Aşama 2: Ağ servisleri · Ders 2.9
Ağı işletmek: NTP, SNMP, syslog, NetFlow, SSH
Bir ağ cihazında saat eşlemesini, SNMP'yi, syslog'u, akış dışa aktarımını ve SSH ile yönetimi doğru ve güvenli kurabilir, bu beş kaynağın ürettiği kayıtları bir SOC analisti gibi okuyup birbirine bağlayabilirsiniz.
Şimdiye kadar ağın kullanıcı trafiğini nasıl taşıdığını gördük: çerçeveler, paketler, yönlendirme, VLAN'lar. Bu derste ağın kendisini işleten hizmetlere bakıyoruz. Bir yönlendirici saatini kimden alır, arızasını kime söyler, kimin kiminle ne kadar konuştuğunu nereye yazar, yöneticisi ona nasıl bağlanır? Beş protokol bu soruların cevabıdır: NTP, SNMP, syslog, NetFlow ve SSH. Ağ yöneticisi için bunlar günlük işin aletleridir, SOC analisti için kanıtın kaynağı. Kötü kurulduklarında ise saldırganın ilk baktığı yerdir.
Ağı taşımak ve ağı işletmek
Bir ağ cihazının işini iki kısma ayırmak alışkanlıktır. Veri düzlemi (data plane) kullanıcıların trafiğini iletir. Yönetim düzlemi (management plane) ise cihazın kendisiyle ilgili trafiği taşır: yöneticinin bağlantısı, saat, izleme sorguları, cihazın gönderdiği günlükler. Bu dersin beş protokolü yönetim düzlemindedir.
- NTP: Cihazın saatini ağdaki bir zaman sunucusuna eşler. UDP 123.
- SNMP: İzleme sunucusunun cihazdan sayaç ve durum okumasını, cihazın da olayları bildirmesini sağlar. UDP 161 ve 162.
- Syslog: Cihazın ürettiği olay iletilerini merkezdeki bir günlük sunucusuna taşır. UDP 514; TLS ile TCP 6514.
- NetFlow ve IPFIX: Cihazdan geçen trafiğin özetini, yani kim kiminle, hangi portta, ne kadar konuştu bilgisini bir toplayıcıya yollar.
- SSH: Yöneticinin cihazın komut satırına şifreli bağlanmasını sağlar. TCP 22.
Yönetim düzlemine erişen cihazın kendisine erişir. Bu yüzden yönetim trafiği ayrı bir VLAN'da akar, yönetim arayüzleri yalnızca belirli adresleri kabul eder ve protokollerin şifreli sürümleri kullanılır.
NTP: her günlük aynı saati göstermeli
NTP (Network Time Protocol), RFC 5905'te tanımlanan zaman eşleme protokolüdür ve UDP 123 kullanır. İstemci sunucuya bir istek yollar, sunucu cevap verir; istemci dört zaman damgasından iki şey hesaplar: saat sapması (clock offset), yani kendi saatinin sunucudan ne kadar ileri ya da geri olduğu, ve gidiş dönüş gecikmesi (round-trip delay). Sonra saatini, bir anda atlatmak yerine çoğunlukla yavaş yavaş düzeltir.
Zaman sunucuları bir hiyerarşi kurar ve bir sunucunun bu hiyerarşideki yerine stratum denir. GPS alıcısı ya da atom saati gibi bir başvuru saatine doğrudan bağlı sunucu stratum 1'dir. Saatini bir stratum 1 sunucudan alan stratum 2'dir, ondan alan stratum 3'tür ve bu 15'e kadar sürer. 16 değeri 'eşlenmemiş' demektir. Stratum bir doğruluk ölçüsü değil, kaynağa olan uzaklıktır.
Neden önemli? Bir olayı incelerken güvenlik duvarının, switch'in ve sunucunun kayıtlarını aynı zaman çizgisine dizersiniz. Cihazlardan birinin saati yedi dakika geri ise o cihazdaki olay, gerçekte sonra olduğu halde önce olmuş gibi görünür ve neden ile sonuç yer değiştirir. Saat eşlemesi korelasyonun ön koşuludur.
Windows'ta saat ayrıca kimlik doğrulamanın koşuludur: Kerberos zaman damgası kullanır ve etki alanının varsayılan politikası istemci ile etki alanı denetleyicisi arasında en fazla 5 dakika fark kabul eder. Windows'un zaman hizmeti W32Time, aracı w32tm'dir. Cisco'da istemci tarafı tek satırdır: ntp server 192.0.2.123; durum show ntp status ile görülür.
SNMP: yönetici, ajan ve MIB
SNMP (Simple Network Management Protocol), izleme sistemlerinin ağ cihazlarından bilgi okuduğu protokoldür. İki rol vardır: yönetici (manager), yani izleme sunucusu (NMS), ve her cihazda çalışan ajan (agent). Yönetici ajana UDP 161'den sorar; ajan, kendiliğinden bir olay bildirmek istediğinde yöneticinin UDP 162 numaralı portuna yazar.
Ajanın sunduğu her bilgi bir ağaçta durur. Bu ağacın tanımına MIB (Management Information Base) denir; ağaçtaki her yaprağın adresi de noktalarla ayrılmış sayılardan oluşan bir OID (object identifier)'dir. Örneğin 1.3.6.1.2.1.1.5.0 cihazın adını (sysName), 1.3.6.1.2.1.1.3.0 açık kalma süresini (sysUpTime) verir. Bir arayüzden geçen bayt sayısı da, işlemci kullanımı da birer OID'dir.
Üç temel işlem vardır. Get bir değeri okur; set bir değeri yazar, yani cihazın ayarını değiştirir; trap ise ajanın yöneticiye istenmeden gönderdiği bildirimdir: bir arayüz düştü, cihaz yeniden başladı, yanlış topluluk adıyla sorgu geldi.
Sürümler güvenlik açısından keskin biçimde ayrılır. SNMPv1 ve SNMPv2c, kimlik doğrulama olarak yalnızca bir topluluk dizesi (community string) kullanır ve bu dize her pakette açık metin olarak gider. Ağı dinleyen herkes onu okur. Üstelik birçok cihaz yıllarca public (okuma) ve private (yazma) varsayılanlarıyla gelmiştir. SNMPv3 ise kullanıcı adı, mesaj kimlik doğrulaması ve isteğe bağlı şifreleme getirir.
Kural basittir: public gibi tahmin edilebilir bir topluluk hiçbir cihazda kalmaz, yazma yetkisi (RW) verilmez, mümkünse yalnızca SNMPv3 kullanılır ve SNMP'ye yalnızca izleme sunucusunun adresinden izin verilir.
Syslog: cihazın günlüğünü merkeze taşımak
Syslog, cihazların olay iletilerini bir günlük sunucusuna gönderdiği protokoldür; bugünkü biçimi RFC 5424'tedir. Her iletinin iki sınıflandırması vardır. Tesis (facility), iletiyi üreten alt sistemi söyler: çekirdek, kimlik doğrulama, posta, ya da yerel kullanıma ayrılmış local0 ile local7 arası. Önem düzeyi (severity) ise iletinin ne kadar acil olduğunu 0 ile 7 arasında bir sayıyla verir.
Önem düzeyleri ezberlenir: 0 Emergency, 1 Alert, 2 Critical, 3 Error, 4 Warning, 5 Notice, 6 Informational, 7 Debug. Dikkat: sayı küçüldükçe ileti daha acildir. 0 'sistem kullanılamaz', 7 'hata ayıklama ayrıntısı' demektir.
