Aşama 6: SOC · Ders 6.13
Yazıya dökmek: kayıt, yükseltme (escalation), olay raporu
Başka bir analistin sizinle konuşmadan sürdürebileceği bir bilet notu, alıcının tek okumada harekete geçebileceği bir yükseltme mesajı ve yönetimden teknik ekibe her okuyucuya göre ayrılmış bir olay raporu yazabilirsiniz.
Kursun son dersinin konusu bir protokol ya da bir saldırı değil, bir alışkanlık: gördüğünüzü ve yaptığınızı yazıya dökmek. Bir sonraki vardiya, olay müdahale ekibi, denetçi, avukat ve müşteri ekranınızı görmedi. Yalnızca yazdığınızı okuyacaklar. Ders dört işi anlatır: yedi soruyu cevaplayan ve olguyu varsayımdan ayıran bir bilet notu, alıcıyı harekete geçiren bir yükseltme (escalation) mesajı, bölümleri belli bir olay raporu ve aynı olayın yönetime, teknik ekibe, hukuka ve müşteriye ayrı ayrı anlatılması. Örneklerin hepsi uydurmadır: adresler belgeleme aralıklarından, adlar ve alan adları hayalidir.
Yazmak işin yarısıdır
Bir alarmı mükemmel incelediğinizi düşünün: doğru kaynaklara baktınız, doğru kararı verdiniz, cihazı zamanında ağdan ayırdınız. Bilete yalnızca 'izole edildi, kapatıldı' yazdıysanız, yarın sabah bunu soran kişiye hiçbir şey kanıtlayamazsınız. SOC'ta yaygın söz şudur: yazılmamışsa yapılmamıştır.
Yazdığınızı kimler okur, her birinin ne aradığıyla birlikte:
- Bir sonraki vardiya: Nerede kaldınız, neyi beklemeye aldınız, neye ne zaman bakılacak? Vardiya devri (shift handover) ayrı bir belge değil, biletlerdeki bu cümlelerdir.
- Yükselttiğiniz kişi (L2, olay sorumlusu): Neyin doğrulandığını, neyin bilinmediğini ve kendisinden ne istendiğini ilk okumada anlamak ister.
- Denetçi: Süreç uygulandı mı? Kim, ne zaman, hangi yetkiyle karar verdi?
- Hukuk ve gerekirse mahkeme: Kanıt nereden geldi, nasıl korundu, hangi cümle olgu, hangisi yorum?
- Müşteri ve yönetim: Ne oldu, bizi nasıl etkiledi, şimdi durum ne, bizden ne bekleniyor?
NIST SP 800-61r3 de bunu ister: inceleme sırasında yapılan işler kaydedilir, kayıtların bütünlüğü ve kaynağı (provenance) korunur (RS.AN-06). Kaydın biçimi serbesttir. Belge üç örnek verir: kâğıt kayıt defteri, ses ya da görüntü kaydı, otomatik oturum izleme ve kaydı. Biletin nasıl açıldığını ve triyaj notunun iskeletini Triyaj dersinde gördünüz. Bu ders o notları iyi yazmayı anlatır.
Bilet notu: yedi soru
İyi bir bilet notunun tek ölçütü vardır: başka bir analist, sizi aramadan işi kaldığı yerden sürdürebilmelidir. Bunun için not yedi soruyu cevaplar:
- Ne: Hangi alarm ya da olay, hangi kural, ne görüldü? Kural kimliğiyle birlikte.
- Ne zaman: İlk ve son olay zamanı, UTC olarak. Notu yazdığınız saat değil, olayın saati.
- Nerede: Hangi cihaz, hangi IP adresi, hangi hesap, hangi ağ bölümü.
- Kim: Etkilenen kullanıcı, işi yapan analist. Saldırganın kim olduğu değil; o çoğu zaman bilinmez.
- Kanıt: Hangi kaynağa bakıldı ve ne bulundu; bulunamayan da yazılır. 'Proxy logunda başka iç adres yok' bir bulgudur.
- Ne yapıldı: Hangi eylem, kim tarafından, saat kaçta, hangi yetkiyle (playbook adımı, onay veren kişi).
- Sırada ne var: Açık işler, sahipleri, beklenen zaman. Bilet kapanıyorsa kapanış sınıfı ve gerekçesi.
Aşağıda bir L1 analistin sık görülen türden bir notu ve aynı notun yeniden yazılmış hali var. İlkinde yanlış bir şey yok gibi görünür. Ama 'galiba', 'sorun yok gibi', 'L2'ye söyledim' cümlelerinin hiçbiri bir sonraki kişiye iş bırakmaz. Hangi bilgisayar, saat kaç, neye dayanarak, L2'de kim, ne zaman?
ÖNCE
virüs alarmı geldi. kullanıcı galiba linke tıklamış. pc'yi izole
ettim, sorun yok gibi. l2'ye söyledim.
SONRA
Bilet : SOC-2026-11873 Analist: e.kaya (L1) Durum: Yükseltildi
Ne : SIEM alarmı TI-0412 (bilinen C2 adresine bağlantı), önem Yüksek.
EDR uyarısı: wscript.exe, Fatura_2026-11.js betiğini çalıştırdı.
Ne zaman : İlk bağlantı 2026-11-12T08:44:10Z, son 09:15:02Z.
Betik 08:42:55Z'de çalıştı (EDR). Alarm 09:02Z, alındı 09:05Z.
Nerede : WS-014 (10.20.4.14), kullanıcı a.yilmaz, Muhasebe VLAN 40.
Kanıt : Proxy: WS-014 -> 203.0.113.45:443 (guncelleme-servisi.example),
34 bağlantı, giden toplam 48 KB. Aynı adrese başka iç
adresten bağlantı yok (son 7 gün). Posta: 08:41:30Z'de
fatura@ornekkargo.example adresinden Fatura_2026-11.zip eki.
Yapılan : 09:20Z WS-014 EDR ile ağdan ayrıldı (PB-07 adım 3).
Kullanıcıya bilgisayarı kapatmaması söylendi.
Sıradaki : 09:24Z L2 m.demir'e yükseltildi: hesap sıfırlama ve bellek
imajı kararı bekleniyor. Aynı e-postanın başka alıcıları
posta ekibinden istendi; 10:00Z'de yeniden bakılacak.Olgu, varsayım, sonuç ve güven dili
Bir notta üç tür cümle bulunur ve okuyucu hangisini okuduğunu bilmelidir:
- Olgu (fact): Bir kaynağın gösterdiği, başkasının da bakıp doğrulayabileceği şey. 'Proxy loguna göre WS-014, 203.0.113.45 adresine 34 bağlantı açtı.'
- Varsayım (assumption): Henüz sınanmamış ama üzerine iş kurulan kabul. 'Kullanıcının eki e-postadan açtığını varsayıyorum; posta istemcisi logu henüz incelenmedi.'
- Sonuç (conclusion): Olgulardan çıkardığınız yargı. 'Bu bağlantılar, betiğin bir komuta sunucusuna düzenli aralıklarla bağlandığını gösteriyor.'
En pahalı hata, bir varsayımı olgu gibi yazmaktır. 'Veri sızdırıldı' cümlesini okuyan yönetici bir bildirim süreci başlatabilir; oysa elinizdeki olgu yalnızca '48 KB dışarı gitti, içeriği bilinmiyor' olabilir. Tersi de zararlıdır: bir olguyu 'olabilir' diye yumuşatmak, alıcının işi ertelemesine yol açar.
Bunun için güven dili kullanılır: her sonucun yanına ne kadar emin olduğunuzu ve neden emin olduğunuzu yazarsınız. Kurumunuzun belirlediği sözcükler farklı olabilir; önemli olan aynı sözcüğün her notta aynı şeyi anlatmasıdır.
