Ağ ve SOC Akademisi

Aşama 5: SOC'un izlediği sistemler · Ders 5.3

Active Directory: etki alanı, Kerberos, NTLM ve adlarını taşıyan saldırılar

Bir Active Directory ortamının parçalarını ve Kerberos ile NTLM'in adımlarını anlatabilir, 4768, 4769, 4771, 4776 ve 4662 olaylarından Kerberoasting, AS-REP roasting, parola püskürtme, Golden Ticket ve DCSync izlerini ayırt edebilir ve her birine karşı alınacak önlemi söyleyebilirsiniz.

  • 75 dk
  • 30 soru
  • 4 antrenman

Kurumsal bir ağda bir kullanıcının sabah oturum açması, dosya sunucusuna girmesi, yazıcıyı kullanması ve e-postasını okuması tek bir parolayla olur. Bunu sağlayan, Windows ağlarının kimlik merkezi olan Active Directory'dir. Saldırganlar da bunu bilir: bir ağa girenin ilk hedefi çoğu zaman etki alanının kendisidir, çünkü etki alanını ele geçiren her şeyi ele geçirir. Adları mülakatlarda sık sorulan saldırıları yapılışlarıyla değil, bir savunmacının bilmesi gereken dört soruyla ele alacağız: nedir, neden işe yarar, günlükte nasıl görünür, nasıl önlenir. Windows olay günlüklerini önceki derste gördünüz; burada DC günlüğüne odaklanıyoruz.

Active Directory nedir: etki alanı, ağaç, orman, OU

Active Directory Domain Services (AD DS), kullanıcıları, bilgisayarları, grupları, yazıcıları ve bunların özniteliklerini tek bir hiyerarşik veritabanında tutan dizin hizmetidir (directory service). Kimin kim olduğunu söyleyen (kimlik doğrulama, authentication) ve kimin neye erişebileceğine temel olan (yetkilendirme, authorization) bilgi buradan gelir.

Yapı dört katmanda düşünülür:

  • Etki alanı (domain): Ortak bir veritabanını, ortak güvenlik ilkelerini ve ortak bir adı paylaşan nesneler topluluğu. Adı bir DNS adıdır, örneğin corp.example.com. Kerberos açısından bir etki alanı bir realm'dir ve büyük harfle yazılır: CORP.EXAMPLE.COM.
  • Ağaç (tree): Ad alanı kesintisiz devam eden etki alanları: corp.example.com ve onun altındaki ist.corp.example.com.
  • Orman (forest): Bir ya da daha çok ağacın toplamı; ortak bir şemayı (schema, hangi nesne türlerinin ve özniteliklerin var olabileceğini söyleyen kurallar) ve ortak bir genel kataloğu (global catalog) paylaşır. Ormandaki ilk etki alanına orman kök etki alanı (forest root domain) denir. Güvenlik sınırı etki alanı değil ormandır: aynı ormandaki bir etki alanının yöneticisi, öbürlerine de uzanabilir.
  • Organizasyon birimi (OU, organizational unit): Bir etki alanının içindeki klasörler. Nesneleri düzenlemeye, Group Policy uygulamaya ve yönetimi devretmeye (delegation) yarar. OU bir güvenlik grubu değildir; bir OU'ya izin verilmez, bir OU'ya ilke bağlanır.

Sınavın ve mülakatın sevdiği ayrım şudur: OU yönetim içindir, grup izin içindir, etki alanı çoğaltma ve ilke sınırıdır, orman güvenlik sınırıdır.

Etki alanı denetleyicileri, NTDS, çoğaltma, FSMO ve DNS

Dizini barındıran sunuculara etki alanı denetleyicisi (DC, domain controller) denir. Veritabanı her DC'de ntds.dit adlı bir dosyada durur (varsayılan yeri %SystemRoot%\NTDS). Bu dosyada bütün hesapların parola hash'leri, krbtgt hesabının anahtarı da dahil, bulunur. Bir DC'yi ya da bu dosyanın bir kopyasını ele geçiren, etki alanını ele geçirmiş sayılır.

