef benim ağımda mı?
Cevabı şöyle bulur: kendi adresini kendi maskesiyle VE işlemine sokar, hedef adresi de yine kendi maskesiyle VE işlemine sokar ve iki sonucu karşılaştırır.
- Sonuçlar aynıysa hedef yereldir. Host, hedefin MAC adresini öğrenmek için ARP ile doğrudan hedefin IP adresini sorar ve çerçeveyi hedefe yollar.
- Sonuçlar farklıysa hedef uzaktadır. Host, paketi ağ geçidine (default gateway) teslim eder: ARP ile ağ geçidinin IP adresini sorar ve çerçevenin hedef MAC adresine ağ geçidinin MAC adresini yazar. Paketin hedef IP adresi değişmez.
Örnek: 192.168.10.77/26 adresli bir bilgisayar, ağ geçidi 192.168.10.65. Kendi ağı 192.168.10.64'tür (.64 ile .127 arası).
- Hedef 192.168.10.100: aynı aralıkta, yerel. Bilgisayar 'Who has 192.168.10.100?' diye sorar.
- Hedef 192.168.10.130: ilk üç sekizli aynı görünse de /26 ile ağı 192.168.10.128'dir, uzak. Bilgisayar 'Who has 192.168.10.65?' diye sorar ve paketi ağ geçidine verir.
İki sonuç çıkar. Host karar verirken hedefin maskesini bilmez; yalnızca kendi maskesi vardır. Ağ geçidi de hostun kendi alt ağında olmak zorundadır; aksi halde host ona da ulaşamaz. Burada yeni olan, ARP'nin kimi soracağını maskenin belirlemesidir.
Yanlış maske: tek yönlü ping
Her host kendi maskesiyle karar verdiğine göre, iki uçtaki maske farklıysa iki taraf aynı soruya farklı cevap verebilir. Sitenin laboratuvarındaki arıza tam olarak budur.
Aynı switch'e bağlı iki bilgisayar: PC-01 192.168.1.10/24 ve PC-02 192.168.1.130/25. İkisinde de ağ geçidi tanımlı değil. PC-02'nin maskesi yanlış girilmiş; /24 olmalıydı.
PC-01'in gözünden: Maskesi /24, ağı 192.168.1.0, aralığı .0 ile .255 arası. 192.168.1.130 bu aralıktadır: yerel. PC-01 ARP ile 192.168.1.130'u sorar, cevabı alır ve ICMP isteğini yollar. Buraya kadar her şey çalışır.
PC-02'nin gözünden: Maskesi /25, blok 128. 130'u geçmeyen en büyük kat 128; ağı 192.168.1.128, aralığı .128 ile .255 arası. İsteği alır ve cevap vermek ister. Cevabın hedefi 192.168.1.10'dur ve bu adres PC-02'nin aralığında değildir: PC-02'ye göre uzak. Uzak hedef ağ geçidine verilir, ağ geçidi de yoktur. PC-02 cevabı gönderemez.
Sonuç: PC-01 dört isteğin dördünde de Request timed out. görür. PC-02'den PC-01'e ping atıldığında ise paket hiç yola çıkmaz ve PING: transmit failed. General failure. yazar. Kablo, switch ve iki adres doğrudur; bozuk olan bir maskedeki tek bittir.
Laboratuvarda bu arızayı ayırt eden iz şudur: ARP cevaplanır, istek gider, cevap gelmez. Kablo ya da switch bozuk olsaydı ARP de cevapsız kalırdı. 'Bir yönde çalışıyor, öbür yönde çalışmıyor' ya da 'bazı adreslere ulaşamıyorum' şikâyetinde ilk iş iki uçta da maskeye bakmaktır.
Akılda kalsın
- Maskede 1 olan bitler ağ kısmını, 0 olan bitler host kısmını gösterir; 1'ler soldan kesintisizdir, bu yüzden bir maske sekizlisi yalnızca 0, 128, 192, 224, 240, 248, 252, 254 ya da 255 olabilir ve önek uzunluğu 1'lerin sayısıdır.
- Ağ adresinde host bitlerinin hepsi 0, yayın adresinde hepsi 1'dir; ilk host ağ adresi artı 1, son host yayın adresi eksi 1'dir; kullanılabilir host sayısı 2 üzeri host biti, eksi 2'dir (/31 ve /32 dışında).
- Blok büyüklüğü 256 eksi maskenin ilginç sekizlideki değeridir; ağ adresi bloğun adresi geçmeyen en büyük katında başlar, yayın adresi bir sonraki katın hemen öncesidir. Önek 24'ten kısaysa iş üçüncü sekizlide yapılır ve dördüncü sekizli ağda 0, yayında 255 olur.
- Bir host hedefi kendi maskesiyle sınar: yerelse ARP ile hedefi, uzaksa ARP ile ağ geçidini sorar. Karşı tarafın maskesini bilmez; ağ geçidi kendi alt ağında olmak zorundadır.
