Aşama 3: Ağ güvenliği · Ders 3.1
Güvenliğin temeli: gizlilik, bütünlük, erişilebilirlik; tehdit, zafiyet, risk
Bir ağ olayını hangi güvenlik özelliğini bozduğuna göre adlandırabilir, tehdit ile zafiyeti ve riski ayırabilir, yıllık kayıp beklentisini hesaplayıp bir kontrolün maliyetine değip değmeyeceğine karar verebilir ve bir kontrolü kategorisine ve türüne yerleştirebilirsiniz.
Ağ güvenliği aşaması bu dersle açılır. Sonraki derslerde güvenlik duvarını, erişim listelerini, VPN'i, IDS ve IPS'i, bölümlemeyi tek tek inceleyeceğiz; burada hepsinin konuştuğu ortak dili kuruyoruz. Bir güvenlik duvarı kuralı neyi korur, bir alarm neyi haber verir, bir yöneticiye 'bu önleme yıllık şu kadar para harcamaya değer' nasıl denir? Bu soruların cevabı birkaç kelimeye dayanır: gizlilik, bütünlük, erişilebilirlik; tehdit, zafiyet, risk; kontrol. Bu kelimeleri sınavda tanımlamanın ötesinde, bir günlük (log) kaydını ya da bir alarmı okurken doğru yere koyabilmeniz gerekir.
Neyi koruyoruz: gizlilik, bütünlük, erişilebilirlik
Güvenliğin amacı bilgiyi ve onu taşıyan sistemleri üç bakımdan korumaktır. Bu üçlüye CIA üçlüsü (CIA triad) denir; harfler İngilizce adlardan gelir ve istihbarat örgütüyle ilgisi yoktur. ABD'nin FIPS 199 standardı üçünü de tanımlar ve bir sistemin önemini, bu üçünden her birinin kaybının yaratacağı etkiye göre derecelendirir.
- Gizlilik (confidentiality): Bilgiyi yalnızca görmeye yetkisi olanlar görür. Ağdaki bozulma örneği: bir saldırgan şifresiz bir Telnet oturumunu dinler ve yöneticinin parolasını düz metin olarak okur. Korunma yolları: şifreleme (SSH, TLS), erişim listeleri, bölümleme.
- Bütünlük (integrity): Bilgi yetkisiz biçimde değiştirilmez ya da değiştirildiğinde bu fark edilir. Bozulma örneği: bir saldırgan DNS cevabını değiştirir ve kullanıcılar şirket portalı yerine sahte bir adrese gider; ya da bir yönlendiricinin yapılandırmasına kimseye haber vermeden bir yol eklenir. Korunma yolları: özet (hash) ve dijital imza, değişiklik yönetimi, yapılandırma yedeği ile karşılaştırma.
- Erişilebilirlik (availability): Yetkili kullanıcı bilgiye ve hizmete ihtiyaç duyduğu anda ulaşır. Bozulma örneği: bir SYN seli web sunucusunun bağlantı kuyruğunu doldurur; ya da bir switch döngüsü yayın fırtınasıyla bütün katı ağsız bırakır. Korunma yolları: yedekli bağlantılar ve cihazlar, hız sınırlama, yedekleme, kesintisiz güç kaynağı.
Bir olay birden fazla özelliği bozabilir. Fidye yazılımı dosyaları şifreler (erişilebilirlik) ve çoğu zaman önce dışarı kopyalar (gizlilik). Yine de bir olayı incelerken ilk soru şudur: hangi özellik zarar gördü? Cevap, önceliği ve müdahaleyi belirler.
Kim, ne yapabilir, ne yaptı: AAA ve inkâr edilemezlik
CIA'yi korumak için önce sisteme kimin girdiğini bilmek gerekir. Ağ cihazlarında ve sunucularda bu iş üç adımda yapılır ve adımların baş harflerinden AAA diye anılır:
- Kimlik doğrulama (authentication): 'Sen kimsin ve bunu kanıtla.' Kullanıcı bir kimlik söyler (kullanıcı adı) ve bunu bir kanıtla doğrular: bildiği bir şey (parola), sahip olduğu bir şey (telefon, akıllı kart) ya da kendisi olan bir şey (parmak izi). En az iki farklı türden kanıt istemeye çok etkenli kimlik doğrulama (MFA, multifactor authentication) denir.
- Yetkilendirme (authorization): 'Kim olduğunu biliyorum; şimdi neye izin var?' Doğrulanmış bir ağ teknisyeni switch'te
showkomutlarını çalıştırabilir ama yapılandırmayı değiştiremez. - Hesap tutma (accounting): 'Ne yaptın?' Kim, ne zaman oturum açtı, hangi komutu çalıştırdı, ne kadar kaldı, kaydedilir. SOC analistinin okuduğu günlüklerin önemli bir kısmı bu adımın ürünüdür.
Sıra önemlidir: kimliği doğrulanmamış birine yetki verilemez, yetkisi olmayan bir işlem de kayda 'reddedildi' diye geçer. Ağ cihazlarında AAA çoğunlukla merkezi bir sunucuyla yapılır; bunun iki protokolü RADIUS ve TACACS+'tır (Derinlemesine bölümünde karşılaştırıyoruz).
AAA'nın yanında bir dördüncü kavram durur: inkâr edilemezlik (non-repudiation). Bir kişinin bir işlemi yaptığını sonradan inkâr edememesidir. Bunun için iki şey gerekir: işlemi yalnızca o kişiye bağlayan bir kanıt (kişiye özel anahtarla atılmış bir dijital imza gibi) ve bu kanıtın değiştirilmediğinden emin olunması. Bütün yöneticilerin aynı 'admin' hesabını paylaştığı bir ağda kayıt tutulsa bile inkâr edilemezlik yoktur: günlük 'admin bu komutu çalıştırdı' der, ama admin'in kim olduğunu söyleyemez.
Tehdit, zafiyet, istismar, risk
Bu dört kelime birbirine karıştırılır ve sınavlar tam olarak bu karışıklığı sorar. NIST SP 800-30'un yaklaşımıyla:
- Varlık (asset): Korumaya değer olan şey: bir sunucu, bir veritabanı, bir hat, şirketin itibarı.
- Zafiyet (vulnerability): Varlıktaki ya da onu koruyan düzendeki bir zayıflık. Yamanmamış bir yazılım, varsayılan parolası değiştirilmemiş bir switch, şifresiz yönetim protokolü, yedeği olmayan tek internet hattı.
- Tehdit (threat): Bir zafiyeti kullanarak zarar verebilecek olası olay ya da bunu yapacak kaynak. Bir fidye yazılımı çetesi, kablo kesen bir iş makinesi, yanlış komut yazan bir yönetici.
- İstismar (exploit): Zafiyeti fiilen kullanan kod, araç ya da yöntem. Tehdit 'kim ya da ne', istismar 'nasıl'dır.
- Risk: Bir tehdidin bir zafiyeti kullanması olasılığı (likelihood) ile bunun yaratacağı etkinin (impact) birleşimi. Kısaca risk = olasılık × etki.