Bir sonucu yazdığınızda kendinize iki soru sorun: bunu hangi olguya dayanarak söylüyorum, ve bu olguyu okuyucu da görebilir mi? İkisine de cevap veremiyorsanız cümle bir sonuç değil, bir tahmindir ve öyle yazılmalıdır.
| İfade | Ne zaman kullanılır | Örnek |
|---|---|---|
| Doğrulandı | En az bir kaynak doğrudan gösteriyor, başkası da bakıp görebilir | Betiğin çalıştığı EDR kaydıyla doğrulandı. |
| Büyük olasılıkla | Birden çok kanıt aynı yöne işaret ediyor, doğrudan kanıt yok | Bağlantılar büyük olasılıkla betikten geliyor: zamanlar örtüşüyor, süreç adı henüz görülmedi. |
| Olabilir | Bir açıklama mümkün, ama ona özgü kanıt yok | Hesap başka yerde kullanılmış olabilir; kimlik logları henüz incelenmedi. |
| Bilinmiyor | Bakılamadı ya da kanıt yok | Giden 48 KB'ın içeriği bilinmiyor; trafik şifreli. |
| Elendi | Bir açıklama sınandı ve kanıt onu desteklemiyor | Planlı yedekleme açıklaması elendi: değişiklik kaydı yok. |
Yükseltme: ne zaman, kime, nasıl
Yükseltme (escalation), iş yetkinizi ya da bilginizi aştığında onu yapabilecek kişiye devretmektir. Olay müdahalesi dersinden hatırlayın: NIST SP 800-61r3'te escalation genellikle kaynakları ya da zaman çerçevesini artırmak, elevation (üst kademeye taşıma) ise müdahaleye daha üst bir yönetim kademesini katmaktır (RS.MA-04). SOC'un günlük dilinde ikisine de yükseltme denir. Bu ders ikisinin de nasıl yazıldığını anlatır.
Ne zaman: Kurumun yazılı ölçütleri belirler. Tipik ölçütler: ele geçirme doğrulandı; kritik bir varlık (etki alanı denetleyicisi, ödeme sistemi) işin içinde; kişisel ya da gizli veri etkilenmiş olabilir; olay birden fazla cihaza yayılıyor; yapılması gereken eylem sizin yetkinizin dışında; ya da belirlenen sürede alarmı sınıflandıramadınız. Şüphedeyseniz yükseltin: gereksiz bir yükseltmenin bedeli birkaç dakikadır, geciken bir yükseltmeninki çok daha büyüktür.
Kime: Yükseltme listesine (escalation matrix) göre: önce nöbetçi L2 ya da olay sorumlusu, gerekirse sistem sahibi, ağır olaylarda yönetim. Listede olmayan birine 'tanıdığım için' yazmayın; o kişi izinde olabilir ve iz kaybolur.
Nasıl: Alıcı mesajı telefonda, toplantı arasında okuyacaktır. Bu yüzden mesaj sabit bir sırayla yazılır: özet satırı, etki, kanıt, yapılanlar, istek. En önemli kısım istektir: alıcıdan tam olarak ne istendiği ve ne zamana kadar. 'Bilginize' ile biten bir yükseltme, yükseltme değil bildirimdir.
Mesai dışında: Gece saat 03.00'te doğrulanmış bir olay sabahı beklemez. Nöbet (on-call) listesindeki kişiyi kurumun belirlediği kanaldan arayın; cevap yoksa listedeki bir sonrakine geçin. Her denemeyi saatiyle bilete yazın: 'm.demir 01:12Z arandı, cevap yok; 01:20Z ikinci kademe s.arslan arandı, olayı aldı.' Telefonda verilen bir onayı da hemen yazıya geçirin: kimin, ne zaman, neye onay verdiği.
Konu: [YÜKSELTME][Yüksek] WS-014: zararlı betik çalıştı, C2 bağlantısı doğrulandı
Özet : a.yilmaz kullanıcısının WS-014 bilgisayarında e-posta ekiyle
gelen bir betik 08:42Z'de çalıştı ve 203.0.113.45 adresine
düzenli bağlantı kurdu. Cihaz 09:20Z'de ağdan ayrıldı.
Etki : Bir iş istasyonu doğrulandı. Hesabın başka yerde kullanılıp
kullanılmadığı bilinmiyor. Aynı e-posta en az 4 kişiye gelmiş.
Kanıt : EDR uyarısı (wscript.exe, Fatura_2026-11.js); proxy: 34 bağlantı,
giden 48 KB; SIEM alarmı TI-0412. Ayrıntı bilette.
Yapılanlar: 09:20Z EDR ile izolasyon (PB-07 adım 3). Kullanıcı bilgilendirildi.
İstek : 1) a.yilmaz parolası sıfırlansın, açık oturumlar kapatılsın
(kimlik ekibi onayı gerekiyor). 2) Bellek imajı alınıp
alınmayacağına karar verin. 10:00Z'ye kadar dönüş rica ederim.
Güncelleme: 09:45Z'de ya da yeni bulgu çıkarsa daha önce.
Bilet : SOC-2026-11873 Analist: e.kaya (L1)Olay raporu ve okuyucuları
Bilet notu olay sürerken yazılır. Olay raporu ise olay kapandıktan sonra bütün resmi tek belgede toplar. Olay müdahalesi dersinde gördüğünüz gibi NIST SP 800-61r3, kurtarma bitince belgelerin tamamlanmasını ve bir eylem sonrası rapor (after-action report) hazırlanmasını önerir: olayın kendisi, müdahale ve kurtarma işleri, alınan dersler (RC.RP-06). Security+ hedefleri aynı rapora olay sonrası rapor (post-incident report, PIR) der; kurumlar başka adlar da kullanır. NIST'e göre iyileştirmeler çoğu zaman bu raporlarda ve, özellikle büyük olaylarda, kurtarma biterken yapılan alınan dersler (lessons learned) toplantısında bulunur (ID.IM-03).
Tipik bir raporun bölümleri:
- Yönetici özeti (executive summary): Bir sayfayı geçmez. Ne oldu, iş nasıl etkilendi, şimdi durum ne, yönetimden hangi karar bekleniyor. Teknik terim yoktur; varsa açıklanır.
- Zaman çizelgesi (timeline): Olayın ve müdahalenin her adımı, UTC ile, kaynağıyla birlikte, sıralı bir tabloda.
- Kapsam ve etki (scope and impact): Hangi sistemler, hangi hesaplar, hangi veriler; neyin etkilenmediği ve bunun nasıl bilindiği.
- Kök neden (root cause): Olayı mümkün kılan altta yatan zayıflık. 'Kullanıcı tıkladı' bir kök neden değildir; 'betik içeren arşiv ekleri posta filtresinden geçebiliyordu' bir kök nedendir.
- Yapılanlar (actions): Sınırlama, temizleme, kurtarma; kim, ne zaman.
- Öneriler (recommendations): Her biri bir sahibe ve bir hedef tarihe bağlı, ölçülebilir işler.
- Ekler (appendices): Uzlaşma göstergeleri (IoC: adresler, alan adları, dosya özetleri), log alıntıları, kullanılan sorgular.