- İki uçtaki maske farklıysa bir taraf ötekini yerel, öteki onu uzak sayabilir: ARP cevaplanır, istek gider, cevap gelmez. Tek yönlü ya da seçici erişim şikâyetinde önce iki uçtaki maskeyi karşılaştırın.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Alt ağ | Subnet | Aynı ağ kısmını taşıyan ve birbirine yönlendirici olmadan ulaşan adreslerin kümesi. |
| Alt ağ maskesi | Subnet mask | Adresin hangi bitlerinin ağ, hangilerinin host kısmı olduğunu gösteren 32 bitlik sayı; 1'ler ağ, 0'lar host. |
| Önek uzunluğu | Prefix length | Maskedeki 1 bitlerinin sayısı; adresin ardından eğik çizgiyle yazılır (/26). |
| Noktalı onluk yazım | Dotted decimal notation | 32 bitin dört sekizliye bölünüp her birinin onluk sayı olarak, noktalarla ayrılarak yazılması. |
| Sekizli | Octet | Bir IPv4 adresinin ya da maskesinin noktalarla ayrılan sekiz bitlik dört parçasından her biri. |
| Ağ kısmı | Network portion (network ID) | Adresin, maskenin 1 olduğu bitlere denk gelen ve alt ağı gösteren sol parçası. |
| Host kısmı | Host portion (host ID) | Adresin, maskenin 0 olduğu bitlere denk gelen ve alt ağ içindeki cihazı gösteren sağ parçası. |
| Host | Host | Ağa bağlı olan ve IP adresi alan her cihaz ya da arayüz. |
| Ağ adresi | Network address | Host bitlerinin hepsi 0 olan adres; alt ağın adıdır, bir cihaza verilmez. |
| Yayın adresi | Broadcast address (directed broadcast) | Host bitlerinin hepsi 1 olan adres; ona gönderilen paket alt ağdaki bütün cihazlara gider. |
| Sınırlı yayın adresi | Limited broadcast address | 255.255.255.255; gönderenin bulunduğu ağdaki herkese gider ve yönlendiriciden geçmez. |
| Kullanılabilir host adresi | Usable host address | Ağ adresi ile yayın adresi arasında kalan, bir cihaza verilebilen adres. |
| VE işlemi | Bitwise AND | İki bit de 1 ise 1 veren işlem; adres ile maskenin VE'si ağ adresini verir. |
| Blok büyüklüğü | Block size (magic number) | Alt ağların ilginç sekizlide ilerlediği adım: 256 eksi maskenin o sekizlideki değeri. |
| İlginç sekizli | Interesting octet | Maskede 255 de 0 da olmayan sekizli; ağ ile host kısmının sınırı onun içindedir. |
| Ağ geçidi | Default gateway | Hostun, kendi alt ağında olmayan hedeflere giden paketleri teslim ettiği yönlendirici adresi. |
| Yerel teslim | On-link (directly connected) | Hedefin hostun kendi alt ağında olması; ağ geçidi kullanılmaz, hedef için doğrudan ARP sorulur. |
| Noktadan noktaya bağlantı | Point-to-point link | Yalnızca iki ucu olan hat; /30 ya da RFC 3021 ile /31 önek kullanılır. |
| Host rotası | Host route | Yönlendirme tablosunda tek bir adresi gösteren /32 önekli satır. |
| Tek yönlü ping | One-way ping | İsteğin hedefe ulaştığı ama cevabın dönemediği durum; tipik nedeni iki uçta farklı maskedir. |
| Proxy ARP | Proxy ARP | Yönlendiricinin, başka ağdaki bir adres için sorulan ARP isteğini kendi MAC adresiyle cevaplaması. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Network+ N10-009 1.7: Given a scenario, use appropriate IPv4 network addressing (subnetting; VLSM ve CIDR kısmı bir sonraki dersin konusudur)
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 1.6: Configure and verify IPv4 addressing and subnetting
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 1.10: Verify IP parameters for Client OS (Windows, Mac OS, Linux)
- CompTIA Network+ N10-009 5.3: Given a scenario, troubleshoot common issues with network services (Incorrect subnet mask, Incorrect default gateway, Incorrect IP address)
- CompTIA Security+ SY0-801 ve CySA+ CS0-004: alt ağ hesabı için ayrı bir hedef maddesi yoktur; güvenlik duvarı kuralını, günlükteki adresi ve bir uyarının kapsamını yorumlayan Security Operations hedeflerinin ön bilgisidir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 950: Internet Standard Subnetting Procedure (maske, ağ ve host kısmı, hepsi 0 ve hepsi 1 olan host numaraları)
- RFC 1122: Requirements for Internet Hosts - Communication Layers (3.3.1.1: yerel mi uzak mı kararı)
- RFC 1878: Variable Length Subnet Table For IPv4 (önek, maske ve adres sayısı tablosu)
- RFC 3021: Using 31-Bit Prefixes on IPv4 Point-to-Point Links
- RFC 4632: Classless Inter-domain Routing (CIDR) (önek uzunluğu yazımı)
- RFC 791: Internet Protocol (IPv4 adresinin 32 bit oluşu)
- Cisco: Configure IP Addresses and Unique Subnets for New Users
- Microsoft Learn: TCP/IP addressing and subnetting (yanlış maske ve yanlış ağ geçidi belirtileri)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Önek tablosu: /24 ile /32
Bu tablo dersin iskeletidir ve ezbere bilinmelidir. Blok büyüklüğü dördüncü sekizlideki adımdır ve aynı zamanda alt ağdaki toplam adres sayısıdır. Son sütun, bir /24'ün o önekle kaç eşit alt ağa bölündüğünü gösterir.
Tabloyu ezberlemenin kolay yolu tek bir satırı bilip ikiye bölmek ya da ikiyle çarpmaktır: /24'te 256 adres vardır ve önek her bir bit uzadığında sayı yarıya iner. Maskenin son sekizlisi her zaman 256 eksi blok büyüklüğüdür.
| Önek | Maske | Blok büyüklüğü (adres sayısı) | Kullanılabilir host | Bir /24 içinde kaç tane |
|---|---|---|---|---|
| /24 | 255.255.255.0 | 256 | 254 | 1 |
| /25 | 255.255.255.128 | 128 | 126 | 2 |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 | 62 | 4 |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 | 30 | 8 |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 | 14 | 16 |
| /29 | 255.255.255.248 | 8 | 6 | 32 |
| /30 | 255.255.255.252 | 4 | 2 | 64 |
| /31 | 255.255.255.254 | 2 | 2 (RFC 3021, yalnızca noktadan noktaya) | 128 |
| /32 | 255.255.255.255 | 1 | 1 (tek adres) | 256 |
Dikkat: Sık yapılan hata: 'kaç host gerekiyor' sorusunda eksi 2'yi unutmak. 30 cihaz /27'ye sığar (30 host), ama 31 cihaz sığmaz; 32 adresin ikisi ağ ve yayın adresidir. Yönlendiricinin o ağdaki arayüzü de bir host adresi kullanır; cihazları sayarken onu da sayın.
