6. SINIF · TÜRKÇE
Dönem sınavları
Yazılı sınavlara hazırlık için soru setleri. Önce kendiniz çözün, sonra cevap anahtarını açın.
1. dönem 1. yazılı
Sınav kâğıdı (PDF) Cevap anahtarı (PDF)
Deniz her cuma mahalle kütüphanesine gider. O gün rafların arasında katlanmış eski bir harita buldu. Haritanın kenarına küçük harflerle "Bu yolu izleyen, çeşmenin taşına bakmalı." yazılmıştı. Deniz notu okuyunca kalemini çıkardı, haritadaki yolu defterine çizmeye başladı.
Buna göre Deniz'in bundan sonra yapacağı iş için en akla yatkın tahmin aşağıdakilerden hangisidir?
- Kütüphaneye bir daha gitmemeye karar verecektir.
- Haritayı rafa bırakıp başka bir köşeye geçecektir.
- Nottaki yolu izleyip çeşmenin taşına bakacaktır.
- Defterine çizdiği yolu öğretmenine teslim edecektir.
Akıcı okumasını geliştirmek isteyen bir öğrenci için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Metni ilk okuyuşunda en kısa sürede bitirmesi tek başına yeterlidir.
- Anlamını bilmediği sözcükleri atlayarak okuması gerekir.
- Okurken her cümleyi iki kez sesli yinelemesi gerekir.
- Bir süre çalıştıktan sonra aynı metni yeniden okuyup iki okumasını karşılaştırması gerekir.
Tahmin ederek okuyan bir öğrenci okuma sırasında aşağıdakilerden hangisini yapar?
- Okuduğu bölümdeki olayları sözlükten denetler.
- İpuçlarından yararlanarak okumanın devamını kestirir.
- Bilmediği sözcükleri defterine tek tek geçirir.
- Okuduğu bölümü arkadaşına sesli bir biçimde okur.
Mahallemizin pazarı her cumartesi sabahı kurulur. Tezgâhlardaki sebzeler mevsimine göre değişir; ilkbaharda taze soğan, sonbaharda nar göze çarpar. Satıcılar mallarını yüksek sesle tanıtır, alıcılar ise tezgâh tezgâh dolaşıp fiyatları karşılaştırır. Pazar dağıldığında her satıcı tezgâhını toplar ve çevresini temizler.
Bu metnin anahtar kelimeleri aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
- sabah, ilkbahar, sonbahar
- pazar, tezgâh, satıcı
- ses, fiyat, temizlik
- mahalle, cumartesi, mevsim
«Erken» ile «geç» kelimeleri arasında kurulan anlam ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?
- Zıtlık
- Parça-bütün
- Neden-sonuç
- Karşılaştırma
Bir metnin anahtar kelimeleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Metnin içeriğini en çok yansıtan ve ana düşünceyi destekleyen kelimelerdir.
- Metinde yalnızca bir kez geçen, alışılmamış kelimelerdir.
- Metnin başlığında mutlaka yer alması gereken kelimelerdir.
- Metindeki en uzun ve okunuşu en zor kelimelerdir.
Mahallemizin pazarı her salı sabahı kurulur. Tezgâhlarda sebze ve meyvenin yanı sıra peynir, zeytin ve kuru baklagiller de satılır. Bu yazıda pazarın nasıl kurulduğunu, hangi ürünlerin satıldığını ve alışveriş yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatacağız. Böylece mahallenin en kalabalık gününü yakından tanımış olacağız.
Yukarıdaki paragrafta aşağıdakilerden hangisi yapılmıştır?
- Konu genel hatlarıyla tanıtılmış, yazıda nelerin anlatılacağı duyurulmuştur.
- Konu örneklerle derinleştirilmiş, alt başlıklara ayrılmıştır.
- Anlatılanların ana fikri özetlenmiş, önemli noktalar hatırlatılmıştır.
- Bir olay, başından sonuna oluş sırasıyla hikâye edilmiştir.
Bir varlığı ya da bir yeri okuyucunun gözünde canlandıracak biçimde anlatma yolu aşağıdakilerden hangisidir?
- Öyküleme
- Açıklama
- Özetleme
- Betimleme
Açıklayıcı bir metinde ana fikrin özetlendiği ve vurgulanan önemli noktaların yeniden hatırlatıldığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- Tanıtım
- Açıklama/Detaylandırma
- Sonuç
- Giriş
(I) Sınıfın panosundaki duyuruyu hep birlikte okuduk. (II) Öğretmenimiz panoyu öyle düzenlemiş ki her yazı uzaktan görünüyor. (III) Benim yazım panonun soluna, Deniz'in ki sağına asılmış. (IV) Oysaki panonun yerini hep birlikte seçmiştik.
Bu metindeki numaralanmış cümlelerden hangisinde "ki"nin yazımı yanlıştır?
- I. cümle
- II. cümle
- III. cümle
- IV. cümle
Bir öğrenci, sınıfta anlattığı kısa bir hikâyeyi bu kez hikâyedeki tencerenin gözünden yeniden anlatmıştır. Bu öğrencinin hikâye üzerinde yaptığı değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?
- Hikâyeye yeni bir karakter eklemek
- Hikâyenin sonunu değiştirmek
- Hikâyeyi kısaltarak özetlemek
- Hikâyeyi anlatan bakış açısını değiştirmek
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" iki cümleyi birbirine bağlayan bir bağlaç olarak kullanılmıştır?
- Sepetteki üzümleri bir tabağa koydum.
- Erken çıkalım ki servisi kaçırmayalım.
- Benim boyam bitti, Elif'inkini kullandım.
- Mademki yola çıktık, biraz da sohbet edelim.
Kış tatilinin ilk sabahı Elif, dedesinin köydeki marangoz atölyesine gitti. Kapının önünde kar temizleyen dedesi, torununu görünce gülümsedi. İçeride testere sesi ve taze tahta kokusu vardı. Elif, tezgâhın üstündeki ahşap kapı kollarını tek tek inceledi. Hava kararmaya başlayınca ikisi birlikte eve döndü.
Bu metinde anlatılan olayların geçtiği yer aşağıdakilerden hangisidir?
- Elif'in okulu
- Köyün meydanı
- Dedesinin marangoz atölyesi
- Elif'in evi
Bir hikâyedeki olayların birbirine bağlanarak oluşturduğu bütüne ne denir?
- Ana duygu
- Kavram alanı
- Benzetme sanatı
- Olay örgüsü
Bir hikâyede olayların hangi dönemde ya da hangi anda geçtiğini bildiren unsur aşağıdakilerden hangisidir?
- Zaman unsuru
- Yer unsuru
- Şahıs ve varlık kadrosu
- Ana duygu
Kelime Ekin kelimeye kattığı çiçekler sayı bahçede hâl geldi zaman sütçü sayı Tabloda dört kelimeye gelen ekin kelimeye ne kattığı yazılmıştır. Tablodaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
- Birinci satırdaki bilgi
- İkinci satırdaki bilgi
- Üçüncü satırdaki bilgi
- Dördüncü satırdaki bilgi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde konuşturma sanatından yararlanılmıştır?
- Rüzgâr, bütün gece pencereyi dövdü.
- Duvardaki yaşlı saat, “Acele et, geç kalacaksın!” dedi.
- Bavulum, kitapları koyduktan sonra elimi koparacak kadar ağırlaştı.
- Ağabeyim sabah erken kalktı, ben akşama kadar uyudum.
“Kömürlük” kelimesinden ekler atıldığında geriye kalan kök aşağıdakilerden hangisidir?