Klasik taşıma UDP 514'tür. UDP'nin bilinen iki zayıflığı burada da geçerlidir: ileti kaybolursa kimse fark etmez ve içerik açık metindir. Kaybın ve dinlenmenin önemli olduğu yerde syslog TCP üzerinden, en doğrusu TLS ile TCP 6514 üzerinden taşınır.
Cisco cihazlarında iletinin kendine özgü bir görünüşü vardır: %LINK-3-UPDOWN: Interface GigabitEthernet0/1, changed state to down. Yüzde işaretinden sonra iletiyi üreten bileşen (Cisco buna facility der: burada LINK), önem düzeyi (3, Error) ve iletiyi tek başına tanımlayan anımsatıcı (mnemonic) gelir (UPDOWN). İletiyi sunucuya yollamak için logging host 192.0.2.50, hangi önem düzeyine kadar yollanacağını seçmek için logging trap yazılır. logging trap warnings, 0'dan 4'e kadar olan iletileri gönderir; 5, 6 ve 7 cihazda kalır.
NetFlow ve IPFIX: kim, kiminle, ne kadar
Bir paket yakalaması her şeyi gösterir ama her şeyi saklamak pahalıdır. NetFlow Cisco'nun, IPFIX (IP Flow Information Export) ise ondan doğan IETF standardının (RFC 7011) adıdır ve ikisi de trafiğin özetini çıkarır. Ortak özellikleri taşıyan paketlerin oluşturduğu kümeye akış (flow) denir. Klasik tanımda akışı 5'li (5-tuple) belirler: kaynak IP, hedef IP, kaynak port, hedef port ve protokol. Cisco'nun geleneksel NetFlow'u buna hizmet türünü (ToS) ve giriş arayüzünü ekleyip yedi anahtar alan kullanır.
Bir akış kaydı (flow record), bu anahtarlara ek olarak akışın paket ve bayt sayısını, başlangıç ve bitiş zamanını, TCP bayraklarını ve çıkış arayüzünü taşır. Kaydı üreten cihaza dışa aktarıcı (exporter), kayıtları toplayıp saklayan sunucuya toplayıcı (collector) denir. IPFIX toplayıcısı varsayılan olarak 4739 numaralı portu dinler.
Akış kayıtları SOC için çok değerlidir: hangi iç bilgisayarın gece yarısı dışarıya 4 GB gönderdiğini, düzenli aralıklarla aynı adrese bağlanan cihazı, tek kaynaktan yüzlerce hedefe giden bir taramayı bunlarla görürsünüz. Telefon faturasındaki arama dökümüne benzer: kim, kimi, ne zaman, ne kadar aradı yazar, konuşmayı yazmaz. Akış kaydı yükü, yani dosya adını, URL'yi, şifreli içeriği taşımaz.
SSH ile yönetim, Telnet'in kapatılması
Bir yöneticinin cihazın komut satırına ağ üzerinden bağlanmasının iki yolu vardır. Telnet TCP 23 kullanır ve her şeyi, kullanıcı adını, parolayı ve yazılan her komutu açık metin taşır. Aynı ağda paket yakalayan biri parolayı okur. SSH (Secure Shell) TCP 22 kullanır, oturumu şifreler ve sunucunun kimliğini anahtarıyla kanıtlar.
SSH'de kullanıcı parolayla ya da açık anahtarla (public key) doğrulanır. Anahtarla doğrulamada ağdan parola geçmez; parola denemesine karşı en sağlam yol budur. Cisco'da yaygın olan, yerel kullanıcı veritabanı ya da merkezi bir AAA sunucusuyla parolalı doğrulamadır.
Cisco'da SSH için cihazın bir adı ve etki alanı adı olmalı, bir RSA anahtar çifti üretilmeli (crypto key generate rsa, Cisco 2048 bit ya da üstünü önerir), ip ssh version 2 ile eski ve zayıf sürüm 1 kapatılmalı ve uzak bağlantı hatlarında (vty) login local ile transport input ssh yazılmalıdır. Son komut, hatların Telnet'i reddetmesini sağlar. SSH'yi açmak Telnet'i kendiliğinden kapatmaz; ikisi aynı anda açık kalabilir.
SOC için: beş kaynak bir olayda
Syslog iletileri ve akış kayıtları SIEM'e akar; SNMP trap'leri ve acil syslog iletileri birer uyarıdır; NTP bunların aynı zaman çizgisine dizilmesini sağlar.
Bir örnek: SIEM'de bir yönlendiriciden aynı dış adresten art arda başarısız SSH oturum denemeleri, ardından aynı adresten başarılı bir oturum, ardından bir yapılandırma değişikliği görüyorsunuz. Akış kayıtları o adresin dakikalar boyunca TCP 22'ye yüzlerce kısa bağlantı açtığını doğrular. Yönlendiricinin saati NTP ile eşli olduğu için bu zinciri güvenlik duvarının ve VPN sunucusunun kayıtlarıyla saniyesi saniyesine karşılaştırabilirsiniz.
Saldırgan için de yönetim düzlemi bir hazinedir: açık metin bir SNMP topluluğu ağın haritasını verir, açık bir Telnet ya da SSH portu parola denemesini çeker, izini silmek isteyen biri syslog'u kapatır ya da saati değiştirir. Doğru kurulmuş bir ağda bunların hepsi bu beş kaynağın birinde iz bırakır.
Akılda kalsın
- Portlar: NTP UDP 123, SNMP UDP 161 (ajan) ve 162 (trap), syslog UDP 514 ve TLS ile TCP 6514, IPFIX 4739, SSH TCP 22, Telnet TCP 23.
- NTP offset ve gecikmeyi dört zaman damgasından hesaplar; stratum kaynağa uzaklıktır (1 birincil, 16 eşlenmemiş); eşli saat olmadan günlükler aynı zaman çizgisine dizilemez ve Kerberos 5 dakikalık farkı aşınca oturum açılmaz.