Önek tablosu: /16 ile /23
Önek 24'ten kısa olduğunda ilginç sekizli üçüncüdür. Tablodaki blok büyüklüğü üçüncü sekizlideki adımdır; son sütun alt ağın kaç tane /24 genişliğinde olduğunu gösterir ve blok büyüklüğüyle aynı sayıdır. Adres sayısı, blok büyüklüğü çarpı 256'dır.
Maskenin üçüncü sekizlisindeki sayılar, /24 ile /32 tablosunun dördüncü sekizlisindeki sayıların aynısıdır: 128, 192, 224, 240, 248, 252, 254. Yani ikinci tabloyu ayrıca ezberlemezsiniz; birinci tabloyu sekiz bit sola kaydırırsınız. /18 ile /26, /20 ile /28, /22 ile /30 aynı sekizli değerini ve aynı blok büyüklüğünü taşır.
Önek 16'dan da kısaysa aynı iş ikinci sekizlide yapılır. Tek bir örnek yeter: 172.16.0.0/12. Maske 255.240.0.0, ilginç sekizli ikinci, blok 16. Ağ 172.16.0.0'da başlar ve bir sonraki kat olan 172.32.0.0'dan hemen önce, 172.31.255.255'te biter.
| Önek | Maske | Blok büyüklüğü (3. sekizli) | Adres sayısı | Kullanılabilir host |
|---|---|---|---|---|
| /16 | 255.255.0.0 | 256 | 65 536 | 65 534 |
| /17 | 255.255.128.0 | 128 | 32 768 | 32 766 |
| /18 | 255.255.192.0 | 64 | 16 384 | 16 382 |
| /19 | 255.255.224.0 | 32 | 8 192 | 8 190 |
| /20 | 255.255.240.0 | 16 | 4 096 | 4 094 |
| /21 | 255.255.248.0 | 8 | 2 048 | 2 046 |
| /22 | 255.255.252.0 | 4 | 1 024 | 1 022 |
| /23 | 255.255.254.0 | 2 | 512 | 510 |
Dikkat: 2'nin kuvvetlerini 2 üzeri 16'ya kadar ezbere bilmek bu tablonun yarısıdır: 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512, 1024, 2048, 4096, 8192, 16384, 32768, 65536.
İkilik sağlama: yöntemin neden çalıştığı
Blok büyüklüğü yöntemi bir kısa yoldur; arkasındaki işlem VE işlemidir. Bir sonuçtan emin olamadığınızda ilginç sekizliyi ikiliğe çevirip sağlama yaparsınız. Kutuda 172.16.77.200/20 örneğinin tamamı ikilikte yazılmıştır; dikey çizgi ağ ile host kısmının sınırıdır.
Yöntemin neden çalıştığı da buradan görülür. /20'de üçüncü sekizlinin ilk dört biti ağ kısmındadır. Bu dört bitin en sağdakinin basamak değeri 16'dır; ağ kısmı bir artınca üçüncü sekizli 16 artar. Blok büyüklüğü, ağ kısmının son bitinin basamak değerinden başka bir şey değildir. '256 eksi maske değeri' aynı sayıyı çevirme yapmadan verir: 256 - 240 = 16.
Yayın adresinde host bitlerinin hepsi 1 olur: üçüncü sekizlinin son dört biti (8 + 4 + 2 + 1 = 15) ve dördüncü sekizlinin tamamı. 64 + 15 = 79; 'sonraki kat eksi 1' kuralının verdiği sayı.
1. sekizli 2. sekizli 3. sekizli 4. sekizli
Adres 10101100 . 00010000 . 0100|1101 . 11001000 172.16.77.200
Maske 11111111 . 11111111 . 1111|0000 . 00000000 255.255.240.0
-------- -------- --------- --------
Adres VE maske 10101100 . 00010000 . 0100|0000 . 00000000 172.16.64.0 ağ adresi
Host bitleri 1 10101100 . 00010000 . 0100|1111 . 11111111 172.16.79.255 yayın adresi
İlk host ağ adresi + 1 = 172.16.64.1
Son host yayın adresi - 1 = 172.16.79.254
Host bitleri 32 - 20 = 12 -> 2^12 = 4096 adres, 4094 kullanılabilir hostDikkat: Sınavda kâğıda yalnızca ilginç sekizliyi yazın. Öteki üç sekizliyi ikiliğe çevirmek zaman kaybıdır: maskenin 255 olduğu sekizli adresten aynen gelir, 0 olduğu sekizli ağ adresinde 0, yayın adresinde 255 olur.
Sınır durumlar: /31 ve /32
/31: Tek host biti vardır, yani iki adres. Genel kurala göre biri ağ, öbürü yayın adresi olur ve hosta adres kalmaz. Oysa iki yönlendiriciyi birbirine bağlayan bir hatta yalnızca iki uç vardır; herkese seslenmek için ayrı bir yayın adresine gerek yoktur. RFC 3021 bu yüzden bir istisna tanımlar: noktadan noktaya bağlantıda (point-to-point link) 31 bitlik maskeyle iki adresin ikisi de host adresi sayılır. 192.0.2.0/31 hattında bir uç 192.0.2.0, öbür uç 192.0.2.1 adresini alır.