- Kömürlü
- Kömür
- Kömürlük
- Kömürlükler
Cevap anahtarını göster
- C · Parçadaki iki ipucu aynı yöne işaret eder: not çeşmenin taşını söylüyor, Deniz de yolu defterine çiziyor. Buradan en akla yatkın tahmin, onun bu yolu izlemesidir. A ve B, Deniz'in ilgisini tam tersine çevirir; D ise parçada hiçbir izi olmayan bir olayı tahmin yerine koyar. (s. 12)
- D · Akıcı okumadaki gelişme, aynı metnin iki okunuşunun karşılaştırılmasıyla görülür; bu yüzden metin, çalışmanın sonunda bir kez daha okunur. A hızı tek ölçüt sayar, B anlamadan okumayı akıcılık sanır, C ise akıcı okumayı sesli yinelemeyle karıştırır. (s. 16)
- B · Tahmin etme stratejisi, elde bulunan ipuçlarından yararlanarak okumanın devamında nelerin olacağını önceden kestirmektir. Diğer üç seçenek de okuma çalışmasında yapılabilecek işlerdir ama hiçbiri tahmin değildir; bunları seçmek her okuma çalışmasını tahminle karıştırmaktan doğar. (s. 12)
- B · Metnin bütün cümleleri pazarın kuruluşu, tezgâhlar ve satıcılar çevresinde döner; içeriği taşıyan kelimeler bunlardır. A yalnızca zaman bildiren kelimeleri toplar, C tek tek cümlelerdeki yan ayrıntılara takılır, D ise metinde geçen ama içeriği taşımayan kelimeleri seçer. (s. 27)
- A · İki kelime birbirinin karşıtı olduğu için aralarındaki ilişki zıtlıktır. B, biri ötekinin parçası olsaydı doğru olurdu; C bir olay ile onun yol açtığı başka bir olay verilseydi, D ise iki varlığın özellikleri ölçülseydi seçilebilirdi. (s. 24)
- A · Anahtar kelime, metnin içeriğini en çok yansıtan ve ana düşünceyi destekleyen kelimedir. B seçeneği anahtar kelimeyi «az geçen, bilinmeyen kelime» sanan yanılgıdan doğar; C anahtar kelimeyi başlıkla bir tutar; D ise bir kelimenin uzunluğunu önemiyle karıştırır. (s. 27)
- A · Paragraf konuyu ilk kez, genel hatlarıyla tanıtıyor ve yazının nelerden söz edeceğini duyuruyor; bu, açıklayıcı metnin ilk bölümünün işidir. Örnek ve alt başlık yoktur, hiçbir şey özetlenip hatırlatılmamıştır, anlatılan da bir olay değildir. (s. 35)
- D · Bir varlığın görünüşünü, rengini, biçimini okuyucunun zihninde resme dönüştüren anlatım yolu betimlemedir. Öykülemeyi seçen öğrenci anlatmayı, açıklamayı seçen bilgi vermeyi, özetlemeyi seçen ise kısaltmayı canlandırmayla aynı sayar; üçü de varlığı okuyucunun gözünde canlandırmayı amaçlamaz. (s. 48)
- C · Özetleme ve hatırlatma işi metnin son bölümüne, yani sonuç bölümüne düşer. Tanıtımı seçen öğrenci konunun ilk kez tanıtıldığı bölümle, açıklama/detaylandırmayı seçen öğrenci metnin orta bölümüyle karıştırmıştır; "Giriş" diyen ise bilgilendirici metnin giriş-gelişme-sonuç adlandırmasını açıklayıcı metne taşımıştır. (s. 35)
- C · III. cümlede "ki", Deniz'in yazısından söz edilirken "yazı" isminin yerini tutan aitlik ekidir; bitişik yazılması gerekir, doğrusu "Deniz'inki" biçimindedir. I. cümlede "ki" bulunma hâli ekiyle kullanıldığı için bitişik, II. cümlede iki yargıyı bağladığı için ayrı yazılmıştır; IV. cümledeki kullanım ise kalıplaşmıştır ve bitişik yazılır. (s. 57)
- D · Olayı bir nesnenin gözünden anlatmak, hikâyeyi anlatan bakış açısını değiştirmektir: olaylar ve kişiler aynı kalır, anlatan değişir. A'yı seçen tencereyi sonradan eklenmiş bir karakter sanır, oysa tencere hikâyede zaten vardır; B'yi seçen sonun değiştiğini düşünür, bu anlatımda son aynıdır; C'yi seçen de yeniden anlatmayı özetlemekle karıştırır. (s. 55)
- B · B'de "ki" iki ayrı yargıyı (erken çıkmak ile servisi kaçırmamak) birbirine bağlar; bağlaç olduğu için ayrı yazılmıştır. A'yı seçen bulunma hâli ekiyle kullanılıp ismi niteleyen eki bağlaç sanmış, C'yi seçen ismin yerini tutan aitlik ekini, D'yi seçen de kalıplaşmış bir kullanımı bağlaç saymıştır. (s. 57)
- C · Olaylar baştan sona atölyede ve kapısının önünde geçer; ev yalnızca dönülen yer olarak anılır, okul ile meydan hiç geçmez. Evi işaretleyen öğrenci metinde adı geçen her yeri olayın yeri saymış, okulu işaretleyen ise kış tatili sözünden kendi tahminini yürütmüştür. (s. 74)
- D · Olaylar bir zincirin halkaları gibi birbirine bağlanır ve bu bütüne olay örgüsü denir. Diğer üç terim olayların bağlanışını adlandırmaz; biri şiirde öne çıkan duyguyu, biri kelimelerle kurulan bir alanı, biri de bir anlatım yolunu karşılar. Bunları seçen öğrenci terimlerin hangisinin olayları anlattığını ayırt edememiştir. (s. 74)
- A · Olayların hangi dönemde geçtiğini bildiren unsur zamandır. Yer olayların geçtiği çevreyi, şahıs ve varlık kadrosu ise olayı kimlerin yaşadığını gösterir; ana duygu bir hikâye unsuru değildir. Yeri zamanla karıştıran öğrenci "nerede" ile "ne zaman" sorularını ayırmamıştır. (s. 74)
- D · “Sütçü” kelimesindeki ek sayı belirtmez; köke yeni ve farklı anlamda bir kelime, bir meslek adı kazandırır. İlk üç satırda ekler sırasıyla sayıyı, hâli ve zamanı belirtir, yani bilgiler doğrudur. Kelimenin uzun görünmesine bakıp her eki çekim eki saymak dördüncü satırı doğru sandırır. (s. 95)
- B · İkinci cümlede insan dışı bir varlığa söz söyletilmiş, saat insan gibi konuşturulmuştur. Birinci cümlede rüzgâra insana ait bir davranış verilmiştir; oysa o cümlede hiçbir varlık konuşmaz. Üçüncü cümlede bir ağırlık olduğundan çok büyük gösterilmiş, dördüncü cümlede ise birbirine zıt iki durum yan yana getirilmiştir. Bir varlığa insana ait herhangi bir özelliğin verilmesini konuşturma sanmak birinci seçeneği çekici kılar. (s. 89)
- B · Kök, kelimenin ek almamış hâlidir; “kömürlük” kelimesinden ekler atılınca “kömür” kalır. “Kömürlü” diyen ekin yalnızca bir bölümünü atmış, “kömürlük” diyen kelimenin tamamını kök sanmış, “kömürlükler” diyen ise kök ararken kelimeye bir ek daha eklemiştir. (s. 95)
1. dönem 2. yazılı
Sınav kâğıdı (PDF) Cevap anahtarı (PDF)
Okulumuzun kütüphanesi bu yıl ikinci kata taşındı. Taşınmadan önce öğrenciler bütün kitapları konularına göre ayırdı. Yeni salonda her konu için ayrı bir raf hazırlandı. Kütüphane açıldığında öğrenciler istedikleri kitapları çok daha kısa sürede bulmaya başladı.
