Güneş ve Ay Tutulmaları

Kitapta s. 29-37 · 50 soru

Bu konuda Güneş ve Ay tutulmalarının hangi dizilimde oluştuğunu, nerede ve ne zaman izlenebildiğini ve bu olayların sınıfta nasıl modellenebileceğini öğreniyoruz.

Mutlaka bil

Güneş tutulması, Ay Güneş ile Dünya'nın ortasına geldiğinde oluşur ve gündüz izlenir. s. 34
Ay tutulması, Dünya Güneş ile Ay'ın ortasına geldiğinde oluşur ve gece izlenir. s. 34
Güneş tutulmasına çıplak gözle bakılmaz; uygun filtresi olan gözlem araçları kullanılır. s. 34

Güneş tutulması nasıl olur?

Üç gök cismi aynı hizaya geldiğinde Ay, Güneş ile gezegenimizin ortasında kalabilir. s. 34
Ay'ın gölgesi Dünya'nın bir bölgesine düşer ve tutulma yalnızca o bölgeden izlenir. s. 34
Bu tutulma gündüz görülür ve yeni ay evresinde olur, ama her yeni ayda olmaz. s. 34

Ay tutulması nasıl olur?

Aynı hizada gezegenimiz Güneş ile Ay'ın ortasında kalırsa Ay tutulması olur. s. 34
Gölgeye giren Ay bir süre için parlak görünmez. s. 34
Bu tutulma gece, dolunay evresinde görülür ve Güneş tutulmasından uzun sürer. s. 34

Tutulmaları modellemek

Karanlık bir sınıfta seçilen malzemeler tutulmayı temsil edecek biçimde yerleştirilir. s. 31
Model, bilimsel kaynaklarla ve başka grupların modelleriyle karşılaştırılıp düzeltilir. s. 36

Formüller ve kurallar

Güneş tutulması için Güneş, Ay ve Dünya aynı hizada olmalı ve Ay, Güneş ile Dünya'nın ortasında bulunmalıdır. s. 34
Ay tutulması için üç gök cismi aynı hizada olmalı ve Dünya, Güneş ile Ay'ın ortasında bulunmalıdır. s. 34
Güneş tutulması yalnızca yeni ay evresinde olabilir; yeni ay evresinin yaşanması tutulma için tek başına yeterli değildir. s. 34
Ay tutulması yalnızca dolunay evresinde olabilir; her dolunay evresinde bir tutulma yaşanmaz. s. 34
Güneş tutulması gündüz, Ay tutulması ise gece gözlemlenir. s. 34
Güneş tutulması, Ay'ın gölgesinin düştüğü bölgeden gözlemlenir; Dünya'nın tamamından aynı anda gözlemlenemez. s. 34
Ay tutulması, Güneş tutulmasından daha uzun sürer ve Dünya üzerinde daha geniş bir alandan gözlemlenir; Güneş tutulması ise daha dar bir alandan gözlemlenir. s. 34
Güneş tutulması uygun filtresi olan gözlem araçlarıyla izlenmelidir; doğrudan bakmak göz sağlığı için tehlikelidir. s. 34
Kitabın bu bölümünde verilen ölçüler: 29 Mart 2006 tam Güneş tutulması yaklaşık 4 dakika sürmüş, tutulma gölgesi saatte yaklaşık 3250 kilometre yol almıştır. Süre dakika, uzunluk kilometre (km) birimiyle verilmiştir. s. 36
Kitap bu konuda bir eşitlik veya formül vermez; tutulmalar gök cisimlerinin dizilişiyle açıklanır. s. 34

Kaynaklar: kitaptaki bağlantılar ve net olmayan yerler

Kitapta net olmayan yerler

[kitapta net değil - s. 37] Modellerle ilgili altı sorunun cevapları kitapta verilmemiştir; sayfanın bir cevap anahtarı yoktur. s. 37
[kitapta net değil - s. 35] Pekiştirme etkinliğindeki nitelik-tutulma eşleştirmesinin cevapları kitapta yazılı değildir. s. 35
[kitapta net değil - s. 30] Etkinlik, bu konunun dışındaki bir hazırlık bölümüne gönderme yapar; etkinlikte öğrencinin yazacağı tanım ve çizimler için kitap bir örnek cevap vermez. s. 30
[kitapta net değil - s. 31] Etkinlikte kullanılacak malzemeleri öğrenciler kendisi belirler; kitap bu etkinlik için bir malzeme listesi ya da doldurulmuş bir diyagram örneği vermez. s. 31

Bu özetler MEB ders kitaplarından eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Asıl kaynak MEB'in resmî ders kitabıdır. Resmî ders kitapları (MEB)