Bu tanımdan önemli bir sonuç çıkar: zafiyet tek başına risk değildir. İnternete hiç açılmayan, tek bir yöneticinin kullandığı bir laboratuvar cihazındaki zafiyetin olasılığı düşüktür. Aynı zafiyet internete açık bir sunucudaysa olasılık yükselir. Etkisi de varlığın değerine bağlıdır: test sunucusunun düşmesi ile ödeme sisteminin düşmesi aynı risk değildir.
Risk iki biçimde değerlendirilir. Nitel (qualitative) değerlendirmede olasılık ve etki 'düşük, orta, yüksek' gibi derecelerle verilir ve bir tabloda kesiştirilir; hızlıdır ama yoruma açıktır. Nicel (quantitative) değerlendirmede para kullanılır:
- Tek kayıp beklentisi (SLE, single loss expectancy): Olay bir kez gerçekleşirse ne kadar kayıp olur? SLE = varlık değeri (AV, asset value) × maruz kalma etkeni (EF, exposure factor). EF, varlığın yüzde kaçının kaybedileceğidir.
- Yıllık gerçekleşme oranı (ARO, annualized rate of occurrence): Olay yılda kaç kez beklenir? Dört yılda bir ise 0,25, ayda bir ise 12.
- Yıllık kayıp beklentisi (ALE, annualized loss expectancy): ALE = SLE × ARO.
Örnek: bir dosya sunucusunun ve üzerindeki verinin şirket için değeri 500 000 TL. Bir fidye yazılımı saldırısında verinin yüzde 40'ının kaybedileceği tahmin ediliyor: SLE = 500 000 × 0,40 = 200 000 TL. Benzer şirketlerin geçmişine bakılarak bu olayın dört yılda bir yaşanacağı varsayılıyor: ARO = 0,25. ALE = 200 000 × 0,25 = 50 000 TL. Yılda 30 000 TL'ye mal olan bir yedekleme ve uç nokta koruma çözümü ARO'yu 0,05'e indiriyorsa yeni ALE 10 000 TL olur. Kontrol yılda 40 000 TL'lik beklenen kaybı önler ve 30 000 TL'ye mal olur; mali açıdan değer.
Tehdidin arkasındaki kişi: tehdit aktörleri
Tehdit aktörü (threat actor), saldırının ya da zararın arkasındaki kişi ya da gruptur. Security+ SY0-801 aktörleri sayar ve onları üç özelliğe göre ayırır: içeriden mi dışarıdan mı (internal, external), ne kadar kaynağı ve parası var (resources, funding), ne kadar yetenekli (sophistication).
- Devlet destekli (state-sponsored): En fazla kaynağa ve yeteneğe sahip olan. Amacı çoğunlukla casusluk ya da hedef ülkenin altyapısını bozmaktır. Ağda uzun süre fark edilmeden kalmayı hedefleyen bu tür saldırılara gelişmiş kalıcı tehdit (APT, advanced persistent threat) denir.
- Organize suç (crime syndicate, organized crime): Amacı paradır: fidye yazılımı, şantaj, kart bilgisi satışı. İyi örgütlenmiş ve kaynaklıdır.
- Hacktivist (hacktivist): Siyasi ya da ideolojik bir mesaj için saldırır: web sitesini düşürmek, sayfayı değiştirmek, belge sızdırmak.
- İçeriden tehdit (insider): Çalışan, eski çalışan, yüklenici. Erişimi zaten vardır; bu yüzden sınır güvenlik duvarı onu durduramaz. Amacı intikam, para ya da bilgi götürmek olabilir. Sınav, kazara zarar vereni (accidental, unintentional) ayrıca sayar: yanlış komutu yazan, yanlış e-postaya dosya gönderen kişi.
- Deneyimsiz saldırgan (unskilled attacker): Başkasının yazdığı aracı anlamadan çalıştırır. Yeteneği düşüktür ama internete açık, yamanmamış bir sistem onun için de kolay hedeftir.
- Rakip (competitor) ve terör örgütü (terrorist): Rakip ticari sır ve fikri mülkiyet peşindedir; terör örgütü korku ve kaos yaratmayı hedefler.
Sınavın saydığı amaçlar (motivations) şunlardır: maddi kazanç, etki kurma, fikri mülkiyet, ün, casusluk, korku ve kaos, şantaj, merak, intikam, ideoloji, siyaset ve etik. Bir senaryoda aktörü bulmanın yolu çoğunlukla amaca bakmaktır: fidye notu bırakan organize suçtur, gece yarısı belge götüren eski çalışan içeriden tehdittir.
Güvenlik kontrolleri: kategori ve tür
Riski azaltmak için alınan her önleme güvenlik kontrolü (security control) denir. Bir kontrol iki ayrı eksende sınıflanır ve sınav ikisini de sorar: kategori (kontrolü kim ya da ne uyguluyor) ve tür (kontrol ne zaman, ne işe yarıyor).
Kategori dört tanedir; kontrolü kimin ya da neyin uyguladığına bakar:
- Teknik (technical, logical): Bir sistemin uyguladığı kontrol: güvenlik duvarı kuralı, IPS, şifreleme, MFA, 802.1X.
- Yönetsel (managerial, administrative): Riski yöneten karar ve belgeler: risk değerlendirmesi, güvenlik politikası, değişiklik onayı süreci.
- Operasyonel (operational): İnsanların yürüttüğü günlük iş: analistin günlükleri incelemesi, güvenlik görevlisinin devriyesi, farkındalık eğitimi, yedek alma prosedürü.
- Fiziksel (physical, environmental): Dokunulabilen kontrol: kilitli sistem odası, kartlı kapı, kamera, kilitli kabin; çevresel olanlar yangın söndürme ve iklimlendirme.
Tür altı tanedir; kontrolün olaya göre ne zaman ve ne işe yaradığına bakar:
- Önleyici (preventive): Olayın olmasını engeller. Güvenlik duvarındaki deny kuralı, switch'te port güvenliği, kilitli kapı.
- Tespit edici (detective): Olayı olurken ya da olduktan sonra fark eder. IDS alarmı, SIEM kuralı, günlük incelemesi, kamera kaydı.
- Düzeltici (corrective): Olaydan sonra zararı giderir. Yedekten geri yükleme, virüslü bilgisayarın yeniden kurulması, bozulan yapılandırmanın geri alınması.
- Caydırıcı (deterrent): Saldırganı vazgeçirmeye çalışır. Oturum açma ekranındaki 'yetkisiz erişim kayda alınır' uyarısı, görünür kamera, uyarı levhası.
- Telafi edici (compensating): Asıl kontrol uygulanamadığında onun yerine konan kontrol. Yamanamayan eski bir cihazı ayrı bir VLAN'a alıp yalnızca tek bir yönetim istasyonuna izin vermek.
- Yönlendirici (directive): İnsanlara ne yapmaları gerektiğini söyler. 'Kişisel USB bellek kullanılmaz' diyen politika, yazılı prosedür.