Aynı olay dört farklı okuyucuya dört farklı biçimde anlatılır. Yönetim etkiyi, riski ve kararı ister. Teknik ekip göstergeleri, saatleri ve yeniden üretilebilir adımları ister. Hukuk birimi kişisel verinin etkilenip etkilenmediğini, olayın ne zaman öğrenildiğini ve kanıtın nasıl korunduğunu ister. Müşteri kendisini neyin etkilediğini ve kendisinin ne yapması gerektiğini ister. Müşteriye ve kamuya giden metni analist yazmaz; iletişim planındaki yetkili kişi yazar, analist doğru olguları verir.
| Okuyucu | Aradığı | Vermeyin |
|---|---|---|
| Yönetim | İş etkisi, mevcut durum, risk, beklenen karar ve bütçe | Hash listesi, log satırları, kısaltma yığını |
| Teknik ekip | IoC, saatler, etkilenen varlıklar, sorgular, yapılacak ayarlar | Belirsiz genellemeler ('bazı sistemler') |
| Hukuk | Kişisel veri etkisi, öğrenilme zamanı, kanıtın korunması, olgu ile yorumun ayrımı | Kanıtsız atıf, suçlama, tahmini olgu gibi yazmak |
| Müşteri | Kendisini etkileyen kısım, yapması gereken, iletişim kanalı | İç sistem adları, başka müşterilerin bilgisi |
Açık Türkçe ve yazılmaması gerekenler
Teknik yazının amacı etkilemek değil, yanlış anlaşılmamaktır. Beş kural çoğu sorunu çözer:
- Kısa cümle, tek fikir: Bir cümlede bir olgu. 'Cihaz izole edildi ve kullanıcıyla görüşüldü ve parola sıfırlandı' üç cümledir.
- Etken çatı: 'Sistem kontrol altına alınmıştır' kimin, neyi, ne zaman yaptığını gizler. 'e.kaya, 09:20Z'de WS-014'ü EDR ile ağdan ayırdı' hepsini söyler.
- Birimli sayı: 'Çok veri gitti' değil '48 KB gitti'; 'kısa sürede' değil '18 dakikada'.
- Açıklanmış terim: Okuyucu teknik değilse 'C2' yerine 'saldırganın uzaktan komut verdiği sunucu (C2)'.
- Liste ve tablo: Üç ya da daha fazla benzer öğe, bir zaman sırası ya da karşılaştırma varsa paragraf yerine liste ya da tablo kullanın.
Yazılmaması gerekenler de bellidir. Spekülasyonu olgu gibi yazmayın: saldırganın hangi ülkeden olduğunu bir IP adresinin coğrafi konumundan çıkaramazsınız. Kimseyi suçlamayın: rapor kişiyi değil süreci ve kontrolü inceler; 'a.yilmaz'ın dikkatsizliği' yerine 'ek kullanıcı tarafından açıldı; arşivdeki betik engellenmedi'. Suçlayan bir rapor, insanların bir sonraki olayı bildirmemesine yol açar. Sırları yazmayın: parola, oturum anahtarı ya da API anahtarı hiçbir bilete girmez; 'parola sıfırlandı' yeterlidir. Kişisel veriyi gerektiği kadar yazın: kullanıcı adı ve cihaz yeterliyse T.C. kimlik numarası, adres ya da e-postanın tam içeriği bilete kopyalanmaz.
Bu son kuralın Türkiye'de yasal bir dayanağı da vardır: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmasını ister (madde 4/2-ç). Ayrıntısı Derinlemesine bölümündedir.
Göndermeden önce notunuzu bir kez yabancı gözle okuyun: yedi sorunun cevabı var mı, her saat UTC mi, her sonucun yanında dayanağı var mı, 'galiba', 'gibi', 'bazı' sözcükleri bir sayıya ya da güven ifadesine çevrildi mi, bir sır ya da gereksiz kişisel veri kaldı mı?
Kursun sonuna geldiniz. Tekrar için iki yol var. Birincisi, laboratuvarın SOC çalışmasında bir alarmı baştan sona yönetip notunu bu dersteki gibi yazmak. İkincisi, her aşamanın testlerini yeniden çözüp yanlış yaptığınız konuların derslerine dönmek. Bir alarmı inceleyip doğru kararı verebiliyor ve bunu başkasının anlayacağı biçimde yazabiliyorsanız kursun hedefine ulaştınız.
Dikkat: Analist, bir olayın yasal bildirim gerektirip gerektirmediğine karar vermez; bu karar hukuk birimi ve veri sorumlusu adına yetkili kişilerindir. Analistin işi, kişisel verinin etkilenmiş olabileceğini fark ettiği anda bunu açıkça yazmak, yükseltmek ve öğrenme zamanını kayda geçirmektir.
Akılda kalsın
- Bilet notunun ölçütü: başka bir analist sizi aramadan işi sürdürebilmeli. Not yedi soruyu cevaplar: ne, ne zaman (UTC), nerede, kim, kanıt, ne yapıldı, sırada ne var.
- Olgu, varsayım ve sonuç ayrı yazılır; her sonucun yanında dayanağı ve güven ifadesi (doğrulandı, büyük olasılıkla, olabilir, bilinmiyor) bulunur. Varsayımı olgu gibi yazmak en pahalı hatadır.
- Yükseltme mesajının sırası: özet satırı, etki, kanıt, yapılanlar, istek (ne ve ne zamana kadar). NIST'te escalation kaynağı ya da süreyi artırmak, elevation üst yönetimi katmaktır; mesai dışında her arama denemesi saatiyle yazılır.
- Olay raporu: yönetici özeti (bir sayfa, teknik olmayan dil), UTC zaman çizelgesi, kapsam ve etki, kök neden (kişi değil kontrol), yapılanlar, sahipli ve tarihli öneriler, eklerde IoC. NIST kapanışta eylem sonrası rapor (after-action report) önerir.
- Yazılmayacaklar: spekülasyonu olgu gibi, suçlama, parola ve anahtarlar, gerekenden fazla kişisel veri (KVKK md. 4/2-ç). Kişisel veri etkisi olabilirse öğrenme anı yazılır ve yükseltilir; Kurul 'en kısa süre'yi 72 saat olarak yorumlar, bildirim kararı analistin değildir.