- SNMP'de yönetici sorar (get, set), ajan bildirir (trap); bilgi MIB ağacında OID'lerle adreslenir; v1 ve v2c topluluk dizesini açık metin taşır, v3 kullanıcı, doğrulama ve şifreleme getirir;
publicve RW topluluk kalmaz. - Syslog önem düzeyleri 0 Emergency, 1 Alert, 2 Critical, 3 Error, 4 Warning, 5 Notice, 6 Informational, 7 Debug; PRI = tesis × 8 + önem; Cisco iletisi %BİLEŞEN-ÖNEM-ANIMSATICI biçimindedir ve
logging trapseçilen düzeyi ve daha acil olanları gönderir. - Akış kaydı 5'li (Cisco'da yedi anahtar alan), bayt, paket ve zamanları taşır, yükü taşımaz; SSH sürüm 2 ve
transport input sshile yönetim şifrelenir, Telnet kapatılır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Yönetim düzlemi | Management plane | Cihazın kendisiyle ilgili trafik: yönetici bağlantısı, saat, izleme sorguları, günlükler. |
| Veri düzlemi | Data plane | Kullanıcı trafiğinin iletildiği kısım. |
| Ağ zaman protokolü | NTP (Network Time Protocol) | Cihaz saatlerini bir zaman sunucusuna eşleyen protokol; UDP 123, RFC 5905. |
| Stratum | Stratum | Bir zaman sunucusunun başvuru saatine kaç adım uzak olduğu; 1 birincil sunucu, 16 eşlenmemiş. |
| Saat sapması | Clock offset | İstemci saatinin sunucunun saatinden ne kadar ileri ya da geri olduğu. |
| Gidiş dönüş gecikmesi | Round-trip delay | İsteğin gidip cevabın dönmesi için geçen süreden sunucudaki işlem süresinin çıkarılmışı. |
| Basit ağ yönetim protokolü | SNMP (Simple Network Management Protocol) | İzleme sunucusunun cihazlardan bilgi okuduğu ve cihazların olay bildirdiği protokol; UDP 161 ve 162. |
| Yönetici ve ajan | Manager and agent | SNMP'de soran izleme sunucusu ile her cihazda cevap veren yazılım. |
| Yönetim bilgi tabanı | MIB (Management Information Base) | Ajanın sunduğu nesnelerin ağaç biçimindeki tanımı. |
| Nesne tanımlayıcısı | OID (object identifier) | MIB ağacındaki bir nesnenin noktalı sayılardan oluşan adresi, örneğin 1.3.6.1.2.1.1.5.0. |
| Topluluk dizesi | Community string | SNMPv1 ve v2c'nin açık metin giden ortak parolası. |
| Tuzak | Trap | Ajanın yöneticiye istenmeden gönderdiği, onay beklemeyen olay bildirimi. |
| Kullanıcı tabanlı güvenlik modeli | USM (User-based Security Model) | SNMPv3'ün kullanıcı, mesaj doğrulama ve şifreleme sağlayan güvenlik modeli; RFC 3414. |
| Syslog | Syslog | Olay iletilerini bir günlük sunucusuna taşıyan protokol; RFC 5424, UDP 514, TLS ile TCP 6514. |
| Tesis | Facility | Syslog'da iletiyi üreten alt sistemin numarası (0 ile 23 arası; local0 ile local7 16 ile 23). |
| Önem düzeyi | Severity | İletinin aciliyeti; 0 Emergency ile 7 Debug arası, küçük sayı daha acil. |
| Öncelik değeri | PRI (priority value) | Syslog iletisinin başındaki sayı: tesis × 8 + önem düzeyi. |
| Anımsatıcı | Mnemonic | Cisco iletisinde olayı tek başına tanımlayan kısa ad, örneğin UPDOWN. |
| Akış kaydı | Flow record | Aynı anahtar alanları taşıyan paketlerin özeti: adresler, portlar, protokol, bayt, paket, zamanlar. |
| Dışa aktarıcı ve toplayıcı | Exporter and collector | Akış kaydını üreten cihaz ile kayıtları alıp saklayan sunucu. |
| IP akış bilgisi dışa aktarımı | IPFIX (IP Flow Information Export) | NetFlow sürüm 9'dan doğan IETF standardı; RFC 7011, varsayılan port 4739. |
| Güvenli kabuk | SSH (Secure Shell) | Komut satırına şifreli uzak erişim; TCP 22. Telnet (TCP 23) aynı işi açık metinle yapar. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 4.2: Configure and verify NTP operating in a client and server mode
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 4.4: Explain the function of SNMP in network operations
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 4.5: Describe the use of syslog features, including facilities and severity levels
- Cisco CCNA 200-301 v1.1 4.8: Configure network devices for remote access using SSH
- CompTIA Network+ N10-009, Network Operations alanı: ağ izleme teknolojileri (SNMP traps, versions, community strings, authentication; flow data; syslog collector; SIEM), ağ hizmetleri arasında NTP ve yönetim erişim yöntemleri arasında SSH
- CompTIA Security+ SY0-801 4.4: Explain security alerting and monitoring concepts and tools (log aggregation, SIEM; protocols: NetFlow, SNMP, syslog)
- CompTIA CySA+ CS0-004 1.1: Explain concepts related to system and network architecture in security operations (logging concepts: ingestion, integrity and security, time synchronization, retention)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 5905: Network Time Protocol Version 4: Protocol and Algorithms Specification
- RFC 5424: The Syslog Protocol
- RFC 3414: User-based Security Model (USM) for version 3 of the Simple Network Management Protocol (SNMPv3)
- RFC 7011: Specification of the IP Flow Information Export (IPFIX) Protocol
- Cisco: System Message Logging (severity levels, message format, default facility)
- Cisco: Configure Secure Shell on Routers and Switches
- Microsoft Learn: Windows Time Service Tools and Settings (w32tm)
- MITRE ATT&CK T1602.001: Data from Configuration Repository: SNMP (MIB Dump)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
NTP'nin dört zaman damgası: offset ve gecikme hesabı
NTP istemcisi bir sorgu turunda dört zaman damgası toplar. T1, isteğin istemciden çıktığı an (istemcinin saatiyle); T2, isteğin sunucuya vardığı an (sunucunun saatiyle); T3, cevabın sunucudan çıktığı an (sunucunun saatiyle); T4, cevabın istemciye vardığı an (istemcinin saatiyle). RFC 5905 iki değeri şöyle hesaplar:
- Offset: θ = ((T2 - T1) + (T3 - T4)) / 2. Pozitifse istemcinin saati geridedir ve ileri alınmalıdır.
- Gecikme (delay): δ = (T4 - T1) - (T3 - T2). Toplam gidiş dönüş süresinden sunucunun isteği işlerken geçirdiği süre çıkarılır.
Örnek: T1 = 12:00:00.000, T2 = 12:00:00.520, T3 = 12:00:00.522, T4 = 12:00:00.030 olsun. Offset = (520 + (522 - 30)) / 2 = (520 + 492) / 2 = 506 ms; istemci yaklaşık yarım saniye geridedir. Gecikme = 30 - 2 = 28 ms.
Formül, gidiş ve dönüşün eşit sürdüğünü varsayar. Yollar asimetrikse hesaplanan offset, iki yol arasındaki farkın yarısı kadar hatalı olur; zaman sunucusu bu yüzden ağ olarak yakın olanlardan seçilir.
Sorgu sıklığına poll aralığı (poll interval) denir ve 2'nin üssü olarak verilir. RFC 5905'in önerdiği varsayılan aralık 6 ile 10, yani 64 ile 1024 saniyedir; saat kararlılaştıkça istemci aralığı uzatır.
| Stratum | Anlamı (RFC 5905) |
|---|---|
| 0 | Belirsiz ya da geçersiz; Windows bunu eşlenmemiş durumda 'unspecified' olarak gösterir |
| 1 | Birincil sunucu: GPS alıcısı gibi bir başvuru saatine doğrudan bağlı |
| 2 - 15 | İkincil sunucu: saatini NTP ile bir üst stratumdan alır |
| 16 | Eşlenmemiş (unsynchronized) |
Dikkat: Sık yapılan hata: stratumu küçük olan sunucuyu her zaman daha doğru sanmak. Ağ olarak uzak, gecikmesi dalgalı bir stratum 1 sunucusu, yerel ağdaki kararlı bir stratum 3 sunucusundan kötü sonuç verebilir.
NTP'yi doğrulamak: Cisco ve Windows çıktıları
Cisco'da istemci olmak için ntp server yeter; cihaz başkalarına zaman da verebilir (sunucu kipi). show ntp associations sunucuları gösterir: başta * eşlenilen sunucu (sys.peer), ~ elle yapılandırılmış sunucu demektir; reach son sekiz sorgunun sonucunu sekizlik tabanda tutar ve 377 sekizinin de cevaplandığını söyler. show ntp status eşleme durumunu, stratumu, kaynağı ve offseti verir.