İki eksen birlikte kullanılır: bir güvenlik duvarı kuralı teknik ve önleyicidir, bir güvenlik politikası yönetsel ve yönlendiricidir. Bir kontrol birden fazla türe de girebilir: görünür bir kamera hem caydırıcı hem tespit edicidir; paketi düşürüp alarm üreten bir IPS hem önleyici hem tespit edicidir.
Tasarım ilkeleri ve saldırı yüzeyi
Kontroller rastgele dizilmez; birkaç ilkeye göre yerleştirilir. Bu ilkeler bu aşamanın bütün derslerinde karşınıza çıkacak:
- Derinlemesine savunma (defense in depth): Tek bir kontrole güvenmemek, katman katman kontrol koymak. Sınırda güvenlik duvarı, içeride bölümleme, uç noktada koruma yazılımı, sunucuda MFA, hepsinin üstünde izleme. Bir katman aşılırsa sıradaki durdurur ya da en azından fark eder.
- En az yetki (least privilege): Her kullanıcıya ve her sisteme işini yapmaya yetecek kadar yetki vermek, fazlasını değil. Yazıcı sunucusunun veritabanına, muhasebecinin switch'e erişmesine gerek yoktur. Bir hesap ele geçirildiğinde zarar, o hesabın yetkisiyle sınırlı kalır.
- Görevler ayrılığı (separation of duties): Kritik bir işi tek bir kişinin baştan sona yapamaması. Güvenlik duvarı kuralını isteyen kişi ile onaylayan kişi farklıdır; günlükleri silebilen kişi, günlükleri inceleyen kişi değildir. Hem hile yapmayı hem hatayı zorlaştırır.
- Sıfır güven (zero trust): NIST SP 800-207'nin tanımladığı yaklaşım: bir kullanıcıya ya da cihaza yalnızca iç ağda olduğu ya da şirkete ait olduğu için güvenilmez. Her erişim isteği, kim olduğuna, cihazın durumuna ve istenen kaynağa bakılarak ayrı ayrı doğrulanır ve yetkilendirilir. Bölümleme ve NAC dersinde ayrıntısına gireceğiz.
Saldırı yüzeyi (attack surface), bir saldırganın bir sisteme ya da ağa ulaşıp deneyebileceği bütün giriş noktalarının toplamıdır: açık portlar, çalışan hizmetler, internete açık arayüzler, kullanıcı hesapları, kablosuz ağlar, hatta çalışanların kendisi. Saldırı yüzeyini küçültmek en ucuz kontroldür: kullanılmayan hizmeti kapatmak, kullanılmayan switch portunu shutdown ile kapatmak, eski hesapları silmek. Kapalı bir portta zafiyet aranmaz.
SOC için: olay, alarm, güvenlik olayı
SOC'ta her gün üç kelime kullanılır ve Türkçede ikisinin karşılığı aynı olduğu için İngilizcelerini akılda tutmak gerekir:
- Olay (event): Gözlemlenebilen herhangi bir şey. NIST SP 800-61 Rev. 3 böyle tanımlar. Bir oturum açma, bir güvenlik duvarının izin verdiği bağlantı, bir DNS sorgusu. Bir ağ her gün milyonlarca olay üretir; çoğu tamamen zararsızdır.
- Alarm (alert): Bir tespit edici kontrolün, belirli bir olay ya da olay dizisi kurala uyduğu için ürettiği bildirim. 'Bir dakikada aynı adresten 20'den fazla başarısız SSH oturumu' bir alarm kuralıdır.
- Güvenlik olayı (incident): Bilginin ya da sistemin gizliliğini, bütünlüğünü ya da erişilebilirliğini gerçekten ya da yakın biçimde tehlikeye sokan, ya da yasayı veya güvenlik politikasını ihlal eden olay. Olay müdahalesi (incident response) bu kelimeden adını alır.
Her alarm bir güvenlik olayı değildir. Alarm doğruysa ve kötü niyetli bir şeyi gösteriyorsa doğru pozitif (true positive), aslında zararsız bir şeyi gösteriyorsa yanlış pozitif (false positive) denir. Örneğin her gece yüzlerce bağlantı açan bir yedekleme işi SYN seli alarmını tetikleyebilir; paketlere bakıldığında bağlantıların tamamlandığı ve kaynağın bilinen yedekleme sunucusu olduğu görülür. Tersine, bir güvenlik olayı hiç alarm üretmeden de yaşanabilir ve bir kullanıcının ihbarıyla ortaya çıkabilir.
Bu dersin kelimeleri bir alarmı okurken sorulacak soruların listesidir: Hangi varlık? Hangi zafiyet ya da hangi istismar denemesi? Arkasında hangi tür aktör olabilir? CIA'nin hangi özelliği tehlikede? Hangi kontrol bunu yakaladı, hangisi durdurmalıydı? Ayrıntılı alarm değerlendirmesini (triyaj) 6. aşamada göreceğiz.
Akılda kalsın
- CIA: gizlilik (yalnızca yetkili görür), bütünlük (yetkisiz değişmez ya da değişiklik fark edilir), erişilebilirlik (gerektiğinde ulaşılır); her olayda ilk soru hangisinin bozulduğudur.
- AAA: kimlik doğrulama 'kimsin', yetkilendirme 'neye izin var', hesap tutma 'ne yaptın'; inkâr edilemezlik için kişiye özel kimlik ve değiştirilemeyen kanıt gerekir, ortak hesapla olmaz.
- Zafiyet zayıflık, tehdit onu kullanabilecek olay ya da kaynak, istismar kullanma yöntemi, risk olasılık × etkidir; SLE = AV × EF, ALE = SLE × ARO ve ARO 1'den büyük olabilir.
- Kontrol iki eksende sınıflanır: kategori (teknik, yönetsel, operasyonel, fiziksel) ve tür (önleyici, tespit edici, düzeltici, caydırıcı, telafi edici, yönlendirici); bir kontrol birden fazla türe girebilir.
