Aşama 2: Ağ servisleri · Ders 2.1
DHCP: DORA, kira süresi, relay
Bir DHCP konuşmasını dört mesajıyla ve adresleriyle okuyabilir, kira zamanlayıcılarını hesaplayabilir, havuzu ve relay'i kurabilir, 'adres alamıyorum' arızasını belirtisinden nedenine götürebilir ve DHCP günlüğünden bir IP adresinin belirli bir saatte hangi cihaza ait olduğunu bulabilirsiniz.
Bir bilgisayarı ağa taktığınızda birkaç saniye içinde IP adresi, maskesi, ağ geçidi ve DNS sunucusu kendiliğinden gelir. Bunu yapan protokol DHCP'dir (Dynamic Host Configuration Protocol, dinamik bilgisayar yapılandırma protokolü). Bu derste dört mesajlık DORA konuşmasını adres adres izleyecek, kiranın nasıl yenilendiğini sayılarla hesaplayacak, yayının neden yönlendiricide durduğunu ve relay'in bunu nasıl çözdüğünü göreceksiniz. Sonunda 169.254 ile başlayan bir adresi gördüğünüzde ne düşünmeniz gerektiğini ve bir SOC analistinin DHCP günlüğünü neden ilk açtığı kayıtlardan biri saydığını bileceksiniz.
Neden DHCP?
Bir cihazın IP ağında konuşabilmesi için en az dört bilgiye ihtiyacı vardır: kendi IP adresi, alt ağ maskesi (subnet mask), başka ağlara çıkacağı ağ geçidi (default gateway) ve adları çözeceği DNS sunucusu. Bunları üç yüz bilgisayara tek tek elle yazmak hem yavaştır hem de hataya açıktır: aynı adres iki cihaza verilir, maske yanlış yazılır, DNS sunucusu değiştiğinde herkese yeniden gidilir.
DHCP bu işi bir sunucuya toplar. Kuralları RFC 2131 yazar; dağıtılan her bilgi bir seçenek (option) olarak taşınır ve seçeneklerin listesi RFC 2132'dedir. DHCP, daha eski BOOTP protokolünün üzerine kurulmuştur ve onun mesaj biçimini ve portlarını kullanır: sunucu UDP 67, istemci UDP 68 numaralı porttan konuşur. UDP üzerinden taşındığı için DHCP bir uygulama katmanı protokolüdür; dağıttığı şeyin 3. katman ayarı olması bunu değiştirmez.
DHCP adresi sonsuza kadar vermez, kiraya (lease) verir. Kira süresi dolmadan istemci onu yeniler; cihaz ağdan ayrılır ve yenilemezse adres havuza geri döner. Böylece sınırlı sayıdaki adres, o an ağda olan cihazlar arasında paylaşılır. Sunucu bir Windows ya da Linux sunucu, bir yönlendirici ya da evinizdeki modem olabilir; hepsi aynı protokolü konuşur.
DORA: dört mesaj adım adım
Adresi olmayan bir istemcinin sunucuyla konuşması dört mesajdır. Baş harfleri sınavlarda DORA diye anılır. Zorluk şudur: istemcinin henüz adresi yoktur ve sunucunun adresini de bilmez. Bu yüzden ilk mesajlar yayın (broadcast) olarak gider.
- 1. DHCPDISCOVER (keşif): İstemci 'burada bir DHCP sunucusu var mı?' diye sorar. Kaynak IP 0.0.0.0 (adresi yok), hedef IP 255.255.255.255 (herkes), kaynak port 68, hedef port 67. Hedef MAC ff:ff:ff:ff:ff:ff'dir, yani çerçeve yayın alanındaki (broadcast domain) her cihaza ulaşır. Mesajın içinde istemci kendi MAC adresini chaddr alanına ve rastgele seçtiği bir işlem numarasını xid (transaction ID) alanına yazar.
- 2. DHCPOFFER (teklif): Sunucu havuzundan boş bir adres seçer ve teklif eder. Teklif edilen adres yiaddr ('your IP address') alanındadır. Maske, ağ geçidi, DNS ve kira süresi seçenek olarak eklenir; sunucu kendi adresini de 54 numaralı seçeneğe (server identifier) yazar. Kaynak port 67, hedef port 68'dir ve xid, Discover'daki numaranın aynısıdır: istemci bu sayede cevabın kendi sorusuna ait olduğunu anlar.
- 3. DHCPREQUEST (istek): İstemci teklifi kabul ettiğini söyler. Hâlâ resmî bir adresi olmadığı için yine 0.0.0.0'dan 255.255.255.255'e yayınla gönderir. İçine istediği adresi (seçenek 50, requested IP address) ve teklifini seçtiği sunucunun adresini (seçenek 54) koyar. Yayın olmasının nedeni budur: ağda birden fazla sunucu teklif verdiyse, seçilmeyenler de bu mesajı duyar ve ayırdıkları adresi geri bırakır.
- 4. DHCPACK (onay): Sunucu kirayı kaydeder ve onaylar. İstemci adresi, maskeyi, ağ geçidini ve DNS'i bu mesajdan alıp kullanmaya başlar.
Sunucunun cevapları (Offer ve ACK) nereye gider? RFC 2131'e göre bu, istemcinin mesajdaki broadcast bayrağına (broadcast flag) bağlıdır. Bayrak 1 ise sunucu cevabı 255.255.255.255'e yayınlar. Bayrak 0 ise cevabı doğrudan istemciye, hedef IP olarak yiaddr'daki adresi ve hedef MAC olarak chaddr'daki adresi yazarak tek hedefli (unicast) gönderir. Bazı istemciler henüz adresi yokken tek hedefli paket alamadığı için bayrağı 1 yapar. Sitenin laboratuvarında dört mesajın dördü de yayındır.
Çalışılmış bir örnek: PC-01 (MAC 02:00:00:00:00:21) ağa bağlanıyor, sunucu 192.168.10.1. PC-01 xid 0x5e21a7c4 ile Discover yayınlar. Sunucu yiaddr = 192.168.10.21 ile teklif eder; seçeneklerde maske 255.255.255.0, ağ geçidi 192.168.10.1, DNS 192.168.10.5, kira 86400 saniye ve sunucu 192.168.10.1 vardır. PC-01, 'sunucu 192.168.10.1'in teklif ettiği 192.168.10.21'i istiyorum' diye Request yayınlar. ACK gelir ve PC-01 artık 192.168.10.21/24'tür. Dört mesajın da xid değeri aynıdır.
No Kaynak IP:port Hedef IP:port Mesaj Önemli alanlar -- ------------------- ----------------------- ----------- ------------------------------------ 1 0.0.0.0:68 255.255.255.255:67 DISCOVER xid=0x5e21a7c4 chaddr=02:00:00:00:00:21 2 192.168.10.1:67 255.255.255.255:68 OFFER yiaddr=192.168.10.21, opt 1/3/6/51/54 3 0.0.0.0:68 255.255.255.255:67 REQUEST opt 50=192.168.10.21, opt 54=192.168.10.1 4 192.168.10.1:67 255.255.255.255:68 ACK yiaddr=192.168.10.21, kira 86400 sn Dört çerçevenin hedef MAC adresi: ff:ff:ff:ff:ff:ff Dört mesajın xid değeri aynı: 0x5e21a7c4
Dikkat: Sık yapılan hata: Request'i 'istemci artık adresini biliyor, sunucuya tek hedefli gönderir' diye düşünmek. İlk adres alışında Request yayındır ve kaynağı hâlâ 0.0.0.0'dır; istemci adresi ancak ACK geldikten sonra kullanmaya başlar.