Yukarıdaki paragrafın özeti olarak aşağıdakilerden hangisi yazılabilir?
- Kitaplar konularına göre ayrılıp yeni salondaki raflara yerleştirilmiş, böylece kitap bulmak kolaylaşmıştır.
- Kütüphanenin yeni salonundaki raflar bir üst kata taşınmıştır.
- Öğrenciler kütüphanede kitap okumayı her şeyden çok sevmektedir.
- Kütüphanenin yeni salona taşınması öğrencileri uzun süre uğraştırmıştır.
Bir metni okumaya başlamadan önce o metinle ilgili soruları incelemek okuyucuya ne sağlar?
- Metni hiç okumadan konunun tamamını öğrenmesini sağlar.
- Metindeki bilinmeyen sözcüklerin anlamını kendiliğinden öğretir.
- Okurken nelere dikkat edeceğini bilmesini ve cevapları okuma sırasında belirlemesini sağlar.
- Metnin uzunluğunu kısaltarak okuma süresini azaltır.
«Küllerinden yeniden doğmak» sözü bir millet için kullanıldığında hangi anlama gelir?
- Geçmişte yaşadıklarını bütünüyle unutmak
- Büyük bir yıkımın ardından toparlanıp yeniden güçlenmek
- Başka milletlerin yaşayışını kendine örnek almak
- Geçmişteki başarılarını anlatmaktan hoşlanmak
Bölüm Konuşmacının yaptığı Giriş Türk kahvesinin ne olduğunu açıklar. Gelişme Türk kahvesini başka bir sıcak içecekle karşılaştırır. Sonuç Kahveyle ilgili bir özdeyiş söyleyerek konuşmasını bitirir. Bir öğrencinin konuşma planı tabloda verilmiştir. Bu planın üç bölümünde kullanılan düşünceyi geliştirme yolları sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
- Tanımlama – Karşılaştırma – Tanık gösterme
- Karşılaştırma – Tanımlama – Örnekleme
- Tanımlama – Örnekleme – Benzetme
- Benzetme – Karşılaştırma – Tanımlama
Aşağıdaki sayı adlarından hangisi üleştirme eki alırken araya bir ünsüz almaz?
- İki
- Altı
- Yedi
- Dört
Bir şiirde bölümlerin sonunda aynı ifadelerin yinelenmesi şiire ne kazandırır?
- Hece sayılarının eşitliğini
- Ahengi
- Konu bütünlüğünü
- Bölüm sayısının artmasını
Kasabamızın yeni kütüphanesi geçen ay açıldı. (I) Burada 12 bin ciltlik bir koleksiyon ve 60 kişilik bir okuma salonu bulunuyor. (II) Binanın girişi, geniş camlarıyla insana ferahlık veriyor. (III) Raflar o kadar çok ki saymakla bitmiyor. (IV) Burada vakit geçirmek gerçekten keyifli.
Bu metinde yazarın sayısal verilerden yararlandığı cümle aşağıdakilerden hangisidir?
- I. cümle
- II. cümle
- III. cümle
- IV. cümle
Gezdiği kasabayı anlatan bir yazar, "Kasabanın en eski yapısı, üç yüz yıllık taş köprüdür." cümlesini yazmıştır. Bu cümle, gezilen yeri tanıtan bir yazıda yer verilmesi beklenen özelliklerden hangisine örnektir?
- Yöresel yemeklere
- Doğal güzelliklere
- Tarihî eserlere
- Nüfus ve başkent bilgisine
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta işareti yanlış kullanılmıştır?
- Kardeşim iki dersi çok seviyor: matematik ve müzik.
- Hikâyeyi bitiremedim: odadaki lamba birden söndü.
- Serhat: Yarın sabah erken kalkacağım.
- Bu sabah: kahvaltıdan sonra uzun bir yürüyüşe çıktık.
Deniz'in dedesi, çocukluğunu sürülerle birlikte geçirmiş. Ailesi, otlaklar tükenince eşyalarını toplayıp başka bir vadiye taşınırmış. Kışı ise ovadaki sulak çayırların kıyısında geçirirlermiş. Dedesi bu günleri anlatırken, “Biz eve değil yola alışırdık.” diyor.
Bu metinde anlatılan ailenin yaşayışı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Otlak buldukça yer değiştirerek yaşamışlardır.
- Bir köyde kalıcı evler kurup toprağı işlemişlerdir.
- Kışın şehirde çalışıp yazın tatile çıkmışlardır.
- Sürülerini satıp denizcilikle geçimlerini sağlamışlardır.
“Köye gelen antropolog, oradaki ailelerin geleneklerini ve günlük yaşayışını aylarca inceledi.” cümlesindeki “antropolog” sözcüğünün anlamı aşağıdakilerden hangisidir?
- Hava olaylarını ölçüp gelecek günler için tahmin yapan uzman
- Eski yapıları onarıp koruyan, yapı işlerinden sorumlu görevli
- İnsan topluluklarının kültürünü ve yaşayışını inceleyen bilim insanı
- Yabancı dilde yazılmış eserleri Türkçeye çeviren kişi
“Muson yağmurları başlayınca bölgedeki tarlalar haftalarca su altında kalır.” cümlesinde geçen “muson” sözcüğü aşağıdakilerden hangisini karşılar?
- Yaz akşamlarında denizden karaya esen serin esinti
- Mevsimlere göre yön değiştiren rüzgâr
- Çöllerde kum taşıyan sıcak ve kuru rüzgâr
- Dağ yamaçlarında günlerce duran kalıcı sis
Mahalle bahçesinin kapısına küçük bir ilan asılmıştı: pazar sabahı tohum takası yapılacaktı. Elif, evde sakladığı tohum paketlerini bir filenin içine koyup bahçeye doğru yürüdü. Yolun yarısında filenin yırtıldığını, iki paketin kaldırıma düştüğünü fark etti. Geri dönüp aradı, bulamadı. Akşam kapı çaldı; paketleri bulan komşusu onları bahçenin görevlisine bırakmıştı.
Bu metinde anlatılan olayda sorunun ortaya çıktığı, merakın arttığı bölüm aşağıdakilerden hangisidir?
- İlanın bahçe kapısına asılması
- Filenin yırtılıp iki paketin kaldırıma düşmesi
- Elif'in tohum paketlerini fileye koyması
- Komşunun paketleri görevliye bırakması
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki düşünce arasında zıtlık ilgisi kuran bir söz kullanılmıştır?
- Çantamı aldım ve okula doğru yürüdüm.
- Önce ödevimi bitirdim, sonra odamı topladım.
- Mutfağa girdim, çünkü karnım acıkmıştı.
- Hava güneşli görünüyordu; ancak akşama doğru yağmur başladı.
Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde '-cık (-cik, -cuk, -cük)' eki küçültme anlamı katmıştır?
- Gelincik
- Karıncık
- Tepecik
- Kapakçık
Kelimelerin yalnızca ortasına konulan noktalara odaklanarak sessiz okuma çalışması yapmak öncelikle neyi geliştirmeyi amaçlar?
- El yazısının okunaklılığını
- Sözcük dağarcığının genişliğini
- Noktalama işaretlerini kullanma becerisini
- Kelimeyi bir bakışta algılamayı ve okuma hızını
Bir şiirde her bir satıra verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?
- Mısra
- Dörtlük
- Hece
- Tekrar
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta, kendisinden sonra gelen açıklamayı bildirmek için kullanılmıştır?
- Çantama üç şey koydum: defter, kalem, matara.