Terimler
| Türkçe | English | Anlamı |
|---|---|---|
| Bilet notu | Ticket note (case note) | Bir alarm ya da olay kaydına eklenen, ne görüldüğünü ve ne yapıldığını anlatan yazılı kayıt. |
| Vardiya devri | Shift handover | Açık işlerin, bekleyen kararların ve izlemelerin bir sonraki vardiyaya yazılı olarak aktarılması. |
| Olgu | Fact | Bir kaynağın gösterdiği, başkasının da bakıp doğrulayabileceği bilgi. |
| Varsayım | Assumption | Henüz sınanmamış ama üzerine iş kurulan kabul; notta varsayım olarak belirtilir. |
| Sonuç | Conclusion (assessment) | Olgulardan çıkarılan yargı; dayanağı ve güven düzeyiyle yazılır. |
| Güven dili | Confidence language | Bir sonucun ne kadar kesin olduğunu sabit sözcüklerle bildirme: doğrulandı, büyük olasılıkla, olabilir, bilinmiyor. |
| Yükseltme | Escalation | İşi yetkiyi ya da bilgiyi taşıyan kişiye devretmek; NIST'te kaynak ya da zaman çerçevesini artırmak. |
| Üst kademeye taşıma | Elevation | NIST'te müdahaleye daha üst bir yönetim kademesini katmak. |
| Yükseltme listesi | Escalation matrix | Hangi durumda kime, hangi kanaldan, hangi sırayla başvurulacağını gösteren liste. |
| Nöbet | On-call | Mesai dışında aranabilecek sorumlu kişi düzeni. |
| Olay raporu | Incident report | Olay kapandıktan sonra olayı, müdahaleyi, etkiyi, kök nedeni ve önerileri bir arada anlatan belge. |
| Eylem sonrası rapor | After-action report (AAR) | NIST'in kapanışta önerdiği, olayı, yapılan müdahale ve kurtarma işlerini ve alınan dersleri belgeleyen rapor. |
| Olay sonrası rapor | Post-incident report (PIR) | Aynı raporun Security+ hedeflerindeki adı; kurumlarda da yaygındır. |
| Yönetici özeti | Executive summary | Raporun teknik olmayan okuyucu için yazılmış, tek başına yeterli, bir sayfalık ilk bölümü. |
| Zaman çizelgesi | Timeline | Olayın ve müdahalenin adımlarının UTC ve kaynakla birlikte sıralı listesi. |
| Kök neden analizi | Root cause analysis (RCA) | Olayı mümkün kılan altta yatan, sistemik zayıflığın bulunması. |
| Alınan dersler | Lessons learned | Olaydan sonra neyin iyi, neyin kötü gittiğinin ve neyin iyileştirileceğinin konuşulduğu çalışma. |
| İletişim planı | Communication plan | Bir olayda kimin kime, neyi, hangi kanaldan ve ne zaman bildireceğini önceden belirleyen plan. |
| Paydaş | Stakeholder | Olaydan etkilenen ya da olay hakkında bilgilendirilmesi gereken kişi ya da birim. |
| Veri ihlali bildirimi | Data breach notification | KVKK md. 12 (5) uyarınca veri sorumlusunun ilgiliye ve Kurula yaptığı bildirim. |
| Kaynak bilgisi | Provenance | Bir kaydın ya da kanıtın nereden geldiğini ve nasıl elde edildiğini gösteren bilgi. |
Kaynaklar ve sınav konuları
- CompTIA CySA+ CS0-004 4.2: Explain the importance of security operations and incident response reporting and communication (Incident declaration and escalation; Executive summary; Shift/incident handover)
- CompTIA CySA+ CS0-004 4.2: Communication plan (Stakeholder identification; Legal team; Public relations; Regulatory reporting agencies; Law enforcement; Customers)
- CompTIA CySA+ CS0-004 4.2: Post-incident reporting (After action report; Lessons learned; Root cause analysis)
- CompTIA CySA+ CS0-004 3.3: Given a scenario, implement incident response techniques (Establishment of a timeline; Escalation; Evidence gathering)
- CompTIA Security+ SY0-801 4.7: Summarize concepts associated with incident response activities (Notification/external reporting; Post-incident: Lessons learned, Root cause analysis, Post-incident reporting (PIR))
Bu dersteki bilgiler şu asıl kaynaklarla denetlendi:
- NIST SP 800-61 Rev. 3: Incident Response Recommendations and Considerations for Cybersecurity Risk Management: A CSF 2.0 Community Profile (Nisan 2025)
- CompTIA CySA+ CS0-004 Exam Objectives
- CompTIA Security+ SY0-801 Exam Objectives
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu: Kişisel veri ihlali bildirim usul ve esaslarına ilişkin 24.01.2019 tarih ve 2019/10 sayılı Karar (duyuru)
- RFC 3339: Date and Time on the Internet: Timestamps
- IANA Time Zone Database: europe (Europe/Istanbul kaydı)
Bu bölüm sınavın ve işin istediği ayrıntıdır: alanlar, sayılar, uç durumlar. Bir başlığa dokunarak açıp kapatabilirsiniz.
Zaman damgası: UTC, fark ve karışık kaynaklar
Zaman çizelgesini, saat kaymasını ve Türkiye'nin UTC+3 olduğunu Olay müdahalesi dersinde gördünüz. Yazarken kural kısadır: her saati UTC yazın, yerel saati ancak yanında farkıyla verin. Notunuzu başka bir ülkedeki müdahale ekibi ya da yurt dışındaki bir hizmet sağlayıcı da okuyabilir.
RFC 3339, ISO 8601'in internet profilidir. 2026-11-12T08:44:10Z biçiminde sondaki Z, zamanın UTC olduğunu söyler. 2026-11-12T11:44:10+03:00 aynı anı Türkiye saatiyle verir. Türkiye 2016'dan beri yaz saatine geçmez (IANA veritabanında Europe/Istanbul kaydı). Tarih bilette bir kez yazıldıysa sonraki satırlarda 09:20Z yeterlidir; ama her saat Z ile biter.
Kaynak farkı yazmıyorsa (çıplak '11:42:55'), o satırı kaynağın saat dilimini öğrenmeden çizelgeye koymayın. Öğrenemediyseniz bunu notta varsayım olarak yazın. Saati NTP ile eşitlenmeyen bir cihazın loglarındaki sıra güvenilir değildir; rapor bunu da söyler.
Göreli zaman da kullanılır: 'betik çalıştıktan 75 saniye sonra ilk bağlantı'. Göreli zaman ancak bir mutlak zamana bağlıysa anlamlıdır. Laboratuvarın alarm konsolu da gerçek bir saat göstermez: benzetimin başından beri geçen süreyi dakika:saniye.milisaniye olarak gösterir.
| Kaynak | Kaynağın yazdığı | UTC | Not |
|---|---|---|---|
| Posta ağ geçidi | 2026-11-12T03:41:30-05:00 | 08:41:30Z | Sağlayıcı ABD doğu saatiyle yazıyor |
| EDR konsolu | 12.11.2026 11:42:55 (Europe/Istanbul) | 08:42:55Z | Konsol yerel saat gösteriyor, ayarından doğrulandı |
| Proxy | 2026-11-12T08:44:10Z | 08:44:10Z | Zaten UTC |
| SIEM alarmı | 2026-11-12 09:02:00 UTC | 09:02:00Z | Alarm zamanı, olay zamanı değil |
Dikkat: Sık yapılan hata: alarmın saatini olayın saati sanmak. SIEM alarmı 09:02Z'de üretildi, ama betik 08:42:55Z'de çalıştı. Tespit süresi gibi ölçütler bu iki zamanın farkından hesaplanır; ikisi karışırsa ölçüt de rapor da yanlış olur.
Notun ömrü: ilk not, ara notlar, kapanış notu
Bir bilette tek not olmaz. İlk not alarmı aldığınızda yazılır ve sahipliği gösterir: kim aldı, saat kaç, ilk bakışta ne görülüyor. Ara notlar her önemli adımda eklenir; eski notlar düzeltilmez, yeni not eklenir. Bir yanlışı düzeltmeniz gerekiyorsa 'düzeltme: 09:31Z notundaki IP 10.20.4.41 değil 10.20.4.14' diye yeni bir not yazarsınız. NIST'in istediği kaynağın ve bütünlüğün korunması, kaydın sonradan sessizce değişmemesi demektir.
Kapanış notu, bileti açmamış birinin altı ay sonra bakıp kararı anlayabileceği biçimde yazılır: Triyaj dersindeki kapanış sınıfı, gerekçe, yapılanlar, kalan risk ve varsa kural ayarı önerisi. Aşağıdaki örnekte kural doğru çalışmış, etkinlik gerçek ama izinlidir; Triyaj dersindeki tanımla bu bir zararsız gerçek pozitiftir.
Zararsız ya da yanlış alarm kapanışları en çok ihmal edilen notlardır. Oysa denetçi ve kural yazan mühendis en çok onlara bakar. 'FP' tek başına bir kapanış notu değildir: alarmın neden zararsız olduğu, hangi kanıtla anlaşıldığı ve tekrarı önlemek için ne önerildiği yazılır.
Bilet : SOC-2026-11902 Analist: e.kaya (L1) Durum: Kapandı
Sınıf : Zararsız gerçek pozitif (planlı yedekleme)
Alarm : TS-2001 'Bir kaynaktan çok sayıda bağlantı', önem Orta.
10.20.8.30 -> 10.20.1.10:22, 40 bağlantı, 02:00Z-02:03Z.
Gerekçe : 40 bağlantının 40'ı tamamlanmış (SYN, SYN-ACK, ACK); tek hedef
port 22; kaynak BKP-01 yedekleme sunucusu (envanter). Değişiklik
kaydı CHG-5521: gecelik yedekleme 02:00Z'de çalışır.
Elenen : SYN flood (bağlantılar tamamlanıyor), tarama (tek port).
Yapılan : Eylem yok.
Öneri : TS-2001 kuralında BKP-01 -> 10.20.1.10:22 için 01:45Z-02:30Z
muafiyeti. Kural sahibine iletildi (SOC-TUNE-0098).
Kalan : Yok. BKP-01 başka saatte aynı davranışı gösterirse yeni alarm
olarak incelenmeli.Yükseltme ölçütleri ve durum güncellemeleri
Olay müdahalesi dersinde NIST'in önceliklendirme için saydığı risk etkenlerini gördünüz: varlığın kritikliği, işlevsel etki, veri etkisi, gözlenen etkinliğin aşaması, tehdit aktörünün nitelendirilmesi, kurtarılabilirlik. NIST yükseltme ve üst kademeye taşıma kararlarının da bu etkenlere dayanmasını önerir (RS.MA).
Kurumların yükseltme ölçütleri bu etkenlerin somut halidir. Aşağıdaki tablo uydurma bir kurumun ölçütleridir. Sizin kurumunuzun sayıları ve kanalları farklı olacaktır, ama yapı benzerdir.
Yükseltmeden sonra iş bitmez. Triyaj dersinde gördüğünüz gibi NIST her olayın durumunun izlenmesini önerir: olay özeti, ilgili uzlaşma göstergeleri, atanan her işin durumu ve beklenen süresi, sonraki adımlar (RS.MA). Koordinasyon prosedürleri de neyin kime ve ne zaman bildirileceğini içerir, örneğin ilk bildirimi ve düzenli durum güncellemelerini (RS.CO-02).
İyi bir durum güncellemesi kısa ve karşılaştırılabilirdir: son güncellemeden bu yana ne değişti, şu an ne biliniyor, ne bilinmiyor, bir sonraki güncelleme ne zaman. 'Değişiklik yok' da bir güncellemedir ve sessizlikten iyidir: alıcı en azından olayın unutulmadığını bilir.
| Ölçüt (uydurma kurum) | Kime | Nasıl |
|---|---|---|
| Ele geçirme doğrulandı (kod çalıştı, hesap kötüye kullanıldı) | Nöbetçi L2 / olay sorumlusu | Bilet ve telefon, mesai dışında da |
| Kritik varlık işin içinde (etki alanı denetleyicisi, ödeme sunucusu) | Olay sorumlusu ve sistem sahibi | Bilet ve telefon |
| Kişisel ya da gizli veri etkilenmiş olabilir | Olay sorumlusu, o da hukuk birimine | Bilet; öğrenme zamanı not edilir |
| Birden fazla cihaza yayılma | Olay sorumlusu; ağırsa yönetim | Bilet, telefon, olay toplantısı |
| Gereken eylem analistin yetkisi dışında | Yetkiyi taşıyan ekip | Bilet, açık istek ve süreyle |
| Yüksek önemli alarm belirlenen sürede sınıflandırılamadı | Nöbetçi L2 | Bilet |
Dikkat: Yükseltmek sorumluluğu devretmek değildir. Bileti yükselttikten sonra alıcının işi aldığını görene kadar takip edin; cevap gelmezse listedeki bir sonraki kişiye geçin ve bunu da yazın.
Çözümlü örnek: tek sayfalık olay özeti
Önceki bölümlerdeki uydurma olayın kapanışında yazılan tek sayfalık özet aşağıdadır. Dikkat edin: ilk paragraf teknik olmayan bir okuyucu için yazılmıştır ve tek başına okunduğunda yeterlidir; zaman çizelgesi UTC ve kaynaklıdır; etki bölümü neyin etkilenmediğini ve bunun nasıl bilindiğini de söyler; kök neden bir kişiyi değil bir kontrolü işaret eder; her önerinin bir sahibi ve tarihi vardır; göstergeler en sonda, ektedir.
Rakamlar zaman çizelgesinden hesaplanmıştır: betik 08:42:55Z'de çalıştı, alarm 09:02Z'de üretildi (yaklaşık 19 dakika), cihaz 09:20Z'de ağdan ayrıldı (alarmdan 18 dakika sonra).
OLAY ÖZETİ SOC-2026-11873 Sınıf: Kötü amaçlı yazılım Durum: Kapandı Hazırlayan: m.demir (L2) Tarih: 2026-11-13 1. Yönetici özeti 12 Kasım sabahı Muhasebe'de bir çalışan, fatura gibi görünen bir e-postanın ekini açtı ve bilgisayarına zararlı bir program bulaştı. Program dışarıdaki bir sunucuyla bağlantı kurdu. Bilgisayar alarmdan 18 dakika sonra ağdan ayrıldı. Başka bir bilgisayarda iz bulunmadı, iş kesintisi olmadı, kişisel veri etkisine dair kanıt yok. Aynı e-posta 3 kişiye daha gelmiş, açılmadan silindi. Karar beklenen konu: arşivli betik eklerinin tamamen engellenmesi. 2. Zaman çizelgesi (UTC) 08:41:30 E-posta a.yilmaz'a teslim edildi (posta ağ geçidi) 08:42:55 Fatura_2026-11.js, wscript.exe ile çalıştı (EDR) 08:44:10 WS-014 -> 203.0.113.45:443 ilk bağlantı (proxy) 09:02:00 SIEM alarmı TI-0412; 09:05 e.kaya aldı 09:20:00 WS-014 EDR ile ağdan ayrıldı (PB-07) 09:24:00 L2'ye yükseltildi 09:40:00 a.yilmaz parolası sıfırlandı, oturumlar kapatıldı (kimlik ekibi) 11:00:00 Aynı e-postanın 3 kopyası posta kutularından silindi 3. Kapsam ve etki Etkilenen: WS-014, a.yilmaz hesabı. Dışarı giden: 48 KB, içeriği bilinmiyor. Etkilenmediği bilinen: diğer cihazlar (proxy ve EDR'de 7 günlük arama, 203.0.113.45 ve dosya özeti için sonuç yok). 4. Kök neden ZIP içindeki .js ekleri posta filtresinden geçebiliyordu; .js dosyaları iş istasyonlarında çift tıklamayla çalışıyordu. 5. Öneriler R1 Arşiv içindeki betik eklerini engelle Sahip: Posta ekibi 2026-11-27 R2 .js/.vbs için varsayılan uygulamayı değiştir Sahip: İstemci ekibi 2026-12-11 R3 Fatura temalı oltalama için kısa duyuru Sahip: BT güvenliği 2026-11-20 Ek A: Göstergeler (IoC) 203.0.113.45 guncelleme-servisi.example fatura@ornekkargo.example Fatura_2026-11.zip, Fatura_2026-11.js (SHA-256 bilette)
Dikkat: Rapordaki her sayı, zaman çizelgesindeki satırlardan yeniden hesaplanabilmelidir. Okuyucu '18 dakika' yazısını 09:02 ile 09:20 arasından kendisi bulabiliyorsa rapora güvenir.
Aynı olgu, dört okuyucu
Okuyucuya göre yazmak, olguyu değiştirmek değildir. Dört metnin hepsi aynı olguya dayanır; değişen, hangi ayrıntının öne çıktığı ve hangi dilin kullanıldığıdır. Bir metnin bir okuyucu için doğru olup olmadığını sınamanın yolu, o okuyucunun metni okuduktan sonra ne yapacağını sormaktır.
CySA+ CS0-004'ün iletişim planı maddesi paydaşları tek tek sayar: hukuk birimi, halkla ilişkiler, düzenleyici kurumlar, kolluk ve müşteriler. NIST SP 800-61r3 de olay iletişimini dört türe ayırır: müdahale rolü olan iç ve dış taraflar arasında olay koordinasyonu; etkilenen müşterilere, çalışanlara, ortaklara ya da düzenleyicilere yapılan resmi olay bildirimi; medya sorularına cevap gibi kamuya iletişim; ve tehdit bilgisinin, çoğunlukla gönüllü olarak, başkalarıyla paylaşılması.
| Okuyucu | Aynı olgunun anlatımı |
|---|---|
| Teknik ekip | 08:42:55Z'de WS-014'te wscript.exe Fatura_2026-11.js'i çalıştırdı; 08:44:10Z-09:15:02Z arasında 203.0.113.45:443'e 34 bağlantı, giden 48 KB. 09:20Z'de EDR izolasyonu. |
| Yönetim | Bir çalışanın bilgisayarına e-postayla zararlı yazılım bulaştı. Bilgisayar alarmdan 18 dakika sonra ağdan ayrıldı; yayılma ve iş kesintisi yok. Arşivli betik eklerinin engellenmesi için onay bekleniyor. |
| Hukuk | Olay 12 Kasım 09:05Z'de SOC tarafından öğrenildi. Dışarı 48 KB veri gitti, içeriği bilinmiyor; kişisel veri etkisine dair kanıt yok, inceleme sürüyor. EDR ve proxy kayıtları korunuyor. |
| Müşteri (gerekirse, iletişim biriminden) | 12 Kasım'da bir çalışan bilgisayarında zararlı yazılım tespit edildi ve aynı gün etkisiz hale getirildi. Size ait verilerin etkilendiğine dair bir bulgu yoktur. Sorularınız için: guvenlik@example.com |
NIST SP 800-61r3 belgeleme ve raporlama için ne der
NIST SP 800-61r3 (Nisan 2025), olay müdahalesini CSF 2.0'ın işlevlerine göre düzenleyen bir topluluk profilidir. Hazır bir rapor şablonu vermez; ne belgelenmesi gerektiğini öneriler ve notlar halinde söyler. Aşağıdaki tablo yalnızca belgeleme ve raporlamayla ilgili olanları toplar.
İkinci satırı Olay müdahalesi dersinde gördünüz: resmi delil zinciri (chain of custody) her olayda uygulanmayabilir, örneğin kötü amaçlı yazılım olaylarının çoğu kovuşturmayla sonuçlanmaz; ama toplanan olay verisi yine de delildir. Yazıya dönük sonucu şudur: notunuzun bir gün mahkemede okunabileceğini varsayarak yazın.
Üçüncü satır da önemlidir. Olay kayıtları hassas bilgi içerebilir: istismar edilen zafiyetler, uygunsuz iş yapmış olabilecek kullanıcılar. Bu yüzden bilet sisteminin erişim yetkileri de olay müdahalesinin bir parçasıdır.
| CSF öğesi | NIST'in söylediği (özet) | Analist için anlamı |
|---|---|---|
| RS.AN-06 | İnceleme sırasında yapılan işler kaydedilir, kayıtların bütünlüğü ve kaynağı korunur; kâğıt kayıt defteri, ses ya da görüntü kaydı, otomatik oturum kaydı olabilir | Her eylemi saatiyle yazın; eski notu düzeltmek yerine yeni not ekleyin |
| RS.AN-07 | Olay verisi ve üst verisi toplanır; resmi delil zinciri her olayda uygulanmayabilir, ama toplanan veri yine de delildir | Kanıtın nereden ve nasıl alındığını yazın |
| RS.AN-06 (R1, N2) | Olay kayıtlarının gizliliği ve bütünlüğü korunur, yalnızca yetkili kişiler erişir; kayıtlar hassas bilgi içerebilir | Bileti herkese açık kanala yapıştırmayın |
| RS.MA | Her olayın durumu izlenir: özet, IoC'ler, atanan işlerin durumu ve beklenen süresi, sonraki adımlar | Bilet notundaki 'sıradaki' satırı |
| RS.MA-04 | Olaylar gerektiğinde yükseltilir (escalation) ya da üst kademeye taşınır (elevation) | Yükseltme ölçütlerini bilin |
| RS.CO-02 | Neyin kime ve ne zaman bildirileceğini belirleyen prosedür izlenir; bildirimler yasa, düzenleme ve sözleşmelere uygun yapılır | Dışarıya bildirim kararını yetkili verir |
| RC.RP-06 | Kurtarmanın sonu ölçütlere göre ilan edilir, olay belgeleri tamamlanır; eylem sonrası rapor hazırlanır | Kapanışta raporu tamamlayın |
| ID.IM-03 | İyileştirmeler çoğu zaman eylem sonrası raporlarda ve, özellikle büyük olaylarda, alınan dersler toplantılarında belirlenir | Öneriler bölümü bir sahibe ve tarihe bağlanır |
KVKK ana hatlarıyla: analistin bilmesi gereken kadar
Bu bölüm hukuki danışmanlık değildir; bir SOC analistinin notunu ve yükseltmesini etkileyen kısmı anlatır. Kaynak, 6698 sayılı Kanunun metni ve Kişisel Verileri Koruma Kurulunun kendi sitesindeki duyurudur.
- Madde 4/2: Kişisel verilerin işlenmesinde beş ilke sayar: (a) hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma, (b) doğru ve gerektiğinde güncel olma, (c) belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme, (ç) işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma, (d) mevzuatın öngördüğü ya da amaç için gerekli süre kadar saklanma. Bilet notu için en önemlisi (ç) bendidir: amaç meşru olsa da işiniz için gerekenden fazla kişisel veri yazmamanın yasal dayanağı budur.
- Madde 12/5 ve Kurulun 2019/10 sayılı kararı: Olay müdahalesi dersinde gördünüz. Veri sorumlusu ihlali en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir. Kurul bu süreyi Kurula bildirim için 72 saat olarak yorumlar ve süre, veri sorumlusunun ihlali öğrendiği andan başlar. Yazı açısından önemli olan cümle şudur: karar, ihlale ilişkin bilgilerin, etkilerinin ve alınan önlemlerin kayıt altına alınmasını ve Kurulun incelemesine hazır tutulmasını ister.
Bunun analist için iki sonucu vardır. Birincisi, öğrenme anı önemlidir: kişisel verinin etkilenmiş olabileceğini gösteren ilk bulgunun saati notta açıkça yer almalıdır, çünkü sürenin hesabında kullanılabilir. İkincisi, ihlal kaydı büyük ölçüde sizin bilet notlarınızdan derlenir: belirsiz, saatsiz ya da varsayımla olguyu karıştıran notlar, kurumun yasal kaydını da zayıflatır.
Dikkat: Bildirim kararını, içeriğini ve zamanlamasını analist belirlemez. 'Kişisel veri etkilenmiş olabilir' bulgusunu, dayanağıyla ve saatiyle yazmak ve yükseltme listesine göre iletmek analistin işidir. Yasa ve Kurul kararları değişebilir; kurumunuzun güncel prosedürü esastır.
Yazım hataları kataloğu
Aşağıdaki hatalar bilet notlarında ve raporlarda en sık görülenlerdir. Her birinin düzeltmesi, okuyucunun aklına gelecek soruyu önceden cevaplamaktır: kim, ne zaman, ne kadar, neye dayanarak?
