Bileşke Kuvvet

Kitapta s. 45-61 · 50 soru

Bu konuda bir kuvvetin özelliklerini, aynı doğrultudaki kuvvetlerin birlikte oluşturduğu bileşke kuvveti ve dengelenmiş ile dengelenmemiş kuvvetlerin bir cismin hareketine etkisini öğreniyoruz.

Mutlaka bil

Aynı yönlü kuvvetlerin büyüklükleri toplanarak, zıt yönlü kuvvetlerin büyüklükleri çıkarılarak bileşke kuvvet bulunur. s. 54
Bileşke kuvvet sıfır olan cisim duruyorsa durmayı sürdürür, hareketliyse sabit süratle hareketine devam eder. s. 57
Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvetle aynı büyüklükte ve aynı doğrultudadır, yönü ise zıttır. s. 57

Kuvvetin özellikleri

Her kuvvetin bir uygulama noktası, bir yönü, bir doğrultusu ve bir büyüklüğü vardır. s. 46
Doğrultu birbirine zıt iki yönü kapsar; bu yüzden yön ile doğrultu aynı şey değildir. s. 46
Kuvvet F harfiyle ve ok işaretiyle gösterilir, büyüklüğü N birimiyle verilir. s. 46

Bileşke kuvvet nasıl bulunur?

Birkaç kuvvetin etkisini tek başına yapan kuvvet bileşke kuvvettir ve R ile gösterilir. s. 54
Aynı yönlü kuvvetlerde büyüklükler toplanır, zıt yönlülerde büyükten küçük çıkarılır. s. 54
Zıt yönlü kuvvetlerde bileşkenin yönü, büyük olan kuvvetin yönüyle aynıdır. s. 54

Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetler

Bileşke kuvvet sıfırsa cisim ya durmayı sürdürür ya da sabit süratle gider. s. 57
Bileşke sıfırdan farklıysa cisim hızlanabilir, yavaşlayabilir, durabilir ya da yön değiştirebilir. s. 57

Formüller ve kurallar

Bir kuvvet tanımlanırken uygulama noktası, yönü, doğrultusu ve büyüklüğü verilir; kuvvet F harfi ve ok işareti ile gösterilir. s. 46
Doğrultu, birbirine zıt iki yönü kapsar; yön ile doğrultu farklı kavramlardır. Örnek: doğu-batı doğrultusu, doğu yönü. s. 46
Kitap kuvvetin büyüklüğünü N birimiyle yazar (10 N gibi). Kuvvet çizimlerinde bir karenin kenarı 1 N kabul edilir. s. 46
Aynı yönde ve aynı doğrultuda kuvvetler uygulandığında masayı hareket ettiren kuvvetin büyüklüğü, kuvvetler toplanarak bulunur (ETKİNLİK İSTASYONU-2'nin 2. durumu için verilen yorum). s. 51
Bileşke kuvvet (net kuvvet): birden fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen kuvvet. Kitapta R harfiyle gösterilir. s. 54
Aynı doğrultuda ve aynı yönde kuvvetlerde R = F1 + F2 (kitabın örneği: R = 3 N + 4 N = 7 N). Bileşke kuvvetin yönü ve doğrultusu uygulanan kuvvetlerle aynıdır. s. 54
Aynı doğrultuda ve zıt yönde iki kuvvette R = büyük kuvvetin değeri - küçük kuvvetin değeri (kitabın örneği: R = 4 N - 3 N = 1 N). Yön, büyük kuvvetin yönündedir; doğrultu uygulanan kuvvetlerle aynıdır. s. 54
Bileşke kuvvet sıfır ise cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir: başlangıçta duruyorsa durmaya devam eder, başlangıçta hareket hâlindeyse sabit süratle hareketine devam eder. s. 57
Bileşke kuvvet sıfırdan farklı ise cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir: hızlanabilir, yavaşlayabilir, durabilir ve yön değiştirebilir. Başlangıçta duran cisim bileşke kuvvetin yönünde harekete geçer. s. 57
Dengeleyici kuvvet, bileşke kuvvetin büyüklüğünü sıfır yapan kuvvettir; bileşke kuvvetle aynı büyüklükte ve aynı doğrultuda, ona zıt yöndedir (kitabın örneği: 4 N ile 9 N'lık zıt yönlü kuvvetlerde bileşke 5 N, dengeleyici 5 N). s. 57
Sütun grafiğiyle verilen kuvvetlerin gösterildiği çizimde bir karenin kenarı 2 N değerindedir; yani kare kenarının kaç N olduğu her çizimde ayrıca belirtilir. s. 60

Kaynaklar: kitaptaki bağlantılar ve net olmayan yerler

Kitapta net olmayan yerler

[kitapta net değil - s. 47] ETKİNLİK İSTASYONU-1'deki soruların cevapları kitapta verilmemiştir. s. 47
[kitapta net değil - s. 61] PEKİŞTİRME İSTASYONU-6'nın dördüncü sorusundaki günlük hayat örneklerinin cevap anahtarı kitapta verilmemiştir. s. 61

Bu özetler MEB ders kitaplarından eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Asıl kaynak MEB'in resmî ders kitabıdır. Resmî ders kitapları (MEB)