Kazancı şudur: aynı hat /30 ile dört adres harcar (ağ, iki host, yayın), /31 ile iki. Yüzlerce hattı olan bir ağda harcanan adres yarıya iner. Bedeli: o hatta yönlendirilmiş yayın adresi yoktur; yayın gerekiyorsa sınırlı yayın adresi 255.255.255.255 kullanılır. /31 kullanıcı bilgisayarlarının bulunduğu bir ağda kullanılmaz. Cisco IOS, noktadan noktaya olmayan bir arayüze (örneğin Ethernet) /31 verildiğinde komutu kabul eder ama uyarır.
/32: Host biti yoktur; maske 255.255.255.255'tir ve tek bir adresi gösterir. Bir ağ değil, tek bir hosttur. Üç yerde karşınıza çıkar: yönlendiricinin loopback arayüzünde, yönlendirme tablosundaki host rotasında (host route) ve bir güvenlik duvarı kuralında ya da günlükte 'yalnızca bu adres' anlamında. Windows'un yönlendirme tablosu kendi adresinizi ve ağınızın yayın adresini /32 olarak ayrı ayrı listeler; Cisco IOS da arayüzün kendi adresini L (local) harfiyle /32 olarak gösterir.
Sınav için iki cümle: /30'da 2 kullanılabilir host vardır ve her türlü bağlantıda çalışır; /31'de de 2 adres kullanılır ama yalnızca noktadan noktaya bağlantıda ve RFC 3021 sayesinde.
R1(config)# interface GigabitEthernet0/1
R1(config-if)# ip address 192.0.2.0 255.255.255.254
% Warning: use /31 mask on non point-to-point interface cautiously
R1# show ip route connected
192.168.10.0/24 is variably subnetted, 2 subnets, 2 masks
C 192.168.10.64/26 is directly connected, GigabitEthernet0/0
L 192.168.10.65/32 is directly connected, GigabitEthernet0/0Dikkat: Sık yapılan hata: /32'yi 'herkese giden yayın' sanmak. 255.255.255.255 bir hedef adres olarak yazıldığında sınırlı yayındır; bir maske olarak yazıldığında ise tam tersini, tek bir adresi anlatır.
Kendi bilgisayarınızda ve yönlendiricide maskeyi okumak
Windows maskeyi ipconfig çıktısında noktalı onluk yazar. PowerShell'de Get-NetIPAddress -AddressFamily IPv4 aynı bilgiyi PrefixLength alanında önek uzunluğu olarak verir. İki çıktıyı yan yana koyup birini ötekine çevirmek iyi bir alıştırmadır.
route print -4 komutu, bilgisayarın maskeyle yaptığı hesabın sonucunu gösterir. Kutudaki örnekte adres 192.168.10.77, maske 255.255.255.192'dir. Tabloda dört satıra bakın. İlk satır varsayılan rotadır: başka hiçbir satıra uymayan her hedef ağ geçidine (192.168.10.65) gider. İkinci satır bilgisayarın kendi alt ağıdır: Gateway sütununda bir adres değil On-link yazar, yani bu hedefler için ağ geçidi kullanılmaz, doğrudan ARP sorulur. Üçüncü satır bilgisayarın kendi adresi, dördüncü satır alt ağın yayın adresidir; ikisi de /32 olarak yazılmıştır.
Bu tablo kendi hesabınızı da denetler: bulduğunuz ağ adresi ikinci satırda, yayın adresi dördüncü satırda yazıyor olmalıdır.
Cisco IOS'ta show interfaces çıktısındaki Internet address is 192.168.10.65/26 satırı adresi önekle verir. Yapılandırmada ise maske noktalı onluk yazılır: ip address 192.168.10.65 255.255.255.192. IOS bariz hataları kabul etmez: bir arayüze o maskeyle ağ adresi olan bir adres vermeye çalışırsanız Bad mask /26 for address 192.168.10.64 cevabını alırsınız; başka bir arayüzün ağıyla çakışan bir adres için de % 192.168.10.64 overlaps with GigabitEthernet0/0 uyarısı çıkar.
C:\> ipconfig
Ethernet adapter Ethernet:
Connection-specific DNS Suffix . :
IPv4 Address. . . . . . . . . . . : 192.168.10.77
Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.255.192
Default Gateway . . . . . . . . . : 192.168.10.65
C:\> route print -4
IPv4 Route Table
===========================================================================
Active Routes:
Network Destination Netmask Gateway Interface Metric
0.0.0.0 0.0.0.0 192.168.10.65 192.168.10.77 25
192.168.10.64 255.255.255.192 On-link 192.168.10.77 281
192.168.10.77 255.255.255.255 On-link 192.168.10.77 281
192.168.10.127 255.255.255.255 On-link 192.168.10.77 281
PS> Get-NetIPAddress -AddressFamily IPv4 | Format-Table IPAddress, PrefixLength
IPAddress PrefixLength
--------- ------------
192.168.10.77 26
127.0.0.1 8Dikkat: Kutudaki route print çıktısı kısaltılmıştır; gerçek çıktıda 127.0.0.0, 224.0.0.0 ve 255.255.255.255 hedefli satırlar da bulunur. Onlar bu dersin konusu değildir.
Yerel mi, uzak mı: kararın paket yakalamadaki izi
Bir hostun hedefi yerel mi uzak mı saydığı, attığı ilk ARP isteğinden okunur. Bu, arıza ararken de bir olayı incelerken de işe yarayan bir bilgidir: hostun maskesini görmeden, ne düşündüğünü paketten anlarsınız.
Tablo, 192.168.10.77/26 adresli ve ağ geçidi 192.168.10.65 olan bir bilgisayarın iki farklı hedefe ping atarken ürettiği çerçeveleri karşılaştırır. İkinci durumda paketin hedef IP adresi 192.168.10.130'dur ama çerçevenin hedef MAC adresi ağ geçidinindir; 2. katman adresi bir sonraki atlamayı, 3. katman adresi son hedefi gösterir.