Bir notun uzunluğu kalitesinin ölçüsü değildir. Uzun ama yedi sorudan üçünü cevaplamayan bir not, kısa ama hepsini cevaplayan bir nottan kötüdür. Tablo ve liste kullanmak da notu kısaltır: aynı bilgi bir paragrafta beş satır, bir tabloda üç satır tutar ve göz onu daha hızlı tarar.
| Hata | Kötü örnek | Düzeltilmiş |
|---|---|---|
| Edilgen, öznesiz | Gerekli işlemler yapılmıştır. | e.kaya, 09:20Z'de WS-014'ü EDR ile ağdan ayırdı. |
| Birimsiz sayı | Çok fazla veri gitti. | Proxy'ye göre 48 KB gitti. |
| Belirsiz zaman | Sabah alarm geldi. | Alarm 2026-11-12T09:02Z'de üretildi. |
| Varsayım olgu gibi | Veriler sızdırıldı. | 48 KB dışarı gitti; içeriği bilinmiyor. |
| Kanıtsız atıf | Saldırgan yurt dışından, IP oraya çıkıyor. | Kaynak IP'nin coğrafi kaydı X ülkesini gösteriyor; bu saldırganın yeri hakkında kanıt değildir. |
| Suçlama | Kullanıcının dikkatsizliği yüzünden. | Ek kullanıcı tarafından açıldı; arşivdeki betik engellenmedi. |
| Açıklanmamış kısaltma (yönetime) | C2'ye beaconing var. | Program dışarıdaki bir sunucuya düzenli aralıklarla bağlanıyor (C2: komuta sunucusu). |
| Sır | Yeni parola: Kis2026!a | Parola 09:40Z'de kimlik ekibince sıfırlandı. |
| Sonraki adım yok | L2'ye söyledim. | 09:24Z m.demir'e yükseltildi; hesap sıfırlama kararı 10:00Z'ye kadar bekleniyor. |
Okumak bilmek değildir. Her antrenmanı önce kendiniz yapın, cevabı sonra açın.
Laboratuvarda
Laboratuvar: bir alarmı yönetin, notunu yazın
SOC laboratuvarında bir gerçek saldırıyı ve bir yanlış alarmı baştan sona yönetin, sonra her biri için bu dersteki biçimde bir bilet notu yazın. Laboratuvarın alarm konsolu benzetimin başından beri geçen süreyi dakika:saniye.milisaniye olarak gösterir; notunuzda bunu 'lab saati' diye belirtin.
- 'Port taraması' trafiğini başlatın. Alarm listesinde TS-1002'yi açın; önemini, kaynağını, hedefini, ilk ve son zamanını, sayısını ve ham olay satırını not edin.
- 'Paketlerde incele' deyin. Hangi portların SYN, ACK ile (açık), hangilerinin RST, ACK ile (kapalı) cevap verdiğine bakın ve açık portları not edin.
- 'Güvenlik duvarında engelle: 198.51.100.23' deyin. Sonra R-01 konsolunda
show access-listsyazın: SOC_BLOCK listesine eklenen iki deny satırını (adres kaynak olarak ve hedef olarak) not edin. Bir satırın sonundaki (matches) sayısı yalnızca o satıra uyan paket geldiyse görünür; görmek için 'Port taraması'nı yeniden başlatıp komutu tekrarlayın. - 'Gece yedeklemesi' trafiğini başlatın. TS-2001 alarmını açın, paketlerde bağlantıların tamamlanıp tamamlanmadığına bakın ve 'Yanlış alarm' olarak kapatın.
- İki bilet notu yazın: TS-1002 için yedi sorulu bir not, TS-2001 için sınıfı, gerekçesi, elenen açıklamaları ve kural ayarı önerisi olan bir kapanış notu.
Cevap: TS-1002 notu şu bilgileri içermelidir. Ne: TS-1002 port taraması, önem Yüksek; kural aynı kaynaktan aynı hedefe 10 ya da daha fazla farklı porta SYN sayar, laboratuvarda 16 farklı porta SYN ölçülür, hiçbiri tamamlanmaz. Ne zaman: konsoldaki ilk ve son lab saati (gerçek bir olayda UTC). Nerede: kaynak 198.51.100.23 (dış), hedef SRV-01 192.168.2.10. Kanıt: ham olay satırı (TS SCAN SYN to multiple ports), analizörde açık portlar 22, 80 ve 443 (SYN, ACK), diğerleri RST, ACK. Ne yapıldı: kaynak R-01'de SOC_BLOCK erişim listesiyle engellendi;show access-listsçıktısındaki iki deny satırı (198.51.100.23 kaynak olarak ve hedef olarak) kanıt olarak eklenir, tarama yeniden denendiyse eşleşme (matches) sayısıyla birlikte. Sırada: açık üç portun hizmet sahiplerine bildirilmesi, aynı kaynaktan başka iz olup olmadığının aranması. Sınıf: gerçek pozitif (keşif). TS-2001 kapanış notu: kaynak iç ağda (192.168.2.20), tek hedef 192.168.2.10:22, 40 bağlantının hepsi tamamlanmış (SYN, SYN-ACK, ACK), hız düşük. Kural doğru çalıştı, etkinlik gerçek ama izinli: Triyaj dersindeki sınıfla zararsız gerçek pozitif; laboratuvarın düğmesi bunu 'Yanlış alarm' diye kapatır. Elenen açıklamalar: SYN flood (el sıkışmalar tamamlanıyor), port taraması (tek port). Öneri: yedekleme kaynağını bu kuraldan zamanlı bir muafiyetle ayırmak. 'Kapattım, FP' gibi tek kelimelik bir not eksik sayılır.Oku ve yorumla
Bu notu değerlendirin ve yeniden yazın
Aşağıdaki bilet notunu yedi soruya göre değerlendirin: hangilerinin cevabı yok ya da belirsiz? Sonra notu yeniden yazın. Bilmediğiniz bilgileri uydurmayın; 'bilinmiyor' ya da 'sorulacak' diye işaretleyin.
Bilet SOC-2026-12011 Not: Gece VPN alarmı geldi. Kullanıcı yurt dışından girmiş gibi, hesap çalınmış olabilir, büyük ihtimal yabancı bir grup. Hesabı kilitledim. Sabahçılar baksın. Kullanıcının telefonu 0532xxxxxxx, yeni şifresini de Temp2026 yaptım.
Cevap: Eksikler: Ne: hangi kural, hangi alarm kimliği, önem yok. Ne zaman: 'gece' bir zaman değildir; ilk ve son olay zamanı UTC ile yazılmalı. Nerede: hangi hesap, hangi kaynak IP, hangi VPN geçidi yok. Kim: kullanıcı adı yok; işi yapan analist yazmıyor. Kanıt: 'yurt dışından girmiş gibi' neye dayanıyor? Kaynak IP ve coğrafi kaydı, kullanıcının seyahatte olup olmadığı bilgisi yok. 'Büyük ihtimal yabancı bir grup' kanıtsız atıftır: IP'nin coğrafi kaydı saldırganın yerini kanıtlamaz. Ne yapıldı: 'hesabı kilitledim' saatsiz ve yetkisi belirtilmemiş. Sırada: 'sabahçılar baksın' bir iş değildir; neye, kim, ne zaman? Ayrıca iki ihlal var: kullanıcının telefon numarası gereksiz kişisel veridir, yeni parola hiçbir bilete yazılmaz ve geçici parolanın derhal değiştirilmesi gerekir. Yeniden yazılmış örnek: 'Ne: VPN-0107 olağandışı konumdan oturum, önem Orta. Ne zaman: başarılı oturum 2026-11-14T00:47:12Z. Nerede: hesap b.sahin, kaynak 198.51.100.77, VPN-GW-01. Kanıt: IP'nin coğrafi kaydı kullanıcının olağan ülkesi dışında; bu saldırganın yeri hakkında kanıt değildir. Kullanıcının seyahatte olup olmadığı bilinmiyor. Aynı hesapla son 30 günde bu IP'den oturum yok (VPN logu). Yapılan: 01:05Z hesap PB-11 adım 2'ye göre e.kaya tarafından kilitlendi; geçici parola atandı, ilk girişte değiştirilecek. Sırada: 08:00Z'de kullanıcıyla ve yöneticisiyle seyahat durumu doğrulanacak (sahip: sabah vardiyası L1); oturum süresince erişilen kaynaklar VPN ve proxy loglarında aranacak.'Oku ve yorumla
Olgu mu, varsayım mı, sonuç mu?