- Dünkü toplantıya gelemedim: servisimiz yolda arızalanmıştı.
- Berk: Yarın saat kaçta buluşuyoruz?
- Yarışmada iki ödül verildi: birincilik ve ikincilik.
Cevap anahtarını göster
- A · Özet, paragraftaki önemli bilgileri bir arada verir: kitaplar konularına göre ayrılmış, raflara yerleştirilmiş ve bulma işi kolaylaşmıştır. İkinci seçenek taşınan şeyi yanlış alır, üçüncüsü paragrafta bulunmayan bir yargı ekler, dördüncüsü ise paragrafta söylenmeyen bir süre bilgisi uydurur. (s. 103)
- C · Soruları önceden görmek okuyucuya bir amaç verir; metni okurken aradığı bilgiyi fark eder ve cevapları okuma sırasında belirler. Birinci seçenek stratejiyi okumanın yerine koymak, ikincisi onu sözlük çalışmasıyla karıştırmak, dördüncüsü ise metnin kendisinin kısaldığını sanmaktır. (s. 100)
- B · Deyim, yıkılmış gibi görünen bir topluluğun kendi gücüyle yeniden ayağa kalkmasını anlatır. İlk seçenek deyimdeki «küller» sözünü unutmakla, üçüncüsü yeniden kurulmayı başkasını örnek almakla, dördüncüsü ise yeniden doğmayı geçmişle övünmekle karıştırmaktan doğar. (s. 100)
- A · Girişte unsurun ne olduğu açıklandığı için tanımlama, gelişmede iki içecek birbirine göre anlatıldığı için karşılaştırma, sonuçta bir özdeyişe başvurulduğu için tanık gösterme vardır. Bölümlerin sırasını gözden kaçıran öğrenci ilk iki yolu yer değiştirir; özdeyişi bir örnek sanan öğrenci ise üçüncü sırada örnekleme ya da benzetme arar. (s. 126)
- D · “Dört” ünsüzle bittiği için üleştirme eki doğrudan gelir; yalnızca sözcüğün sonundaki t sesi yumuşar ve sözcük “dörder” biçiminde yazılır. Öteki üç sayı adı ünlüyle bittiği için ekten önce araya bir ses girer. Üleştirme ekini her sayıda aynı biçimde sanan öğrenci sözcüğün son harfine bakmaz. (s. 128)
- B · Bölüm sonlarında yinelenen ifadeler şiirin ahengini sağlar. Hece sayılarının eşitliği ayrı bir biçim özelliğidir ve tekrarla kendiliğinden ortaya çıkmaz; konu bütünlüğü şiirin anlamıyla ilgili bir özelliktir; bölüm sayısı ise yinelemeden değil şairin kurduğu plandan doğar. (s. 119)
- A · I. cümlede koleksiyonun ve salonun büyüklüğü sayılarla verilmiştir; okur kütüphanenin ölçüsünü net olarak canlandırabilir. II ve IV yazarın duygusunu bildirir; III'te "o kadar çok" denir ama hiçbir ölçü yazılmaz. Çokluk bildiren her sözü veri sanan öğrenci III'ü işaretler. (s. 136)
- C · Üç yüz yıllık bir taş köprü, gezilen yerin tarihî eserlerinden biridir; cümle bu özelliği anlatır. A'yı seçen yemekleri, B'yi seçen doğal güzellikleri bekler; oysa cümlede ne bir yemek ne bir manzara anlatılır. Cümledeki sayıyı genel bilgi sanan öğrenci D'yi işaretler; oysa bu cümlede yerin nüfusundan da başkentinden de söz edilmez. (s. 134)
- D · D'de iki nokta, zaman bildiren bir sözden sonra konmuştur; kendisinden sonra ne bir sebep ne tek tek sayılan sözler gelir, önündeki söz de bir kişi adı değildir. Bu yüzden işaretin burada bir işlevi yoktur. İki noktayı duraklama işareti sanan öğrenci D'yi doğru sanır. (s. 140)
- A · Aile, otlaklar tükendiğinde eşyalarını toplayıp başka bir vadiye taşınıyor; yani kalıcı bir yere bağlanmadan, otlak buldukça yer değiştirerek yaşıyor. İkinci seçenek metindeki taşınmayı görmezden gelir, üçüncüsü yer değiştirmeyi tatille karıştırır, dördüncüsü ise metinde hiç söylenmeyen bir geçim yolu uydurur. (s. 145)
- C · Cümlede incelenen şey gelenekler ve günlük yaşayıştır; bunları inceleyen bilim insanına antropolog denir. Birinci seçenek hava olaylarıyla ilgilenen uzmanla, ikincisi yapı işleriyle uğraşan görevliyle, dördüncüsü de çeviri yapan kişiyle karıştırmaktan doğar. (s. 145)
- B · Muson, mevsimlere göre yön değiştiren rüzgârdır; bu rüzgâr bölgeye uzun süren yağış dönemi getirir. Birinci seçenek günlük meltemi, üçüncüsü çöl rüzgârını, dördüncüsü de bir hava olayı olarak sisi musonla karıştırmaktan doğar. (s. 145)
- B · Filenin yırtılıp paketlerin düşmesiyle beklenen gidiş bozulur ve okur ne olacağını merak eder; sorun burada doğar. İlanın asılması ve paketlerin fileye konması olayı hazırlayan ilk bilgilerdir; paketlerin görevliye bırakılması ise sorunun ortadan kalktığı kapanıştır. Olayın en son adımını en önemli sayan öğrenci dördüncü seçeneği işaretler. (s. 156)
- D · 'Ancak' sözü, beklenenin tersinin olduğunu bildirir ve iki düşünce arasında zıtlık ilgisi kurar. 'Ve' ekleme, 'sonra' sıralama, 'çünkü' ise sebep ilgisi kurar. Bağlama görevli her sözü zıtlık kurar sanan öğrenci bu üç cümleden birini işaretler. (s. 160)
- C · 'Tepecik' küçük bir tepe demektir; ek burada küçültme anlamı katmıştır. 'Gelincik' bir bitki adıdır, 'karıncık' ve 'kapakçık' ise organ adlarıdır. Eki gördüğü her yerde küçültme sanan öğrenci, aynı ekin bitki ve organ adı da yaptığını gözden kaçırır. (s. 162)
- D · Göz, kelimenin tümünü tek bir bakışta algılamaya alıştığında metin daha kısa sürede okunur; çalışmanın amacı budur. El yazısını seçen çalışmayı bir yazı çalışması, sözcük dağarcığını seçen bir sözcük öğrenme çalışması, noktalamayı seçen ise bir yazım çalışması sanmaktadır. (s. 102)
- A · Şiirin her bir satırına mısra denir. Dörtlük, mısraların bir araya gelmesiyle oluşan bölümün adıdır; hece sözcüğün bir solukta söylenen parçasıdır; tekrar ise yinelenen ifadedir. Satırı bölümle ya da sesle karıştıran öğrenci bu üç seçeneğe yönelir. (s. 119)
- B · B'de iki noktadan sonra gelen bölüm, kendisinden önceki yargının sebebini söyler; işaret, açıklanacak sözün ardına konmuştur. A ile D'de işaretten sonra tek tek sayılan sözler gelir, C'de ise işaret bir kişi adının ardına konmuştur. Bu üç kullanımı birbirinden ayırmayan öğrenci, sayılan sözleri de bir sebep açıklaması sanır. (s. 140)
2. dönem 1. yazılı
Sınav kâğıdı (PDF) Cevap anahtarı (PDF)
Semt pazarı sabahın ilk saatlerinde kuruldu. Tezgâhların önüne dizilen kasaların üstü hâlâ örtülüydü. Satıcılar karton etiketlere fiyatları yazıyor, bir yandan da birbirlerine çay ısmarlıyordu. Pazarın girişinde bekleyen birkaç kişi file ve sepetlerini çoktan hazırlamıştı.
Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- Pazarda satışların henüz başlamadığına
- Pazarın haftada iki gün kurulduğuna
- Satıcıların o gün az kazandığına
- Pazarda yalnızca meyve satıldığına
Bir öğrenci sınıfa girdiğinde arkadaşının saçları ıslaktı, çantasının üstünden damlalar süzülüyordu ve kapının yanındaki şemsiyelik dolmuştu. Bu durumdan hareketle ulaşılabilecek bilgi aşağıdakilerden hangisidir?
- Arkadaşının derse geç kaldığı
- Sınıfın penceresinin açık unutulduğu
- Dışarıda yağmur yağdığı
- Arkadaşının şemsiyesini kaybettiği
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "adet" sözcüğü düzeltme işareti olmadan doğru yazılmıştır?
- Bayram sabahı büyüklerin elini öpmek bizde adettendir.
- Kutuda tam yirmi adet kalem vardı.
- Misafiri kapıya kadar uğurlamak eski bir adettir.
- Her yaz aynı köye gitmek onların adeti olmuş.
Semt pazarı da süpermarket de alışveriş yapılan yerlerdir. İkisinde de sebze, meyve ve temizlik ürünleri bulunur. Semt pazarı haftanın belirli bir gününde kurulur; süpermarket ise her gün açıktır. Pazarda ürünler açık tezgâhlarda satılır, süpermarkette ise raflarda paketli olarak durur.
Bu parça hangi yapıyla düzenlenmiştir ve bunu gösteren ipucu nedir?
- Karşılaştırma/zıtlık yapısı; iki yerin benzeyen ve ayrılan yanları verilmiştir
- Karşılaştırma/zıtlık yapısı; parçada bir sorunun çözümü anlatılmıştır
- Sıralı/kronolojik yapı; parçada tek bir yerin tarihi anlatılmıştır
- Sıralı/kronolojik yapı; parçada iki yerin yalnızca ortak yönleri sıralanmıştır
Karşılaştırma/zıtlık metin yapısına en çok hangi tür yazılarda rastlanır?
- Olayları anlatan masal ve efsanelerde
- Duyguları dile getiren şiir ve türkülerde
- Kişisel yaşantıyı aktaran günlük ve mektuplarda
- Bilgi veren yazılarda ve araştırma yazılarında
Bir metinde "aynı şekilde", "benzer olarak" ve "ancak" sözlerinin sık geçmesi okura hangi ipucunu verir?
- Metinde olaylar zaman sırasına göre anlatılmaktadır
- Metinde bir sorunun nedenleri sıralanmaktadır
- Metinde iki şey birbiriyle karşılaştırılmaktadır
- Metinde bir kişinin yaşamı anlatılmaktadır
Bir varmış bir yokmuş, uzak bir ülkede dağ eteğinde küçük bir değirmen varmış. Değirmenin sahibi yaşlı kadın, un çuvallarını taşısın diye rüzgârdan kendine bir at yapmış. Bu at yalnızca ay ışığında görünür, gün doğunca bir avuç toza dönüşürmüş. Bir gece at, kadına kurumuş kuyuyu yeniden dolduracak bir anahtardan söz etmiş.
Yukarıdaki parçanın türüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- Gerçekte yaşanmış bir olayı aktaran bir anıdır.
- Bir konuyu tanıtmak için hazırlanmış bilgilendirici bir metindir.
- Olağanüstü ögelere yer veren bir masaldır.
- Günlük bir olayı duyuran bir haber metnidir.
İki arkadaş aynı konuda farklı düşünmektedir. Bu durumda aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi daha çözüm odaklıdır?
- Arkadaşını ikna edene kadar tartışmayı sürdürmek
- Hoşuna gitmeyen durumu değiştirmeye çalışmak yerine kendi bakışını gözden geçirmek
- Tartışma büyümesin diye konuyu hiç açmamak
- Aralarındaki farklılıkları azaltmak için aynı şeyleri sevmeye çalışmak
Bir sorunu konu alan konuşmada şu işler yapılacaktır: I. Soruna birbirinden farklı çözüm yolları üretmek II. Sorunun ne olduğunu söylemek III. Seçilen çözümün doğurabileceği sonuçları değerlendirmek IV. Sorunu gereksiz ayrıntılara girmeden özetlemek. Bu işlerin sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir?
- I - II - IV - III
- II - I - IV - III
- IV - II - I - III
- II - IV - I - III
— Mahallemizin girişine cam, kâğıt ve plastik için üç ayrı kutu konulmuş.
— Güzel olmuş ama kutuların hiçbirinin üzerinde yazı yok.
— Haklısın, ____ Bu yüzden komşular ellerindeki atığı hangi kutuya atacaklarını şaşırıyor.
— O zaman kulübümüzle birer etiket hazırlayıp kutulara yapıştıralım.
Konuşmada boş bırakılan yere bağlamdan hareketle aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
- kutuların kapakları oldukça ağır.
- mahallemizde geri dönüşüm kutusu bulunmuyor.
- kutular her sabah düzenli olarak boşaltılıyor.
- hangi kutunun hangi atık için olduğu anlaşılmıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi, bir sözcüğün kökünü ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılmıştır?
- Öğretmen tahtaya “sev-gi-li” biçiminde yazdı.
- Sözcüğe “-ci” ekini getirerek yeni bir sözcük türettik.
- Defterime “gel-” ve “dur-” biçimlerini not ettim.
- Tahtada duran “-lan-” ekini birlikte inceledik.
“kg” kısaltmasına belirtme durumu eki getirildiğinde doğru yazılış aşağıdakilerden hangisidir?
- kg’yi
- kg’ı
- kg’i
- kg’ye
Okuduğu bir metinde doğrudan yazılmayan bir bilgiye ulaşan öğrenci aşağıdakilerden hangisini yapmış olur?
- Metindeki ipuçlarını kendi ön bilgisiyle birleştirmiştir.
- Metni daha kısa cümlelerle yeniden yazmıştır.
- Metindeki bilinmeyen kelimeleri sözlükten bulmuştur.
- Metni herkesin duyacağı biçimde seslendirmiştir.
Karşılaştırma/zıtlık yapısındaki bir metni çözümleyen öğrencinin kendine sorması gereken soru aşağıdakilerden hangisidir?
- Olaylar hangi sıraya göre verilmiştir?
- Yazar hangi iki şeyi yan yana koymuştur?
- Metinde geçen terimler sözlükte hangi anlama gelmektedir?
- Metnin başlığı kaç kelimeden kurulmuş olabilir?
Bir metinde geçen ve anlamını bilmediği bir sözcük için tahminde bulunan öğrenci, tahmininin doğruluğunu aşağıdakilerden hangisiyle denetleyebilir?
- Sözcüğü bir başka cümlede kullanarak
- Metnin başlığına yeniden bakarak
- Güncel Türkçe Sözlük'e bakarak
- Sözcüğü arkadaşlarına sorarak
“TÜBİTAK” kısaltmasına yönelme durumu eki getirildiğinde doğru yazılış aşağıdakilerden hangisidir?
- TÜBİTAK’e
- TÜBİTAK’ye
- TÜBİTAK’na
- TÜBİTAK’a
Aşağıdaki sözcüklerden hangisi doğru yazılmıştır?
- kagıdının
- kağıdının
- kâgıdının
- kâğıdının
Karşılaştırma/zıtlık yapısıyla düzenlenmiş bir metinde yazar ne yapar?