Bir yakalamada şunlara bakın:
- Host, hedefin kendisi için ARP soruyorsa hedefi yerel sayıyordur. Hedef gerçekte başka bir ağdaysa hostun maskesi olması gerekenden geniştir (önek fazla kısa).
- Host, kendi switch'indeki bir komşusuna giderken ağ geçidi için ARP soruyor ve çerçeveyi ona yolluyorsa hedefi uzak sayıyordur: maskesi olması gerekenden dardır (önek fazla uzun).
- ARP isteği cevaplanıyor ama ICMP cevabı gelmiyorsa sorun büyük olasılıkla karşı tarafın maskesinde ya da ağ geçidindedir; kabloda değil.
| Hedef | Hostun kararı | ARP isteği | Çerçevenin hedef MAC adresi | Paketin hedef IP adresi |
|---|---|---|---|---|
| 192.168.10.100 | Yerel (ağ 192.168.10.64) | Who has 192.168.10.100? Tell 192.168.10.77 | 192.168.10.100'ün MAC adresi | 192.168.10.100 |
| 192.168.10.130 | Uzak (ağ 192.168.10.128) | Who has 192.168.10.65? Tell 192.168.10.77 | Ağ geçidinin MAC adresi | 192.168.10.130 |
Dikkat: ARP isteğine cevap verilmesi, iki tarafın aynı alt ağda olduğunu kanıtlamaz. ARP cevabı yalnızca iki cihazın aynı yayın alanında olduğunu gösterir. Laboratuvardaki PC-02, soran tarafın adresi kendi alt ağında görünmese de ARP isteğini cevaplar. Gerçek işletim sistemlerinde bu davranış sisteme ve ayara göre değişir; cevaplamayan bir sistemde aynı maske hatası cevapsız ARP olarak görünür.
Yanlış maskenin belirtileri
Maske hatası iki yönde yapılabilir ve belirtileri farklıdır.
Maske olması gerekenden dar (önek fazla uzun). Host kendi ağını olduğundan küçük sanar. Gerçekte komşusu olan bazı adresleri uzak sayar ve ağ geçidine yollar. Ağ geçidi yoksa ya da hostun küçülmüş ağının dışında kalıyorsa paket hiç çıkmaz: PING: transmit failed. General failure. Laboratuvardaki PC-02 bu durumdadır. Ağ geçidi hostun aralığındaysa paket yönlendiriciye gider, yönlendirici onu geldiği arayüzden geri yollar ve iletişim çoğu zaman çalışır; arıza gizlenir, trafik gereksiz yere yönlendiriciden dolaşır.
Maske olması gerekenden geniş (önek fazla kısa). Host kendi ağını olduğundan büyük sanar. Gerçekte yönlendiricinin arkasında olan adresleri yerel sayar ve onlar için doğrudan ARP sorar. O adresler aynı yayın alanında olmadığı için ARP'ye kimse cevap vermez. Windows bu durumda kendi adresinden gelen bir satır yazar: Reply from 10.1.1.10: Destination host unreachable. Tipik şikâyet şudur: 'kendi katımdaki cihazlara ve internete ulaşıyorum, yalnızca yan binadaki sunuculara ulaşamıyorum.' İnternet çalışır, çünkü o adresler hostun yanlış maskesine göre de uzaktır ve ağ geçidine gider.
İkinci durumu gizleyebilen bir ayrıntı vardır: yönlendiricide proxy ARP açıksa (Cisco IOS arayüzlerinde varsayılan olarak açıktır) yönlendirici, başka ağdaki adres için sorulan ARP'yi kendi MAC adresiyle cevaplar ve iletişim çalışır. Yanlış maske yıllarca fark edilmeden kalabilir.
Arıza ararken sıra şudur: iki uçta ipconfig ile adres, maske ve ağ geçidini yazın; her iki uç için ağ adresini ve aralığı hesaplayın; her ucun aralığında öteki ucun ve kendi ağ geçidinin bulunup bulunmadığına bakın.
| Durum | Hostun yanılgısı | Paket düzeyinde görünen | Kullanıcının gördüğü |
|---|---|---|---|
| Maske dar, ağ geçidi yok ya da aralık dışında | Komşuyu uzak sanır | Hiç paket çıkmaz; karşıdan gelen isteğe cevap dönmez | General failure; karşı tarafta Request timed out |
| Maske dar, ağ geçidi aralıkta | Komşuyu uzak sanır | Komşuya giden çerçevenin hedef MAC adresi ağ geçidi | Çoğu zaman çalışır, dolaşık yoldan |
| Maske geniş, proxy ARP kapalı | Uzaktaki ağı yerel sanır | Başka ağdaki adres için cevapsız ARP istekleri | Destination host unreachable (kendi adresinden) |
| Maske geniş, proxy ARP açık | Uzaktaki ağı yerel sanır | ARP tablosunda birçok IP adresi yönlendiricinin MAC adresinde | Çalışır; arıza gizlenir |
| Ağ geçidi hostun alt ağının dışında | Yok; ayar tutarsız | Ağ geçidi için ARP sorulamaz | Yerel ağ çalışır, başka hiçbir ağa çıkılamaz |
Dikkat: ARP tablosunda birçok IP adresinin aynı MAC adresini göstermesi ARP zehirlemesinin de izidir. O MAC adresi ağ geçidine aitse ve hostun maskesi fazla genişse açıklama saldırı değil, proxy ARP'dir. Karar vermeden önce maskeye bakın.
Analist için: kapsam, yayın adresi ve hesap hataları
Bir SOC analisti alt ağ hesabını adres dağıtmak için değil, okumak için kullanır. Üç tipik iş vardır.