Bir etki alanında genellikle birden çok DC vardır ve her biri dizinin tam bir kopyasını tutar. Değişiklik herhangi bir DC'de yapılabilir; DC'ler bunu birbirine çoğaltma (replication) ile dağıtır. Buna çok yöneticili (multi-master) model denir. Bu dersin DCSync saldırısı tam olarak bu çoğaltma isteğini taklit eder.

Çakışmaya izin verilemeyecek beş iş ise tek bir DC'ye verilir; bunlara FSMO rolleri (Flexible Single Master Operation) denir. Ormanda birer tane: Schema master (şema değişiklikleri) ve Domain naming master (etki alanı ekleme, çıkarma). Her etki alanında birer tane: RID master (yeni nesnelerin SID'leri için numara havuzu dağıtır), PDC emulator (saat kaynağıdır, parola değişikliklerini öncelikle alır, hesap kilitleme orada işlenir) ve Infrastructure master (başka etki alanındaki nesnelere verilen referansları günceller).

DNS Active Directory'nin olmazsa olmazıdır. İstemciler DC'yi DNS'teki SRV kayıtlarıyla bulur (örneğin _ldap._tcp.dc._msdcs.corp.example.com). DNS bozulduğunda kullanıcılar 'etki alanı bulunamadı' hatası alır; bu yüzden AD arızalarının büyük kısmı aslında DNS arızasıdır.

Group Policy, OU'lara, etki alanına ya da sitelere bağlanan ilke nesneleridir (GPO). Parola kuralları, Kerberos bilet ömürleri, denetim (audit) ayarları, güvenlik duvarı ve yazılım ayarları bilgisayarlara buradan dağıtılır. GPO yazabilen, ona bağlı her bilgisayarda kod çalıştırabilir; bu yüzden GPO değişiklikleri izlenir.

Nesneler, gruplar, ayrıcalıklı gruplar ve krbtgt

Dizindeki her kullanıcının, bilgisayarın ve grubun değişmeyen bir SID'i (security identifier) vardır. Ad değişse de SID kalır; izinler SID'e verilir. Bilgisayar hesaplarının adı $ ile biter (WS-014$); olay günlüğünde bir hesabın insan mı makine mi olduğunu buradan anlarsınız.

Grupların iki türü vardır. Güvenlik grubu (security group) izin almak için kullanılır. Dağıtım grubu (distribution group) yalnızca e-posta listesidir ve izin listelerine (DACL) konamaz.

Grupların üç kapsamı (scope) vardır:

  • Global: Üyeleri yalnızca kendi etki alanından gelir; izni ormanın her yerinde alabilir. Kullanıcıları işlerine göre toplamak için kullanılır.
  • Domain local: Üyeleri her yerden gelebilir; izni yalnızca kendi etki alanında alabilir. Bir kaynağa erişimi tanımlamak için kullanılır.
  • Universal: Üyeleri ormandaki her etki alanından gelebilir, izni ormanın her yerinde alabilir; üyelik listesi genel katalogda tutulur.

Bir SOC analistinin ezberinde olması gereken ayrıcalıklı gruplar şunlardır: Domain Admins (etki alanını yönetir, her bilgisayarın yerel Administrators grubuna eklenir), Enterprise Admins (yalnızca orman kök etki alanında bulunur, ormanın tamamında yetkilidir), Schema Admins (yalnızca orman kökünde, şemayı değiştirir), Administrators (Builtin grubu; bir DC'de etki alanının tamamına sınırsız erişim demektir) ve Account Operators (çoğu hesabı oluşturup değiştirebilir ve DC'de yerel oturum açabilir; yönetici gruplarına dokunamaz ama sık unutulan, kötüye kullanılan bir gruptur). Bu gruplara her üye ekleme bir alarm sebebidir.

krbtgt, etki alanı kurulurken oluşturulan, devre dışı duran ve kimsenin oturum açmadığı bir hesaptır. Önemi parolasından türetilen anahtardadır: etki alanındaki bütün TGT'ler bu anahtarla şifrelenir ve imzalanır. Bu anahtarı bilen, istediği kullanıcı adına, istediği gruplarla bilet yazabilir.