- İki konuyu ortak ve ayrılan yönleriyle ele alır
- Olayları oluş sırasına göre birbiri ardına anlatır
- Bir kavramı tanımlayıp örneklerle ayrıntılı açıklar
- Bir sorunu tanıtıp çözümü için öneriler sıralar
Cevap anahtarını göster
- A · Kasaların hâlâ örtülü olması, etiketlerin daha yeni yazılması ve müşterilerin girişte beklemesi birlikte okunduğunda satışın başlamadığı anlaşılır. B pazarın hangi günler kurulduğuna dair bir ipucu bulunmadığı hâlde genelleme yapar; C satış daha başlamadan kazancı değerlendirir; D ise parçada adı geçmeyen bir ürün sınırlaması uydurur. (s. 12)
- C · Islak saç, damlayan çanta ve dolu şemsiyelik birlikte okunduğunda hepsinin tek bir sebebi vardır: dışarıda yağmur yağmaktadır. A ipuçlarından hiçbirinin söylemediği bir saati varsayar; B suyu sınıfın içine bağlar, oysa ıslanan kişidir; D ise şemsiyeliğin dolu olmasıyla çelişir. (s. 12)
- B · İşaretsiz "adet" sayı, tane demektir; B'de sözcük bu anlamda kullanıldığı için yazılışı doğrudur. A, C ve D'de sözcük gelenek, görenek anlamındadır ve bu anlamdaki sözcük düzeltme işaretiyle yazılır. Üç çeldirici de yazılışları birbirine benzeyen iki ayrı sözcüğü tek sözcük saymaktan doğar. (s. 14)
- A · Parça iki alışveriş yerini önce ortak yönleriyle, sonra ayrılan yönleriyle ele alır; bu düzen karşılaştırma/zıtlık yapısının kendisidir. B doğru yapıyı seçip yanlış gerekçe verir, C parçada iki yerin ele alındığını gözden kaçırır, D ise ayrılan yönleri görmeyip yapıyı da yanlış adlandırır. (s. 22)
- D · Bu yapı bilgiyi düzenli ve karşılaştırmalı biçimde sunmaya yaradığı için en çok bilgiye dayalı yazılarda, araştırma yazılarında ve analizlerde kullanılır. Masal ve efsane olay anlatır, şiir ve türkü duyguyu öne çıkarır, günlük ve mektup kişisel yaşantıyı aktarır; bu türlerde iki şeyi yan yana koymak temel amaç değildir. (s. 22)
- C · Bu sözler benzerliği ve karşıtlığı gösteren işaret sözleridir; bir arada kullanıldıklarında metnin iki şeyi yan yana koyduğunu haber verir. Bir sorunun nedenleri "bu yüzden, çünkü" gibi sözlerle sıralanır; olayların zamanı ya da bir kişinin yaşamı ise bu işaret sözlerinden değil, metnin konusundan anlaşılır. (s. 22)
- C · Parçada rüzgârdan at yapılması, atın ay ışığında görünüp gündüz toza dönüşmesi ve atın konuşması gibi olağanüstü ögeler vardır; böyle ögelere yer veren anlatı masaldır. Anı gerçekte yaşanmış bir olayı anlatır, bilgilendirici metin bir konuyu tanıtır, haber metni ise gerçekte olmuş bir olayı duyurur. Bu üç seçenek, anlatılanların gerçek olabileceğini varsaymaktan işaretlenir. (s. 40)
- B · Fikir ayrılığında kişi, karşısındakini ya da durumu değiştirmeye uğraşmak yerine kendi bakışını gözden geçirirse çözüme yaklaşır. İlk seçenek anlaşmayı değil üstünlüğü hedefler; üçüncüsü sorunu çözmez, erteler; dördüncüsü ise iki arkadaşın aynı şeyleri sevmek zorunda olduğunu varsayar. (s. 38)
- D · Önce sorun tanıtılır (II), sonra kısaca özetlenir (IV), ardından çözüm yolları üretilir (I) ve en uygun bulunan çözüm sonuçları bakımından değerlendirilir (III). Çözümle başlayan sıralama, henüz tanıtılmamış bir soruna çözüm arar; özetlemeyi tanıtmadan önce koyan sıralama, özetlenecek şeyin önce ortaya konması gerektiğini atlar; özetlemeyi çözümlerden sonraya bırakan sıralama ise dinleyiciyi ayrıntı yığınıyla baş başa bırakır. (s. 41)
- D · Boşluktan hemen sonra gelen cümle, komşuların atığı hangi kutuya atacağını bilemediğini söyler; bu şaşkınlığın nedeni kutuların üzerinde yazı bulunmamasıdır. Kapakların ağırlığı atığın yerini bilmekle ilgisizdir; kutuların bulunmadığı seçeneği metnin ilk cümlesiyle çelişir; kutuların boşaltılması ise konuşulan sorunu açıklamaz. (s. 93)
- A · A seçeneğinde çizgiler sözcüğün kökünü ve üzerine gelen ekleri birbirinden ayırmaktadır. B ve D seçeneklerinde çizgi, ekin tek başına gösterildiğini belirtir; C seçeneğinde ise çizgi, sözcüklerin birer fiil kökü olduğunu gösterir. Çizginin her kullanımını ayırma sanan öğrenci bu seçeneklerden birini işaretler. (s. 91)
- B · Kısaltma küçük harflidir, bu yüzden “kilogram” okunuşuna bakılır: kilogramı, yani kg’ı. kg’yi ve kg’ye diyen öğrenci harfleri tek tek (ke-ge) okumuştur; kg’i diyen ise kalın ünlülü “kilogram” sözcüğüne ince ünlülü ek getirmiştir. (s. 83)
- A · Doğrudan yazılmayan bir bilgiye ulaşmanın tek yolu, metnin verdiği ipuçlarını okurun kendi bildikleriyle birleştirmesidir. B metni kısaltmayı, yani özetlemeyi; C sözcük çalışmasını; D sesli okumayı anlatır. Üçü de metinde zaten yazılı olanla ilgilenir, yazılmayanı bulmaz. (s. 12)
- B · Çözümleme, karşılaştırılan unsurların belirlenmesiyle başlar; bu yüzden ilk soru yazarın hangi iki şeyi yan yana koyduğudur. Olayların sırası başka bir yapının sorusudur; terimlerin sözlük anlamı ve başlığın kaç kelimeden kurulduğu ise metnin yapısı hakkında bilgi vermez. (s. 22)
- C · Bir sözcüğün anlamı üzerine kurulan tahmin ancak sözlüğe bakılarak kesinleşir; sözlük, sözcüğün bugünkü anlamını veren güvenilir kaynaktır. Sözcüğü bir başka cümlede kullanmak tahmini yinelemekten öteye geçmez; başlık metnin konusunu verir, tek bir sözcüğün anlamını değil; arkadaşa sormak ise bir tahminin yerine bir başkasını koymaktır. Bu üç seçenek, tahmin etmekle doğrulamayı aynı iş sanmaktan işaretlenir. (s. 37)
- D · Kısaltma büyük harflerle yazılmıştır ama bir sözcük gibi okunur; son hecesi kalın ünlülü olduğu için ek “-a” biçiminde gelir. TÜBİTAK’e diyen öğrenci son harfi “ke” diye okumuş, TÜBİTAK’ye diyen araya gereksiz bir kaynaştırma harfi koymuş, TÜBİTAK’na diyen ise açılımdaki kurum adına göre ek getirmiştir. (s. 83)
- D · Sözcüğün doğru yazılışı "kâğıdının" biçimindedir: hem düzeltme işareti hem de yumuşak g yazılır. A iki işareti birden atlar, B düzeltme işaretini atlar, C ise yumuşak g yerine g yazar. (s. 14)
- A · Bu yapı iki ya da daha fazla konuyu ele alır ve okura hem ortak hem de ayrılan yönlerini gösterir. Olayları oluş sırasına göre vermek sıralı/kronolojik yapının, bir kavramı tanımlayıp örneklendirmek açıklayıcı anlatımın işidir; öneri sıralamak ise karşılaştırma değil, çözüm üretmedir. (s. 22)
2. dönem 2. yazılı
Sınav kâğıdı (PDF) Cevap anahtarı (PDF)
Elif, sınıf panosu için göçmen kuşlarla ilgili bir yazı okuyacaktı. Okumaya başlamadan önce bu konuda izlediği doğa belgeselinden aklında kalanları defterine yazdı. Yazıyı okurken belgeselde öğrendiği göç yollarıyla yazıda anlatılanları karşılaştırdı. Okuması bitince defterindeki notlara yeni öğrendiklerini de ekledi.