Bir adres bu kuralın ya da bu ağın içinde mi? Güvenlik duvarı kuralı 10.20.36.0/22 diyorsa ve günlükte kaynak 10.20.39.200 ise adres kuralın içindedir: /22'nin bloğu 4'tür, ağ 10.20.36.0'dan 10.20.39.255'e kadar sürer. Kaynak 10.20.40.1 olsaydı dışında kalırdı. Bir uyarının hangi bölümü, hangi sunucu ağını ilgilendirdiğini bu hesapla söylersiniz.
Hedef adres bir yayın adresi mi? Günlükte hedefi 192.168.10.127 olan UDP paketleri gören biri bunu tek bir cihaza yapılan bağlantı sanabilir. Ağ /26 ise bu adres yayın adresidir ve bir hostun kendi alt ağına ad sorgusu ya da duyuru yollaması olağandır. Tersi de olur: 10.20.37.255 bir /22 ağında yayın adresi değil, sıradan bir hosttur. Maskeyi bilmeden bu ayrım yapılamaz.
Bir tarama nereye kadar uzanıyor? Kendi alt ağındaki bütün adresler için sırayla ARP soran bir host o alt ağı tarıyordur. Sorulan adreslerin ilki ve sonuncusu, hostun kendi ağını ne büyüklükte sandığını, yani maskesini ele verir.
Hesapta en sık yapılan hatalar da bellidir:
- Host sayısında eksi 2'yi unutmak, ya da /31 ve /32'de gereksiz yere eksi 2 yapmak.
- Bloğu yanlış sekizlide aramak: 255.255.240.0 maskesinde blok dördüncü değil üçüncü sekizlidedir.
- İlginç sekizli üçüncüyken yayın adresinin son sekizlisini 255 yapmayı unutmak: 172.16.64.0/20'nin yayın adresi 172.16.79.0 değil, 172.16.79.255'tir.
Hızı yalnızca yineleme verir: sitedeki Hız antrenmanları sayfası (/tr/blog/egitim/ag-ve-soc/antrenman) her seferinde yeni bir adres ve önek üretir, süre tutar. Wildcard maskesi (maskenin tersi) ACL dersinde, bir ağı farklı boyda parçalara bölmek ve ağları özetlemek 'Alt ağ hesabı 2'de anlatılacaktır.
Dikkat: Eski kaynaklarda bir ağ bölündüğünde ilk ve son alt ağın (subnet zero ve hepsi 1 olan alt ağ) kullanılamayacağı yazar. Bu kısıt bugün geçerli değildir; 192.168.10.0/26 ve 192.168.10.192/26 öteki alt ağlar gibi kullanılır. Sınav sorusu aksini açıkça söylemedikçe bütün alt ağları sayın.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Hesapla
Beş adres, altı cevap
Aşağıdaki beş adresin her biri için altı şeyi bulun: noktalı onluk maske, ağ adresi, yayın adresi, ilk kullanılabilir host, son kullanılabilir host ve kullanılabilir host sayısı. İkiliğe çevirmeden, blok büyüklüğü yöntemiyle çalışın. Süre tutun: beşi için hedef beş dakikadır.
a) 192.168.50.100/27 b) 10.1.1.9/30 c) 10.50.60.70/28 d) 172.20.150.3/21 e) 192.168.200.255/23
- Öneki maskeye çevirin ve ilginç sekizliyi bulun.
- Blok büyüklüğünü hesaplayın: 256 eksi maskenin ilginç sekizlideki değeri.
- Adresin ilginç sekizlisini geçmeyen en büyük kat ağ adresini, bir sonraki katın bir eksiği yayın adresini verir.
- İlginç sekizli üçüncüyse dördüncü sekizliyi ağ adresinde 0, yayın adresinde 255 yapın.
- Host sayısı: 2 üzeri (32 eksi önek), eksi 2.
Cevap: a) Maske 255.255.255.224, blok 32. 100'ü geçmeyen en büyük kat 96, sonraki 128. Ağ 192.168.50.96, yayın 192.168.50.127, hostlar 192.168.50.97 ile 192.168.50.126 arası, 30 host. b) Maske 255.255.255.252, blok 4. 9'u geçmeyen en büyük kat 8, sonraki 12. Ağ 10.1.1.8, yayın 10.1.1.11, hostlar 10.1.1.9 ve 10.1.1.10, 2 host. c) Maske 255.255.255.240, blok 16. 70'i geçmeyen en büyük kat 64, sonraki 80. Ağ 10.50.60.64, yayın 10.50.60.79, hostlar 10.50.60.65 ile 10.50.60.78 arası, 14 host. d) Maske 255.255.248.0, ilginç sekizli üçüncü, blok 8. 150'yi geçmeyen en büyük kat 144 (8 x 18), sonraki 152. Ağ 172.20.144.0, yayın 172.20.151.255, hostlar 172.20.144.1 ile 172.20.151.254 arası, 2 üzeri 11 eksi 2 = 2046 host. e) Maske 255.255.254.0, ilginç sekizli üçüncü, blok 2. 200 zaten 2'nin katıdır, sonraki kat 202. Ağ 192.168.200.0, yayın 192.168.201.255, hostlar 192.168.200.1 ile 192.168.201.254 arası, 2 üzeri 9 eksi 2 = 510 host. Dikkat: soruda verilen 192.168.200.255 bu ağda yayın adresi değil, sıradan bir host adresidir.Hesapla
Maske ile önek arasında çevirme ve geçerlilik
Aşağıdaki sekiz satırın her birinde isteneni yapın: maskeyi öneke ya da öneki maskeye çevirin. İki satırdaki maske geçersizdir; hangileri olduğunu ve nedenini söyleyin.
