Kısaltmalara Gelen Ekler, Kısa Çizgi ve Düşünceyi Geliştirme Yolları

Kitapta s. 64-93 · 50 soru

Bu bölümde kısaltmalara gelen ekleri doğru yazmayı, kısa çizgi ile eğik çizginin işlevlerini ve bir düşüncenin hangi yollarla geliştirildiğini öğreniyoruz.

Mutlaka bil

Bir kısaltmaya ek getirilirken kısaltmanın nasıl okunduğuna bakılır: küçük harfli kısaltmada açılımın okunuşu, büyük harfli kısaltmada son harfin okunuşu, bir sözcük gibi okunan kısaltmada ise kısaltmanın kendi okunuşu esas alınır. s. 83
Kısa çizginin üç işlevi vardır: kök, gövde ve ekleri birbirinden ayırmak; yapım eklerini göstermek; fiil kök ve gövdelerini göstermek. s. 91
Düşünceyi geliştirme yolları örneklendirme, benzetme, sayısal verilerden yararlanma, tanımlama, tanık gösterme ve karşılaştırmadır. s. 88

Kısaltmalara gelen ekler

Küçük harflerle yazılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın açılımındaki sözcüğün okunuşuna göre getirilir: cm’yi, mm’den. s. 83
Büyük harflerle yazılan kısaltmalarda ek, kısaltmanın son harfinin okunuşuna göre getirilir: TDK’den, THY’de. s. 83
Büyük harflerle yazıldığı hâlde bir sözcük gibi okunan kısaltmalarda ek, kısaltmanın kendi okunuşuna göre getirilir: NATO’dan, UNESCO’ya. s. 83

Kısa çizgi ve eğik çizgi

Kısa çizgi, bir sözcüğün kökünü, gövdesini ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır. s. 91
Kısa çizgi, isim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konur; bir fiilin kök ya da gövdesini göstermek için de sözcüğün sonuna getirilir. s. 91
Dizeler tek satırda yan yana yazıldığında aralarında eğik çizgi kullanılır; bu çizgi bir dizenin nerede bitip ötekinin nerede başladığını gösterir. s. 75

Düşünceyi geliştirme ve metinle çalışma

Bir düşünce; örneklendirme, benzetme, sayısal verilerden yararlanma, tanımlama, tanık gösterme ve karşılaştırma yollarıyla geliştirilir. s. 88
Bir metin özetlenirken metnin önemli bulunan bilgileri seçilir ve kendi cümlelerimizle yazılır. s. 87

Formüller ve kurallar

Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır: cm’yi, mm’den. s. 83
Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır: TDK’den, THY’de. s. 83
Kısaltması büyük harflerle yapılan ancak bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır: NATO’dan, UNESCO’ya. s. 83
Kısa çizgi, kökleri, gövdeleri ve ekleri birbirinden ayırmak için kullanılır. s. 91
Kısa çizgi, isim yapma eklerinin başına, fiil yapma eklerinin başına ve sonuna konur. s. 91
Kısa çizgi, fiil kök ve gövdelerini göstermek için kullanılır. s. 91
Yan yana yazılan dizelerin arasına eğik çizgi konulduğunda bu çizgi, bir dizenin bittiğini ve ötekinin başladığını gösterir. s. 75
Düşünceyi geliştirme yolları şunlardır: örneklendirme, benzetme, sayısal verilerden yararlanma, tanımlama, tanık gösterme, karşılaştırma. s. 88

Kaynaklar: kitaptaki bağlantılar ve net olmayan yerler

Kitapta net olmayan yerler

Düşünceyi geliştirme yollarından altısı sayılır (s. 88); bir sonraki sayfadaki tabloda ise bu yollardan beşi yer alır, sayısal verilerden yararlanma tabloda yoktur. s. 89

Bu özetler MEB ders kitaplarından eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Asıl kaynak MEB'in resmî ders kitabıdır. Resmî ders kitapları (MEB)