- Olay (event) gözlemlenebilen her şeydir, alarm (alert) bir kuralın bildirimi, güvenlik olayı (incident) CIA'yi ya da politikayı gerçekten ya da yakın biçimde tehlikeye sokan olaydır; her alarm güvenlik olayı değildir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Gizlilik | Confidentiality | Bilgiyi yalnızca görmeye yetkisi olanların görebilmesi. |
| Bütünlük | Integrity | Bilginin yetkisiz değiştirilmemesi ya da değişikliğin fark edilmesi. |
| Erişilebilirlik | Availability | Yetkili kullanıcının bilgiye ve hizmete gerektiğinde ulaşabilmesi. |
| İnkâr edilemezlik | Non-repudiation | Bir kişinin yaptığı bir işlemi sonradan inkâr edememesi; dijital imza ile sağlanır. |
| Kimlik doğrulama | Authentication | Kullanıcının söylediği kimliği bir kanıtla doğrulaması. |
| Yetkilendirme | Authorization | Kimliği doğrulanan kullanıcının neleri yapabileceğinin belirlenmesi. |
| Hesap tutma | Accounting | Kimin ne zaman ne yaptığının kaydedilmesi. |
| Zafiyet | Vulnerability | Bir varlıktaki ya da onu koruyan düzendeki zayıflık. |
| Tehdit | Threat | Bir zafiyeti kullanarak zarar verebilecek olası olay ya da kaynak. |
| İstismar | Exploit | Bir zafiyeti fiilen kullanan kod, araç ya da yöntem. |
| Risk | Risk | Bir tehdidin bir zafiyeti kullanma olasılığı ile etkisinin birleşimi. |
| Tek kayıp beklentisi | SLE (single loss expectancy) | Olay bir kez gerçekleşirse beklenen kayıp: AV × EF. |
| Yıllık gerçekleşme oranı | ARO (annualized rate of occurrence) | Olayın yılda kaç kez beklendiği; 1'den büyük olabilir. |
| Yıllık kayıp beklentisi | ALE (annualized loss expectancy) | Bir yılda beklenen toplam kayıp: SLE × ARO. |
| Tehdit aktörü | Threat actor | Saldırının ya da zararın arkasındaki kişi ya da grup. |
| Güvenlik kontrolü | Security control | Riski azaltmak için alınan teknik, yönetsel, operasyonel ya da fiziksel önlem. |
| Telafi edici kontrol | Compensating control | Asıl kontrol uygulanamadığında aynı riski başka yoldan azaltan kontrol. |
| Derinlemesine savunma | Defense in depth | Tek kontrole güvenmeyip katman katman kontrol koyma ilkesi. |
| En az yetki | Least privilege | Her kullanıcıya ve sisteme işine yetecek kadar yetki verilmesi. |
| Görevler ayrılığı | Separation of duties | Kritik bir işin tek kişi tarafından baştan sona yapılamaması. |
| Saldırı yüzeyi | Attack surface | Bir saldırganın ulaşıp deneyebileceği bütün giriş noktalarının toplamı. |
| Güvenlik olayı | Incident | CIA'yi ya da güvenlik politikasını gerçekten ya da yakın biçimde tehlikeye sokan olay. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA Security+ SY0-801 1.1: Explain security concepts and controls (defense in depth, CIA, AAA, non-repudiation, Zero Trust principles, least privilege, control categories, control types)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.1: Explain characteristics of threats and vulnerabilities (bu derste likelihood, impact ve CVE ile CVSS'in yalnızca adları)
- CompTIA Security+ SY0-801 2.2: Describe common threat actors and motivations
- CompTIA Security+ SY0-801 5.2: Explain the impact of risk management processes on the security of the organization (bu derste qualitative vs. quantitative, SLE, ARO, ALE ana hatlarıyla)
- CompTIA Network+ N10-009, Network Security alanı: temel güvenlik terimleri (risk, vulnerability, exploit, threat, CIA triad)
- Cisco CCNA 200-301, Security Fundamentals alanı: temel güvenlik kavramları (threats, vulnerabilities, exploits, mitigation techniques) ve authentication, authorization, accounting kavramlarının karşılaştırılması
- CompTIA CySA+ CS0-004: ayrı bir hedef maddesi değildir; olay, alarm ve güvenlik olayı ayrımı Security Operations ve Incident Response and Management alanlarının ön bilgisidir
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- NIST FIPS 199: Standards for Security Categorization of Federal Information and Information Systems
- NIST SP 800-30 Rev. 1: Guide for Conducting Risk Assessments
- NIST SP 800-207: Zero Trust Architecture
- NIST SP 800-61 Rev. 3: Incident Response Recommendations and Considerations for Cybersecurity Risk Management
- FIRST: Common Vulnerability Scoring System v4.0 Specification Document
- RFC 2865: Remote Authentication Dial In User Service (RADIUS)
- RFC 2866: RADIUS Accounting
- RFC 8907: The Terminal Access Controller Access-Control System Plus (TACACS+) Protocol
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
CIA'nin ağda bozulması: belirti ve kontrol
FIPS 199 üç özelliği şöyle tanımlar: gizlilik, bilgiye erişim ve bilginin açıklanması üzerindeki yetkili kısıtlamaları korumaktır; bütünlük, bilginin uygunsuz biçimde değiştirilmesine ya da yok edilmesine karşı korunmaktır ve inkâr edilemezliği ile gerçekliği (authenticity) de içerir; erişilebilirlik, bilgiye zamanında ve güvenilir biçimde erişebilmektir. Dikkat: bu standartta inkâr edilemezlik bütünlüğün bir parçası olarak geçer. Security+ ise onu ayrı bir madde olarak sayar.
Aşağıdaki tablo her özellik için ağda en sık görülen bozulmaları, analistin bunu nerede gördüğünü ve tipik kontrolü özetler. Saldırıların kendisi sonraki derslerde (özellikle ağ saldırıları dersinde) ayrıntılı işlenecek.
FIPS 199 her özelliğin kaybını düşük, orta, yüksek etki diye derecelendirir. Bir sistemin aynı anda gizlilik açısından yüksek, erişilebilirlik açısından düşük etkili olabileceğini unutmayın: bir İK arşivinin bir gün kapalı kalması dert değildir ama sızması büyük derttir; bir üretim hattının kontrol ağı için durum tam tersidir.
| Özellik | Ağdaki bozulma örneği | Analist nerede görür | Tipik kontrol |
|---|---|---|---|
| Gizlilik | Şifresiz Telnet, FTP ya da HTTP oturumunun dinlenmesi; ARP zehirlemesiyle trafiğin araya girilip okunması | Paket yakalamasında düz metin parola; ARP tablosunda iki IP'nin aynı MAC'te olması | SSH, TLS, bölümleme, switch'te ARP denetimi |
| Bütünlük | Sahte DNS cevabı; sahte DHCP sunucusunun yanlış ağ geçidi dağıtması; yapılandırmaya izinsiz yol ya da kural eklenmesi | Beklenmeyen DNS cevabı; DHCP günlüğünde bilinmeyen sunucu; yapılandırma farkı ve AAA komut kaydı | DNSSEC, DHCP gözetleme, değişiklik yönetimi, imzalı yazılım |
| Erişilebilirlik | SYN seli ve DDoS; switch döngüsü ve yayın fırtınası; tek hattın kesilmesi; DHCP havuzunun tüketilmesi | NetFlow'da tek porta yığılan yarım bağlantılar; arayüz sayaçlarında yayın patlaması; izleme sisteminde kesinti | Yedekli hat ve cihaz, hız sınırlama, STP koruması, DDoS hizmeti |
Dikkat: Sık yapılan hata: şifrelemeyi her derde deva sanmak. Şifreleme gizliliği korur ve doğru kullanıldığında değişikliği fark ettirir, ama bir SYN selini durdurmaz. Her kontrolü hangi özelliği koruduğuyla birlikte düşünün.
Ağ cihazlarında AAA: RADIUS ve TACACS+
Yüzlerce switch ve yönlendiricide ayrı ayrı yerel kullanıcı tanımlamak hem yönetilemez hem de hesap tutmayı dağıtır. Bunun yerine cihazlar kimlik doğrulamayı merkezi bir AAA sunucusuna sorar. İki protokol vardır ve sınavlar farklarını sorar.
RADIUS (RFC 2865) UDP kullanır; kimlik doğrulama için 1812, hesap tutma için 1813 numaralı port tanımlanmıştır (RFC 2866). Kimlik doğrulama ile yetkilendirmeyi birleştirir: sunucunun Access-Accept cevabı, kullanıcının yetkilerini de taşır. Pakette yalnızca parola alanını gizler, kullanıcı adı ve diğer öznitelikler açık gider. En yaygın kullanımı ağa erişimdir: 802.1X, kablosuz ağ, VPN.
TACACS+ (RFC 8907) TCP 49 numaralı portu kullanır. Üç A'yı ayrı ayrı işler; bu sayede cihaz her komut için ayrı yetki sorabilir ve her komutu ayrı kaydedebilir. Paketin gövdesinin tamamını gizler, ama RFC 8907 bu gizlemenin (obfuscation) güçlü bir şifreleme sayılmadığını açıkça yazar ve trafiğin güvenli bir yoldan taşınmasını önerir. En yaygın kullanımı ağ cihazlarının yönetimidir.
Aşağıdaki Cisco IOS yapılandırması bir yönlendiricide üç A'nın da nasıl ayrı satırlarla tanımlandığını gösterir. Satır sonundaki local, sunucuya ulaşılamazsa cihazdaki yerel kullanıcılara dönülmesini sağlar; bu yazılmazsa AAA sunucusu çöktüğünde kimse cihaza giremez.
Hesap tutmanın inkâr edilemezliğe dönüşmesi için üç koşul gerekir: herkesin kendi hesabı olmalı (ortak hesap yok), bütün cihazların saati NTP ile eşitlenmiş olmalı (yoksa olayları sıraya dizemezsiniz) ve kayıtlar, kayıt üreten cihazın yöneticisinin silemeyeceği bir yere, örneğin merkezi bir günlük sunucusuna gönderilmeli.
| RADIUS | TACACS+ | |
|---|---|---|
| Standart | RFC 2865, hesap tutma RFC 2866 | RFC 8907 |
| Taşıma ve port | UDP 1812 (kimlik doğrulama), 1813 (hesap tutma) | TCP 49 |
| Üç A | Kimlik doğrulama ve yetkilendirme birlikte | Üçü ayrı ayrı; komut başına yetki |
| Gizlenen kısım | Yalnızca parola alanı | Paket gövdesinin tamamı |
| Tipik kullanım | Ağa erişim: 802.1X, kablosuz, VPN | Ağ cihazı yönetimi |
R-01(config)# aaa new-model R-01(config)# tacacs server TAC-1 R-01(config-server-tacacs)# address ipv4 192.168.10.5 R-01(config-server-tacacs)# key Ornek-Anahtar-01 R-01(config-server-tacacs)# exit R-01(config)# aaa authentication login default group tacacs+ local R-01(config)# aaa authorization exec default group tacacs+ local R-01(config)# aaa accounting exec default start-stop group tacacs+ R-01(config)# aaa accounting commands 15 default start-stop group tacacs+
Dikkat: Sık yapılan hata: ortak bir yönetici hesabını 'zaten kayıt tutuyoruz' diyerek kabul etmek. Kayıt hesabı gösterir, kişiyi değil. Hesap tutma ancak kişiye özel hesaplarla inkâr edilemezlik sağlar.
Nicel risk: formüller, karar ve artık risk
Nicel risk hesabının bütün formülleri üç satırdır, ama sınav sorularında sayıların hangisinin hangisi olduğu karıştırılır. Tablodaki sırayla düşünün: önce bir olayın bir kez neye mal olacağını, sonra yılda kaç kez olacağını bulursunuz.
Bir kontrolün mali değeri şöyle bulunur: kontrol öncesi ALE eksi kontrol sonrası ALE, eksi kontrolün yıllık maliyeti. Sonuç sıfırdan büyükse kontrol beklenen kayıptan daha ucuzdur. Derste verilen örnekte 50 000 - 10 000 - 30 000 = 10 000 TL yıllık kazanç vardır.
Hesabın zayıf yanını bilin: sonuç, girilen tahminler kadar iyidir. ARO çoğunlukla sektör verisinden ya da geçmişten tahmin edilir; EF bir yorumdur. Bu yüzden nicel hesap çoğu zaman nitel bir tabloyla birlikte kullanılır. Ayrıca itibar kaybı, yasal yaptırım ya da insan sağlığı gibi parayla tam ölçülemeyen etkiler nitel değerlendirmede kalır.
Bir risk belirlendikten sonra dört şeyden biri yapılır (SY0-801 bunları risk treatment başlığında sayar): azaltma (mitigating), yani kontrol koymak; aktarma (transferring), örneğin siber sigorta; kaçınma (avoiding), riski yaratan işi hiç yapmamak, örneğin hizmeti internete hiç açmamak; kabul (accepting), risk kurumun kabul edebileceği düzeydeyse (risk iştahı, risk appetite) belgeleyip bırakmak. Kontrollerden sonra geriye kalan riske artık risk (residual risk) denir; sıfır olmaz.
Nitel tabloda olasılık ve etki kesiştirilir. Aşağıdaki kutu üç dereceli basit bir örnektir; kurumlar beş dereceli olanları da kullanır.
| Kısaltma | Adı | Formül | Birim | Örnekteki değer |
|---|---|---|---|---|
| AV | Varlık değeri (asset value) | Tahmin edilir | TL | 500 000 |
| EF | Maruz kalma etkeni (exposure factor) | Kaybedilecek oran | 0 ile 1 arası ya da yüzde | 0,40 |
| SLE | Tek kayıp beklentisi | AV × EF | TL | 200 000 |
| ARO | Yıllık gerçekleşme oranı | Yılda beklenen olay sayısı | Yılda kez (1'den büyük olabilir) | 0,25 |
| ALE | Yıllık kayıp beklentisi | SLE × ARO | TL / yıl | 50 000 |
Etki: Düşük Etki: Orta Etki: Yüksek Olasılık: Yüksek Orta Yüksek Yüksek Olasılık: Orta Düşük Orta Yüksek Olasılık: Düşük Düşük Düşük Orta Örnek: internete açık, yamanmamış VPN cihazı Olasılık: Yüksek (taranıyor, istismarı biliniyor) Etki: Yüksek (iç ağa giriş kapısı) Sonuç: Yüksek risk, önce bu ele alınır
Dikkat: Sık yapılan hata: ARO'yu bir olasılık sanıp 1'den büyük olamayacağını düşünmek. ARO bir orandır: yılda 12 kez yaşanan bir olayın ARO'su 12'dir. Bir başka hata da SLE'yi bulup ALE diye cevaplamaktır.
Tehdit aktörleri tek tabloda
SY0-801'in 2.2 maddesi aktörleri ve amaçları ayrı listeler halinde verir; sınav sorusu çoğunlukla bir senaryo anlatır ve aktörü ya da amacı sorar. Tablo, her aktörün tipik amacını ve iki özelliğini yan yana koyar. 'Tipik' kelimesine dikkat: bir devlet destekli grup para için de saldırabilir; soruda verilen ipucu (fidye, mesaj, uzun süre gizlenme, eski çalışan) belirleyicidir.
Tehdit aktörü ile tehdit vektörü (threat vector) farklı şeylerdir: aktör 'kim', vektör 'hangi yoldan'dır (e-posta, kısa mesaj, açık bir hizmet, USB bellek). Vektörler ayrı bir derste işlenir.
| Aktör | Tipik amaç | Konum | Kaynak ve yetenek |
|---|---|---|---|
| Devlet destekli (state-sponsored) | Casusluk, altyapıyı bozma, etki kurma | Dış | Çok yüksek; APT |
| Organize suç (organized crime) | Maddi kazanç, şantaj | Dış | Yüksek |
| Hacktivist | İdeolojik ya da siyasi mesaj | Dış (bazen iç) | Değişken |
| İçeriden tehdit (insider) | İntikam, maddi kazanç, bilgi götürme | İç | Değişken; erişimi zaten var |
| Kazara (accidental) | Amaç yok; hata | İç | Kötü niyet yok |
| Rakip (competitor) | Fikri mülkiyet, ticari sır | Dış | Orta ile yüksek |
| Terör örgütü (terrorist) | Korku ve kaos, ideoloji | Dış | Değişken |
| Deneyimsiz saldırgan (unskilled attacker) | Merak, ün | Dış | Düşük; hazır araç |
Dikkat: Sık yapılan hata: içeriden tehdidi yalnızca kötü niyetli çalışan sanmak. Yanlış switch portunu kapatan ya da müşteri listesini yanlış kişiye gönderen çalışan da içeriden bir tehdit kaynağıdır ve kontrolleri (en az yetki, değişiklik onayı) bunun için de vardır.
Kontrol matrisi: ağdan örneklerle
Kategori ile türün iki ayrı soru olduğunu en iyi bir tablo gösterir. Satırlar kategoriyi (kim ya da ne uyguluyor), sütunlar türü (ne işe yarıyor) verir. Her hücre ağdan bir örnektir.
Sınavda bir kontrolün türünü bulurken zamanla düşünün: olaydan önce engelliyorsa önleyici, olay sırasında ya da sonrasında fark ediyorsa tespit edici, olaydan sonra düzeltiyorsa düzeltici. Caydırıcı kontrol olayı engellemez, yalnızca saldırganın kararını etkilemeye çalışır; kilitli kapı önleyicidir, kapıdaki 'kamera ile izlenmektedir' levhası caydırıcıdır.
Telafi edici kontrol için iki koşulu arayın: asıl kontrol uygulanamıyordur (eski cihaz yamanamıyor, uygulama MFA desteklemiyor) ve yerine konan önlem aynı riski başka yoldan azaltıyordur. Yönlendirici kontrol ise davranışı belirleyen bir kuraldır; kendisi hiçbir şeyi teknik olarak engellemez. 'USB bellek yasaktır' politikası yönlendiricidir, USB portlarını grup ilkesiyle kapatmak ise teknik ve önleyicidir. Oturum açma ekranındaki metin (banner) iki yere de girebilir: 'yetkisiz erişim kayda alınır ve kovuşturulur' diye sonucu hatırlatan metin caydırıcıdır, kullanım kurallarını sıralayıp onay isteyen metin yönlendiricidir. Soruda hangisinin anlatıldığına bakın.
| Kategori | Önleyici | Tespit edici | Düzeltici | Caydırıcı | Telafi edici | Yönlendirici |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Teknik | Güvenlik duvarı deny kuralı, port güvenliği, MFA | IDS, SIEM kuralı, NetFlow anomali alarmı | Yapılandırmanın yedekten geri yüklenmesi, uç noktanın karantinaya alınması | Oturum açma uyarı metni (banner) | Yamanamayan cihaz için ayrı VLAN ve sıkı ACL | Ekranda kullanım kurallarını gösterip onay isteyen sayfa |
| Yönetsel | Değişiklik onay süreci | Düzenli risk değerlendirmesi ve denetim | Olaydan sonra politikanın güncellenmesi | Yaptırımları yazan disiplin politikası | Görevler ayrılmayan küçük ekipte ek yönetici onayı | Güvenlik politikası, kabul edilebilir kullanım politikası |
| Operasyonel | Kapıda kimlik denetimi yapan görevli | Analistin günlük incelemesi | Olay müdahale ekibinin sistemi temizlemesi | Görünür güvenlik devriyesi | Otomatik izleme yoksa elle günlük kontrol | Farkındalık eğitimi, yazılı prosedür |
| Fiziksel | Kilitli sistem odası, kartlı kapı | Kamera kaydı, kapı açılma alarmı | Yangından sonra yedek merkeze geçiş | Uyarı levhası, görünür kamera | Kilitlenemeyen kabin için odanın kilitlenmesi | 'Yalnızca yetkili personel' levhası |
Dikkat: Sık yapılan hata: bir kontrolü tek bir hücreye zorlamak. Paketi düşürüp alarm üreten IPS önleyici ve tespit edicidir; görünür kamera caydırıcı ve tespit edicidir. Soruda 'öncelikle' ya da 'en iyi' kelimesi varsa, senaryonun vurguladığı işlevi seçin.
CVE ve CVSS: yalnızca adları
Zafiyetlerin herkesin aynı şeyi anlaması için ortak adları ve puanları vardır. Ayrıntısı 6. aşamadaki zafiyet yönetimi dersindedir; burada adlarını ve ne olduklarını bilmeniz yeterlidir.
CVE (Common Vulnerabilities and Exposures), açıklanmış bir zafiyete verilen ortak kimliktir. Biçimi CVE-YYYY-NNNNdir: YYYY çoğunlukla kimliğin ayrıldığı yıldır (zafiyetin bulunduğu yıl olmak zorunda değildir), NNNN sıra numarasıdır ve en az dört hanelidir; dört haneden uzun da olabilir. Bir güvenlik duyurusu, bir tarayıcı raporu ve bir IDS imzası aynı CVE numarasını andığında aynı zafiyetten söz ettiklerini bilirsiniz.
CVSS (Common Vulnerability Scoring System), FIRST'ün yayımladığı puanlama sistemidir; güncel sürümü 4.0'dır. Bir zafiyetin teknik ağırlığını 0,0 ile 10,0 arasında puanlar ve puanı bir dereceye çevirir.
Önemli ayrım: CVSS bir zafiyetin ağırlığını (severity) ölçer, sizin ağınızdaki riskini değil. 9,8 puanlı bir zafiyet, internete hiç açılmayan ve ayrı bir bölümde duran bir cihazda olasılığı düşük bir risktir; 6,5 puanlı bir zafiyet internete açık VPN cihazınızdaysa önce o ele alınabilir. Risk = olasılık × etki formülü burada da geçerlidir.
| CVSS v4.0 puanı | Derece |
|---|---|
| 0,0 | None (yok) |
| 0,1 ile 3,9 | Low (düşük) |
| 4,0 ile 6,9 | Medium (orta) |
| 7,0 ile 8,9 | High (yüksek) |
| 9,0 ile 10,0 | Critical (kritik) |
Bir günlükte olaydan güvenlik olayına
Aşağıdaki kesit bir Linux sunucusunun kimlik doğrulama günlüğü ile bir SIEM alarmını bir araya getirir. Her satırın bu dersin hangi kelimesine karşılık geldiğine bakın.
- İlk iki satır birer olaydır. Dışarıdaki 203.0.113.45 adresi SSH ile parola deniyor. Bu bir tehdit faaliyetidir, ama henüz hiçbir şey ele geçmemiştir.
- SIEM satırı bir alarmdır: başarısız deneme sayısı kuralın eşiğini aşmıştır. Alarmı üreten SIEM kuralı teknik ve tespit edici bir kontroldür. Başarısız denemelerin hiçbiri tek başına alarm üretmemiştir.
Accepted passwordsatırı durumu değiştirir: aynı dış adresdeployhesabıyla girmiştir. Parola tahmin edilmiştir; zafiyet zayıf parola ve SSH'nin internete parolayla açık olmasıdır, istismar parola denemesidir. Gizlilik ve bütünlük artık gerçekten tehlikededir. Bu bir güvenlik olayıdır.sudosatırı, saldırganın yönetici yetkisine geçtiğini gösterir; en az yetki ilkesi bu hesapta uygulanmamıştır, çünkü bir dağıtım hesabının sınırsızsudohakkı olmamalıydı.
Bu örnekte durdurması gereken kontroller de okunur: SSH'nin yalnızca VPN üzerinden açılması (saldırı yüzeyini küçültme), parola yerine anahtar ya da MFA (önleyici), belirli sayıda hatalı denemeden sonra adresin engellenmesi (önleyici), deploy hesabının yetkisinin daraltılması (en az yetki). Alarm doğru pozitifti ama 03:15'te alarm düştüğünde kimse müdahale etmediyse tespit edici kontrol işini yapmış, operasyonel kontrol yapmamıştır.
Nov 17 03:14:02 srv-01 sshd[2211]: Failed password for root from 203.0.113.45 port 50122 ssh2 Nov 17 03:14:03 srv-01 sshd[2213]: Failed password for invalid user admin from 203.0.113.45 port 50130 ssh2 ... 03:14 ile 03:19 arasında aynı adresten 412 başarısız deneme ... Nov 17 03:15:00 SIEM ALERT rule="SSH kaba kuvvet: 1 dakikada 20+ başarısız oturum" src=203.0.113.45 dst=192.168.2.10 Nov 17 03:19:41 srv-01 sshd[2987]: Accepted password for deploy from 203.0.113.45 port 51290 ssh2 Nov 17 03:20:05 srv-01 sudo: deploy : TTY=pts/0 ; PWD=/home/deploy ; USER=root ; COMMAND=/bin/bash
Dikkat: Sık yapılan hata: alarm sayısını güvenlik olayı sayısı sanmak. Bir güvenlik olayı onlarca alarm üretebilir, hiç üretmeyebilir de; yüzlerce alarm da tek bir yanlış pozitif kuralın ürünü olabilir. Güvenlik olayı kararı CIA'ye ve politikaya bakılarak verilir.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Hesapla
Bir DDoS koruma hizmeti alınmalı mı?
Verilen bilgilerle kontrol öncesi ve sonrası ALE'yi hesaplayın ve hizmetin mali açıdan değip değmeyeceğine karar verin. Sonra hesabın neyi göstermediğini bir cümleyle yazın.
Bir e-ticaret sitesinin bir saldırı boyunca kaybedeceği satış ve itibar için varlık değeri 500 000 TL kabul ediliyor. Bir DDoS saldırısında bu değerin yüzde 10'unun kaybedileceği tahmin ediliyor. Geçen yıllara bakılarak yılda 4 saldırı bekleniyor. Yıllık maliyeti 120 000 TL olan bir DDoS koruma hizmeti, etkili saldırı sayısını yılda 0,5'e indiriyor.
- SLE = AV × EF.
- Kontrol öncesi ALE = SLE × ARO.
- Kontrol sonrası ALE = SLE × yeni ARO.
- Fark ile hizmetin yıllık maliyetini karşılaştırın.
Cevap: SLE = 500 000 × 0,10 = 50 000 TL. Kontrol öncesi ALE = 50 000 × 4 = 200 000 TL. Kontrol sonrası ALE = 50 000 × 0,5 = 25 000 TL. Hizmet yılda 175 000 TL'lik beklenen kaybı önler ve 120 000 TL'ye mal olur; yıllık net kazanç 55 000 TL, alınmalıdır. Hesap, girilen tahminler kadar doğrudur: ARO ve EF tahmindir, müşteri güveninin uzun vadeli kaybı gibi parayla tam ölçülemeyen etkiler hesapta yoktur. ARO'nun 4 olması da bir hata değildir: ARO bir oran olduğu için 1'den büyük olabilir.Oku ve yorumla
Sekiz kontrolü iki eksende yerleştirin
Her önlem için kategoriyi (teknik, yönetsel, operasyonel, fiziksel) ve en uygun türü (önleyici, tespit edici, düzeltici, caydırıcı, telafi edici, yönlendirici) yazın. Birden fazla türe giren varsa ikisini de yazın.
1) Güvenlik duvarında dışarıdan 23 numaralı porta gelen her şeyi düşüren kural. 2) Switch'lerin oturum açma ekranındaki 'Yetkisiz erişim yasaktır, bütün işlemler kaydedilir' metni. 3) Bir analistin her sabah VPN oturum günlüklerini gözden geçirmesi. 4) Fidye yazılımından sonra dosya sunucusunun yedekten geri yüklenmesi. 5) 'Ağ cihazlarında yapılandırma değişikliği yalnızca onaylı değişiklik kaydıyla yapılır' diyen politika. 6) MFA desteklemeyen eski bir yönetim arayüzüne yalnızca yöneticilerin MFA ile girdiği bir atlama sunucusundan erişim izni verilmesi. 7) Sistem odasının kapısındaki kartlı kilit. 8) İmzaya uyan paketi düşüren ve alarm üreten IPS.
Cevap: 1) Teknik, önleyici. 2) Teknik, caydırıcı (sonucu hatırlatarak saldırganı vazgeçirmeye çalışır, kendisi engellemez; metin kuralları sıralayıp onay isteseydi yönlendirici olurdu). 3) Operasyonel, tespit edici. 4) Teknik ya da operasyonel (geri yüklemeyi bir sistem yapar, süreci ekip yürütür), düzeltici. 5) Yönetsel, yönlendirici. 6) Teknik, telafi edici: asıl kontrol (arayüzde MFA) uygulanamıyor, aynı risk başka yoldan azaltılıyor. 7) Fiziksel, önleyici. 8) Teknik, hem önleyici hem tespit edici.Oku ve yorumla
Günlükte olay, alarm ve güvenlik olayı
Aşağıdaki kayıtları okuyun. Hangi satırlar yalnızca olay, hangisi alarm, hangisi güvenlik olayının başladığını gösteriyor? Güvenlik olayı için tehdit aktörünün olası türünü, kullanılan zafiyeti ve CIA'nin hangi özelliğinin tehlikede olduğunu yazın.