1) 255.255.255.224 -> önek? 2) 255.255.254.0 -> önek? 3) /19 -> maske? 4) /29 -> maske? 5) 255.255.255.250 -> önek? 6) /13 -> maske? 7) 255.0.255.0 -> önek? 8) /21 -> maske?
- Maskeden öneke: her 255 için 8 sayın; 255 olmayan sekizlinin kaç bit ettiğini dokuz değerlik listeden bulun.
- Önekten maskeye: öneki 8'lere bölün; her tam 8 bir 255, kalan bitler listeden bir değer, gerisi 0.
- Geçerlilik: sekizli dokuz değerden biri mi, ve 255 olmayan bir sekizliden sonra gelenlerin hepsi 0 mı?
Cevap: 1) 8 + 8 + 8 + 3 = /27. 2) 8 + 8 + 7 = /23. 3) 19 = 8 + 8 + 3: 255.255.224.0. 4) 29 = 8 + 8 + 8 + 5: 255.255.255.248. 5) Geçersiz: 250 ikilikte 11111010'dur, 1'lerin arasına 0 girmiştir; dokuz değerden biri değildir. 6) 13 = 8 + 5: 255.248.0.0. 7) Geçersiz: sekizlilerin her biri listede vardır ama 0 olan ikinci sekizliden sonra yeniden 255 gelmiştir; 1'ler kesintisiz değildir. 8) 21 = 8 + 8 + 5: 255.255.248.0.Hesapla
Aynı ağda mı, ARP kimi sorar?
Her satırda bir kaynak host (adresi ve maskesiyle) ve bir hedef adres verilmiştir. Kaynak hostun gözünden hedefin yerel mi uzak mı olduğunu bulun ve hostun ARP ile kimi soracağını söyleyin. Karar yalnızca kaynağın maskesiyle verilir.
a) Kaynak 192.168.1.60/26, hedef 192.168.1.70 b) Kaynak 172.16.35.1/20, hedef 172.16.47.254 c) Kaynak 10.0.0.126/25, hedef 10.0.0.129 d) Kaynak 192.168.3.5/23, hedef 192.168.2.250
- Kaynağın ağ adresini ve aralığını bulun.
- Hedef adres bu aralıkta mı? Aralıktaysa yerel, değilse uzak.
- Yerelse ARP hedefin adresini, uzaksa ağ geçidinin adresini sorar.
Cevap: a) /26, blok 64: kaynağın ağı 192.168.1.0, aralığı .0 ile .63 arası. Hedef .70 bu aralıkta değil (o adres 192.168.1.64 ağındadır): uzak. ARP ağ geçidini sorar; ağ geçidi yoksa paket hiç çıkmaz. b) /20, üçüncü sekizlide blok 16: 35'i geçmeyen en büyük kat 32, ağ 172.16.32.0, aralık 172.16.32.0 ile 172.16.47.255 arası. Hedef 172.16.47.254 aralıkta (ağın son hostu): yerel. ARP doğrudan 172.16.47.254'ü sorar. c) /25, blok 128: kaynağın ağı 10.0.0.0, aralığı .0 ile .127 arası. Hedef .129 öteki yarıdadır (10.0.0.128 ağı): uzak, ARP ağ geçidini sorar. Adresler yalnızca üç sayı uzakta olsa da aralarında yönlendirici gerekir. d) /23, üçüncü sekizlide blok 2: 3'ü geçmeyen en büyük kat 2, ağ 192.168.2.0, aralık 192.168.2.0 ile 192.168.3.255 arası. Hedef 192.168.2.250 aralıkta: yerel, ARP doğrudan onu sorar. Üçüncü sekizlilerin farklı görünmesi yanıltmasın.Laboratuvarda
Laboratuvar: tek yönlü ping'i bulun ve düzeltin
Laboratuvarda 'Arıza bul: tek yönlü ping' çalışmasını açın. PC-01 (192.168.1.10) PC-02'ye (192.168.1.130) ping atınca zaman aşımı alıyor. Düzeltmeden önce arızayı paketlerle kanıtlayın: hangi çerçeveler gitti, hangisi gelmedi ve neden? Sonra iki yönde de ping'i çalıştırın.
- PC-01'de
ipconfigyazın, adresi ve maskeyi not edin. Sonraping 192.168.1.130yazın ve dört satırın daRequest timed out.olduğunu görün. - Paket listesine bakın: ARP isteği ve ARP cevabı var mı? Kaç ICMP isteği gitti, kaç ICMP cevabı geldi? Filtre satırına
icmpyazarak yalnızca ping paketlerini bırakabilirsiniz. - PC-02'ye geçin,
ipconfigyazın ve Subnet Mask satırını PC-01'inkiyle karşılaştırın. PC-02'nin ağ adresini ve aralığını kâğıtta hesaplayın. - PC-02'de
ping 192.168.1.10yazın ve çıkan hata satırını okuyun. PC-01'deki hatadan neden farklı? - PC-02'de
ip 192.168.1.130/24yazarak maskeyi düzeltin. İki bilgisayardan da karşı tarafa ping atın.