Cisco'nun show clock açıklamasına göre çıktının başındaki * saatin yetkili (authoritative) olmadığını, yani güvenilemeyeceğini; nokta (.) saatin yetkili sayıldığını ama NTP'nin eşli olmadığını gösterir; başta hiçbir işaret yoksa saat yetkilidir. Günlüklerin zaman damgasının tarih ve milisaniye içermesi için service timestamps log datetime msec gerekir.
Windows'ta w32tm /query /status durumu, /query /source kaynağı, /query /configuration ayarları gösterir; Microsoft'a göre w32tm yönetici yetkisiyle çalıştırılır. w32tm /stripchart /computer:sunucu /samples:5 /dataonly bir sunucuya karşı offseti ölçer; Microsoft'a göre kendi geçici UDP kaynak portunu kullanır, yerleşik istemciden bağımsızdır ve hizmet durdurulmuşken de sonuç verir. Hizmet durdurulmuşsa /query /status şu hatayı verir: The following error occurred: The service has not been started. (0x80070426) (Türkçe Windows'ta 'Hizmet başlatılmadı').
Etki alanı üyelerinin istemci türü NT5DS'dir: saatlerini etki alanı hiyerarşisinden alırlar, ormanın kök etki alanındaki PDC emülatörü ise dış bir kaynaktan. Etki alanı dışındaki bilgisayarların varsayılan sunucusu time.windows.com'dur.
R-01# show ntp associations address ref clock st when poll reach delay offset disp *~192.0.2.123 .GPS. 1 37 64 377 12.340 0.512 0.981 * sys.peer, # selected, + candidate, - outlyer, x falseticker, ~ configured R-01# show ntp status Clock is synchronized, stratum 2, reference is 192.0.2.123 nominal freq is 250.0000 Hz, actual freq is 250.0003 Hz, precision is 2**10 reference time is EEA6995F.1C2D3E4F (09:14:07.110 UTC Tue Nov 17 2026) clock offset is 0.5120 msec, root delay is 12.34 msec root dispersion is 15.62 msec, peer dispersion is 0.98 msec system poll interval is 64, last update was 37 sec ago. C:\> w32tm /query /status (etki alanındaki WS-014) Leap Indicator: 0(no warning) Stratum: 3 (secondary reference - syncd by (S)NTP) Precision: -23 (119.209ns per tick) Root Delay: 0.0156250s Root Dispersion: 0.0412871s ReferenceId: 0x0A000A0A (source IP: 10.0.10.10) Last Successful Sync Time: 17.11.2026 09:02:41 Source: DC-01.corp.example.com Poll Interval: 10 (1024s) C:\> w32tm /query /status (saatini eşlemeyen bir bilgisayar) Leap Indicator: 3(not synchronized) Stratum: 0 (unspecified) Precision: -23 (119.209ns per tick) Root Delay: 0.0000000s Root Dispersion: 0.0000000s ReferenceId: 0x00000000 (unspecified) Last Successful Sync Time: unspecified Source: Local CMOS Clock Poll Interval: 10 (1024s)
Dikkat: Bir SOC için saatle ilgili iki iz önemlidir: Windows Security günlüğündeki Event ID 4616 (The system time was changed) ve Cisco'daki %SYS-6-CLOCKUPDATE iletisi. Saatin elle geri alınması, olayın zaman çizgisini bozmak için kullanılabilir; bu yüzden NTP ile eşli bir cihazda saatin elle değiştirilmesi başlı başına incelenecek bir olaydır.
SNMP ayrıntıda: OID'ler, işlemler, sürümler
MIB ağacının ağ yönetimi dalı 1.3.6.1.2.1'dir (mib-2); altındaki system grubu her ajanda bulunur. İzleme sunucusu örneğin ifInOctets sayacını beş dakikada bir okur ve iki okuma arasındaki farktan arayüzün kullanımını çizer. OID'nin sonundaki .0 tek değerli bir nesneyi, tablolarda sondaki sayı satırı (örneğin arayüz numarasını) gösterir.
SNMPv2c ve v3'ün işlemleri: GetRequest, GetNextRequest (bir sonraki OID'yi ister; ağacı baştan sona gezmeye, yani walk işlemine yarar), GetBulkRequest (tek istekte çok değer), SetRequest, Response, SNMPv2-Trap ve InformRequest. Trap onay beklemez ve kaybolabilir; inform onay bekler ve kaybolursa yeniden gönderilir.
SNMPv3'ün güvenliği USM (User-based Security Model) ile RFC 3414'te tanımlanır. Üç güvenlik düzeyi vardır: noAuthNoPriv (ne doğrulama ne şifreleme), authNoPriv (yalnızca mesaj doğrulama), authPriv (doğrulama ve şifreleme). RFC 3414'ün tanımladığı ilk algoritmalar HMAC-MD5-96, HMAC-SHA-96 ve CBC-DES'tir; bugün SHA ailesi ve AES tercih edilir. USM ayrıca 150 saniyelik bir zaman penceresi uygular: pencerenin dışında kalan, yani kaydedilip sonradan yeniden oynatılan mesaj reddedilir. Aşağıdaki Wireshark çözümlemesinde ise v2c topluluk dizesi düz yazıyla durur.
| OID | Ad | Ne verir |
|---|---|---|
| 1.3.6.1.2.1.1.1.0 | sysDescr | Cihazın tanımı: model, işletim sistemi ve sürümü |
| 1.3.6.1.2.1.1.3.0 | sysUpTime | Ajanın çalışmaya başlamasından beri geçen süre (saniyenin yüzde biri cinsinden) |
| 1.3.6.1.2.1.1.5.0 | sysName | Cihazın adı |
| 1.3.6.1.2.1.1.6.0 | sysLocation | Yöneticinin yazdığı konum bilgisi |
| 1.3.6.1.2.1.2.2.1.8 | ifOperStatus | Arayüzün çalışma durumu (1 up, 2 down) |
| 1.3.6.1.2.1.2.2.1.10 | ifInOctets | Arayüze gelen bayt sayacı |
| 1.3.6.1.6.3.1.1.5.3 / .4 | linkDown / linkUp | Arayüz düştü ya da kalktı trap'i |
| 1.3.6.1.6.3.1.1.5.5 | authenticationFailure | Yanlış topluluk ya da kimlik bilgisiyle gelen sorgu trap'i |
$ snmpget -v2c -c public 192.0.2.1 1.3.6.1.2.1.1.5.0
SNMPv2-MIB::sysName.0 = STRING: R-01
User Datagram Protocol, Src Port: 51544, Dst Port: 161
Simple Network Management Protocol
version: v2c (1)
community: public
data: get-request (0)
get-request
variable-bindings: 1 item
1.3.6.1.2.1.1.5.0: Value (Null)Dikkat: noAuthNoPriv düzeyindeki SNMPv3, v2c'den daha güvenli değildir. Cisco'da v3 kullanıcısı snmp-server group ve snmp-server user komutlarıyla, doğrulama (auth sha) ve şifreleme (priv aes 128) seçilerek tanımlanır; bunlara bağlanan bir erişim listesi yalnızca izleme sunucusuna izin verir.