Kerberos adım adım

Kerberos, etki alanı içinde varsayılan kimlik doğrulama protokolüdür (RFC 4120). Üç taraf vardır: kullanıcı adına çalışan istemci, erişilmek istenen hizmet ve ikisinin de güvendiği KDC (Key Distribution Center). KDC her DC'de çalışır ve hesap veritabanı olarak AD'yi kullanır. İstemciler KDC'ye TCP ve UDP 88 numaralı porttan ulaşır. Temel fikir şudur: parola ağda gezmez; kimliğini bir kez kanıtlayan kullanıcı bir bilet (ticket) alır ve sonraki her erişimde bileti gösterir.

Örnek: a.yilmaz, WS-014 bilgisayarında oturum açıyor, sonra \\FS-01\ortak paylaşımını açıyor.

  • 1. AS-REQ: İstemci KDC'nin kimlik doğrulama hizmetine (AS, authentication service) 'bana bir TGT ver' der. İsteğe, kullanıcının parolasından türetilen anahtarla şifrelenmiş bir zaman damgası koyar. Buna ön kimlik doğrulama (pre-authentication) denir: KDC, cevap vermeden önce isteyenin parolayı bildiğini görür.
  • 2. AS-REP: KDC zaman damgasını çözebiliyorsa kullanıcıya TGT (ticket-granting ticket) verir. TGT krbtgt hesabının anahtarıyla şifrelidir; istemci onu okuyamaz, yalnızca saklar ve gösterir. Yanında, kullanıcının anahtarıyla şifrelenmiş bir oturum anahtarı gelir. DC bu anda 4768 olayını yazar.
  • 3. TGS-REQ: Dosya sunucusuna gitmek için istemci KDC'nin bilet verme hizmetine (TGS, ticket-granting service) TGT'yi ve hedef hizmetin adını gönderir. Bu ada SPN (service principal name) denir: cifs/FS-01.corp.example.com.
  • 4. TGS-REP: KDC TGT'yi kendi krbtgt anahtarıyla çözer, kullanıcıya bir hizmet bileti (service ticket) verir. Hizmet bileti, o SPN'in kayıtlı olduğu hesabın anahtarıyla şifrelidir (burada FS-01$ bilgisayar hesabı). DC 4769 olayını yazar.
  • 5. AP-REQ: İstemci hizmet biletini dosya sunucusuna verir. Sunucu bileti kendi anahtarıyla çözer, içindeki kullanıcı bilgisini ve grup üyeliklerini okur. Bu adımda DC'ye sorulmaz. İstenirse sunucu da kendini kanıtlar (AP-REP); buna karşılıklı kimlik doğrulama (mutual authentication) denir ve NTLM'de yoktur.

Biletin içinde kullanıcının SID'i ve grup SID'leri PAC (Privilege Attribute Certificate) adlı bir alanda taşınır. Hizmet 'bu kişi Domain Admins üyesi mi' sorusunun cevabını DC'ye değil bu alana bakarak verir. Saldırıların yarısı bu güvenden doğar: bileti sahte yazabilen, PAC'e istediği grubu yazar.

Varsayılan ömürler etki alanının Kerberos ilkesindedir: TGT 10 saat geçerlidir ve 7 gün boyunca yenilenebilir, hizmet bileti 600 dakika geçerlidir, istemci ile DC arasındaki saat farkı en fazla 5 dakika olabilir. Saat farkı aşılırsa kimlik doğrulama başarısız olur; PDC emulator'ün saat kaynağı olmasının sebebi budur. Biletlerinizi klist komutuyla görürsünüz.