Kira süresi, T1 ve T2
Sunucu kira süresini 51 numaralı seçenekle saniye cinsinden verir. Kiranın ömrü boyunca istemcinin iki zamanlayıcısı (timer) vardır. RFC 2131'in varsayılan değerleri şunlardır:
- T1 = kira süresinin %50'si. Bu an gelince istemci yenileme (renewing) aşamasına geçer: kirayı veren sunucuya, kendi adresinden tek hedefli bir DHCPREQUEST gönderir. Sunucu ACK ile cevap verirse kira baştan başlar. Mesaj tek hedefli olduğu için yayın sorunu yoktur ve araya relay girmez.
- T2 = kira süresinin %87,5'i. T1'den sonra sunucu hiç cevap vermediyse istemci yeniden bağlanma (rebinding) aşamasına geçer: DHCPREQUEST'i bu kez yayınla gönderir; ağdaki herhangi bir sunucu kirayı uzatabilir.
- Kira biterse: İstemci adresi kullanmayı hemen bırakır ve sıfırdan, Discover ile başlar.
Örnek: Cisco IOS DHCP sunucusunun varsayılan kirası bir gündür (86400 saniye). Saat 09:00'da kira alan bir istemci 21:00'de (T1, 12 saat) yenilemeyi dener. Sunucu kapalıysa ertesi sabah 06:00'da (T2, 21 saat) yayınla sorar. 09:00'da hâlâ cevap yoksa adresini bırakır.
İki mesaj daha bilinmelidir. DHCPRELEASE (bırakma): İstemci adresle işi bittiğinde sunucuya tek hedefli olarak 'bu adresi geri al' der; Windows'ta ipconfig /release bunu gönderir. DHCPDECLINE (geri çevirme): İstemci ACK'tan sonra adresi ARP ile denetler; aynı adresi başka bir cihazın kullandığını görürse sunucuya Decline yayınlar ve yeniden başlar. RFC 2131'e göre bundan önce en az on saniye bekler.
Sunucunun 'hayır' demesi de mümkündür: DHCPNAK. İstemcinin istediği adres o ağ için geçerli değilse (örneğin dizüstü başka bir ağa taşınmış ve eski adresini istemişse) ya da kira artık ona ait değilse sunucu NAK gönderir. NAK alan istemci baştan, Discover ile başlar.
Havuz, dışlama, rezervasyon
Sunucuda dağıtılacak adres aralığına Cisco dünyasında havuz (pool), Windows Server'da kapsam (scope) denir. Her ağ için bir havuz tanımlanır ve havuz o ağa gidecek seçenekleri de taşır: maske, ağ geçidi, DNS sunucusu, kira süresi.
Dışlama (exclusion), havuzun içinde kalan ama dağıtılmaması gereken adreslerdir: yönlendiricinin, sunucuların, yazıcıların elle verilmiş adresleri. Dışlanmazlarsa sunucu onları bir istemciye verebilir ve adres çakışması (address conflict) olur. Cisco IOS'ta bunu ip dhcp excluded-address komutu yapar.
Rezervasyon (reservation), belirli bir istemciye her seferinde aynı adresin verilmesidir. İstemci yine DHCP ile adres ister; sunucu onu MAC adresinden ya da istemci kimliğinden (seçenek 61, client identifier) tanır ve hep aynı adresi verir. Yazıcılar, kameralar ve adresi değişmemesi gereken cihazlar için kullanılır. Elle yazılmış sabit adresten farkı, ayarın merkezde durmasıdır: DNS sunucusu değişirse rezervasyonlu yazıcı da yeni ayarı bir sonraki yenilemede alır.
Aşağıdaki yapılandırma, bir Cisco yönlendiriciyi 192.168.10.0/24 ağı için DHCP sunucusu yapar. Önce ilk yirmi adres dışlanır, sonra havuz tanımlanır. lease 1 bir günlük kiradır; yazılmasa da varsayılan budur.
R1(config)# ip dhcp excluded-address 192.168.10.1 192.168.10.20
R1(config)# ip dhcp pool LAN10
R1(dhcp-config)# network 192.168.10.0 255.255.255.0
R1(dhcp-config)# default-router 192.168.10.1
R1(dhcp-config)# dns-server 192.168.10.5
R1(dhcp-config)# lease 1
R1(dhcp-config)# end
R1# show ip dhcp binding
Bindings from all pools not associated with VRF:
IP address Client-ID/ Lease expiration Type
Hardware address/
User name
192.168.10.21 0102.0000.0000.21 Nov 18 2026 09:02 AM AutomaticDikkat: Client-ID sütunundaki 0102.0000.0000.21 değerinin ilk baytı (01) Ethernet donanım türüdür, kalan altı bayt istemcinin MAC adresidir (02:00:00:00:00:21). Bu sütunu MAC adresi sanıp baştaki 01'i adresin parçası olarak okumak sık yapılan bir hatadır.
Relay: yayın yönlendiriciyi geçemez
Yönlendiriciler yayını öteki ağlara iletmez; yayın alanının sınırı yönlendiricidir. Discover da bir yayın olduğu için DHCP sunucusu başka bir ağdaysa istemcinin sesi ona hiç ulaşmaz. Her ağa ayrı bir DHCP sunucusu koymak yerine yönlendiriciye relay ajanı (relay agent) görevi verilir.
Cisco IOS'ta bu tek satırdır ve istemcilerin bulunduğu ağa bakan arayüze yazılır: ip helper-address 10.0.0.10. Bundan sonra yönlendirici şunu yapar:
- O arayüzde bir DHCP yayını duyar.
- Mesajın giaddr (gateway IP address, Wireshark'ta 'Relay agent IP address') alanına, yayını duyduğu arayüzün adresini yazar. Örneğin 192.168.20.1.
- Mesajı, yardımcı adreste yazan sunucuya tek hedefli bir IP paketi olarak gönderir. Yönlendirici ile sunucu arasındaki hatta hedef adres artık 255.255.255.255 değil, 10.0.0.10'dur; paket normal bir paket gibi yönlendirilir.
Sunucu giaddr'a bakar ve iki karar verir. Birincisi, hangi havuzdan adres vereceğidir: giaddr 192.168.20.1 ise 192.168.20.0/24 havuzunu seçer, kendi ağının havuzunu değil. İkincisi, cevabı nereye göndereceğidir: RFC 2131'e göre giaddr doluysa cevap, relay ajanının adresine UDP 67 numaralı porttan gider. Relay cevabı alır ve istemcinin ağına, UDP 68'e iletir.
Bu düzenin iki şartı vardır ve arızaların çoğu buradan çıkar: sunucuda giaddr'ın ağına ait bir havuz bulunmalı ve sunucunun giaddr adresine dönüş yolu olmalıdır. Biri eksikse Discover sunucuya ulaşır ama istemci yine cevapsız kalır.
Böylece tek bir merkezî DHCP sunucusu onlarca ağa hizmet verir; her ağın yönlendiricisine bir satır yeter.
SOC analisti için DHCP
Güvenlik uyarılarının çoğu bir IP adresi verir: 'şu saatte 192.168.1.37 kötü bir adrese bağlandı'. Oysa DHCP ağında IP adresi bir cihazın kalıcı kimliği değildir; bugün bir dizüstünün olan adres yarın başka bir telefona verilebilir. Uyarıdaki IP'yi bir cihaza bağlamanın yolu, o saatte o adresin kime kiralandığını bulmaktır.
DHCP sunucusunun günlüğü (log) tam olarak bunu tutar: hangi adres, hangi MAC adresine, hangi bilgisayar adına (hostname), ne zaman verildi, ne zaman yenilendi. Zincir şöyle ilerler: uyarıdaki IP ve zaman, DHCP günlüğünde MAC ve bilgisayar adı, switch'in MAC adres tablosunda port, port da sizi masadaki cihaza götürür.
Buradaki tuzak zamandır. Günlükte adresin en son kime verildiğine değil, uyarının saatinde kimde olduğuna bakılır. Günlükler kısa saklanırsa iki hafta önceki bir olayın cihazını bulamazsınız; bu yüzden DHCP günlükleri merkezî günlük sistemine (SIEM) gönderilmeli ve saatleri doğru olmalıdır.
DHCP'nin kendisi de saldırıya açıktır, çünkü istemci gelen ilk teklife güvenir ve sunucuyu doğrulamaz. Ağa izinsiz bir sahte DHCP sunucusu (rogue DHCP server) kurulursa istemcilere kendi adresini ağ geçidi ya da DNS olarak verebilir. DHCP tüketme (DHCP starvation) saldırısında ise saldırgan sahte MAC adresleriyle havuzu doldurur. İkisinin belirtileri bu derste, savunmaları (DHCP snooping, port security) 3. aşamada ve switch-savunma laboratuvarındadır.
Akılda kalsın
- DORA: Discover (0.0.0.0'dan 255.255.255.255'e), Offer (yiaddr'da önerilen adres), Request (ilk alışta yine yayın; seçenek 50 ve 54), ACK. Sunucu UDP 67, istemci UDP 68; dört mesajın xid değeri aynıdır.
- Kira saniye ile verilir (seçenek 51). T1 = %50: kirayı veren sunucuya tek hedefli yenileme. T2 = %87,5: herhangi bir sunucuya yayınla yeniden bağlanma. Kira biterse adres bırakılır ve Discover ile baştan başlanır.
- Release tek hedefli bırakmadır; Decline adresin ağda kullanımda olduğu için geri çevrilmesidir; NAK sunucunun istenen adresi reddetmesidir. Cevap yoksa Windows 169.254.0.0/16'dan (APIPA) adres alır; bu bir belirtidir, tanı değil.
- Yayın yönlendiriciyi geçmez. Relay (
ip helper-address, istemcilerin arayüzünde) mesaja giaddr yazar ve sunucuya tek hedefli gönderir; sunucu havuzu giaddr'a göre seçer ve cevabı giaddr'a yollar. Sunucuda o ağın havuzu ve giaddr'a dönüş yolu olmalıdır. - SOC için DHCP günlüğü IP'yi zamana bağlı olarak MAC adresine ve bilgisayar adına çevirir; uyarıdaki IP'nin sahibine en son kayda göre değil, uyarının saatine göre bakılır.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Dinamik bilgisayar yapılandırma protokolü | DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) | Cihazlara IP adresi, maske, ağ geçidi ve DNS gibi ayarları kiralayan protokol; RFC 2131. |
| Kira | Lease | Bir adresin bir istemciye belirli bir süre için verilmesi; süre seçenek 51'de saniye olarak gelir. |
| Keşif | DHCPDISCOVER | Adresi olmayan istemcinin sunucu aramak için yayınladığı ilk mesaj. |
| Teklif | DHCPOFFER | Sunucunun yiaddr alanında bir adres önerdiği cevap. |
| İstek | DHCPREQUEST | İstemcinin bir teklifi kabul ettiği ya da kirasını uzatmak istediği mesaj. |
| Onay | DHCPACK | Sunucunun kirayı kaydedip ayarları kesinleştirdiği mesaj. |
| Ret | DHCPNAK | Sunucunun istenen adresi geçersiz bulup reddetmesi; istemci baştan başlar. |
| Geri çevirme | DHCPDECLINE | İstemcinin verilen adresi ağda kullanımda bulup sunucuya bildirmesi. |
| Bırakma | DHCPRELEASE | İstemcinin adresi sunucuya tek hedefli bir mesajla geri vermesi. |
| Yenileme zamanlayıcısı | T1 (renewal time) | Varsayılan olarak kiranın %50'si; istemci kirayı veren sunucuya tek hedefli yenileme ister. |
| Yeniden bağlanma zamanlayıcısı | T2 (rebinding time) | Varsayılan olarak kiranın %87,5'i; istemci herhangi bir sunucuya yayınla sorar. |
| İşlem numarası | xid (transaction ID) | İstemcinin seçtiği, istekle cevabı eşleştiren dört baytlık sayı. |
| İstemci donanım adresi | chaddr (client hardware address) | DHCP mesajındaki istemci MAC adresi alanı. |
| Verilen adres | yiaddr (your IP address) | Sunucunun istemciye önerdiği ya da verdiği adresin alanı. |
| Relay adresi | giaddr (gateway IP address) | Relay ajanının istemci tarafındaki arayüz adresi; sunucu havuzu buna göre seçer. |
| Yayın bayrağı | Broadcast flag | flags alanının en soldaki biti; 1 ise sunucu cevabı yayınla gönderir. |
| Relay ajanı | DHCP relay agent (IP helper) | İstemcinin yayınını alıp başka ağdaki sunucuya tek hedefli ileten yönlendirici. |
| Havuz, kapsam | Pool, scope | Bir ağ için dağıtılacak adres aralığı ve o ağın seçenekleri. |
| Dışlama | Exclusion | Havuzun içinde kalıp dağıtılmayan adresler; sabit adresli cihazlar için. |
| Rezervasyon | Reservation | Bir istemciye MAC adresine ya da istemci kimliğine göre hep aynı adresin verilmesi. |
| Otomatik özel IP adresleme | APIPA (link-local address) | DHCP cevapsız kalınca Windows'un 169.254.0.0/16'dan kendine verdiği adres; RFC 3927. |
| Sahte DHCP sunucusu | Rogue DHCP server | Ağa izinsiz kurulan ve istemcilere kendi seçtiği ağ geçidini ya da DNS'i dağıtan sunucu. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- Cisco CCNA 200-301 4.3: Explain the role of DHCP and DNS within the network (bu derste DHCP kısmı)
- Cisco CCNA 200-301 4.6: Configure and verify DHCP client and relay
- CompTIA Network+ N10-009 3.4: Given a scenario, implement IPv4 and IPv6 network services (DHCP: reservations, scope, lease time, options, relay/IP helper, exclusions)
- CompTIA Network+ N10-009 5.3: Given a scenario, troubleshoot common issues with network services (address pool exhaustion, incorrect default gateway, duplicate IP address); 1.7'deki APIPA ve 4.2'deki rogue DHCP ile birlikte
- CompTIA CySA+ CS0-004, Security Operations alanı: olay incelemesinde ağ hizmeti günlüklerini (DHCP) kullanarak bir IP adresini cihaza ve zamana bağlama
- CompTIA Security+ SY0-801, Security Operations alanı: ortamı korumak için azaltıcı kontroller ve sağlamlaştırma (hardening); bu derste yalnızca DHCP snooping gibi switch savunmalarının ön bilgisi (savunmaların kendisi 3. aşamada)
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- RFC 2131: Dynamic Host Configuration Protocol
- RFC 2132: DHCP Options and BOOTP Vendor Extensions
- RFC 1542: Clarifications and Extensions for the Bootstrap Protocol (relay agent)
- RFC 3046: DHCP Relay Agent Information Option (Option 82)
- RFC 3927: Dynamic Configuration of IPv4 Link-Local Addresses
- Cisco IOS IP Addressing: DHCP Configuration Guide (15M&T): Configuring the Cisco IOS DHCP Server
- Microsoft Learn: Event ID 4199 and Windows client can't get an IP address from the DHCP server (DhcpSrvLog biçimi)
- Microsoft Learn: More About DHCP Audit and Event Logging (günlük alanları ve olay kimlikleri)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
DHCP mesajının alanları
Her DHCP mesajı aynı sabit başlıkla başlar; mesajın türü ise başlıkta değil, 53 numaralı seçenektedir. Başlık BOOTP'tan miras kaldığı için op alanı yalnızca iki değer alır: 1 istemciden gelen istek (BOOTREQUEST), 2 sunucudan gelen cevap (BOOTREPLY). Tablodaki konumlar, UDP yükünün başından sayılan bayt numaralarıdır.
Paket yakalamasında en çok bakacağınız alanlar beştir: xid (hangi mesaj hangisinin cevabı), flags (broadcast bayrağı), ciaddr (istemcinin zaten kullandığı adres; yenilemede dolu, ilk alışta 0.0.0.0), yiaddr (sunucunun verdiği adres) ve giaddr (relay'in adresi; relay yoksa 0.0.0.0). chaddr istemcinin MAC adresidir ve sunucunun kirayı kime bağladığını gösterir.
Seçenekler sabit başlıktan sonra gelir ve dört baytlık bir magic cookie (99.130.83.99, onaltılık 63 82 53 63) ile başlar. Her seçenek bir bayt kod, bir bayt uzunluk ve değerden oluşur; liste 255 (End) koduyla biter.
| Bayt | Alan | Boyut | Anlamı |
|---|---|---|---|
| 0 | op | 1 | 1 istek (istemciden), 2 cevap (sunucudan) |
| 1 | htype | 1 | Donanım türü; Ethernet için 1 |
| 2 | hlen | 1 | Donanım adresi uzunluğu; Ethernet için 6 |
| 3 | hops | 1 | İstemci 0 yazar; her relay ajanı bir artırır (RFC 1542) |
| 4 | xid | 4 | İstemcinin seçtiği işlem numarası; istekle cevabı eşleştirir |
| 8 | secs | 2 | İstemcinin adres almaya başlamasından beri geçen saniye |
| 10 | flags | 2 | En soldaki bit broadcast bayrağı (0x8000); diğer bitler 0 |
| 12 | ciaddr | 4 | İstemcinin hâlihazırda kullandığı adres (yenileme, bırakma) |
| 16 | yiaddr | 4 | Sunucunun istemciye verdiği adres |
| 20 | siaddr | 4 | Önyükleme sürecindeki bir sonraki sunucunun adresi |
| 24 | giaddr | 4 | Relay ajanının istemci tarafındaki arayüz adresi |
| 28 | chaddr | 16 | İstemcinin donanım (MAC) adresi; Ethernet'te ilk 6 bayt kullanılır |
| 44 | sname | 64 | İsteğe bağlı sunucu adı |
| 108 | file | 128 | Ağdan önyüklemede dosya adı |
| 236 | options | değişken | Magic cookie ve ardından seçenekler |
Dikkat: Mesajın türünü (Discover, Offer, Request, ACK) op alanında aramayın; op yalnızca yönü söyler. Discover ile Request'in ikisinde de op 1, Offer ile ACK'ın ikisinde de op 2'dir; asıl türü 53 numaralı seçenek söyler.
Bilinmesi gereken seçenekler
RFC 2132 yüzlerce seçenek tanımlar; sınavda ve sahada karşınıza çıkanlar tablodakilerdir. Windows'un ipconfig /all çıktısındaki Subnet Mask, Default Gateway, DNS Servers, DHCP Server, Lease Obtained ve Lease Expires satırlarının her biri bu seçeneklerden birinden gelir.
Seçenek 53'ün değerleri mesaj türleridir: 1 DHCPDISCOVER, 2 DHCPOFFER, 3 DHCPREQUEST, 4 DHCPDECLINE, 5 DHCPACK, 6 DHCPNAK, 7 DHCPRELEASE, 8 DHCPINFORM. Sonuncusu, adresi elle verilmiş bir cihazın yalnızca diğer ayarları (örneğin DNS) istemesi içindir.
Seçenek 82 (relay agent information) ana hatlarıyla: relay ajanı, isteği sunucuya iletirken içine isteğin geldiği yeri anlatan alt seçenekler ekler (RFC 3046). Bunların ikisi bilinir: circuit ID (isteğin geldiği devre, yani arayüz ya da port) ve remote ID (devrenin uzak ucunu tanıtan bilgi; Cisco switch'leri buraya çoğunlukla kendi MAC adresini yazar). Sunucu bu bilgiyle porta göre adres verebilir; sunucu cevabındaki seçenek 82'yi relay istemciye iletmeden önce siler. Switch'lerdeki DHCP snooping özelliği de bu seçeneği ekler; ayrıntısı 3. aşamadadır.
| Kod | Ad | Değer | Kim gönderir |
|---|---|---|---|
| 1 | Subnet Mask | Alt ağ maskesi, örneğin 255.255.255.0 | Sunucu |
| 3 | Router | Ağ geçidi adresi (birden fazla olabilir) | Sunucu |
| 6 | Domain Name Server | DNS sunucusu adresleri | Sunucu |
| 50 | Requested IP Address | İstemcinin istediği adres | İstemci (Request'te) |
| 51 | IP Address Lease Time | Kira süresi, saniye | Sunucu (istemci de önerebilir) |
| 53 | DHCP Message Type | Mesaj türü, 1 ile 8 arası | İkisi de (her mesajda zorunlu) |
| 54 | Server Identifier | Sunucunun adresi | Sunucu; istemci Request'te seçtiği sunucuyu yazar |
| 61 | Client Identifier | İstemci kimliği; Ethernet'te çoğunlukla 01 ve MAC adresi | İstemci |
| 82 | Relay Agent Information | Circuit ID, remote ID gibi alt seçenekler (RFC 3046) | Relay ajanı |
Dikkat: Kira süresi dakika ya da saat değil saniyedir: 86400 bir gün, 3600 bir saattir. Yakalamada 'Lease Time: 691200' görürseniz bu sekiz günlük bir kiradır.
Kim kime, nasıl gönderir
Sınav sorularının ve yakalama yorumlarının çoğu, bir mesajın yayın mı tek hedefli mi olduğunu ve kaynağının 0.0.0.0 olup olmadığını sorar. Kural basittir: istemcinin geçerli bir adresi yoksa kaynak 0.0.0.0'dır; istemci sunucuyu bilmiyorsa ya da bütün sunuculara duyurması gerekiyorsa hedef yayındır.
Sunucunun cevaplarında RFC 2131'in sırası şöyledir: giaddr doluysa cevap relay'e, UDP 67'ye gider. giaddr boş ama ciaddr doluysa (yenileme) cevap ciaddr'a tek hedeflidir. İkisi de boşsa broadcast bayrağına bakılır: 1 ise yayın, 0 ise yiaddr ve chaddr'a tek hedefli.
Bir istemci yeniden başladığında ve eski adresini hatırladığında DORA'nın tamamını yapmaz. INIT-REBOOT denen bu durumda doğrudan Request yayınlar: istediği adres seçenek 50'dedir, ama seçenek 54 (sunucu) yoktur, çünkü bir teklife cevap vermiyordur. Adres o ağda geçerliyse ACK, değilse NAK gelir. Ofisten eve götürülen dizüstünün evde ilk saniyede NAK alıp ardından Discover ile yeni adres alması budur.
| Mesaj | Gönderen | Kaynak IP | Hedef IP | Ne zaman |
|---|---|---|---|---|
| DISCOVER | İstemci | 0.0.0.0 | 255.255.255.255 | Adresi yok, sunucu arıyor |
| OFFER | Sunucu | Sunucu | 255.255.255.255 ya da yiaddr (bayrağa göre) | Discover'a cevap |
| REQUEST (ilk alış) | İstemci | 0.0.0.0 | 255.255.255.255 | Bir teklifi seçti (seçenek 50 ve 54) |
| REQUEST (INIT-REBOOT) | İstemci | 0.0.0.0 | 255.255.255.255 | Yeniden başladı, eski adresini istiyor |
| REQUEST (renewing, T1) | İstemci | İstemci | Kirayı veren sunucu | Kirayı uzatmak istiyor |
| REQUEST (rebinding, T2) | İstemci | İstemci | 255.255.255.255 | Kendi sunucusu cevap vermedi |
| ACK | Sunucu | Sunucu | Bayrağa, ciaddr'a ya da giaddr'a göre | Kira onaylandı |
| NAK | Sunucu | Sunucu | 255.255.255.255 | İstenen adres geçersiz |
| DECLINE | İstemci | 0.0.0.0 | 255.255.255.255 | Verilen adres ağda kullanımda |
| RELEASE | İstemci | İstemci | Sunucu | Adresle işi bitti |
Dikkat: Cevap gelmezse istemci hemen vazgeçmez. RFC 2131'e göre ilk yeniden deneme yaklaşık 4 saniye sonra yapılır; bekleme her seferinde iki katına çıkar (8, 16 saniye) ve 64 saniyeyi geçmez, her biri bir saniye kadar rastgele kaydırılır. Yakalamada aynı xid ile tekrarlanan ve aralığı büyüyen Discover'lar 'sunucu cevap vermiyor' demektir.
Windows'ta görmek: ipconfig
Windows'ta üç komut yeter. ipconfig /all bütün ayarları ve kira saatlerini gösterir. ipconfig /release DHCPRELEASE gönderir ve adresi bırakır. ipconfig /renew yeniden adres ister; adres hâlâ geçerliyse bu bir Request'tir, bırakılmışsa tam DORA'dır. Uzaktan bağlandığınız bir bilgisayarda /release çalıştırmayın: bağlantınız kopar ve geri gelemezsiniz.
Kutudaki ilk çıktı sağlıklı bir kiradır. DHCP Server satırı kirayı veren sunucuyu, Lease Obtained ve Lease Expires satırları kiranın başını ve sonunu gösterir; ikisinin farkı kira süresidir. Bu istemci T1'de, yani 21:02'de yenileme deneyecektir.
İkinci çıktı DHCP'nin cevapsız kaldığı durumdur. Windows, RFC 3927'nin tanımladığı bağlantı yerel adres (link-local address) bloğundan, 169.254.0.0/16'dan kendine bir adres verir; Microsoft buna APIPA (Automatic Private IP Addressing) der. Satırın adı 'IPv4 Address' değil 'Autoconfiguration IPv4 Address' olur, maske 255.255.0.0'dır ve ağ geçidi boştur. Adres ARP ile denetlenerek seçilir ve 169.254.1.0 ile 169.254.254.255 arasından alınır; RFC 3927 baştaki ve sondaki /24'ü ayırmıştır. Bu adresle yalnızca aynı yerel ağdaki başka bir 169.254 cihazıyla konuşulabilir; yönlendirici bu adresi iletmez. Windows arka planda DHCP'yi denemeyi sürdürür.
C:\> ipconfig /all Ethernet adapter Ethernet: Connection-specific DNS Suffix . : example.com Description . . . . . . . . . . . : Intel(R) Ethernet Connection Physical Address. . . . . . . . . : 02-00-00-00-00-21 DHCP Enabled. . . . . . . . . . . : Yes Autoconfiguration Enabled . . . . : Yes IPv4 Address. . . . . . . . . . . : 192.168.10.21(Preferred) Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.255.0 Lease Obtained. . . . . . . . . . : Tuesday, November 17, 2026 9:02:11 AM Lease Expires . . . . . . . . . . : Wednesday, November 18, 2026 9:02:11 AM Default Gateway . . . . . . . . . : 192.168.10.1 DHCP Server . . . . . . . . . . . : 192.168.10.1 DNS Servers . . . . . . . . . . . : 192.168.10.5 C:\> ipconfig /renew An error occurred while renewing interface Ethernet : unable to contact your DHCP server. Request has timed out. C:\> ipconfig /all ... DHCP Enabled. . . . . . . . . . . : Yes Autoconfiguration Enabled . . . . : Yes Autoconfiguration IPv4 Address. . : 169.254.83.12(Preferred) Subnet Mask . . . . . . . . . . . : 255.255.0.0 Default Gateway . . . . . . . . . :
Dikkat: 169.254 ile başlayan bir adres 'DHCP sunucusu bozuk' demek değildir, 'bu bilgisayar DHCP'den cevap alamadı' demektir. Neden sunucu olabileceği gibi kablo, yanlış VLAN, eksik relay ya da dolu havuz da olabilir. 169.254 bir belirtidir, tanı değil.
Cisco'da sunucu, istemci ve relay
Cisco IOS DHCP sunucusu bir adresi vermeden önce o adrese ping atar; varsayılan iki pakettir. Cevap gelirse adresi çakışmalı sayar, kenara koyar ve show ip dhcp conflict listesine yazar. Çakışma listesi, dışlanmayı unutulmuş sabit adresli cihazları bulmanın en hızlı yoludur.
show ip dhcp binding verilen kiraları gösterir: adres, istemci kimliği, kiranın bitişi ve türü. Türü Automatic olanlar havuzdan verilmiştir, Manual olanlar rezervasyondur ve kiraları Infinite görünebilir. show ip dhcp pool havuzun kaç adresinin kirada olduğunu söyler.
Cisco'da rezervasyon ayrı bir havuz olarak yazılır: host komutuyla adres ve maske, client-identifier komutuyla istemcinin kimliği (01 ve MAC adresi) verilir.
CCNA'nın 4.6 numaralı hedefi sunucuyu değil, istemciyi ve relay'i sorar. Bir yönlendirici arayüzünü DHCP istemcisi yapmak için arayüzde ip address dhcp yazılır; bu, internet servis sağlayıcısından adres alan bir WAN arayüzünde sık görülür. Relay için istemcilerin ağına bakan arayüzde ip helper-address yazılır ve show ip interface çıktısındaki 'Helper address is' satırıyla doğrulanır.
R1(config)# ip dhcp pool YAZICI-01 R1(dhcp-config)# host 192.168.10.50 255.255.255.0 R1(dhcp-config)# client-identifier 0102.0000.0a0b.0c R1(dhcp-config)# default-router 192.168.10.1 R1(dhcp-config)# exit R2(config)# interface GigabitEthernet0/0 R2(config-if)# ip address dhcp R2(config-if)# exit R2(config)# interface GigabitEthernet0/1 R2(config-if)# ip address 192.168.20.1 255.255.255.0 R2(config-if)# ip helper-address 10.0.0.10 R2(config-if)# end R2# show ip interface GigabitEthernet0/1 | include Helper Helper address is 10.0.0.10 R1# show ip dhcp conflict IP address Detection method Detection time 192.168.10.23 Ping Nov 17 2026 10:14 AM
Dikkat: ip helper-address yanlış arayüze, yani sunucuya bakan arayüze yazılırsa hiçbir şey olmaz: relay, yayını duyduğu arayüzde çalışır ve istemcilerin yayını o arayüze hiç gelmez.
Relay ile giden bir isteğin yolu
Senaryo: PC-01 192.168.20.0/24 ağında, R-01'in Gi0/1 arayüzü 192.168.20.1, sunucu 10.0.0.10 başka bir ağda. Aynı Discover iki farklı noktada şöyle görünür.
İstemci tarafında mesaj sıradan bir Discover'dır: 0.0.0.0'dan 255.255.255.255'e, giaddr 0.0.0.0. Sunucu tarafında aynı mesaj tek hedefli bir pakettir: hedef 10.0.0.10, hem kaynak hem hedef port 67, giaddr artık 192.168.20.1 ve RFC 1542'ye göre hops alanı 0'dan 1'e çıkmıştır. xid ve chaddr değişmez; sunucu cevabı yine aynı istemciye bağlar.
Relay'in sunucuya giden paketinin IP kaynak adresi cihaza göre değişebilir (sitenin laboratuvarında istemci tarafındaki arayüzün adresidir; başka cihazlarda sunucuya çıkan arayüzün adresi olabilir). Önemli olan şudur: sunucu havuzu IP başlığına bakarak değil, mesajın içindeki giaddr'a bakarak seçer.
Sunucunun cevabı (Offer) da önce 10.0.0.10'dan 192.168.20.1'e, UDP 67'ye tek hedefli gelir; R-01 onu 192.168.20.0/24 ağına, UDP 68'e iletir.
Yakalama noktası: PC-01 ile SW-01 arası (istemci ağı) Ethernet src 02:00:00:00:00:21 dst ff:ff:ff:ff:ff:ff IPv4 src 0.0.0.0 dst 255.255.255.255 UDP src port 68 dst port 67 DHCP op 1, hops 0, xid 0x1c9e0b42, giaddr 0.0.0.0, chaddr 02:00:00:00:00:21 Yakalama noktası: R-01 ile SRV-01 arası (sunucu ağı) IPv4 src 192.168.20.1 dst 10.0.0.10 UDP src port 67 dst port 67 DHCP op 1, hops 1, xid 0x1c9e0b42, giaddr 192.168.20.1, chaddr 02:00:00:00:00:21
Ne bozulur ve nasıl görünür
'Adres alamıyorum' şikâyeti dört beş nedene iner ve her birinin kendine özgü bir izi vardır. Önce kaç cihazın etkilendiğine bakın: tek bir cihaz mı, yeni gelenler mi, bütün bir ağ mı?
Sunucu yok ya da ulaşılamıyor: Yakalamada aynı xid ile tekrarlanan Discover'lar vardır, hiç Offer yoktur; istemciler 169.254 alır. Sunucu yeni kapandıysa eski istemciler bir süre çalışmaya devam eder, çünkü kiraları sürmektedir; sorun yeni gelenlerde ve kirası bitenlerde görünür.
Havuz dolmuş: Sunucu ayakta ama verecek adresi kalmamıştır ve sessiz kalır. Belirti aynıdır (Discover var, Offer yok), ama show ip dhcp pool ya da Windows kapsam istatistiği kiradaki adres sayısının toplamı bulduğunu gösterir. Misafirlerin çok olduğu ve kiranın uzun olduğu ağlarda olur; çare havuzu büyütmek ya da kirayı kısaltmaktır.
Relay için havuz yanlış: Discover sunucuya giaddr ile ulaşır, ama sunucuda o ağın havuzu yoktur (ya da havuz yanlış ağa yazılmıştır). Sunucu cevap vermez. Başka bir türü: havuz vardır ama sunucunun giaddr'a dönüş yolu yoktur; Offer yola çıkar ama relay'e varmaz.
İki sunucu: Aynı ağda iki DHCP sunucusu varsa ikisi de teklif verir ve istemci genellikle ilk geleni seçer. Havuzlar çakışıyorsa aynı adres iki cihaza verilebilir; ikinci sunucu yanlış ağ geçidi ya da DNS dağıtıyorsa bazı kullanıcılar internete çıkamaz, bazıları çıkar. Yakalamada tek Discover'a iki farklı seçenek 54 değeriyle iki Offer gelir.
Adres çakışması: İstemci verilen adresin kullanımda olduğunu görürse Decline gönderir; sunucu adresi kenara koyar. Windows sunucu günlüğünde bu adres BAD_ADDRESS olarak görünür.
| Belirti | Olası neden | Bakılacak yer |
|---|---|---|
| Bütün ağ 169.254 alıyor, Discover'a hiç Offer yok | Sunucu kapalı, relay eksik ya da yanlış arayüzde | Sunucunun durumu, show ip interface (Helper address) |
| Eski cihazlar çalışıyor, yeni gelenler 169.254 | Havuz dolu ya da sunucu yeni kapandı | show ip dhcp pool, kapsam istatistiği, sunucu durumu |
| Relay arkasındaki ağ adres alamıyor, Discover sunucuya varıyor | giaddr ağına havuz yok ya da dönüş yolu yok | Sunucudaki havuzlar, sunucunun yönlendirme tablosu |
| Bazı kullanıcıların ağ geçidi farklı | Ağda ikinci (belki yetkisiz) bir sunucu | Yakalamada iki Offer, ipconfig /all DHCP Server satırı |
| Bir istemci Decline gönderiyor, adresler kenara konuyor | Dışlanmamış sabit adresli cihazlar | show ip dhcp conflict, BAD_ADDRESS kayıtları |
| Başka ağa taşınan dizüstü önce NAK alıyor | Eski adresini yeni ağda istedi (normal davranış) | Arkasından Discover geliyorsa sorun yok |
Dikkat: Ağ geçidine ping atılamıyor diye hemen DHCP'yi suçlamayın: önce ipconfig /all ile adresin 169.254 olup olmadığına ve DHCP Server satırının beklenen sunucuyu gösterip göstermediğine bakın. Adres doğru sunucudan geldiyse sorun DHCP'de değildir.
SOC için: DHCP günlüğü bir haritadır
Windows Server DHCP hizmeti denetim günlüğünü (audit log) varsayılan olarak %windir%\System32\Dhcp klasöründe, haftanın gününe göre adlandırılmış dosyalara yazar: DhcpSrvLog-Mon.log, DhcpSrvLog-Tue.log ve böyle devam eder. Her satır virgülle ayrılmıştır ve ilk alanları sırasıyla şunlardır: olay kimliği (ID), tarih, saat, açıklama, IP adresi, bilgisayar adı (host name), MAC adresi.
En çok kullanacağınız kimlikler: 10 yeni kira (Assign), 11 yenileme (Renew), 12 bırakma (Release), 13 adresin ağda kullanımda bulunması (Conflict; bilgisayar adı yerine BAD_ADDRESS yazılır), 14 havuzun tükendiği için karşılanamayan istek. Linux'ta ISC dhcpd ya da Kea, ağ cihazlarında syslog benzer bilgiyi farklı biçimde verir; alanlar aynıdır: zaman, IP, MAC, ad.
Kutudaki örnekte proxy, 17 Kasım 14:22'de 192.168.1.37'nin şüpheli bir adrese bağlandığını söylüyor. Günlükte bu adresin en eski satırı WS-014'e aittir; ama WS-014 adresi 17 Kasım sabahı bırakmış, adres 13:50'de LAPTOP-07'ye verilmiştir. Uyarının saatinde adres LAPTOP-07'dedir. Analistin ilk hatası, adresin bilinen sahibine bakıp yanlış cihazı karantinaya almaktır.
Şüpheli işaretler de vardır: kısa sürede çok sayıda farklı MAC adresine yeni kira verilmesi (havuzu tüketme denemesi), bilinmeyen bir adresten gelen DHCP Offer'lar (sahte sunucu), adı kurumun adlandırma kuralına uymayan cihazlar. Bunların tespiti ve engellenmesi 3. aşamanın konusudur.
ID,Date,Time,Description,IP Address,Host Name,MAC Address,... 10,11/16/26,08:05:31,Assign,192.168.1.37,WS-014.example.com,020000AA0014,... 11,11/16/26,20:05:33,Renew,192.168.1.37,WS-014.example.com,020000AA0014,... 12,11/17/26,08:31:02,Release,192.168.1.37,WS-014.example.com,020000AA0014,... 10,11/17/26,13:50:12,Assign,192.168.1.37,LAPTOP-07.example.com,020000BB0007,... 11,11/17/26,14:01:47,Renew,192.168.1.52,WS-021.example.com,020000AA0021,... 13,11/17/26,14:05:02,Conflict,192.168.1.60,BAD_ADDRESS,,...
Dikkat: Günlüğün saat dilimine dikkat edin. DHCP sunucusu yerel saatle, proxy UTC ile yazıyorsa üç saatlik bir fark sizi yanlış satıra götürür. Karşılaştırmadan önce iki kaynağı aynı saat dilimine çevirin.
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Kendi bilgisayarınızda
Kendi kiranızı okuyun
Windows bilgisayarınızda kendi DHCP kiranızı bulun, kira süresini ve zamanlayıcıları hesaplayın. Bilgisayara uzaktan bağlıysanız 4. adımı atlayın.
- Komut istemini açın ve
ipconfig /allyazın. Kullandığınız bağdaştırıcıda DHCP Enabled, IPv4 Address, DHCP Server, Lease Obtained ve Lease Expires satırlarını bulun. - Lease Expires ile Lease Obtained arasındaki farkı hesaplayın: bu kira süresidir. T1 ve T2'nin saatini bulun.
- DHCP Server satırındaki adresi Default Gateway ile karşılaştırın. Aynıysa sunucu büyük olasılıkla modeminiz ya da yönlendiricinizdir.
- Kablolu ya da kablosuz bağlantınız yerel ise
ipconfig /releaseve ardındanipconfig /renewyazın, sonra yenidenipconfig /allile Lease Obtained satırına bakın.
Cevap: Örneğin Lease Obtained 09:02, Lease Expires ertesi gün 09:02 ise kira 24 saattir; T1 21:02 (12 saat), T2 ertesi sabah 06:02'dir (21 saat). Release ve renew'dan sonra Lease Obtained satırı şu anki saati gösterir, çünkü yeni bir kira alınmıştır; adres büyük olasılıkla aynıdır, çünkü sunucu istemciyi MAC adresinden tanır. DHCP Enabled No ise adres elle verilmiştir ve DHCP satırları görünmez.- Komut istemini açın ve
Oku ve yorumla
Bir DORA yakalamasını okuyun
Aşağıdaki yakalamada her satırın hangi mesaj olduğunu, istemcinin hangi sunucunun teklifini kabul ettiğini, hangi adresi aldığını ve satır 2 ile 3'teki iki sunucu hakkında ne düşünmeniz gerektiğini yazın.
No Zaman Kaynak Hedef Bilgi 1 0.000 0.0.0.0 255.255.255.255 DHCP op=1 xid=0x7a3c11e0 chaddr=02:00:00:00:00:44 opt53=1 2 0.004 192.168.10.1 255.255.255.255 DHCP op=2 xid=0x7a3c11e0 yiaddr=192.168.10.44 opt3=192.168.10.1 opt54=192.168.10.1 3 0.011 192.168.10.250 255.255.255.255 DHCP op=2 xid=0x7a3c11e0 yiaddr=192.168.10.180 opt3=192.168.10.250 opt54=192.168.10.250 4 0.015 0.0.0.0 255.255.255.255 DHCP op=1 xid=0x7a3c11e0 opt53=3 opt50=192.168.10.44 opt54=192.168.10.1 5 0.019 192.168.10.1 255.255.255.255 DHCP op=2 xid=0x7a3c11e0 yiaddr=192.168.10.44 opt53=5 opt51=86400
Cevap: Satır 1 Discover'dır (op 1, seçenek 53 = 1). Satır 2 ve 3, iki ayrı sunucudan gelen Offer'lardır (op 2, aynı xid). Satır 4 Request'tir (seçenek 53 = 3): istemci seçenek 54'e 192.168.10.1 yazarak ilk teklifi seçmiş, seçenek 50 ile 192.168.10.44'ü istemiştir. Satır 5 ACK'tır (seçenek 53 = 5): istemci 192.168.10.44'ü bir günlük (86400 saniye) kirayla almıştır. Ağda ikinci bir sunucu (192.168.10.250) vardır ve ağ geçidi olarak kendini dağıtmaktadır. Bu kez istemci şans eseri doğru sunucuyu seçmiştir; 192.168.10.250'nin teklifi önce gelseydi trafiği o cihaza gidecekti. Bu bir yapılandırma hatası ya da sahte DHCP sunucusu olabilir; incelenmesi gerekir. Seçilmeyen sunucu Request'teki seçenek 54'ten teklifinin reddedildiğini anlar ve ayırdığı 192.168.10.180'i geri bırakır.Hesapla
Zamanlayıcı hesabı
Varsayılan zamanlayıcılarla, her kira için T1 ve T2'nin kiranın başlangıcından kaç saat ya da dakika sonra geldiğini ve saniye cinsinden değerini hesaplayın.
a) Kira 86400 saniye (Cisco IOS varsayılanı), başlangıç 09:00. b) Kira 8 saat, başlangıç 10:00. c) Kira 691200 saniye. d) Kira 30 dakika; istemcinin sunucusu T1'de cevap vermiyor, başka bir sunucu da yok.
- Kirayı saniyeye ya da saate çevirin.
- T1 = kira x 0,5; T2 = kira x 0,875.
- d'de T1 ve T2'de ne olduğunu ve kiranın sonunda istemcinin ne yaptığını yazın.
Cevap: a) T1 = 43200 sn (12 saat, 21:00); T2 = 75600 sn (21 saat, ertesi gün 06:00). b) 8 saat = 28800 sn; T1 = 14400 sn (4 saat, 14:00); T2 = 25200 sn (7 saat, 17:00). c) 691200 sn = 8 gün; T1 = 345600 sn (4 gün); T2 = 604800 sn (7 gün). d) T1 = 15 dakika: kirayı veren sunucuya tek hedefli Request gider, cevap gelmez. T2 = 26 dakika 15 saniye: Request bu kez yayınla gider, başka sunucu olmadığı için yine cevap gelmez. 30. dakikada kira biter, istemci adresi kullanmayı bırakır ve Discover ile baştan başlar; cevap gelmezse Windows 169.254'ten bir adres alır.Laboratuvarda
Laboratuvar: havuzu kurun, DORA'yı izleyin
Laboratuvarda 'DHCP: adresi otomatik almak' çalışmasını açın. Önce havuz yokken ne olduğunu görün, sonra SRV-01'de havuzu kurun, iki bilgisayara adres aldırın ve paket çözümleyicide dört mesajı alan alan okuyun.
- PC-01'de
ipconfig /renewyazın. Cevap gelmediğini ve bilgisayarın 169.254 ile başlayan bir adres aldığını görün. Paket listesinde yalnızca Discover olduğuna dikkat edin. - SRV-01'e geçin:
dhcp pool 192.168.50.100 50 255.255.255.0 192.168.50.1 192.168.50.10. - PC-01'de yeniden
ipconfig /renew, sonraipconfig /all. Görüntüleme süzgecinedhcpyazın ve dört paketi bulun. - Her pakette kaynak ve hedef IP'yi, Transaction ID'yi, Your (client) IP address alanını ve seçenekleri (53, 1, 3, 6, 51, 54; Request'te 50 ve 54) not edin.
- PC-02'de aynısını yapın, sonra SRV-01'de
dhcp showile verilen kiraları görün. PC-01'deipconfig /releaseveipconfig /renewyazıp aynı adresi alıp almadığına bakın.
Cevap: Havuz yokken Discover cevapsız kalır ve PC-01 169.254.x.x alır. Havuzdan sonra dört paket görünür: Discover (0.0.0.0'dan 255.255.255.255'e), Offer (192.168.50.10'dan 255.255.255.255'e, Your IP 192.168.50.100), Request (yine 0.0.0.0'dan yayın; seçenek 50 = 192.168.50.100, seçenek 54 = 192.168.50.10), ACK. Dördünün Transaction ID'si aynıdır. Offer ve ACK'ta maske 255.255.255.0, ağ geçidi 192.168.50.1, DNS 192.168.50.10 ve kira 86400 saniyedir. Laboratuvarda Bootp flags alanı 0x8000'dir, yani broadcast bayrağı 1'dir; bu yüzden cevaplar da yayındır. PC-02 192.168.50.101'i alır. dhcp show iki kirayı gösterir. PC-01 yeniden istediğinde aynı adresi alır, çünkü sunucu kirayı MAC adresine bağlamıştır.- PC-01'de
Laboratuvarda
Laboratuvar: relay ve giaddr
Laboratuvarda 'DHCP relay: yayın yönlendiriciyi geçemez' çalışmasını açın. Sunucu 10.0.0.0/24 ağında, bilgisayarlar 192.168.20.0/24 ağında. Relay'i kurun ve aynı Discover'ı yönlendiricinin iki yanında karşılaştırın.
- PC-01'de
ipconfig /renewyazın. Discover'ın R-01'de durduğunu ve PC-01'in 169.254 aldığını görün. - SRV-01'de havuzu bilgisayarların ağı için kurun:
dhcp pool 192.168.20.100 50 255.255.255.0 192.168.20.1 10.0.0.10. - R-01'de:
enable,configure terminal,interface g0/1,ip helper-address 10.0.0.10,end. - PC-01'de
ipconfig /renew. Yakalama noktası olarak önce PC-01 tarafını, sonra R-01 ile SRV-01 arasındaki kabloyu seçin; süzgeçtedhcpyazın. - Sunucu tarafındaki Discover'da kaynak ve hedef IP'ye, UDP portlarına bakın. Paket ağacında Dynamic Host Configuration Protocol satırını açın ve 'Relay agent IP address (giaddr; relay yoksa 0.0.0.0)' ile 'Hops' satırlarını iki yakalama noktasında karşılaştırın. İkinci yol olarak giaddr satırına tıklayıp bayt bölmesinde işaretlenen dört baytı (çerçevenin başından 0x42 ile 0x45 arası) okuyun.
- Süzgece
dhcp.ip.relay == 192.168.20.1yazın ve hangi paketlerin kaldığına bakın. - Merak için havuzu 10.0.0.0/24 için kurun ve ne olduğunu görün.
Cevap: Relay yokken yayın R-01'in Gi0/1 arayüzünde biter. Relay'den sonra istemci tarafında Discover değişmemiştir: 0.0.0.0'dan 255.255.255.255'e, UDP 68'den 67'ye. Sunucu tarafında aynı mesaj tek hedeflidir: 192.168.20.1'den 10.0.0.10'a, UDP 67'den 67'ye. Paket ağacında 'Relay agent IP address' istemci tarafında 0.0.0.0, sunucu tarafında 192.168.20.1'dir; bayt bölmesinde aynı alan c0 a8 14 01 olarak görünür. Hops satırı laboratuvarda iki yanda da 0'dır; RFC 1542'ye göre gerçek bir relay bu alanı bir artırır ve gerçek bir yakalamada sunucu tarafında Hops: 1 görürsünüz.dhcp.ip.relay == 192.168.20.1süzgeci relay'den geçen mesajları bırakır: sunucuya taşınan istekleri, sunucunun relay'e gönderdiği cevapları ve relay'in istemci ağına ilettiği Offer ile ACK'ı (cevapta giaddr korunur). İstemcinin kendi yayınladığı Discover ve Request'te alan 0.0.0.0 olduğu için onlar elenir. Sunucu bu adrese bakarak 192.168.20.0/24 havuzunu seçer ve Offer'ı 192.168.20.1'e gönderir; R-01 onu bilgisayarların ağına yayınlar. PC-01 192.168.20.100, PC-02 192.168.20.101 alır. Havuz 10.0.0.0/24 için kurulursa sunucu giaddr'ın ağına uyan havuz bulamaz ve hiç cevap vermez: Discover sunucuya ulaşır ama istemci yine 169.254 alır. Bu, 'relay için yanlış havuz' arızasının ta kendisidir.- PC-01'de
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Yeni bir dizüstü, DHCP sunucusunun da bulunduğu bir ağa kabloyla bağlanıyor. Adres alınana kadar geçen dört mesajı, her birinin kaynak ve hedef adresleriyle ve taşıdığı önemli alan ve seçeneklerle anlatın. Ardından kira süresi boyunca istemcinin neler yaptığını ve sunucu kapanırsa ne olacağını açıklayın.
Yeni açılan bir şubenin bilgisayarları (192.168.40.0/24, yönlendiricinin şube arayüzü 192.168.40.1) adres alamıyor ve 169.254 ile başlayan adresler alıyor. DHCP sunucusu merkezde, 10.0.0.10 adresinde, ve diğer şubelere sorunsuz adres veriyor. Arızayı nasıl arayacağınızı adım adım anlatın: her adımda neye bakar, ne görmeyi beklersiniz ve hangi sonuç sizi hangi nedene götürür?