Syslog ayrıntıda: PRI, ileti biçimi, taşıma
RFC 5424'e göre her ileti köşeli parantez içinde bir öncelik değeri (PRI) ile başlar. PRI, tesis numarasının 8 ile çarpılıp önem düzeyinin eklenmesiyle bulunur. RFC'nin kendi örneğinde <34> vardır: 34 = 4 × 8 + 2, yani tesis 4 (security/authorization), önem 2 (Critical). Ters yönde: PRI'yi 8'e bölün; bölüm tesis, kalan önem düzeyidir.
Cisco cihazları sunucuya giden iletilerde varsayılan olarak local7 (23) tesisini kullanır. Bu yüzden Cisco'dan gelen bir Error (3) iletisi <187> ile başlar: 23 × 8 + 3 = 187. Tesisi logging facility komutu değiştirir.
RFC 5424 başlığı sırasıyla PRI, VERSION (1), TIMESTAMP, HOSTNAME, APP-NAME, PROCID ve MSGID alanlarından oluşur; ardından yapılandırılmış veri (STRUCTURED-DATA) ve ileti (MSG) gelir, bilinmeyen alanın yerine - yazılır. Birçok ağ cihazı hâlâ daha yalın olan eski BSD biçimini (RFC 3164) kullanır. Biçimlerin ayrıştırılması 5. aşamanın konusudur.
Taşıma: UDP 514 (RFC 5426), TLS ile TCP 6514 (RFC 5425). Şifresiz TCP ile taşıma da yaygındır ama ayrı bir standart portu yoktur; çoğu kurulumda yine 514 kullanılır. Cisco'da logging trap eşiği bir düzey ve onun altındaki sayıları kapsar: logging trap warnings 0 ile 4 arasını gönderir. Cisco belgesine göre sunucuya gönderimin varsayılan eşiği informational (6)'dır, yani debug dışındaki her şey.
| Düzey | RFC 5424 adı | Cisco anahtar sözcüğü | Örnek |
|---|---|---|---|
| 0 | Emergency | emergencies | Sistem kullanılamaz |
| 1 | Alert | alerts | Hemen müdahale gerekir (örneğin sıcaklık sınırı) |
| 2 | Critical | critical | %PORT_SECURITY-2-PSECURE_VIOLATION |
| 3 | Error | errors | %LINK-3-UPDOWN (arayüz düştü) |
| 4 | Warning | warnings | %SW_DAI-4-DHCP_SNOOPING_DENY, %SEC_LOGIN-4-LOGIN_FAILED |
| 5 | Notice | notifications | %SYS-5-CONFIG_I, %LINEPROTO-5-UPDOWN |
| 6 | Informational | informational | %SYS-6-CLOCKUPDATE |
| 7 | Debug | debugging | debug komutlarının çıktısı |
RFC 5424, bölüm 6.5, örnek 1: <34>1 2003-10-11T22:14:15.003Z mymachine.example.com su - ID47 - 'su root' failed for lonvick on /dev/pts/8 Cisco IOS: R-01(config)# service timestamps log datetime msec R-01(config)# ntp server 192.0.2.123 R-01(config)# logging host 192.0.2.50 R-01(config)# logging trap warnings R-01(config)# logging source-interface Loopback0
Dikkat: Sık yapılan hata: logging trap komutunu SNMP trap'iyle karıştırmak. Bu komut yalnızca syslog sunucusuna hangi önem düzeyine kadar ileti gideceğini belirler; SNMP trap'lerini snmp-server enable traps ve snmp-server host komutları yönetir.
Cisco iletisini okumak: %FACILITY-SEVERITY-MNEMONIC
Cisco'nun belgesine göre bir sistem iletisinin biçimi şöyledir: sıra numarası ve zaman damgası (açıksa), ardından %FACILITY-SEVERITY-MNEMONIC: açıklama. Buradaki FACILITY, RFC 5424'teki tesis değildir; iletiyi üreten donanım ya da yazılım bileşeninin adıdır (LINK, SYS, SEC_LOGIN, PORT_SECURITY). Aynı ileti syslog sunucusuna giderken ayrıca bir RFC tesisiyle (varsayılan local7) etiketlenir. İki 'facility' sözcüğünü karıştırmamak gerekir.
SEVERITY 0 ile 7 arasındaki sayıdır. MNEMONIC olayı tek başına tanımlayan kısa addır; SIEM kurallarında FACILITY ve MNEMONIC birlikte aranır, çünkü açıklama metni yazılım sürümüne göre değişebilir.
Sitenin switch-savunma laboratuvarında show logging çıktısı bu biçimdedir; aşağıdaki ilk dört satır oradandır, geri kalanlar bir yönlendiricinin yönetim düzleminden tipik iletilerdir. Bir fark var: laboratuvar portu her satırda kısa adıyla (Fa0/1) yazar. Gerçek IOS, ARP denetimi ve err-disable satırlarında da kısa adı kullanır, ama port security satırında uzun adı yazar: on port FastEthernet0/1.
| İleti | Bileşen | Önem | Ne anlatır |
|---|---|---|---|
| PORT_SECURITY-2-PSECURE_VIOLATION | PORT_SECURITY | 2 Critical | Porttan izin verilenden fazla ya da izinsiz bir MAC geldi; varsayılan davranışla port kapatılır |
| PM-4-ERR_DISABLE | PM | 4 Warning | Port bir hata yüzünden (burada port security ihlali) err-disabled durumuna alındı |
| DHCP_SNOOPING-5-DHCP_SNOOPING_UNTRUSTED_PORT | DHCP_SNOOPING | 5 Notice | Güvenilmeyen porttan gelen DHCP sunucu mesajı düşürüldü (sahte DHCP sunucusu) |
| SW_DAI-4-DHCP_SNOOPING_DENY | SW_DAI | 4 Warning | Snooping kaydıyla uyuşmayan ARP düşürüldü (ARP zehirleme denemesi) |
| SEC_LOGIN-4-LOGIN_FAILED | SEC_LOGIN | 4 Warning | Başarısız oturum açma: kullanıcı, kaynak adres, yerel port |
| SEC_LOGIN-5-LOGIN_SUCCESS | SEC_LOGIN | 5 Notice | Başarılı oturum açma |
| SYS-5-CONFIG_I | SYS | 5 Notice | Yapılandırma değiştirildi: kim, hangi hattan, hangi adresten |
| SNMP-3-AUTHFAIL | SNMP | 3 Error | Yanlış toplulukla SNMP sorgusu geldi: kaynak adres |
| LINK-3-UPDOWN | LINK | 3 Error | Arayüzün fiziksel durumu değişti |
%DHCP_SNOOPING-5-DHCP_SNOOPING_UNTRUSTED_PORT: DHCP_SNOOPING drop message on untrusted port Fa0/1, message type: DHCPOFFER, MAC sa: 0200.5e00.5366 %SW_DAI-4-DHCP_SNOOPING_DENY: 1 Invalid ARPs (Res) on Fa0/1, vlan 1.([0200.5e00.5366/192.168.50.1/0200.5e00.5320/192.168.50.100]) %PORT_SECURITY-2-PSECURE_VIOLATION: Security violation occurred, caused by MAC address 02de.ad00.0001 on port Fa0/1. %PM-4-ERR_DISABLE: psecure-violation error detected on Fa0/1, putting Fa0/1 in err-disable state Nov 17 09:14:07.123: %SEC_LOGIN-4-LOGIN_FAILED: Login failed [user: admin] [Source: 203.0.113.45] [localport: 22] [Reason: Login Authentication Failed] at 09:14:07 UTC Tue Nov 17 2026 Nov 17 09:16:40.880: %SNMP-3-AUTHFAIL: Authentication failure for SNMP req from host 203.0.113.45 Nov 17 09:20:02.417: %SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by netadmin on vty0 (192.0.2.10)
Dikkat: Oturum açma iletilerinin üretilmesi için Cisco'da login on-failure log ve login on-success log yapılandırılmalıdır; varsayılan olarak her cihaz bunları yazmaz. Analist bir iletinin yokluğunu 'olay olmadı' diye yorumlamadan önce o iletinin açık olup olmadığını bilmelidir.