Etki alanına bağlı bir bilgisayarda klist (iki bilet: TGT ve dosya sunucusu bileti)
C:\> klist

Current LogonId is 0:0x5a1c3

Cached Tickets: (2)

#0>     Client: a.yilmaz @ CORP.EXAMPLE.COM
        Server: krbtgt/CORP.EXAMPLE.COM @ CORP.EXAMPLE.COM
        KerbTicket Encryption Type: AES-256-CTS-HMAC-SHA1-96
        Ticket Flags 0x40e10000 -> forwardable renewable initial pre_authent name_canonicalize
        Start Time: 11/17/2026 8:02:11 (local)
        End Time:   11/17/2026 18:02:11 (local)
        Renew Time: 11/24/2026 8:02:11 (local)
        Session Key Type: AES-256-CTS-HMAC-SHA1-96
        Cache Flags: 0x1 -> PRIMARY
        Kdc Called: DC-01.corp.example.com

#1>     Client: a.yilmaz @ CORP.EXAMPLE.COM
        Server: cifs/FS-01.corp.example.com @ CORP.EXAMPLE.COM
        KerbTicket Encryption Type: AES-256-CTS-HMAC-SHA1-96
        Ticket Flags 0x40a10000 -> forwardable renewable pre_authent name_canonicalize
        Start Time: 11/17/2026 8:05:40 (local)
        End Time:   11/17/2026 18:02:11 (local)
        Renew Time: 11/24/2026 8:02:11 (local)
        Session Key Type: AES-256-CTS-HMAC-SHA1-96
        Cache Flags: 0
        Kdc Called: DC-01.corp.example.com

Dikkat: TGT'nin bitiş saati başlangıçtan tam 10 saat, yenileme sınırı 7 gün sonradır. Bir bilgisayarda bu sınırları aşan bir TGT görürseniz (örneğin yıllarca geçerli), bileti etki alanı vermemiştir: sahte bir TGT'den, yani Golden Ticket'tan şüphelenin.

NTLM ve neden daha zayıf

NTLM, Kerberos'tan eski bir sorgu ve cevap (challenge-response) protokolüdür. Bugün etki alanında Kerberos kullanılamadığında devreye girer: hedefe ad yerine IP adresiyle bağlanıldığında, istemci etki alanında olmadığında, yerel hesapla oturum açıldığında ya da uygulama Kerberos'u desteklemediğinde.

Akış üç mesajdır: istemci NEGOTIATE gönderir, sunucu rastgele bir sorgu içeren CHALLENGE ile cevap verir, istemci sorguyu parolanın NT hash'inden türeyen bir değerle işleyip AUTHENTICATE gönderir. Hesap bir etki alanı hesabıysa sunucu cevabı doğrulatmak için DC'ye iletir; DC bu doğrulamada 4776 olayını yazar.

Zayıflığı üç yerden gelir:

  • Hash parolanın yerine geçer. Cevabı üretmek için parolanın kendisi değil NT hash'i yeterlidir. Hash'i çalan, parolayı hiç bilmeden oturum açabilir: pass-the-hash.
  • Karşılıklı kimlik doğrulama yoktur. İstemci, konuştuğu sunucunun gerçekten o sunucu olduğunu doğrulamaz. Arada duran biri sorguyu başka bir sunucudan alıp kurbana iletebilir, kurbanın cevabını o sunucuya geri verebilir ve kurban adına oturum açabilir: NTLM aktarma (NTLM relay). SMB imzalama, LDAP imzalama ve kanal bağlama (channel binding) bu aktarmayı keser.
  • Sürümler arasında büyük fark vardır. NTLMv1 cevabı eski DES tabanlı bir hesapla üretir ve yakalanan cevaptan hash'e ulaşmak kolaydır. NTLMv2 HMAC-MD5 kullanır, istemcinin kendi rastgele değerini ve zaman damgasını ekler; çok daha güçlüdür ama aktarmaya ve pass-the-hash'e karşı yine korumasızdır. Microsoft Haziran 2024'te bütün NTLM sürümlerini deprecated (geliştirilmesi durdurulmuş, ileride kaldırılacak) ilan etti; NTLMv1, Windows 11 24H2 ve Windows Server 2025'ten itibaren kaldırıldı.