Bu metinde Elif'in, okumadan önce hatırladıklarını okuma sırasında da kullandığını gösteren davranışı aşağıdakilerden hangisidir?
- Belgeselden aklında kalanlarla yazıda okuduklarını karşılaştırması
- Okuyacağı yazıyı sınıf panosu için seçmiş olması
- Okuması bittikten sonra notlarına ekleme yapması
- Konuyla ilgili bir doğa belgeseli izlemiş olması
“Yağmurdan sonra köy yolunun ____ iyice bozuldu.” cümlesindeki boşluğa gelecek, “durum” anlamındaki sözcüğün doğru yazımı aşağıdakilerden hangisidir?
- hali
- hâli
- halı
- hâlı
Bir hikâyede “kasabanın tek fırını” sözüyle verilen bilgi, aşağıdaki hikâye unsurlarından hangisine aittir?
- Olay örgüsü
- Zaman
- Mekân
- Şahıs ve varlık kadrosu
Cümle İşaretin cümledeki görevi I. Evet, bu romanı ben de okudum. Kabul bildiren bir sözden sonra gelmiştir. II. Valizime üç parça koydum: bir atkı, iki kazak ve bir şemsiye. Kendisinden sonra gelen listeyi haber vermiştir. III. “Yazarlık” sözcüğünün kökü ile eki yazar-lık diye gösterilir. Bir açıklamanın geleceğini haber vermiştir. IV. Gökyüzü ağarıyor/Kuşlar yola çıkıyor Yan yana yazılan dizeleri ayırmıştır. Tabloda dört cümle ile bu cümlelerdeki işaretin görevi eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
- I. cümle
- II. cümle
- III. cümle
- IV. cümle
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki nokta, kendisinden sonra gelen bir listeyi haber vermektedir?
- Geç kalmasının tek bir sebebi vardı: otobüsü kaçırmıştı.
- Odanın havası çok ağırdı: kimse pencereyi açmamıştı.
- Size bir örnek vereyim: dün akşam sokak lambaları yine yanmadı.
- Kahvaltıda sevdiğim üç şey var: zeytin, peynir ve bal.
Bir şiirin dizeleri alt alta değil de yan yana yazıldığında, dizeleri birbirinden ayırmak için hangi noktalama işareti kullanılır?
- Virgül
- İki nokta
- Kısa çizgi
- Eğik çizgi
— Komşumuz merdiveni bir günlüğüne ödünç almak istiyormuş.
— Yok, bugün merdiven bana lazım olacak.
— Peki, yarın için ne dersin?
— Yarın olur, kendisine ben haber veririm. Teşekkür ederim ilettiğin için.
Bu konuşmada "Yok" sözcüğü hangi amaçla kullanılmıştır?
- Bir şeyin ortada bulunmadığını bildirmek
- Bir isteği geri çevirmek
- Şaşkınlığını belirtmek
- Bir işi beğenmediğini anlatmak
Bir öğrenci okuduğu öyküyü "Cümleler çok uzun, birkaç kez okumadan ne anlatıldığını çıkaramadım." diye değerlendirmiştir. Bu değerlendirme metnin hangi yönüyle ilgilidir?
- Anlatımın açık ve anlaşılır olmasıyla
- Olayların oluş sırasıyla
- Yazım ve noktalama kurallarıyla
- Konunun toplumsal değeriyle
Bir öğrenci, anlatacağı konuyu önceden belirlemiş, notlarını hazırlamış ve öğretmeniyle kararlaştırdığı günde sınıfta sunmuştur. Bu öğrencinin yaptığı konuşma aşağıdakilerden hangisidir?
- Hazırlıklı konuşma
- Ezbere okuma
- Karşılıklı konuşma
- Serbest sohbet
Bir öğrenci, okumaya başlamadan önce yazının başlığına bakmış, konuyla ilgili daha önce izlediği bir belgeselden hatırladıklarını defterine not etmiş, sonra okurken bu notlarından yararlanmıştır. Bu öğrencinin kullandığı okuma stratejisi aşağıdakilerden hangisidir?
- Sesli okuma
- Ön bilgilerini harekete geçirme ve kullanma
- Altını çizerek okuma
- Özetleyerek okuma
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde virgül, kabul bildiren bir sözden sonra kullanılmıştır?
- Hayır, bu akşam sinemaya gelemeyeceğim.
- Defterini, kalemini ve silgisini çantaya koydu.
- Peki, yarın sabah erkenden yola çıkalım.
- Çok yorgun olduğu için erken yattı, sabah dinç kalktı.
Bir sınıf oyununda her cümlenin ilk harfi, alfabede bir önceki cümlenin ilk harfinden hemen sonra gelmelidir. İlk üç cümle sırasıyla "Akşam yemeğini birlikte hazırlayalım mı?", "Bence iyi olur, ben salatayı yaparım." ve "Ciddi misin, salata yapmayı hiç sevmezdin." biçimindedir. Buna göre dördüncü cümle aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
- "Demek bu akşam mutfak senden sorulacak."
- "Eline sağlık, şimdiden güzel kokuyor."
- "Fırından ekmek almayı da unutmayalım."
- "Çay demlemeyi de ben üstleneyim."
“Kar yağınca bahçemiz ____ bir masal ülkesine dönüştü.” cümlesindeki boşluğa gelecek, “sanki, neredeyse” anlamındaki sözcüğün günümüz yazım kurallarına uygun yazımı aşağıdakilerden hangisidir?
- adeta
- âdeta
- adetâ
- âdetâ
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde noktalama işareti yanlış kullanılmıştır?
- Tamam/bu defteri sana ödünç veriyorum.
- Haydi, biraz daha gayret et!
- Sahnede üç kişi vardı: Deniz, Mert ve Selin.
- Öğretmen “kalemlik” sözcüğünü tahtaya kalem-lik biçiminde yazdı.
Bir okur, okuduğu yazı için "Konu yalnızca birkaç kişiyi ilgilendiriyor, toplumun geneli için bir değeri yok." demiştir. Bu değerlendirme hangi ölçütle ilgilidir?
- Objektiflik
- Güvenilirlik
- Anlaşılırlık
- Önemlilik
Bir hikâyede “Tren kara saplandığı için yolcular geceyi küçük istasyon binasında geçirdi.” olayı anlatılmaktadır. Bu olayın yaşanabilmesi, öncelikle hangi iki unsurun belirli biçimde seçilmesine bağlıdır?
- Yalnızca şahıs ve varlık kadrosu ile olay örgüsü
- Yalnızca olay örgüsü ile anlatıcının kişiliği
- Mekân ile zaman
- Zaman ile şahıs ve varlık kadrosu
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir deyim kullanılmıştır?