Cevap: PC-01'in maskesi 255.255.255.0 (/24), PC-02'ninki 255.255.255.128 (/25). Yakalamada iki ARP çerçevesi (PC-01'in isteği ve PC-02'nin cevabı) ve dört ICMP isteği görünür, ICMP cevabı hiç yoktur. Yani kablo ve switch sağlamdır; istek PC-02'ye ulaşmıştır. PC-02 /25 maskesiyle kendi ağını 192.168.1.128 sayar (aralık .128 ile .255 arası); cevabın hedefi olan 192.168.1.10 bu aralıkta değildir, PC-02'ye göre uzaktır ve ağ geçidi tanımlı olmadığı için cevap gönderilemez. Aynı nedenle PC-02'den atılan ping hiç yola çıkmaz ve 'PING: transmit failed. General failure.' yazar; PC-01'deki 'Request timed out.' ise paketin gittiğini ama cevabın gelmediğini anlatır. Maske /24 yapıldığında iki bilgisayar da ötekini 192.168.1.0 ağında, yerel sayar; iki yönde de 'Received = 4' görülür ve çalışmanın üç hedefi tamamlanır.- PC-01'de
Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızın ağını hesaplayın ve tabloyla doğrulayın
Windows bilgisayarınızda kendi adresinizden ve maskenizden ağ adresini, yayın adresini ve host sayısını kâğıtta hesaplayın; sonra sonucu işletim sisteminin kendi yönlendirme tablosuyla karşılaştırın.
- Komut isteminde
ipconfigyazın. Kullandığınız bağdaştırıcının IPv4 Address, Subnet Mask ve Default Gateway satırlarını not edin. - Maskeyi öneke çevirin. PowerShell'de
Get-NetIPAddress -AddressFamily IPv4yazıp aynı adresin PrefixLength değeriyle karşılaştırın. - Blok büyüklüğü yöntemiyle ağ adresinizi, yayın adresinizi, ilk ve son hostu ve host sayısını hesaplayın. Ağ geçidinizin bu aralıkta olup olmadığına bakın.
route print -4yazın. Interface sütununda kendi adresiniz olan ve Gateway sütunundaOn-linkyazan satırlar arasında şu üçünü bulun: kendi maskenizle yazılan ağ adresiniz, 255.255.255.255 maskesiyle kendi adresiniz ve yine 255.255.255.255 maskesiyle alt ağınızın yayın adresi.arp -ayazın. Listedeki dynamic satırların adreslerinin hesapladığınız aralıkta olup olmadığına bakın.
Cevap: Ev ağlarının çoğunda maske 255.255.255.0'dır: önek /24, ağ adresi adresinizin son sekizlisi 0 yapılmış hali, yayın adresi son sekizlisi 255 yapılmış hali, 254 host. route print çıktısında kendi maskenizle yazılan On-link satırının Network Destination değeri hesapladığınız ağ adresi olmalıdır; 255.255.255.255 maskeli satırlardan biri kendi adresiniz, biri hesapladığınız yayın adresidir; 224.0.0.0 ve 255.255.255.255 hedefli On-link satırları çoklu yayın ve sınırlı yayın içindir. 0.0.0.0 satırının Gateway değeri ipconfig'deki ağ geçididir ve aralığınızın içinde olmalıdır. arp -a çıktısındaki dynamic satırlar yalnızca kendi alt ağınızdaki adreslerdir (ağ geçidi dahil); başka ağdaki bir cihazın MAC adresi orada hiçbir zaman görünmez, çünkü o hedefler için ARP ağ geçidine sorulur. Listede yayın adresinizin ff-ff-ff-ff-ff-ff karşılığıyla static olarak durduğunu da görebilirsiniz.- Komut isteminde
Hesapla
Hız antrenmanı: bir dakikanın altı
Sitedeki Hız antrenmanları sayfasını (/tr/blog/egitim/ag-ve-soc/antrenman) açın ve alt ağ hesabı antrenmanını seçin. Art arda yirmi soru çözün. Her soruda verilen adres ve önek için ağ adresini, yayın adresini ve host aralığını bulun. İlk turda doğruluğa, ikinci turda süreye bakın.
- İlk on soruda kâğıt kullanın ve her soruda aynı sırayı izleyin: maske, blok, ağ, sonraki ağ, yayın, hostlar.
- Yanlış yaptığınız her soruda hatanın türünü yazın: yanlış sekizli mi, yanlış kat mı, eksi 2 mi, son sekizliyi 255 yapmayı unutmak mı?
- İkinci on soruda kâğıdı bırakın. Takıldığınız önekleri (çoğunlukla /19 ile /23 arası) not edip yalnızca onları yineleyin.
- Bunu birkaç gün üst üste yineleyin.
Cevap: Ölçüt şudur: yirmi sorunun en az on sekizi doğru ve soru başına ortalama süre bir dakikanın altında. Örnek bir sorunun beklenen çözüm biçimi: 172.18.203.14/19. Maske 255.255.224.0, ilginç sekizli üçüncü, blok 32. 203'ü geçmeyen en büyük kat 192 (32 x 6), sonraki 224. Ağ 172.18.192.0, yayın 172.18.223.255, hostlar 172.18.192.1 ile 172.18.223.254 arası, 2 üzeri 13 eksi 2 = 8190 host. Hatalarınız tek bir türde toplanıyorsa o tabloyu yeniden ezberleyin; dağınıksa adımları atlamadan yeniden kâğıda dönün.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
192.168.70.141/27 adresi için noktalı onluk maskeyi, ağ adresini, yayın adresini, ilk ve son kullanılabilir hostu ve kullanılabilir host sayısını bulun. Sonuçları yalnızca yazmayın; ikiliğe çevirmeden hangi adımlarla bulduğunuzu ve her adımın neye dayandığını anlatın.
Aynı switch'e bağlı iki bilgisayar var: PC-A 10.5.5.20/24, PC-B 10.5.5.220/26. İkisinde de ağ geçidi tanımlı değil. PC-A'dan PC-B'ye ping atıldığında 'Request timed out', PC-B'den PC-A'ya atıldığında 'General failure' görülüyor. İki farklı hata mesajının nedenini, her bilgisayarın verdiği kararı hesabıyla göstererek anlatın. Bu arızanın bir paket yakalamasında nasıl görüneceğini, kablo arızasından nasıl ayırt edileceğini ve nasıl düzeltileceğini yazın.