Aşağıdaki altı cümlenin her birini olgu, varsayım ya da sonuç olarak sınıflandırın. Olgu gibi yazılmış bir varsayım ya da sonuç varsa, güven diliyle yeniden yazın.
1) EDR kaydına göre Fatura_2026-11.js, 08:42:55Z'de wscript.exe ile çalıştı. 2) Saldırgan muhasebe ekibini özellikle hedef aldı. 3) Kullanıcının eki posta istemcisinden açtığını kabul ediyorum; posta istemcisi logu henüz incelenmedi. 4) Proxy loguna göre WS-014'ten 203.0.113.45'e 48 KB gitti. 5) Müşteri verileri dışarı sızdırıldı. 6) Betiğin çalışmasından 75 saniye sonra ilk bağlantının kurulması, bağlantıların betikten geldiğini gösteriyor.
Cevap: 1) Olgu: bir kaynak gösteriyor, başkası doğrulayabilir. 2) Olgu gibi yazılmış bir sonuç, üstelik dayanağı yok. Yeniden: 'Aynı e-posta Muhasebe'de 4 kişiye gelmiş; saldırganın bu ekibi özellikle seçip seçmediği bilinmiyor.' 3) Varsayım, doğru biçimde belirtilmiş. 4) Olgu. 5) Olgu gibi yazılmış bir varsayım; elde yalnızca 48 KB'lık, içeriği bilinmeyen bir aktarım var. Yeniden: '48 KB dışarı gitti; içeriği bilinmiyor, müşteri verisi içerip içermediği incelenmedi.' 6) Sonuç; dayanağı yazılmış ama güven düzeyi eksik. Yeniden: 'Bağlantılar büyük olasılıkla betikten geliyor: ilk bağlantı betikten 75 saniye sonra kuruldu; bağlantıyı açan süreç EDR'de henüz görülmedi.' (08:42:55Z ile 08:44:10Z arası 75 saniyedir.)Oku ve yorumla
Karışık saatlerden UTC zaman çizelgesi
Dört kaynaktan gelen satırları UTC'ye çevirin, sıralayın ve tek bir zaman çizelgesi tablosu yazın. Hangi satır bir varsayım gerektiriyor?
Posta ağ geçidi : 2026-11-20T04:10:05-05:00 e-posta teslim edildi (c.oz) EDR konsolu : 20.11.2026 12:11:40 (konsol Europe/Istanbul gösteriyor) makro çalıştı, WS-022 Proxy : 2026-11-20T09:12:31Z WS-022 -> 198.51.100.9:443 Firewall (eski) : Nov 20 09:13:02 WS-022 -> 198.51.100.9:443 allowed (saat dilimi bilinmiyor)
Cevap: UTC'ye çeviri: posta 04:10:05-05:00 = 09:10:05Z; EDR 12:11:40 Türkiye saati (UTC+3, yaz saati yok) = 09:11:40Z; proxy zaten 09:12:31Z; firewall satırı farksız ve saat dilimi bilinmiyor. Sıra: 09:10:05Z e-posta teslim edildi (posta), 09:11:40Z makro çalıştı WS-022 (EDR), 09:12:31Z ilk bağlantı 198.51.100.9:443 (proxy), 09:13:02 firewall izin kaydı. Son satır bir varsayım gerektirir: cihazın UTC ile kayıt tuttuğu varsayılırsa proxy satırından 31 saniye sonradır ve tutarlıdır; ama cihazın saat dilimi ve NTP eşitlemesi doğrulanana kadar çizelgede 'saat dilimi doğrulanmadı' notuyla yer almalıdır. Ayrıca RFC 3164 biçimindeki bu satır yılı da taşımaz; yıl, kayıt dosyasından çıkarılır.Kendi bilgisayarınızda
Kendi bilgisayarınızın bir kaydını bilete dökün
Windows olay günlüğünden son kaydı alın, saatini UTC'ye çevirin ve kaydı bu dersteki biçimde bir bilet satırına dökün.
Get-WinEvent -LogName System -MaxEvents 1 | Format-List TimeCreated, Id, ProviderName, LevelDisplayNameyazın. TimeCreated satırında saat diliminin yazıp yazmadığına bakın.(Get-WinEvent -LogName System -MaxEvents 1).TimeCreated.ToString("o")yazın: aynı an, yerel saat ve sonda fark.(Get-WinEvent -LogName System -MaxEvents 1).TimeCreated.ToUniversalTime().ToString("yyyy-MM-ddTHH:mm:ssZ")yazın: aynı an, UTC.- Kaydı yedi sorunun ilk üçüyle (ne, ne zaman, nerede) tek satırlık bir not olarak yazın. Bilgisayarınızın gerçek adı yerine WS-014 gibi uydurma bir ad kullanın.
Cevap: İlk komut TimeCreated'ı Türkçe Windows'ta örneğin 17.11.2026 12:03:58 biçiminde ve farksız yazar. Bu çıplak bir yerel saattir: bilete olduğu gibi kopyalanırsa okuyucu saat dilimini bilemez. İkinci komut aynı anı 2026-11-17T12:03:58.0988663+03:00 olarak farkıyla, üçüncüsü 2026-11-17T09:03:58Z olarak UTC ile verir; fark 3 saattir. Örnek satır: 'Ne: System logu, Microsoft-Windows-IsolatedUserMode, Event ID 2, düzey Bilgi. Ne zaman: 2026-11-17T09:03:58Z. Nerede: WS-014.' Sizin kaydınızın kimliği ve sağlayıcısı farklı olacaktır. Önemli olan, saatin Z ile bitmesi ve kaynağın (hangi log, hangi kayıt) yazılmasıdır. Yerel saat gerekiyorsa ikinci biçim, farkıyla birlikte kullanılır.
Bu dersin 28 puanlanan sorusundan her seferinde karışık 20 tanesi gelir: çoktan seçmeli, senaryo, doğru-yanlış ve boşluk doldurma. Her soru bir kez cevaplanır ve açıklaması hemen gösterilir. Geçme ölçütü %80.
Yazarak cevaplanacak sorular
Bunlar puanlanmaz. Cevabınızı kâğıda ya da not defterinize yazın, sonra ölçütlerle karşılaştırın. Bir şeyi kendi cümlelerinizle anlatmak, bildiğinizi sandığınız yerdeki boşluğu gösterir.
Bir analistin notu şudur: 'Sunucuda garip trafik vardı, muhtemelen hacklenmiş. Admin şifresini değiştirdim, yeni şifre Srv2026x. Yarın tekrar bakılsın.' Bu notun sorunlarını sayın ve bilmediğiniz bilgileri 'bilinmiyor' ya da yer tutucu olarak işaretleyerek notu yeniden yazın.
Saat 23:40Z. Bir L1 analist olarak, DB-02 veritabanı sunucusundan (müşteri kayıtlarını tutuyor) 198.51.100.50 adresine son bir saatte 3,4 GB veri gittiğini proxy ve firewall loglarında doğruladınız; değişiklik kaydı yok, içerik şifreli. Kime, neden hemen yükseltirsiniz? Yükseltme mesajını yazın ve nöbetçi kişi cevap vermezse ne yapacağınızı açıklayın.