NetFlow ve IPFIX ayrıntıda: kayıt, zaman aşımı, kör noktalar
Cisco'nun geleneksel NetFlow'u bir akışı yedi anahtar alanla tanımlar: kaynak IP, hedef IP, kaynak port, hedef port, 3. katman protokolü, ToS ve giriş arayüzü. Bu yedisinden biri farklı olan paket yeni bir akış başlatır. NetFlow sürüm 5 sabit bir kayıt biçimi kullanır; sürüm 9 ve IPFIX ise kaydın hangi alanlardan oluştuğunu önce bir şablon (template) ile bildirir, böylece IPv6 ya da uygulama bilgisi gibi yeni alanlar eklenebilir.
Cihaz akışları bir önbellekte tutar ve iki zaman aşımına göre yollar. Etkin olmayan zaman aşımı (inactive timeout): akıştan bir süre paket gelmezse kayıt kapanır. Etkin zaman aşımı (active timeout): hâlâ süren uzun bir akış da belirli aralıklarla kesilip yollanır. Cisco IOS'ta varsayılanlar 15 saniye ve 30 dakikadır; show ip cache flow bunları aşağıdaki gibi yazar. İki saat süren bir indirme bu yüzden yaklaşık 30 dakikalık dört kayıt olarak görünür; analist bunları aynı akışın parçaları olarak toplamalıdır.
NetFlow için standart bir port yoktur, 2055 ve 9996 yaygındır; IPFIX için RFC 7011 4739'u (güvenli bağlantıda 4740'ı) öngörür. Yoğun hatlarda örnekleme (sampling) kullanılır, örneğin her 1000 paketten biri sayılır; o zaman tek paketlik kısa akışlar, yani taramanın kendisi, kaybolabilir.
Yükün yanında akışların göremediği bir şey daha var: NetFlow açık olmayan arayüzden geçen ya da yönlendiriciye hiç uğramayan trafik. Akış analizi 4. aşamanın konusudur.
| Alan | Örnek | SOC için anlamı |
|---|---|---|
| Kaynak ve hedef IP | 10.20.30.40 → 198.51.100.25 | Kim kiminle konuştu |
| Kaynak ve hedef port | 50010 → 443 | Hangi hizmet (443 HTTPS, 22 SSH, 161 SNMP) |
| Protokol | 6 (TCP) | TCP, UDP (17) ya da ICMP (1) |
| Paket ve bayt sayısı | 412 paket, 5 812 330 bayt | Ne kadar veri; dışarı sızdırma şüphesinde ilk bakılan |
| Başlangıç ve bitiş zamanı | 09:14:07 - 09:16:52 | Süre, düzenli aralıklı bağlantılar (beaconing) |
| TCP bayrakları | SYN, ACK, FIN | Yalnızca SYN: tamamlanmamış bağlantı, tarama ya da sel |
| Giriş ve çıkış arayüzü | Gi0/1 → Gi0/0 | Trafiğin cihazın hangi yanından girip çıktığı |
R-01(config)# interface GigabitEthernet0/1 R-01(config-if)# ip flow ingress R-01(config-if)# exit R-01(config)# ip flow-export version 9 R-01(config)# ip flow-export destination 192.0.2.60 2055 R-01# show ip cache flow ... Active flows timeout in 30 minutes Inactive flows timeout in 15 seconds ... SrcIf SrcIPaddress DstIf DstIPaddress Pr SrcP DstP Pkts Gi0/1 10.20.30.40 Gi0/0 198.51.100.25 06 C35A 01BB 412
Dikkat: IOS önbellek çıktısında protokol ve port sütunları onaltılık yazılır: 06 TCP'dir, C35A 50010'dur, 01BB 443'tür. Onluk sanıp 'port 35' diye okumak sık yapılan bir hatadır.
SSH'yi doğru kurmak ve vty hatlarını kapatmak
Cisco'nun SSH belgesindeki sıra şudur: cihaza ad verilir, etki alanı adı tanımlanır (RSA anahtarı ancak ikisi varken üretilir), anahtar üretilir, sürüm 2 açılır, yerel kullanıcı oluşturulur ve vty hatlarında yerel doğrulama ile yalnızca SSH'ye izin verilir. Cisco 2048 bit ya da daha büyük bir anahtar önerir. show ip ssh sürümü ve varsayılan sınırları gösterir: 120 saniyelik kimlik doğrulama süresi ve 3 deneme hakkı.
Hatların sayısını unutmayın: birçok cihazda line vty 0 4 beş, line vty 0 15 on altı hattı kapsar. Yalnızca ilk beşi kısıtlayıp kalan hatları Telnet'e açık bırakmak sık yapılan bir hatadır. access-class komutu hatlara bir erişim listesi bağlar ve yönetim bağlantısını yalnızca yönetim ağının adreslerine açar.
Dışarıdan da sınayın: Test-NetConnection 192.0.2.1 -Port 23 False, -Port 22 True vermelidir. Telnet açık kalmışsa Wireshark'ın Follow TCP Stream penceresinde parola düz metin okunur; SSH'de anahtar değişiminden sonra yalnızca şifreli veri görünür.
R-01(config)# hostname R-01 R-01(config)# ip domain name corp.example.com R-01(config)# crypto key generate rsa modulus 2048 R-01(config)# ip ssh version 2 R-01(config)# username netadmin secret ParolaBurayaYazilir R-01(config)# access-list 10 permit 192.0.2.0 0.0.0.255 R-01(config)# line vty 0 15 R-01(config-line)# login local R-01(config-line)# transport input ssh R-01(config-line)# access-class 10 in R-01(config-line)# end R-01# show ip ssh SSH Enabled - version 2.0 Authentication timeout: 120 secs; Authentication retries: 3
Dikkat: ip ssh version 2 yalnızca SSH sürümünü seçer; Telnet'i kapatan vty hatlarındaki transport input satırıdır. Denetimde ikisine ayrı ayrı bakılır.
SOC için: yönetim düzlemine saldırı nasıl görünür?
MITRE ATT&CK, SNMP ile MIB dökümünü T1602.001 olarak tanımlar ve tespit için yönetim dışı adreslerden gelen SNMP sorgularını, olağan dışı topluluk kullanımını, kimlik doğrulama hatalarını ve çok sayıda GetNext ya da GetBulk isteğini önerir. İz silme girişimlerinin (no logging host, eşiğin düşürülmesi, saatin değiştirilmesi) kendisi de bir %SYS-5-CONFIG_I iletisi üretir; bir cihazdan beklenen düzenli iletilerin birden kesilmesi de SIEM'de ayrı bir uyarı kuralı olmalıdır. Telnet ve SNMPv1/v2c'nin dinlenmesinin ise ağda doğrudan bir izi yoktur; tek savunma bu protokolleri kullanmamaktır.
Bu kaynakların SIEM'de birleştirilmesi 6. aşamanın konusudur.
| Saldırgan ne yapar | Akış kayıtlarında | Syslog ve trap'te | Önlem |
|---|---|---|---|
| SNMP topluluğu tahmini, MIB dökümü | Tek kaynaktan çok hedefe UDP 161, çoğu tek paket | %SNMP-3-AUTHFAIL, authenticationFailure trap'i | SNMPv3 (doğrulama ve şifreleme), erişim listesi, public yok |
| SSH ya da Telnet parola denemesi | Aynı kaynaktan TCP 22 / 23'e çok sayıda kısa akış | %SEC_LOGIN-4-LOGIN_FAILED dizisi | transport input ssh, access-class, anahtarla doğrulama |
| Ele geçirilen hesapla ayar değişikliği | Yönetim dışı adresten başarılı SSH oturumu | LOGIN_SUCCESS, ardından %SYS-5-CONFIG_I | AAA, merkezi hesap, değişiklik uyarısı |
| İz silme | Syslog sunucusuna giden UDP 514 akışının kesilmesi | %SYS-6-CLOCKUPDATE, logging ayarının değiştiğini gösteren CONFIG_I | Sessiz kalan cihaz uyarısı, NTP, değişiklik denetimi |
Dikkat: 'Normal'i bilmeden 'olağan dışı'yı bulamazsınız. İzleme sunucusunun adresini, SNMP yoklamasının akışlardaki görüntüsünü ve cihazların günlük ileti sayısını bir taban çizgisi (baseline) olarak kaydedin.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızın saati
Windows bilgisayarınızda saat eşlemesinin durumuna bakın ve bilgisayarınızın bir NTP sunucusuna göre ne kadar saptığını ölçün.
- Komut istemini yönetici olarak açın ve
w32tm /query /statusyazın. Stratum, Source, Last Successful Sync Time ve Poll Interval satırlarını not edin. - Hata alırsanız (
The service has not been started. (0x80070426)) zaman hizmeti çalışmıyordur; bu da bir bulgudur. Durumunusc query w32timeile görebilirsiniz. w32tm /query /sourceyazın. Etki alanındaysanız bir etki alanı denetleyicisinin adını, değilseniztime.windows.comgibi bir sunucuyu ya daLocal CMOS Clockgörürsünüz.w32tm /stripchart /computer:time.windows.com /samples:5 /dataonlyyazın. Bu komut hizmet çalışmasa da ölçüm yapar. Her satırdaki işaretli sayı saniye cinsinden offsettir.- Offsetin işaretine bakın ve bilgisayarınızın saati ileride mi geride mi, karar verin.
Cevap: Eşli bir bilgisayarda Stratum 2 ile 5 arasında bir değer, Source satırında bir sunucu adı ve yakın bir Last Successful Sync Time görülür. Source: Local CMOS Clock ve Leap Indicator: 3(not synchronized) ise bilgisayar kendi donanım saatine güveniyor, eşlenmiyordur. Stripchart çıktısı09:14:07, -00.7434270sbiçimindedir. Microsoft'un belgesine göre değer NTP offset hesabıyla bulunur, yani RFC 5905'teki θ'dır: eksi offset yerel saatin ileride olduğunu gösterir, bu bilgisayar yaklaşık 0,74 saniye ileridedir. Saniyenin altındaki fark korelasyon için çoğu zaman kabul edilebilir; dakikalarca fark Kerberos'u bozar ve günlükleri yanıltır.- Komut istemini yönetici olarak açın ve
Laboratuvarda
Laboratuvar: switch'in günlüğünü okumak
Laboratuvarda 'Switch savunmaları: içerideki saldırgan' çalışmasını açın. DHCP snooping, ARP denetimi ve port security'yi kurup üç saldırıyı da durdurun; sonra SW-01'de
show loggingçıktısındaki her satır için bileşeni, önem düzeyini (sayı ve ad), anımsatıcıyı ve olayın ne olduğunu yazın.- Laboratuvarın ipuçlarındaki sırayla SW-01'de DHCP snooping'i açın ve Gi0/1'i güvenilir yapın; ATK'de
attack dhcp, PC-01'deipconfig /renewçalıştırın. - ARP denetimini açın, Gi0/1 ve Gi0/2'yi ARP için güvenilir yapın; ATK'de
attack arpkomutunu PC-01'in adresi ve 192.168.50.1 ile çalıştırın. - Fa0/1'de port security'yi açın; ATK'de
attack macfloodçalıştırın. - SW-01'de
show loggingyazın. Her satırı %BİLEŞEN-ÖNEM-ANIMSATICI parçalarına ayırın. - Bu switch'te
logging host 192.0.2.50velogging trap warningsyazılmış olsaydı hangi satırların sunucuya gideceğini ve varsayılan local7 tesisiyle her birinin PRI değerini hesaplayın.
Cevap:%DHCP_SNOOPING-5-DHCP_SNOOPING_UNTRUSTED_PORT: bileşen DHCP_SNOOPING, önem 5 (Notice), anımsatıcı DHCP_SNOOPING_UNTRUSTED_PORT; güvenilmeyen Fa0/1'den gelen DHCPOFFER düşürüldü, yani sahte DHCP sunucusu.%SW_DAI-4-DHCP_SNOOPING_DENY: bileşen SW_DAI (dynamic ARP inspection), önem 4 (Warning); snooping kaydıyla uyuşmayan ARP düşürüldü, yani ARP zehirleme denemesi; saldırı üç turda ikişer sahte cevap yolladığı için bu satır altı kez görünür.%PORT_SECURITY-2-PSECURE_VIOLATION: önem 2 (Critical); porttan izin verilenden fazla MAC geldi. Satırdaki MAC saldırganınki değil, sel aracının ikinci uydurma adresidir (02de.ad00.0001), çünkü port ilk uydurma adresi öğrenip sınırı doldurmuştur.%PM-4-ERR_DISABLE: bileşen PM, önem 4 (Warning); varsayılan shutdown davranışıyla port err-disabled oldu.logging trap warningsile PORT_SECURITY (2), SW_DAI (4) ve PM (4) sunucuya gider, DHCP_SNOOPING (5) switch'te kalır; sahte DHCP sunucusunu SIEM'de görmek için eşik notifications olmalıdır. PRI: 23 × 8 = 184, yani PORT_SECURITY 186, SW_DAI ve PM 188, DHCP_SNOOPING 189. Laboratuvardaki satırlarda zaman damgası yoktur ve port kısa adıyla yazılır (gerçek IOS port security satırında FastEthernet0/1 yazar); gerçek cihazdaservice timestamps log datetime msecve NTP olmadan bu satırları başka kaynaklarla sıralayamazsınız.- Laboratuvarın ipuçlarındaki sırayla SW-01'de DHCP snooping'i açın ve Gi0/1'i güvenilir yapın; ATK'de
Oku ve yorumla
Syslog satırlarını çözmek
Bir syslog sunucusunun aldığı ham iletiler aşağıdadır. Her birinin tesisini ve önem düzeyini PRI'den bulun, önem düzeyinin adını yazın ve SIEM'de en önce hangisine bakacağınızı gerekçesiyle söyleyin.
1) <189>45: Nov 17 09:20:02.417: %SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by netadmin on vty0 (192.0.2.10) 2) <187>46: Nov 17 09:21:15.002: %LINK-3-UPDOWN: Interface GigabitEthernet0/2, changed state to down 3) <38>1 2026-11-17T09:22:40.118Z srv-07.corp.example.com sshd 2210 - - Failed password for root from 203.0.113.45 port 50122 ssh2 4) <190>47: Nov 17 09:23:01.550: %SYS-6-CLOCKUPDATE: System clock has been updated from 09:23:01 UTC Tue Nov 17 2026 to 03:00:00 UTC Tue Nov 17 2026, configured from console by vty0 (198.51.100.77).