08:02 VPN: user=m.kaya src=198.51.100.70 result=success mfa=ok 08:40 VPN: user=s.demir src=203.0.113.200 result=fail reason=bad_password 08:41 VPN: user=s.demir src=203.0.113.200 result=success mfa=disabled 08:41 SIEM ALERT rule="Daha önce görülmemiş ülkeden VPN girişi" user=s.demir src=203.0.113.200 08:55 FS-01: user=s.demir share=\\FS-01\IK files_read=1840 09:05 PROXY: user=s.demir dst=files.example.net method=PUT bytes=2147483648 Not: s.demir üç aydır izinde; hesabının MFA'sı geçen ay 'telefon değişti' talebiyle kapatılmış.
Cevap: 08:02, 08:40 ve 08:41'deki başarılı giriş satırı tek başına olaydır (08:02 tamamen olağan). 08:41'deki SIEM satırı alarmdır. Güvenlik olayı en geç 08:55'te açıktır: izindeki bir kullanıcının hesabıyla, bilinmeyen bir adresten girilip İK paylaşımından 1840 dosya okunmuştur; 09:05'te yaklaşık 2 GB veri dışarıdaki bir siteye yüklenmiştir. Gizlilik ihlal edilmiştir. Zafiyet, MFA'nın kapatılmış olması ve parolanın ele geçmesidir; MFA'yı kapatan süreç de bir zafiyettir (talep doğrulanmamış). Aktör dış bir saldırgan (parolayı oltalama ile ele geçiren organize suç gibi) ya da hesabı kullanan bir içeriden kişi olabilir; günlük bunu tek başına ayırt etmez, ama uzak adres ve izindeki kullanıcı dış saldırganı daha olası kılar.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızın saldırı yüzeyi
Windows bilgisayarınızda dinleyen portları listeleyin, her birinin hangi programa ait olduğunu bulun ve hangilerinin saldırı yüzeyinin parçası olduğunu yorumlayın.
- Komut isteminde
netstat -ano | findstr LISTENINGyazın. Local Address sütununda 0.0.0.0 ya da [::] ile başlayan satırlar bütün arayüzlerde, 127.0.0.1 ile başlayanlar yalnızca bilgisayarın kendi içinde dinler. - Son sütundaki PID'yi not edin ve
tasklist /FI "PID eq 4"gibi bir komutla (4 yerine kendi PID'nizi yazın) hangi programa ait olduğuna bakın. - PowerShell'de aynı bilgiyi
Get-NetTCPConnection -State Listenile de alabilirsiniz. - Her port için sorun: bu hizmete ihtiyacım var mı, dışarıdan erişilebilir mi, Windows Güvenlik Duvarı onu engelliyor mu?
Cevap: Tipik bir Windows bilgisayarında 135 (RPC) ve 445 (SMB) bütün arayüzlerde dinler; 445'in PID'si genellikle 4'tür, yani System. Yüklü programlara göre başka portlar da görünür. 127.0.0.1'de dinleyen bir hizmet ağdan ulaşılamaz, saldırı yüzeyine yalnızca bilgisayara zaten girmiş biri için girer. 0.0.0.0'da dinleyen her hizmet, güvenlik duvarı izin veriyorsa ağdaki herkes için bir giriş noktasıdır. Kullanmadığınız bir hizmeti kapatmak saldırı yüzeyini küçültür ve bu, o hizmetteki gelecekteki zafiyetleri de baştan etkisiz kılar. Bir hizmetin ne olduğunu bilmiyorsanız önce araştırın; Windows'un kendi hizmetlerini körü körüne kapatmak bilgisayarı bozabilir.- Komut isteminde
Laboratuvarda
Laboratuvar: tespit edici kontrol iş başında
SOC laboratuvarında üç saldırı ya da etkinlik başlatın, düşen alarmları inceleyin ve kapatın. Her adımda çalışan kontrolün kategorisini ve türünü, alarmın doğru pozitif mi yanlış pozitif mi olduğunu yazın.
- 'Saldırı simülasyonu' panelinde 'Port taraması'nı başlatın. Düşen TS-1002 alarmına dokunun ve 'Paketlerde incele' deyin. Sensör ve alarm konsolu hangi tür kontroldür?
- Aynı alarmda 'Güvenlik duvarında engelle' deyin, sonra R-01'de
show access-listsyazın. Eklenen deny satırı hangi tür kontroldür? - 'Gece yedeklemesi'ni başlatın, TS-2001 alarmını açın ve paketlere bakın. Bağlantılar tamamlanıyor mu? Alarmı ona göre kapatın.
- 'ARP zehirleme'yi başlatın ve TS-1003 alarmında 'Saldıranın portunu kapat' deyin. Bu adım hangi türe girer, saldırı yüzeyine ne olur?
Cevap: Sensör ve alarm konsolu teknik ve tespit edici kontroldür: taramayı engellemez, haber verir. Alarmı açıp paketlerde doğrulayan analist operasyonel ve tespit edicidir. R-01'e yazılan deny satırı teknik ve önleyicidir; bir müdahale olarak eklenmiştir ama işlevi bundan sonraki paketleri engellemektir,show access-listsçıktısındaki matches sayısı engellenen paketleri gösterir. Yedekleme alarmı yanlış pozitiftir: bağlantılar SYN, SYN-ACK, ACK ile tamamlanır ve kaynak bilinen bir iç sistemdir; doğru karar yanlış alarm olarak kapatmaktır. Tarama ve ARP zehirleme alarmları doğru pozitiftir. Saldıranın switch portunu kapatmak düzeltici bir adımdır (zararı durdurur) ve aynı zamanda o port saldırı yüzeyinden çıkar.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Küçük bir ofiste switch ve yönlendirici Telnet ile yönetiliyor, bütün teknisyenler aynı 'admin' hesabını kullanıyor, cihazlarda günlük tutulmuyor ve ofisin tek bir internet hattı var. Bu durumun hangi güvenlik özelliklerini ve AAA adımlarını zayıflattığını açıklayın; her zayıflık için en az bir kontrol önerip kontrolün kategorisini ve türünü belirtin.
Bir dosya sunucusu ve üzerindeki verinin değeri 800 000 TL. Bir fidye yazılımı olayında verinin yüzde 25'inin kaybedileceği, olayın iki yılda bir yaşanacağı tahmin ediliyor. Yıllık maliyeti 60 000 TL olan bir yedekleme ve uç nokta koruma çözümü olayın yılda 0,1 kez yaşanmasına yol açacak. SLE ve ALE'yi kontrol öncesi ve sonrası için hesaplayın, çözümün alınıp alınmamasını önerin ve bu kararı verirken hesabın göstermediği neleri göz önüne alırdınız, açıklayın.