Adı olan saldırılar tek bakışta

Active Directory saldırılarının neredeyse hepsi üç kökten birine dayanır.

  • Çevrimdışı parola tahmini: Bir hesabın anahtarıyla şifrelenmiş bir veri parçası ele geçirilir ve DC'ye hiç dokunmadan, saldırganın kendi bilgisayarında parola tahmin edilir. Kerberoasting (hizmet biletleri) ve AS-REP roasting (ön kimlik doğrulaması kapalı hesaplar) böyledir. Önlem uzun, rastgele parolalar ve AES'tir.
  • Parola yerine geçen değerin çalınması: Hash ya da bilet bir bilgisayarın belleğinden alınıp başka yerde kullanılır: pass-the-hash, pass-the-ticket. Önlem, ayrıcalıklı kimlik bilgilerinin sıradan bilgisayarlara hiç düşmemesidir.
  • Anahtarın kendisinin ele geçirilmesi: krbtgt ya da bir hizmet hesabının anahtarı alınır ve bilet sahte yazılır: Golden Ticket, Silver Ticket. Anahtarı almanın en sessiz yolu bir DC'den çoğaltma istemektir: DCSync.

Bunlara en eskisi eklenir: parola püskürtme (password spraying), yani tek bir yaygın parolayı yüzlerce hesapta denemek.

Akılda kalsın

  • Orman güvenlik sınırıdır, etki alanı ilke ve çoğaltma sınırıdır, OU yönetim içindir, grup izin içindir; bütün parola hash'leri her DC'deki ntds.dit dosyasındadır.
  • Kerberos: AS-REQ ve AS-REP ile krbtgt anahtarıyla şifreli TGT (4768), TGS-REQ ve TGS-REP ile hizmet hesabının anahtarıyla şifreli hizmet bileti (4769), sonra AP-REQ; port 88, TGT 10 saat, yenileme 7 gün, saat farkı en çok 5 dakika.
  • Yanlış parola 4771'de 0x18 olarak, olmayan kullanıcı 4768'de 0x6 olarak, NTLM doğrulaması 4776 olarak görünür; tek kaynaktan çok hesapta bu hatalar parola püskürtmedir.
  • Kerberoasting 4769'da bir hesaptan çok SPN ve 0x17, AS-REP roasting 4768'de Pre-Authentication Type 0, Golden Ticket 4768'i olmayan 4769, DCSync DC olmayan bir hesaptan 1131f6ad GUID'li 4662 olarak görünür.
  • NTLM'de hash parola yerine geçer ve karşılıklı kimlik doğrulama yoktur; önlemler katmanlı yönetim, LAPS, Protected Users, NTLM ve RC4'ü kısmak ve Golden Ticket'tan sonra krbtgt'yi aralarında 10 saat bekleyerek iki kez sıfırlamaktır.