- Dün akşam ailecek parkta yürüyüş yaptık.
- Kardeşim, sınava hazırlanırken aylarca dirsek çürüttü.
- Market alışverişini annemle birlikte yaptık.
- Yeni aldığımız saksıyı balkonun köşesine koyduk.
Bir okur, incelediği metin için "Anlatılanlar tarafsız bir biçimde ele alınmış mı?" diye sormaktadır. Bu okurun kullandığı değerlendirme ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?
- Objektiflik
- Önemlilik
- Tutarlılık
- Özgünlük
Cevap anahtarını göster
- A · Karşılaştırma okuma sırasında yapılır ve eski bilgiyle yeni bilgiyi bir araya getirir; aranan davranış budur. Yazının seçilmesi okumanın amacıdır, belgeseli izlemek okumadan çok önce olmuştur, nota ekleme ise okuma bittikten sonradır; okuma öncesi ile okuma sırasını ayıramayan öğrenci bu seçeneklere yönelir. (s. 94)
- B · “Durum” anlamındaki sözcük düzeltme işaretiyle “hâli” biçiminde yazılır; işaret buradaki a ünlüsünün uzun okunduğunu gösterir. Birinci seçeneği işaretleyen bu işareti atlamış, üçüncü ve dördüncü seçeneği işaretleyen ise sözcüğü, son ünlüsü farklı olan ve yere serilen “halı” ile karıştırmıştır. (s. 95)
- C · “Kasabanın tek fırını” sözü bir yer bildirir; bu yüzden mekâna aittir. Söz bir olay anlatmaz, bir an ya da dönem de göstermez. Bir yer adını şahıs ve varlık kadrosuna katmak ise kadronun, metinde adı geçen her şeyi içerdiği yanılgısından doğar. (s. 97)
- C · III. cümlede kısa çizgi kökü ve eki ayırmaktadır, bir açıklamayı haber vermemektedir; açıklama ya da liste bildirmek iki noktanın görevidir. Diğer üç satırda işaret ile görev birbirine uymaktadır. (s. 121)
- D · Son cümlede iki noktadan sonra arka arkaya sıralanan üç ad, yani bir liste gelmektedir. Birinci ve ikinci cümlede iki nokta bir açıklamayı, üçüncüde ise bir örneklemeyi haber verir; bunları seçen iki noktanın her kullanımını liste saymıştır. (s. 121)
- D · Yan yana yazılan şiir dizelerini birbirinden ayıran işaret eğik çizgidir. Virgülü seçen onu her ayırma işinde kullanılan genel bir işaret sanmıştır; iki nokta kendisinden sonra gelen açıklamayı, örneklemeyi ya da listeyi haber verir; kısa çizgi ise kelimenin kökünü, gövdesini ve ekini ayırır. (s. 121)
- B · "Yok" burada bir şeyin bulunmadığını değil, iletilen isteğe olumsuz karşılık verildiğini anlatır; hemen ardından gerekçesi de söylenmiştir. Bulunmama anlamı bu sözcüğün günlük kullanımıdır; konuşmada şaşkınlık ya da beğenmeme bildiren bir söz geçmez. (s. 143)
- A · Uzun ve karmaşık cümleler anlatımın açıklığını bozar; öğrencinin söylediği de budur. Olayların oluş sırası zamanla, yazım ve noktalama işaretlerin kullanımıyla, toplumsal değer ise konunun önemiyle ilgilidir; öğrenci bunların hiçbirinden söz etmemiştir. (s. 140)
- A · Konuyu önceden belirlemek, notları hazırlamak ve belirlenen bir zamanda sunmak hazırlıklı konuşmanın özellikleridir. Ezbere okumayı seçen, hazırlanmayı bir metni ezberleyip okumakla karıştırmış; karşılıklı konuşmayı seçen iki kişinin sırayla konuşmasıyla karıştırmış; serbest sohbeti seçen ise planlı bir sunumu günlük konuşma sanmıştır. (s. 135)
- B · Stratejinin adı, okumaya başlamadan önce yapılan hatırlamadan gelir; öğrenci de okumaya başlamadan önce konuyla ilgili bildiklerini anımsamıştır. Sesli okuma yalnızca bir okuma biçimidir; altını çizerek okuma ve özetleyerek okuma ise metin okunurken ya da okunduktan sonra yapılan işlemlerdir, oysa buradaki çalışma okumadan önce başlamıştır. (s. 94)
- C · “Peki” kabul bildiren bir sözdür ve ardından virgül gelmiştir. “Hayır” da virgülle kullanılmıştır ama o kabul değil ret bildirir; ikinci cümledeki virgüller eş görevli sözleri, dördüncüdeki virgül ise arka arkaya sıralanan iki yargıyı ayırmaktadır. (s. 121)
- D · Üçüncü cümle C harfiyle başlamıştır; Türk alfabesinde C'den sonra Ç gelir, bu nedenle dördüncü cümle Ç ile başlamalıdır. D ile başlayan seçeneği işaretleyen Ç harfini atlamış, E ve F ile başlayan seçenekleri işaretleyenler ise sırayı büsbütün ileri taşımıştır. (s. 135)
- B · Sözcüğün doğru yazımı “âdeta”dır; düzeltme işareti yalnızca ilk hecedeki a üzerindedir. Düzeltme işaretini hiç yazmayan birinci seçeneği, işareti yanlış heceye koyan üçüncü seçeneği, iki heceye birden koyan ise dördüncü seçeneği işaretler. (s. 95)
- A · “Tamam” kabul bildiren bir sözdür; ardından virgül gelmeliydi, oysa oraya başka bir işaret konmuştur. Diğer üçü doğrudur: teşvik bildiren “Haydi” sözünden sonra virgül, arkasından sıralanan adlardan önce iki nokta, kök ile eki ayırmak için de kısa çizgi kullanılmıştır. (s. 121)
- D · Konunun toplumun ne kadarını ilgilendirdiğini ve metnin değerini sorgulayan ölçüt önemliliktir. Objektifliği seçen tarafsızlıkla, güvenilirliği seçen objektifliğin sonucuyla, anlaşılırlığı seçen ise kelimelerin kolaylığıyla karıştırmıştır. (s. 137)
- C · Bu olay ancak karın yağdığı bir gecede ve trenin ulaştığı bir istasyon binasında kurulabilir; bu ikisinden biri değişirse olay da kurulamaz. Yolcuların kim olduğu olayın gerçekleşmesini belirlemez, bu yüzden şahıs kadrosunu zorunlu sayan seçenekler eksik çözümlemedir; olay örgüsü ise bu olayın kendisidir, koşulu değildir. (s. 97)
- B · “Dirsek çürütmek” kalıplaşmış bir sözdür: sözcüklerin gerçek anlamı toplanarak anlaşılamaz, uzun süre çalışmak anlamına gelir; bu yüzden deyimdir. Birinci ve üçüncü cümleyi seçen, günlük bir olayı anlatan her cümleyi deyimli sanmıştır; dördüncü cümleyi seçen ise “köşesine koymak” gibi alışılmış bir söz öbeğini deyim sanmıştır, oysa oradaki sözcüklerin hepsi gerçek anlamındadır. (s. 116)
- A · Tarafsızlığı sorgulayan ölçüt objektifliktir. Önemliliği seçen, metnin konusuna bakan başka bir ölçütle karıştırmıştır; tutarlılık ve özgünlük ise bu değerlendirmede kullanılan ölçütlerin dışında kalır. (s. 137)
Bu özetler MEB ders kitaplarından eğitim amaçlı hazırlanmıştır. Asıl kaynak MEB'in resmî ders kitabıdır. Resmî ders kitapları (MEB)