- PRI'yi 8'e bölün: bölüm tesis, kalan önem düzeyidir.
- Önem sayısını adına çevirin; Cisco iletilerinde % işaretinden sonraki sayıyla karşılaştırın.
- İçeriğe bakın: kim, nereden, ne yaptı?
Cevap: 1) 189 = 23 × 8 + 5: local7, 5 Notice; netadmin yönetim ağından yapılandırmayı değiştirmiş. 2) 187 = 23 × 8 + 3: local7, 3 Error; Gi0/2 düşmüş, bir işletim olayı. 3) 38 = 4 × 8 + 6: tesis 4 (security/authorization), 6 Informational; RFC 5424 biçiminde bir Linux sunucusundan, dış adresten root için başarısız SSH parola denemesi. 4) 190 = 23 × 8 + 6: local7, 6 Informational; ama içeriği en ciddisidir: yönetim ağı dışındaki 198.51.100.77'den gelen vty oturumu saati altı saati aşkın geri almış. Bu, zaman çizgisini bozma girişimi olabilir ve o oturumun kendisi de incelenmelidir. Önce 4'e, sonra 3'e bakılır. Önem düzeyi cihazın olaya verdiği teknik ağırlıktır; güvenlik açısından önemi bağlam belirler.Hesapla
NTP hesabı
Bir istemcinin NTP sorgusundaki dört zaman damgası verilmiştir. Offseti ve gecikmeyi hesaplayın, istemci saatinin ileride mi geride mi olduğunu söyleyin.
T1 (istek istemciden çıktı, istemci saati): 08:30:10.200 T2 (istek sunucuya vardı, sunucu saati): 08:30:09.130 T3 (cevap sunucudan çıktı, sunucu saati): 08:30:09.131 T4 (cevap istemciye vardı, istemci saati): 08:30:10.262
- Bütün zamanları 08:30:09.000'den itibaren milisaniyeye çevirin.
- θ = ((T2 - T1) + (T3 - T4)) / 2.
- δ = (T4 - T1) - (T3 - T2).
Cevap: Milisaniye olarak T1 = 1200, T2 = 130, T3 = 131, T4 = 1262. Offset θ = ((130 - 1200) + (131 - 1262)) / 2 = (-1070 + -1131) / 2 = -1100,5 ms. Negatif offset istemcinin saatinin ileride olduğunu, yaklaşık 1,1 saniye geri alınması gerektiğini gösterir. Gecikme δ = (1262 - 1200) - (131 - 130) = 62 - 1 = 61 ms. Gidiş ve dönüş eşit sürdüyse her biri yaklaşık 30,5 ms'dir; yollar asimetrikse offset bu farkın yarısı kadar hatalı olabilir.Oku ve yorumla
Akış kayıtlarında yönetim düzlemi
Bir toplayıcıdan alınan akış kayıtlarının özeti aşağıdadır. İzleme sunucusu 10.0.99.10'dur. Hangi satırlar olağandır, hangileri incelenmelidir? Akış kayıtlarının bu soruda neyi söyleyemeyeceğini de belirtin.
Başlangıç Kaynak IP Kaynak port Hedef IP Hedef port Pr Paket Bayt 09:00:00 10.0.99.10 40001 10.0.1.1 161 UDP 4 620 09:05:00 10.0.99.10 40002 10.0.1.1 161 UDP 4 618 09:12:31 10.20.30.40 53311 10.0.1.1 161 UDP 1 82 09:12:31 10.20.30.40 53312 10.0.1.2 161 UDP 1 82 09:12:32 10.20.30.40 53313 10.0.1.3 161 UDP 1 82 ... 10.0.1.4 ile 10.0.1.254 arası, aynı biçimde, 09:13:10'a kadar ... 09:13:15 10.20.30.40 53600 10.0.1.17 161 UDP 1840 151200 09:20:44 10.0.5.12 61022 10.0.1.1 23 TCP 38 2104
Cevap: İlk iki satır olağandır: izleme sunucusu beş dakikada bir aynı cihazı yokluyor; bu taban çizgisidir. İzleme sunucusu olmayan 10.20.30.40, 40 saniyede 10.0.1.0/24'teki bütün adreslere tek paketlik UDP 161 istekleri göndermiş: bir SNMP taraması. 10.0.1.17 ile olan 1840 paketlik akış, o cihazın cevap verdiğini ve ağacının okunduğunu (walk, MIB dökümü) düşündürür; 10.0.1.17'de zayıf bir topluluk vardır. Son satır bir kullanıcı ağından 10.0.1.1'e Telnet oturumudur; Telnet'in açık olması başlı başına bulgudur ve parola açık metin gitmiştir. Akışlar hangi topluluğun denendiğini, hangi OID'lerin okunduğunu, Telnet'te ne yazıldığını söyleyemez; bunun için syslog'a (%SNMP-3-AUTHFAIL, oturum iletileri) ya da paket yakalamasına bakılır.Oku ve yorumla
Yapılandırma denetimi
Bir şube yönlendiricisinin yapılandırmasından ilgili satırlar aşağıdadır. Yönetim düzlemiyle ilgili her sorunu bulun, neden sorun olduğunu ve düzeltmesini yazın.
hostname R-SUBE-03 snmp-server community public RO snmp-server community yonetim RW snmp-server host 192.0.2.50 version 2c public logging host 192.0.2.50 logging trap debugging ip ssh version 2 line vty 0 4 login local transport input ssh line vty 5 15 login password sube123 transport input telnet ssh
Cevap: 1)public: herkesin bildiği, açık metin giden değer; kaldırılmalı. 2) RW topluluk: dinlenen ya da tahmin edilen dize ayarı değiştirmeye yeter; kaldırılmalı, yerine doğrulama ve şifreleme ile bir SNMPv3 kullanıcısı ve erişim listesi. 3) Trap'ler v2c vepublicile gidiyor: v3'e geçilmeli. 4)logging trap debugging: hata ayıklama iletileri SIEM'i gürültüyle doldurur; informational ya da notifications yeterlidir. 5)ntp serveryok: zaman damgaları güvenilmez; NTP veservice timestamps log datetime mseceklenmeli. 6) vty 5 15 hem Telnet'e açık hem ortak bir parolayla korunuyor; bütün hatlarline vty 0 15,login local,transport input sshveaccess-classile kısıtlanmalı. 7)login on-failure logvelogin on-success logSOC için eklenmeli.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir SOC ekibinin kurduğu SIEM'e güvenlik duvarlarından, switch'lerden, Windows sunuculardan ve etki alanı denetleyicilerinden günlük akıyor. Bütün bu kaynakların saatinin eşli olması neden zorunludur? Eşlemeyi Windows'ta ve bir Cisco cihazında nasıl doğrularsınız, saatle ilgili hangi olayları ayrıca izlersiniz?
Yeni açılan bir şubenin yönlendiricisi için yönetim düzlemini tasarlayın: NTP, SNMP, syslog, NetFlow ve uzaktan erişim nasıl kurulmalı? Her biri için güvenli yapılandırmanın ana noktalarını ve SOC'un bu hizmetlerden hangi uyarıları ve kanıtları alacağını açıklayın.