Terimler

TürkçeEnglishAnlamı
Dizin hizmetiDirectory service (AD DS)Kullanıcı, bilgisayar ve grup bilgilerini hiyerarşik bir veritabanında tutup sunan hizmet.
Etki alanıDomainOrtak veritabanını, ilkeleri ve DNS adını paylaşan nesneler; Kerberos'ta realm.
OrmanForestOrtak şema ve genel katalog paylaşan etki alanları; Active Directory'nin güvenlik sınırı.
Organizasyon birimiOrganizational unit (OU)Etki alanı içindeki klasör; ilke bağlamaya ve yönetimi devretmeye yarar.
Etki alanı denetleyicisiDomain controller (DC)Dizinin bir kopyasını tutan, KDC'yi çalıştıran sunucu.
ÇoğaltmaReplicationDC'lerin dizindeki değişiklikleri birbirine dağıtması.
FSMO rolleriFlexible Single Master Operation rolesTek bir DC'nin yaptığı beş iş: Schema master, Domain naming master, RID master, PDC emulator, Infrastructure master.
Güvenlik tanımlayıcısıSID (security identifier)Bir hesabın ya da grubun değişmeyen kimliği; izinler ona verilir.
Grup kapsamıGroup scope (global, domain local, universal)Bir grubun üyelerinin nereden gelebileceğini ve izni nerede alabileceğini belirler.
krbtgt hesabıkrbtgt accountAnahtarıyla etki alanındaki bütün TGT'lerin şifrelendiği ve imzalandığı hesap.
Anahtar dağıtım merkeziKDC (Key Distribution Center)Her DC'de çalışan, TGT ve hizmet bileti veren Kerberos hizmeti.
Bilet verme biletiTGT (ticket-granting ticket)Kullanıcının kimliğini kanıtladıktan sonra aldığı, hizmet bileti istemeye yarayan bilet.
Hizmet biletiService ticketBelirli bir hizmete erişmek için, o hizmetin hesabının anahtarıyla şifrelenmiş bilet.
Hizmet asıl adıSPN (service principal name)Bir hizmeti tanımlayan ad, örneğin cifs/FS-01.corp.example.com; bir hesaba kayıtlıdır.
Ön kimlik doğrulamaPre-authenticationİstemcinin TGT almadan önce parolayı bildiğini şifreli zaman damgasıyla kanıtlaması.
Ayrıcalık özniteliği sertifikasıPAC (Privilege Attribute Certificate)Biletin içinde kullanıcının SID'ini ve grup SID'lerini taşıyan alan.
Sorgu ve cevapChallenge-responseSunucunun rastgele bir değer gönderip istemcinin sırrıyla işlenmiş cevabını beklediği doğrulama biçimi; NTLM böyle çalışır.
Karşılıklı kimlik doğrulamaMutual authenticationİstemcinin de sunucunun kimliğini doğrulaması; Kerberos'ta vardır, NTLM'de yoktur.
Grup yönetimli hizmet hesabıgMSA (Group Managed Service Account)Parolası sistem tarafından uzun, rastgele üretilen ve otomatik değiştirilen hizmet hesabı.
Yerel yönetici parola çözümüLAPS (Local Administrator Password Solution)Her bilgisayarın yerel yönetici parolasını farklı yapıp düzenli değiştiren Windows özelliği.
Korumalı kullanıcılar grubuProtected UsersÜyelerine NTLM'i, RC4 ve DES'i, yetki devrini yasaklayan ve TGT'yi 4 saatle sınırlayan grup.
Katmanlı yönetimTiered administration (Tier 0, 1, 2)Üst katman hesaplarının alt katman bilgisayarlarında oturum açmasını yasaklayan yönetim modeli.

Kaynaklar ve sınav konuları

  • CompTIA Security+ SY0-801 2.5: Given a scenario, analyze indicators of malicious activity (Credential attacks: password spraying, brute force, user enumeration; Indicators of compromise: account lockout)
  • CompTIA Security+ SY0-801 4.5: Given a scenario, apply concepts related to identity and access management (SSO, LDAP, account types: privileged, service)
  • CompTIA Security+ SY0-801 3.2: Given a scenario, manage the security architecture to best protect the infrastructure (Identity management: Group Managed Service Accounts, least privilege access accounts, privilege creep)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 1.1: Explain concepts related to system and network architecture in security operations (Identity and access management: privileged access management, authentication and authorization methods; logging concepts: time synchronization)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 1.2: Given a scenario, analyze indicators of potential malicious activity (Identity-based indicators: IAM account compromise, unauthorized access)
  • CompTIA CySA+ CS0-004 3.1: Summarize concepts related to attack methodology frameworks (MITRE ATT&CK)
  • CompTIA Network+ N10-009, Network Security alanı: kimlik doğrulama yöntemleri (SSO, LDAP); Cisco CCNA 200-301'de Active Directory için ayrı bir hedef yoktur

Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi: